Author: Stephen King; Đỗ Phan Thu Hà (dịch)
Date: 2023-07-29 08:54:57+00:00
Keywords: Âu Mỹ; Kinh Dị
Publisher: Thanh Niên

Nhà tù Shawshank
Tác giả: STEPHEN KING

“Một tác phẩm chứa dựng bộ tử câu chuyện kinh dị ấn tượng - nguồn cảm hứng đứng sau những bộ phim chuyển thể thành công nhất của King như Stand by me và Nhà tù Shawshank. Với cái tài miêu tả và dẫn dắt của King, ta sẽ chỉ thấy mê hoặc, hồi hộp đến nín thở, như cái cách bạn đang được dìu bước xuyên qua một bãi mìn."

- Portland Oregonian

“Sách của King luôn khiến độc giả không thể cưỡng lại việc liên tục lật giở những trang sách, dự đoán... để rồi vỡ òa trước một cái kết không thể thông minh hơn.”

- Los Angeles Herald Examiner

Mục lục

Mục lục

HY VỌNG TỰA NHỰA XUÂN

- RITA HAYWORTH VÀ CỨU CHUỘC TẠI SHAWSHANK

MÙA HÈ VỤN VỠ

- HỌC SINH NGOAN

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29

THU TÀN THƠ NGÂY

- CÁI XÁC

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34

CÂU CHUYỆN MÙA ĐÔNG

- PHƯƠNG PHÁP HÍT THỞ

- 1
- 2
- 3

LỜI BẠT

HY VỌNG TỰA NHỰA XUÂN

Dành tặng Russ và Florence Dorr

RITA HAYWORTH VÀ CỨU CHUỘC TẠI SHAWSHANK

Tôi đoán ở nhà tù bang và liên bang nào trên đất Mỹ cũng có một kẻ như tôi - anh cần gì, tôi cung nấy. Thuốc lá điếu, một túi cần sa nếu anh ưng bụng thứ này hơn, một chai rượu mạnh uống mừng con trai hay con gái anh tốt nghiệp trung học, hoặc thứ gì khác tôi cũng cân... tất nhiên là đừng quá lố. Để có ngày hôm nay tôi cũng trải qua lắm nhọc nhằn.

Vào Shawshank từ thời mới đôi mươi, tôi là một trong số ít thành viên của cái gia tộc tươi vui hạnh phúc sẵn sàng dám làm dám chịu. Tôi gây án mạng. Tôi mua gói bảo hiểm giá trị cao cho cô vợ hơn tôi ba tuổi, sau đó táy máy phanh chiếc ô tô coupe Chevrolet bố vợ tặng làm quà cưới. Mọi chuyện diễn ra đúng như những gì tôi trù liệu, có điều tôi không tính đến chuyện vợ tôi ghé qua đón cô hàng xóm và đứa con còn ẵm ngửa của cô ta trên đường chạy xuống Castle Hill để vào thị trấn. Phanh không ăn, càng lúc càng tăng tốc, chiếc xe lao thẳng qua bụi cây ở rìa bãi đất thị trấn. Nhân chứng khai xe phóng với vận tốc tám mươi cây số hoặc hơn khi tông vào chân bức tượng Nội Chiến rồi phát hỏa.

Tôi cũng không tính đến chuyện bị cảnh sát sờ gáy, thế mà tôi vẫn bị thộp cổ. Chạy trời không khỏi nắng, người ta đưa tôi vào đây. Maine không thi hành án tử hình, nhưng Ủy viên Công tố quận quyết tâm lo liệu để tôi bị xử tội giết cả ba mạng người, lãnh ba án chung thân, án này nối án kia. Điều này triệt tiêu chút cơ hội mong manh tôi được phóng thích sau này. Quan tòa gọi điều tôi đã làm là “một tội ác man rợ, tàn bạo,” mà đúng là thế thật, nhưng giờ nó là dĩ vãng rồi. Bạn có thể tra thông tin về vụ án trong những tập báo đã vàng ố của tờ Castle Rock Call, trên đấy, những dòng tít thông báo về việc tòa tuyên án tôi trông rõ là khôi hài và cổ xưa bên cạnh tin tức về Hitler, Mussolini và mở tổ chức hổ lốn toàn chữ viết tắt của Franklin D. Roosevelt.

Bạn hỏi tôi đã cải tạo chưa à? Tôi còn chẳng hiểu cái từ đấy nghĩa là gì, chí ít là trong phạm vi nhà tù hay cơ sở cải huấn. Tôi nghĩ là đám chính trị gia võ vẽ ra chữ đấy ấy. Có lẽ nó còn nghĩa gì đó khác, có lẽ tôi sẽ có dịp tìm tòi, nhưng ấy là chuyện tương lai... thứ mà đám tù bóc lịch phỉnh phờ bản thân không bao giờ nghĩ tới. Tôi vốn tuổi trẻ, anh tú, xuất thân phố nghèo trong trấn. Tôi làm một tiểu thư xinh xẻo, u uất, ương ngạnh sống trong dãy biệt thự cổ nguy nga đường Carbine ễnh bụng. Bố cô ả chấp thuận cho cuộc hôn phối với điều kiện tôi về làm cho công ty kính mắt ông ta sở hữu và “nỗ lực đi lên”. Tôi phát hiện ra ông ta toan tính trong đầu là muốn giữ tôi trong nhà, dễ bề thao túng, như con thú nuôi phá phách không chịu vào khuôn phép và có thể cắn chủ. Phẫn hận cứ thế tích tụ đến cùng cực, đẩy tôi gây ra cơ sự ấy. Nếu có cơ hội thứ hai, tôi sẽ không làm thế, nhưng tôi không chắc liệu điều đó có nghĩa tôi đã cải tạo hay chưa.

Mà chủ đề tôi muốn kể với bạn không phải là về bản thân tôi; tôi muốn kể chuyện một người mang tên Andy Dufresne. Nhưng trước khi kể về Andy, tôi phải giải thích thêm đôi điều về chính mình. Vắn tắt thôi.

Như đã nói, tôi cung ứng vật phẩm ở Shawshank ngót nghét bốn chục năm rồi. Và tôi không phải chỉ tuồn lậu những thứ như thuốc lá hay rượu bia, dù mấy món này luôn đứng đầu danh sách. Tôi còn ti tỉ thứ khác cho đám đực bóc lịch ở đây, nhiều thứ hoàn toàn hợp pháp nhưng khó kiếm ở một nơi anh được đưa đến để chịu trừng phạt. Có một gã vào tù vì hãm hiếp một bé gái và trưng hàng với hàng tá đứa trẻ khác; tôi kiếm cho gã ba khối đá hoa cương Vermont, thế là gã đục đẽo thành ba bức tượng cực kỳ xinh xẻo – một đứa bé, một thiếu niên chừng mười hai và một thanh niên với bộ râu quai nón. Gã gọi mấy bức tượng là Tam Thời Giê-su, và những bức tượng ấy hiện tại đang nằm trong phòng khách của người ngày trước từng làm thống đốc bang này.

Hoặc có cái tên này khéo bạn sẽ nhớ nếu bạn lớn lên ở bắc Massachusetts – Robert Alan Cote. Năm 1951, hắn cố cướp nhà băng Mậu dịch Đệ nhất Thị trấn Mechanic Falls, cuộc bắt giữ con tin biến thành buổi tắm máu – chung cuộc có sáu người thiệt mạng, hai trong số đó là thành viên băng đảng, ba người là con tin, một người là viên cảnh sát bang trẻ tuổi nghểnh cổ lên sai thời điểm và lĩnh một viên kẹo đồng vào mắt. Cote có bộ sưu tập tiền xu. Thường thì còn khuya họ mới cho phép hắn duy trì thói tiêu khiển ấy trong này, nhưng với sự trợ giúp của mẹ gã và một tay trung niên từng làm tài xế xe tải giặt là, tôi xoay xở được cho hắn. Tôi bảo hắn, Bobby, đầu mày chắc biêng biêng, không dưng muốn sưu tập đồng xu trong một khách sạn bằng đá đầy đạo tặc. Hắn nhìn tôi rồi mỉm cười đáp, tôi biết chỗ cất. Chúng sẽ an toàn. Ông đừng lo. Hắn nói đúng. Năm 1967, Bobby Cote chết vì u não, nhưng chẳng ai biết tung tích bộ sưu tập tiền xu ấy ở nơi nào.

Tôi tuồn sô cô la cho đám đực rựa vào ngày lễ tình nhân; tôi xoay ba ly sữa lắc xanh xanh người ta phục vụ ở McDonald’s vào dịp lễ Thánh Patrick cho một gã điên người Ireland mang tên O’Malley; thậm chí tôi còn sắp xếp chiếu phim Ngập họng và Tiểu quỷ trong nàng Jones lúc nửa đêm cho nhóm hai chục gã gom góp hầu bao để thuê phim... dù rốt cuộc tôi phải ngồi một tuần trong phòng biệt giam vì trò lố ấy. Đó là rủi ro tôi phải gánh khi theo cái nghiệp cung ứng này.

Tôi có sách tham khảo, sách đen, những món chơi khăm như dụng cụ giật điện, bột ngứa, và đôi lần, tôi đã chứng kiến nhiều tay mọt gông trong tù nhận được quần con của vợ hay bạn gái... tôi đoán bạn thừa hiểu đám tù nhân trong này làm gì với các món ấy vào những đêm trường thời gian tựa hồ lưỡi dao cứa. Tôi không cung cấp hàng miễn phí, nhiều món có cái giá rất cao. Nhưng tôi không làm chỉ vì tiền; tiền nhiều được tích sự gì kia chứ? Tôi đâu thể sở hữu một chiếc ô tô Cadillac hay bay đến Jamaica nghỉ mát đôi tuần vào tháng Hai. Tôi theo cái nghiệp này với lý do giống như anh đồ tể chất lượng chỉ bán thịt tươi: tôi có cái tiếng, và tôi muốn giữ gìn danh tiếng ấy. Hai thứ duy nhất tôi từ chối lo liệu là súng và ma túy nặng đô. Tôi không tiếp tay cho kẻ khác tự sát hay giết người. Trong đầu tôi đã đủ lượng giết chóc dùng dần cho cả đời rồi.

Phải, tôi chẳng khác nào một cái trung tâm thương mại NeimanMarcus. Thế nên năm 1949, khi Andy Dufresne đến hỏi tôi liệu có thể tuồn nàng Rita Hayworth vào nhà giam cho anh ta không, tôi bảo không thành vấn đề. Mà thật là thế.

Khi Andy vào Shawshank năm 1948, anh ta ba mươi tuổi. Tướng tá tầm thước, gọn ghẽ với mái tóc màu cát cùng đôi tay nhỏ nhắn, khéo léo. Anh ta mang cặp kính gọng vàng. Móng tay luôn cắt ngắn, sạch sẽ. Tôi đoán ấn tượng về một người đàn ông như thế thì quả lạ lùng, nhưng với tôi, dường như con người Andy cô đọng trong câu nói ấy. Lúc nào trông anh ta cũng như thể nên đeo thêm chiếc cà vạt cho đủ bộ. Bên kia khung sắt, anh ta từng là phó chủ tịch phòng ủy thác của một ngân hàng Portland tầm cỡ. Đúng là tuổi trẻ tài cao, nhất là khi anh biết hầu hết các ngân hàng thủ cựu ra sao... và riêng ở cái xứ New England, anh cứ nhân thái độ thủ cựu ấy lên chục lần mới vừa, vì dân ở đây không hảo giao mồ hôi nước mắt của mình cho gã nào trừ khi gã ta phải hói, chân cà nhắc và lúc nào cũng bứt quần để quần thẳng thớm. Andy vào tù vì tội hạ sát vợ và tình nhân của cô ta.

Tôi nghĩ tôi từng nói mọi người trong tù đều là kẻ vô tội. Ôi chao, họ đọc kinh cứ y như những tay truyền giáo say sưa đọc Sách khải huyền. Họ là nạn nhân của đám thẩm phán với trái tim sắt đá, máu huyết lạnh ngắt, hoặc luật sư bất tài vô dụng, hoặc cảnh sát chơi chiêu, hoặc số nhọ. Họ đọc kinh, song anh có thể thấy một bài kinh khác hằn lên trên mặt họ. Hầu hết phường lừa đảo là hạng bần cùng, chẳng còn tích sự gì cho bản thân hay cho kẻ khác, và cái vận xui rủi nhất của họ là đấng sinh thành đã chửa đẻ họ ra đời.

Đằng đẵng ngần ấy năm ở Shawshank, tôi tính thì thấy chưa tới chục gã tâm sự với tôi chúng bị oan. Andy Dufresne là một trong số đó, dù phải nhiều năm sau, tôi mới bị thuyết phục rằng anh ta vô tội thật. Nếu tôi nằm trong hội thẩm đoàn phán xử vụ án của anh ta ở Tòa án Tối cao Portland vào những tuần giông tố năm 1947-1948, hẳn tôi sẽ bỏ phiếu tuyên anh ta có tội.

Vụ án rúng động dư luận, thật tình là thế; một trong những vụ đình đám với những chi tiết đắt xắt ra miếng. Một mỹ nhân quen biết dân máu mặt (đã chết), một vận động viên nức tiếng trong vùng (cũng chết), một doanh nhân trẻ đầy triển vọng đứng trước vành móng ngựa. Sơ sơ là thế, chưa kể những tình tiết xì căng đan mà báo chí bóng gió. Quá trình truy tố diễn ra chóng vánh vì mọi thứ rành rành ra đấy. Phiên tòa chỉ kéo dài như thế vì Ủy viên Công tố quận dự tính tranh cử vào Hạ viện Hoa Kỳ và ông ta muốn quần chúng nhân dân chiêm ngưỡng cho kỹ tướng mạo vị công bộc của dân. Phiên tòa đúng là một rạp xiếc pháp lý với khán giả xếp hàng từ bốn giờ sáng, mặc kệ nhiệt độ âm mười mấy độ C, để đảm bảo mình giành được một ghế.

Chi tiết của vụ khởi tố mà Andy không chối tội như sau: anh này có cô vợ mang tên Linda Collins Dufresne; vào tháng Sáu năm 1947, cô ta bày tỏ mối quan tâm với việc học chơi golf ở Câu lạc bộ Đồng quê Đồi Falmouth; trên thực tế, cô ta theo học được bốn tháng người hướng dẫn cho cô là tay golf chuyên nghiệp của Đồi Falmouth mang tên Glenn Quentin; vào cuối tháng Tám năm 1947, Andy phát hiện Quentin và vợ mình dan díu; Andy và Linda Dufresne cãi nhau đầy gay gắt vào chiều ngày 10 tháng Chín năm 1947; chủ đề cuộc tranh cãi là về việc cô vợ ngoại tình.

Anh ta khai Linda tuyên bố cô ta mừng là chồng mình biết chuyện; cô ta bảo cứ thậm thụt lén lút thế này mệt mỏi quá. Cô bảo với Andy cô ả dự tính đến Reno để làm thủ tục ly hôn cho nhanh chóng. Andy đáp anh ta sẽ gặp vợ mình ở địa ngục trước khi gặp cô ta ở Reno. Cô ta bỏ đến thẳng căn nhà mà Quentin thuê cách sân golf không xa để qua đêm với nhân tình. Sáng hôm sau, bà phục vụ của tay vận động viên phát hiện cả hai người họ đã chết trên giường. Mỗi người bị bắn bốn phát.

Chi tiết cuối cùng này khiến dư luận sục sôi với Andy hơn bất cứ chi tiết nào khác. Ủy viên Công tố quận toan tính theo nghiệp chính trị nhấn mạnh điểm này trong phát biểu mở đầu và kết luận. Ông ta phát biểu Andrew Dufresne không phải một người chồng sai trái khi nóng máu tìm cách trả thù người vợ hai lòng; Ủy viên Công tố quận nói hành vi đó có thể lý giải, thậm chí dung thứ. Nhưng cách trả thù lại quá đỗi máu lạnh. Nhìn mà xem! Ủy viên Công tố quận thống thiết với hội thẩm đoàn. Mỗi nạn nhân bốn phát! Tổng cộng không phải sáu phát mà là tám phát! Hắn ta đã bắn hết đạn... sau đó dừng lại, nạp thêm đạn để tiếp tục bắn hai nạn nhân! BỐN PHÁT CHO HẮN, BỐN PHÁT CHO CÔ, tờ Portland Sun giật tít. Tờ Boston Register gọi anh ta là Sát thủ Bắn cho bằng.

Một nhân viên tiệm cầm đồ Wise ở Lewiston làm chứng đã bán một khẩu súng lục .38 Police Special cho Andrew Dufresne chỉ hai ngày trước khi vụ sát hại hai mạng người xảy ra. Nhân viên pha chế ở câu lạc bộ đồng quê khai Andy xuất hiện vào khoảng 7 giờ tối ngày 10 tháng Chín, nốc cạn ba cốc whiskey trong khoảng thời gian hai mươi phút – và khi rời khỏi ghế, anh ta bảo với người nhân viên pha chế mình sẽ đi đến nhà của Glenn Quentin và anh nhân viên pha chế có thể “đọc phần còn lại trên báo”. Một nhân viên khác làm trong cửa tiệm Handy-Pik cách nhà Quentin chừng một cây số rưỡi, khai với quan tòa rằng Dufresne đến tiệm vào khoảng 9 giờ kém 15 đêm đó. Anh ta mua thuốc lá, ba chai bia và vài khăn lau chén dĩa. Nhân viên giám định pháp y hạt tuyên bố Quentin và vợ Dufresne bị giết trong khoảng thời gian 11 giờ tối và 2 giờ sáng đêm ngày 10, rạng sáng ngày 11 tháng Chín. Thanh tra từ văn phòng Bộ Tư pháp phụ trách vụ án cho biết có một ngã rẽ cách căn nhà của Quentin hơn 60 mét, và vào chiều ngày 11 tháng Chín, có ba vật chứng đã bị lấy đi khỏi ngã rẽ: thứ nhất là hai vỏ chai bia Narragansett (bên trên có dấu vân tay của bị cáo); thứ hai là mười hai đầu mẩu thuốc lá (tất cả đều là thuốc lá Kool, nhãn hiệu mà bị cáo hút); thứ ba, khuôn thạch cao của vết bánh xe (khớp chính xác với độ hao mòn của lốp chiếc Plymouth 1947 mà bị cáo sử dụng).

Trong phòng khách căn nhà của Quentin, cảnh sát phát hiện bốn khăn lau chén đĩa nằm trên sofa. Khăn nào khăn nấy đều có lỗ đạn và cháy sém do thuốc súng. Cảnh sát đặt giả thiết (mặc kệ luật sư của Andy cật lực phản đối) rằng thủ phạm đã bọc khăn quanh miệng vũ khí giết người để giảm âm thanh của phát súng.

Andy Dufresne đứng ra khai để tự bào chữa, kể lại câu chuyện của mình một cách bình thản, lạnh lùng và lãnh đạm. Anh ta nói mình bắt đầu nghe phong thanh những lời đồn đại sét đánh ngang tai về việc vợ mình tằng tịu với Glenn Quentin từ tuần cuối tháng Bảy. Cuối tháng Tám, anh ta đau lòng đến mức điều tra chút đỉnh. Vào tối hôm Linda đáng lý ra phải đi mua sắm ở Portland sau khi học đánh golf xong, Andy bám theo cô và Quentin vào căn nhà một tầng mà Quentin thuê (tất lẽ dĩ ngẫu, cánh báo giới gọi đấy là “tổ chim cư”). Anh ta đậu xe ô tô ở khúc quanh cho đến khi Quentin chở tình nhân về lại câu lạc bộ đồng quê chỗ cô ta đậu xe, tức là khoảng ba tiếng sau đó.

“Bị cáo muốn nói với tòa rằng bị cáo đã bám theo vợ bị cáo trong chiếc xe sedan Plymouth mới coóng của bị cáo đúng kh©We-love-ebookông?” Ủy viên Công tố quận hỏi anh ta trong buổi thẩm vấn chéo.

“Buổi tối hôm đó, tôi đã đổi xe với một người bạn,” Andy trả lời, và thái độ thản nhiên công nhận mình đã bỏ công sức lên kế hoạch cho cuộc điều tra chi li đến mức nào chỉ càng khiến hình tượng anh sứt mẻ trong mắt hội thẩm đoàn.

Sau khi trả xe người bạn và lấy lại xe mình, anh ta về nhà. Linda đang nằm trên giường đọc sách. Anh hỏi vợ ở Portland thế nào. Cô vợ đáp vui lắm nhưng không tìm được món đồ nào thích đến độ muốn mua về. “Đó là lúc tôi chắc như đinh đóng cột,” Andy nói với khán phòng nín thịnh như tờ. Anh nói bằng cái giọng xa xôi, tĩnh lặng vốn được anh dùng để cung cấp gần như toàn bộ lời khai.

“Tâm trạng của anh ra sao trong mười bảy ngày kể từ lúc đó đến đêm vợ anh bị giết hại?” Luật sư của Andy hỏi anh.

“Lòng tôi đau như cắt,” Andy lạnh lùng, bình thản đáp. Tựa hồ một người đọc to danh sách các món đồ cần mua, anh nói anh đã nghĩ đến chuyện tự sát, thậm chí còn mua luôn một khẩu súng ở Lewiston vào ngày 8 tháng Chín.

Đoạn luật sư yêu cầu anh ta thuật lại cho hội thẩm đoàn những chuyện xảy ra sau khi vợ anh ta rời khỏi nhà để gặp Glenn Quentin vào đêm án mạng. Andy làm theo... và để lại ấn tượng xấu hết mức có thể.

Tôi biết Andy ngót nghét ba chục năm, và tôi có thể nói anh ta là người giữ tự chủ tốt nhất mà tôi từng biết. Thứ gì anh ta ưu việt hơn người, anh ta chỉ nhử cho anh từng chút một. Thứ gì anh ta yếu nhược, anh ta giấu kín như bưng trong lòng. Nếu anh ta trải qua cuộc bể dâu trong đời, như cách nhiều nhà văn hay nói, còn khuya anh mới biết. Anh ta là típ đàn ông nếu đã quyết định tự sát sẽ kết liễu sự sống của mình mà không để lại di thư, nhưng trước đó, anh ta phải xử lý đâu vào đấy mọi công chuyện cần thiết đã. Nếu anh ta rơi lệ trên vành móng ngựa, hoặc nếu giọng anh ta khàn đi, lừng khừng, thậm chí nếu anh ta la hét inh ỏi vào mặt tay Ủy viên Công tố quận đang muốn tiến thân ở Washington kia, tôi không nghĩ anh ta sẽ lãnh án chung thân như thế. Mà dù có chăng nữa, đến năm 1954, anh ta cũng sẽ được phóng thích. Nhưng anh ta thuật lại câu chuyện chẳng khác nào cái máy thu âm, tựa như muốn bảo với hội thẩm đoàn: Chuyện là thế. Tin hay không tùy các người. Họ chọn vế sau.

Anh ta khai tối hôm ấy mình say rượu, rằng từ ngày 24 tháng Tám, anh ta cứ say xỉn liên miên, mà khổ nỗi tửu lượng của anh ta chẳng khá khẩm gì cho cam. Tất nhiên trên đời chẳng có hội thẩm đoàn nào nuốt nổi lời bao biện ấy. Họ chẳng tài nào hình dung nổi cảnh tượng chàng trai trẻ với tâm tĩnh đến lạnh lùng, khoác trên mình bộ vest ba mảnh, hai hàng khuyu bằng len tươm tất này có thể xỉn quắc cần câu khi hay tin vợ mình lén lút cắm sừng với tay vận động viên golf trong thị trấn bé như lỗ mũi. Còn tôi thì tin, bởi tôi đã có cơ hội dõi theo Andy, một cơ hội mà sáu tay đàn ông, sáu người phụ nữ kia không có.

Suốt thời gian tôi quen biết Andy Dufresne, anh ta chỉ uống đúng bốn lần một năm. Anh ta sẽ gặp tôi trong sân tập thể dục hằng năm, tầm một tuần trước sinh nhật và một lần nữa vào khoảng hai tuần trước Giáng sinh. Mỗi lần gặp, anh ta nhờ tôi chuẩn bị cho một chai Jack Daniel’s. Anh ta mua theo cách đa số các tù nhân sắp xếp để mua các thức đồ – đồng lương mạt rệp được trả trong này cộng thêm chút tiền riêng. Đến tận năm 1965, quần quật làm việc cũng chỉ kiếm được mười xu một giờ. Năm ’65, chút lương bèo bọt ấy được nâng lên tận hai mươi lăm xu. Hoa hồng tôi buôn rượu vẫn là mười phần trăm từ xưa đến nay, và khi anh cộng thêm số tiền ấy vào giá một chai whiskey uống thấm như Black Jack, anh có thể ước lượng Andy Dufresne phải đổ mồ hôi sôi nước mắt bao nhiêu tiếng đồng hồ trong phòng giặt nhà tù để mua được bốn cốc rượu một năm.

Vào sáng ngày sinh nhật, 20 tháng Chín, anh ta sẽ tự thưởng cho mình một ngụm rất to, đoạn uống thêm ngụm nữa sau khi đèn đóm đã tắt. Ngày hôm sau, chai rượu còn bao nhiêu, anh ta đem trả lại tôi tất, thế là tôi chia cho mọi người. Một chai còn lại, anh ta uống một lần vào đêm Giáng sinh, thêm lần nữa vào đêm giao thừa. Và rồi chai rượu ấy cũng quay lại chỗ tôi, với lời dặn dò để người khác chung vui. Một năm uống đúng bốn lần – đó là cách hành xử của người vì chất cồn ấy mà thân bại danh liệt. Đến độ đổ máu.

Anh ta khai với hội thẩm đoàn là vào đêm ngày 10, anh ta say mèm đến độ chỉ nhớ được những mảnh ký ức rời rạc về chuyện xảy ra. Chiều hôm đó, anh uống say – cụ thể lời anh ta nói là “tôi trót mượn rượu lấy gấp đôi bản lĩnh” – trước khi gây gổ với Linda.

Sau khi cô vợ bỏ nhà đi gặp Quentin, anh ta nhớ mình đã quyết định ba mặt một lời với đôi gian phu dâm phụ. Trên đường đến nhà của Quentin, anh ta có tạt vào câu lạc bộ đồng quê để làm vài ly. Anh nói mình không nhớ có nói với nhân viên pha chế rằng anh này có thể “đọc phần còn lại trên báo”, thậm chí anh không nhớ mình có nói lời nào với tay ấy hay không. Anh nhớ có mua bia ở Handy-Pik nhưng không nhớ đã mua khăn lau chén đĩa. “Tôi mua khăn lau chén đĩa làm gì kia chứ?” anh ta hỏi, và một tờ báo tường thuật rằng ba thành viên nữ trong ban hội thẩm đã rùng mình.

Sau này, rất lâu sau này, anh ta mổ xẻ với tôi về tay nhân viên đã đứng ra khai báo về khăn lau chén đĩa, tôi thấy phân tích của anh đáng ghi lại vào đây. Ngày nọ, trong sân tập thể dục, Andy nói cho tôi nghe: “Giả sử trong quá trình tìm kiếm nhân chứng, họ tình cờ tìm được người nhân viên đã bán bia cho tôi đêm đó. Đến lúc ấy, đã ba ngày trôi qua. Các tình tiết về vụ án đã được toàn bộ các tờ báo lao vào mổ xẻ. Có khi cả đám bọn họ đã kéo bè cánh đe dọa anh ta, năm, sáu tay cớm, thêm gã khốn nạn ở văn phòng Bộ Tư pháp, thêm trợ lý của Ủy viên Công tố quận. Ký ức là một thứ rất chủ quan, Red ạ. Ban đầu, có thể họ chỉ bâng quơ hỏi ‘Biết đâu anh ta đã mua năm, sáu chiếc khăn lau chén đĩa thì sao?’ rồi dần dần xây dựng câu chuyện từ đây. Nếu số người muốn ta nhớ thứ gì đó đủ đông, nó sẽ biến thành yếu tố thuyết phục rất mạnh mẽ.”

Tôi đồng ý với khả năng ấy.

“Nhưng có một điều thậm chí còn tác động mạnh hơn,” Andy tiếp tục chìm trong dòng suy nghĩ. “Tôi nghĩ vẫn có khả năng anh ta tự huyễn hoặc bản thân. Là do ánh đèn sân khấu. Cánh phóng viên phỏng vấn, hình ảnh xuất hiện trên mặt báo... đỉnh điểm, tất nhiên là màn xuất hiện hoành tráng tại tòa. Tôi không nói anh ta cố tình bịa chuyện hoặc khai man. Nhưng tôi cho rằng có thể anh ta đã vượt qua bài kiểm tra phát hiện nói dối thành công hoặc thể sống thể chết rằng tôi đã mua những cái khăn lau chén đĩa ấy. Gì thì gì... ký ức là thứ chủ quan vô cùng.

“Tôi biết rõ như sau: mặc dù cả luật sư của tôi còn nghĩ phân nửa những gì tôi kể là chuyện bịa, anh ta không nhắc đến chuyện những cái khăn lau chén đĩa. Mới nghe qua đã thấy điên rồ. Tôi xỉn quắc cần câu, xỉn tới mức đấy thì quan tâm làm gì đến bịt bớt tiếng súng. Nếu tôi là thủ phạm, tôi cứ để mặc nó kinh thiên động địa thôi.

Anh ta đến khúc quanh rồi đậu xe ở đó. Nốc bia, rít thuốc. Nhìn đèn tầng dưới nhà Quentin tắt ngóm. Anh ta nhìn thấy một ngọn đèn trên gác bật sáng... rồi mười lăm phút sau, anh ta thấy nó cũng tắt luôn. Anh ta bảo mình có thể mường tượng phần còn lại.

“Anh Dufresne, có phải sau đó, anh đã vào nhà của Glenn Quentin rồi hạ sát hai người bọn họ không?” luật sư chất vấn.

“Không, tôi không giết họ,” Andy trả lời. Anh khai đến nửa đêm, anh tỉnh rượu. Anh cũng bắt đầu cảm nhận những dấu hiệu đầu tiên của cơn choáng váng sau say. Anh quyết định đi về nhà, ngủ cho đỡ mệt, để mọi chuyện hôm sau suy tính cho ra đầu ra đũa. “Lúc đó, trên đường lái xe về nhà, tôi bắt đầu nghĩ phương thức khôn ngoan nhất là để cô ấy đi Reno ly hôn theo ý muốn.”

“Cảm ơn, anh Dufresne.”

Ủy viên Công tố quận chợt chen ngang.

“Anh đã ly hôn với nạn nhân theo cách thức nhanh nhất mà anh có thể nghĩ ra, đúng không? Anh ly hôn với cô ấy bằng khẩu súng lục ổ quay .38 bọc trong khăn lau chén đĩa à?”

“Không, thưa tòa, tôi không làm thế,” Andy bình thản đáp.

“Sau đó anh bắn tình nhân của vợ.”

“Không, thưa tòa.”

“Vậy ý anh là anh bắn Quentin trước.”

“Tôi muốn nói tôi không bắn ai trong hai người họ. Tôi uống hai chai bia và đốt thuốc, đúng những đầu mẩu mà cảnh sát tìm thấy ở khúc quanh. Sau đó tôi lái xe về nhà rồi vào giường ngủ.”

“Anh khai với hội thẩm đoàn rằng giai đoạn từ ngày 24 tháng Tám đến ngày 10 tháng Chín, anh cảm thấy muốn tự sát.”

“Phải, thưa tòa.”

“Muốn tự sát đến độ mua một khẩu súng lục.”

“Phải.”

“Anh Dufresne này, anh có phật lòng không nếu tôi bảo với anh tôi thấy anh không phải típ người tự sát?”

“Tôi không phật lòng” Andy đáp, “nhưng trong mắt tôi, quý tòa không có vẻ gì là một người nhạy cảm, và nếu tôi thấy muốn tự sát thật, tôi đồ rằng tôi cũng không đến trút bầu tâm sự với quý tòa.”

Nghe đến đây, phòng xử án khẽ vang lên tiếng cười khúc khích đầy căng thẳng, nhưng anh chẳng ghi được điểm nào với hội thẩm đoàn.

“Anh có mang theo khẩu súng .38 trong người vào đêm ngày 10 tháng Chín không?”

“Không, như tôi đã khai...”

“À phải!” Ủy viên Công tố quận nở nụ cười đầy mỉa mai. “Anh đã quăng khẩu súng xuống sông phải không? Xuống sông Royal. Vào buổi chiều ngày 9 tháng Chín.”

“Phải, thưa tòa.”

“Một ngày trước vụ sát hại.”

“Phải, thưa tòa.”

“Sao mà tiện lợi thế nhỉ?”

“Chẳng tiện lợi cũng không bất tiện. Sự thật là thế mà thôi.”

“Tôi nghĩ anh đã nghe thấy lời khai của trung úy Mincher rồi phải không?” Mincher là người phụ trách đội nạo vét khoảng sông Royal gần cầu đường Pond, nơi Andy khai đã vứt khẩu súng xuống. Cảnh sát đã tìm nhưng không thấy.

“Phải, thưa tòa. Tòa biết tôi đã nghe lời khai mà.”

“Vậy anh đã nghe thấy trung úy báo cáo với tòa đội không tìm được khẩu súng nào dù đã nạo vét suốt ba ngày trời. Chuyện này cũng tiện lợi quá nhỉ?”

"Bỏ qua chuyện tiện lợi hay không, sự thật là họ không tìm ra khẩu súng” Andy bình thản đáp lại. “Nhưng tôi xin phép chỉ ra với hội thẩm đoàn rằng cầu đường Pond nằm rất gần vị trí sông Royal đổ vào vịnh Yarmouth. Dòng nước chảy rất xiết. Có thể khẩu súng đã bị cuốn ra vịnh rồi.”

“Vậy có nghĩa là không thể so sánh đường xẻ trên những viên đạn gắp ra từ thi thể nhuốm máu của vợ anh cùng anh Glenn Quentin với rãnh xẻ trong nòng khẩu súng của anh. Tôi nói vậy có đúng không, anh Dufresne?”

“Đúng”

“Điều đó cũng tiện lợi quá đấy?”

Khoảnh khắc ấy, theo cánh báo chí, Andy thể hiện trên mặt một trong số phản ứng cảm xúc rất vi tế ít ỏi mà anh cho phép bản thân bộc lộ suốt sáu tuần tổ chức phiên tòa xét xử. Một nụ cười cay đắng tựa làn mây thoáng qua.

“Vì tôi hoàn toàn vô tội trong vụ án này, thưa tòa, và vì tôi nói sự thật về việc ném khẩu súng xuống sông một ngày trước khi tội ác kia xảy ra, nên không nghi ngờ gì nữa, tôi cảm thấy việc không tìm ra khẩu súng là điều hoàn toàn bất lợi với tôi.”

Ủy viên Công tố quận chĩa mũi dùi vào anh suốt hai ngày. Ông ta đọc lại lời khai của tay nhân viên Handy-Pik về khăn lau chén đĩa cho Andy nghe. Ande nhắc lại rằng anh không nhớ mình đã mua khăn, nhưng thừa nhận anh cũng không dám chắc mình không mua chúng.

Có thật là vợ chồng Andy và Linda Dufresne đã mua một hợp đồng bảo hiểm cho hai người vào đầu năm 1947 không? Phải, đúng là thế. Và nếu trắng án, có thật là Andy sẽ được nhận năm mươi nghìn đô la tiền bồi thường đúng không? Đúng là thế. Và có thật anh ta đã đến nhà của Glenn Quentin với sát ý nung nấu trong tâm, và có phải anh ta đã sát hại đến hai mạng người hay không? Không, điều đó không đúng. Vậy anh ta nghĩ chuyện gì đã xảy ra, nhất là khi không có dấu hiệu trộm cướp?

“Tôi không thể nào biết điều đó, thưa tòa,” Andy khẽ cất tiếng.

Vụ án được giao cho hội thẩm đoàn vào một buổi chiều thứ Tư âm u tuyết rơi. Mười hai thành viên cả nam lẫn nữ trong hội thẩm đoàn trở lại vào 3 giờ 30 phút. Chấp hành viên ở toà án cho hay họ đã có thể về sớm hơn, nhưng họ nán lại thêm chút nữa để tận hưởng món thịt gà trứ danh cho bữa tối ở nhà hàng Bentley’s được nhà nước chi trả. Họ tuyên án anh ta có tội, và bạn tôi ơi, nếu Maine áp dụng luật tử hình, anh ta đã xơi kẹo đồng từ trước khi cây nghệ tây của mùa xuân nhủ ra khỏi tuyết rồi.

Ủy viên Công tố quận hỏi Andy nghĩ chuyện gì đã xảy ra, và anh ta bảo mình không biết – nhưng thật ra anh đã nghĩ đến một kịch bản có thể xảy ra, và tôi đã khai thác được kịch bản ấy từ anh vào một đêm năm 1955. Bảy năm đằng đẵng trôi qua, chúng tôi mới đi từ mối quan hệ quen sơ, gật đầu chào nhau sang bạn hữu tương đối thân thiết – nhưng phải tầm năm 1960, tôi mới cảm thấy mình thật sự thân thiết với Andy, và tôi dám chắc tôi là kẻ duy nhất từng gần gũi với anh như thế. Cả hai vốn vào tù bóc lịch đến mọt gông, chúng tôi ở cùng khu phòng giam từ thuở ban đầu đến lúc cuối, dù tôi cách anh nửa hành lang.

“Tôi nghĩ sao à?” Anh ta cười – nhưng thanh âm chẳng vương chút khôi hài. “Tôi nghĩ tối hôm đó quả là họa vô đơn chí. Trong cuộc đời ngắn ngủi thế này, có lẽ chẳng còn lần nào bao vận hạn xui rủi tụ họp nhiều đến như thế. Tôi nghĩ có lẽ một người lạ vô tình đi ngang qua. Có lẽ sau khi tôi về nhà, đã có một kẻ nào đó bị xẹp lốp trên đường. Hoặc một tên trộm. Hoặc một tên tâm thần. Hắn kết liễu họ, thế thôi. Và tôi đứng đây chịu trận thay.”

Đơn giản thế đấy. Anh bị kết án phải dành quãng đời còn lại trong Shawshank – hay nói đúng hơn, phần đời đáng lý công thành danh toại. Năm năm sau, anh bắt đầu dự các phiên điều trần ân xá, nhưng hết lần này đến lần khác, anh đều bị bác bỏ dù là một người tù có ý thức cải tạo tốt. Công cuộc để kiếm được tấm vé ra khỏi Shawshank khi trên mẩu giấy nhận vào tù của anh đóng dấu tội giết người là một quá trình chậm chạp, chậm chẳng kém gì nước sông chảy mòn đá. Bảy người ngồi trên ghế hội đồng, con số này nhiều hơn hẳn hai người so với hầu hết các nhà tù bang, và cả bảy nhân vật ấy đều rắn tựa nước lấy lên từ giếng có mạch nước khoáng. Anh đừng hòng mua chuộc được họ, ngon ngọt đưa họ vào tròng hay than thân trách phận với họ. Đối với hội đồng ở đây, đồng tiền không phải thứ vạn năng, chẳng phải cứ có tiền thì muốn mua tiên cũng được. Riêng vụ án của Andy còn nhiều lý do khác... nhưng tôi xin để dành kể ở phần sau cho phù hợp.

Trong tù có một người tù vì thái độ tốt nên được hưởng đặc ân riêng mang tên Kendricks, anh ta nợ tôi kha khá từ thập niên ’50, và phải đến bốn năm sau, anh ta mới thu xếp trả hết được. Hầu hết phần lãi anh ta trả cho tôi là thông tin – làm trong hệ này, tai vách mạch rừng, nếu không biết nghe ngóng tứ bề thì chỉ có con đường chết. Ví dụ, Kendricks có thể tiếp cận các giấy tờ mà tôi còn khuya mới có thể thấy khi rị mọ đóng con dấu khắc số xe trong cái phân xưởng sản xuất biển số chết toi.

Kendricks cho tôi hay trong hội đồng tư vấn ân xá bỏ phiếu 7-0 chống lại Andy Dufresne vào năm 1957, 6-1 vào năm ’58; lại 7-0 vào năm ’59; và 5-2 vào năm 60. Sau đó ra sao thì tôi không rõ, chỉ biết mười sáu năm sau đó, anh vẫn bóc lịch trong Buồng giam số 14 của Khu buồng giam số 5. Đến lúc ấy, tức năm 1975, anh đã năm mươi bảy tuổi. Có khi đến năm 1983, biết đâu họ lại mở lượng hải hà và phóng thích anh ta. Họ cho bạn cuộc sống, họ cũng lấy đi cuộc sống của bạn – nói đúng hơn là phần đời ý nghĩa nhất. Có thể một ngày nào đó, họ sẽ ban cho bạn tự do, nhưng... chà, để tôi kể bạn nghe chuyện này: tôi biết một người tù mang tên Sherwood Bolton, anh ta nuôi con chim bồ câu trong buồng giam suốt quãng thời gian từ năm 1945 đến năm 1953, tức năm họ cho anh này ra tù. Anh ta chẳng đam mê chim chóc như tay Điểu nhân của Alcatraz[1E]; đơn giản là anh ta nuôi con chim bồ câu, thế thôi. Anh ta đặt tên nó là Jake. Một ngày trước khi cất bước rời nhà tù, Sherwood thả cho Jake bay đi, và chú chim Jake đã tung cánh bay đẹp mắt đến độ ai nấy đều bồi hồi. Nhưng tầm một tuần sau khi Sherwood Bolton rời khỏi gia đình hạnh phúc của chúng tôi, một người bạn hữu gọi tôi ra góc phía Tây sân tập thể dục, nơi ngày trước Sherwood hay dạo chơi. Một con chim đang chỏng chơ nằm đó, trông y như mảnh khăn trải giường bẩn vo thành ụ nhỏ. Nhìn nó như bị chết đói. Bạn tôi thốt lên: “Chẳng phải đó là Jake sao, Red?” Phải. Con bồ câu ấy đã chết thẳng cẳng.

Tôi còn nhớ như in lần đầu tiên Andy Dufresne liên hệ với tôi để hỏi hàng; tôi nhớ như thể chuyện mới ngày hôm qua. Nhưng đó không phải lần anh ta muốn tấm áp phích Rita Hayworth. Ấy là chuyện sau này. Vào mùa hè năm 1948, anh ta đến chỗ tôi vì thứ khác.

Hầu hết các thương vụ giao dịch của tôi được thực hiện ngay trong sân tập thể dục, và lần đó cũng thế. Sân của chúng tôi rất rộng, rộng hơn nhiều so với chỗ khác. Nó có hình vuông, cạnh nhỉnh hơn 80 mét một chút. Cạnh hướng bắc là bờ tường bao, ở hai góc có hai tháp canh. Lính canh trên tháp được trang bị ống nhòm và súng trấn áp bạo động. Cổng chính nằm ở hướng bắc ấy. Khu vực tải hàng hóa nằm ở phía nam của sân. Có tổng cộng năm khu. Trong tuần làm việc, Shawshank là một nơi hết sức bận rộn – hàng hóa hết nhập lại xuất. Chúng tôi có nhà máy sản xuất biển số xe và một khu giặt là công nghiệp rộng lớn giải quyết toàn bộ quần áo trong tù, cộng với Bệnh viện Sơ cứu Kittery và Viện dưỡng lão Eliot. Ngoài ra còn có một ga ra ô tô lớn, ở đây những người tù rành về kỹ thuật sửa chữa các phương tiện giao thông trong nhà tù, của bang và của thành phố − ấy là chưa nói tới xe riêng của nhân viên quản ngục, văn phòng quản lý... và không hiếm lần, chúng tôi sửa cả xe của hội đồng tư vấn ân xá.

Phía đông là một bức tường đá dày cui với những thanh cửa mỏng. Khu buồng giam số 5 nằm phía bên kia tường. Phía tây là ban Quản lý và bệnh xá. Shawshank trước giờ không đông đúc quá độ như hầu hết các nhà tù khác, và vào năm ’48, nhà tù chỉ hoạt động khoảng hai phần ba sức chứa, nhưng ở bất cứ thời điểm nào cũng có từ tám mươi đến một trăm hai mươi tù nhân trên sân – chơi ném bắt bóng bầu dục hoặc bóng chày, chơi ném xí ngầu, nói tràng giang đại hải với nhau hoặc thực hiện giao kèo. Vào Chủ nhật, nơi này còn đông hơn nữa; trông chẳng khác nào dịp lễ tết... chỉ thiếu các bóng hồng là đủ bộ.

Andy tiếp cận tôi vào một ngày Chủ nhật. Khi đó, tôi vừa trao đổi xong với Elmore Armitage, cánh tay đắc lực của tôi, về đài phát thanh thì Andy bước đến. Tất nhiên tôi biết anh ta là ai; anh ta vốn nổi tiếng khinh thế ngạo vật và lạnh lùng một cõi. Đám tù nhân bảo chưa gì đã anh ta đã tự rước rắc rối vào thân. Một trong những kẻ nói câu này là Bogs Kim cương, hạng ác đảng mà ai cũng phải dè chừng. Andy không có bạn chung buồng giam, và tôi nghe nói ấy là anh ta muốn thế, dù thiên hạ dị nghị rằng anh ta tưởng phân mình thơm hơn phân đám dân đen. Nhưng tôi không việc gì phải nghe những lời ngồi lê đôi mách về kẻ khác khi tôi có thể tự mình đánh giá.

“Xin chào,” anh ta cất tiếng. “Tôi là Andy Dufresne.” Anh ta chìa tay ra, tôi bắt lấy. Anh không phải típ người phí thời gian nói dông dài mà vào chủ đề chính ngay. “Tôi được biết anh là người có cách thu xếp để lấy các món đồ.”

Tôi công nhận thỉnh thoảng tôi có khả năng định vị món này món kia.

“Anh làm điều đó bằng cách nào?” Andy hỏi.

“Nhiều lúc, đồ cứ thế mà đến tay tôi thôi. Khó mà giải thích lắm. Tôi chỉ có thể nói nguyên do vì tôi là người Ireland.”

Anh ta khẽ mỉm cười trước câu đùa của tôi. “Liệu anh có thể thu xếp cho tôi búa đục đá không” "”

“Búa đục đá là gì, mà tại sao anh lại muốn có nó kia chứ?”

Andy tỏ vẻ ngạc nhiên. “Một phần công việc của anh là ghi nhận động cơ của kẻ khác à?” Dùng ngôn từ kiểu này thì bảo sao người ta xì xầm anh ta là loại nhìn thiên hạ bằng nửa con mắt, típ người thích ra vẻ — nhưng tôi cảm nhận được chút hài hước tinh vi trong câu hỏi của anh.

“Để tôi bảo,” tôi nói. “Nếu anh muốn bàn chải đánh răng, tôi chẳng hỏi nhiều làm gì. Tôi chỉ báo giá cho anh thôi. Vì anh thấy đấy, bàn chải đánh răng không phải đồ vật có thể gây chết người.”

“Anh cảnh giác với những món đồ mang tính sát thương sao?”

“Phải.”

Một quả bóng chày cũ được quấn băng keo bay về phía chúng tôi, anh ta xoay người, nhanh như cắt, chộp lấy nó giữa không trung. Đến Frank Malzone[2E] còn phải ưỡn ngực tự hào nếu thực hiện được động tác ấy. Andy ném quả bóng về lại vị trí ban đầu – cổ tay vụt xuống thoăn thoắt, ung dung, nhưng cú ném không hề kém uy lực. Tôi có thể thấy rất nhiều người vừa lo chuyện của bản thân vừa liếc một con mắt dõi theo chúng tôi. Có lẽ cả mấy tay lính gác trên tháp canh cũng đang quan sát. Tôi chẳng thiên hô bát sát; nhưng nhìn chung nhà tù nào cũng có những tù nhân máu mặt, nhà tù nhỏ thì chừng bốn, năm tên, nhà tù lớn thì có khoảng hai, ba chục. Ở Shawshank, tôi cũng thuộc nhóm có máu mặt, và thái độ của tôi đối với Andy Dufresne sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến việc anh ta trải qua thời gian trong tù ra sao. Có lẽ anh ta cũng biết điều đó nhưng anh không khúm núm hay xun xoe bợ đỡ tôi, nên tôi tôn trọng anh vì lẽ đó.

“Cũng có lý. Vậy tôi sẽ nói với anh nó là gì và tại sao tôi muốn có nó. Búa đục đá trông giống cuốc chim cỡ nhỏ – dài chừng này.” Anh ta đưa hai tay cách nhau chừng ba tấc, và đó là lần đầu tiên tôi để ý móng tay anh gọn gàng ra sao. “Một đầu lưỡi búa nhọn và sắc, đầu kia phẳng và cùn. Tôi muốn có nó vì tôi thích đá.”

“Đá à,” tôi nói.

“Anh ngồi xổm xuống đây một chút,” anh ta đề nghị.

Tôi thuận theo. Chúng tôi chồm hổm ngồi xuống như người da đỏ.

Andy vốc một nắm đất trong sân tập thể dục rồi rây nó giữa hai bàn tay gọn ghẽ khiến bụi tung lên như đám mây ti. Trên tay anh ta chỉ còn sót lại những viên sỏi nhỏ, trong đó có một hai viên sáng lấp lánh, còn lại mờ đục và xỉn màu. Trong số những viên xỉn màu có cả thạch anh, tưởng chừng xỉn màu nhưng chỉ cần chùi sạch, ta sẽ thấy viên đá ánh lên màu sữa. Andy nhanh nhẹn lau chùi rồi ném viên đá cho tôi. Vừa chụp lấy, tôi đã xác định được ngay.

“Thạch anh, hẳn rồi,” anh ta nói. “Anh nhìn đây. Mica. Đá phiến sét. Đá hoa cương lẫn bột. Đây là một mảnh đá vôi đã mủn ra, từ khi họ xẻ triền đồi để xây dựng nơi này.” Anh ta ném chúng đi rồi phủi tay. “Tôi hay sưu tầm khoáng vật. Hay nói đúng hơn... ngày trước tôi từng sưu tầm khoáng vật. Từ dạo xa xưa. Tôi muốn theo đuổi đam mê ấy lần nữa, trên quy mô giới hạn hơn.”

“Các cuộc thám hiểm vào Chủ nhật trong sân tập thể dục à?” tôi hỏi, đoạn đứng dậy. Ý tưởng ấy nghe thật ấu trĩ, nhưng đồng thời... nhìn viên thạch anh con con khiến cõi lòng tôi có chút gì đó phấn khởi. Tôi chẳng rõ lý do tại sao; có lẽ nó khiến tôi liên tưởng đến thế giới bên ngoài. Khoảng sân này không cho bạn cơ hội nghĩ về những điều đó. Thạch anh là thứ ta nhặt trong dòng suối nhỏ róc rách nước reo.

“Thà có thám hiểm vào Chủ nhật ở đây còn hơn không có gì cả” anh ta nói.

“Anh có thể bửa cây búa đục đá ấy vào sọ ai đó,” tôi nhận xét.

“Tôi chẳng có kẻ thù nào ở đây cả,” anh ta ôn tồn.

“Không à?” tôi mỉm cười. “Cứ chờ mà xem.”

“Nếu vấn đề phát sinh, tôi có thể xử lý mà không dùng đến búa đục đá.”

“Nhỡ đâu anh nảy ra ý định vượt ngục thì sao? Đục tường chẳng hạn? Vì nếu anh làm thế...”

Anh ta lịch thiệp cười. Ba tuần sau, khi thấy cái búa đục đá, tôi hiểu lý do tại sao.

“Tôi bảo này,” tôi nói, “nếu người ta thấy anh cầm cây búa, họ sẽ lấy nó đi. Nếu họ thấy anh cầm cái muỗng, họ cũng sẽ tước mất cho mà xem. Vậy anh định thế nào, không lẽ cứ thế ngồi trong sân hì hụi đục đẽo?”

“Ồ, tôi tin rằng tôi có thể làm tốt hơn thế.”

Tôi gật đầu. Phần trao đổi này thật ra chẳng thuộc bổn phận của tôi. Một người vận đến dịch vụ của tôi để lấy được thứ gì đó. Sau khi tôi hoàn thành nhiệm vụ, giữ được nó hay không là việc của đương sự.

“Món đồ như thế này trị giá bao nhiêu?” tôi hỏi. Tôi bắt đầu thấy thích phong cách kiệm lời, lặng thầm của anh ta. Trải qua mười năm đầy phong ba bão táp như tôi, bạn sẻ ngán đến tận cổ những kẻ già mồm, thùng rỗng kêu to và ba hoa chích chòe. Phải, tôi nghĩ công bằng mà nói, tôi quý Andy ngay từ đầu.

“Tiệm đá quý bán tám đồng,” anh ta nói, “song tôi nghĩ trong ngành này, anh lấy lời dựa trên thặng số...”

“Tôi tính tỷ lệ thặng số là mười phần trăm, nhưng với món đồ nguy hiểm, tôi phải nâng lên. Với món đồ anh đang nói đến, tôi tốn nhiều công sức bôi trơn hơn thì mới được việc. Ta hãy tính mười đồng.”

“Vậy thì mười đồng”

Tôi nhìn anh ta, khẽ mỉm cười. “Anh có mười đồng kia à?”

“Tôi có,” anh ta ôn tồn đáp.

Sau đấy một thời gian dài, tôi phát hiện anh ta có năm trăm đô la là ít. Anh ta thủ theo số tiền ấy vào tù. Khi họ vời anh vào khách sạn này, một tay nhân viên trực lối vào có nhiệm vụ bắt anh cúi xuống để kiểm tra hàng họ – nhưng hàng thì lắm, họ cũng nhiều, và nói thẳng quá lại đâm lỗ mãng, tôi chỉ xin nói nếu thật sự quyết tâm, thì người ta có thể nhồi thứ tương đối to vào sâu ra phết – sâu đến độ khuất tầm mắt, trừ khi anh xui rủi bốc trúng một tay nhân viên trực khách sạn đương sốt sắng mang găng tay tìm kiếm cho kỹ.

“Thế thì tốt,” tôi nói. “Anh cũng biết tôi kỳ vọng điều gì nếu chẳng may anh bị bắt quả tang với món đồ tôi xoay cho anh chứ?”

“Tôi đoán là có,” anh nói, và từ chút biến đổi tinh vi trong đôi mắt xám của đối phương, tôi hiểu anh ta biết rõ những điều tôi sắp sửa thốt lên. Đôi mắt chỉ khẽ lóe lên, tia sáng bộc lộ cái khôi hài chua cay đặc biệt nơi anh.

“Nếu bị bắt, anh sẽ nói anh tìm thấy món đồ. Ngắn gọn thế thôi. Họ sẽ đưa anh vào phòng biệt giam trong ba hoặc bốn tuần... tất nhiên, cộng thêm việc anh mất đồ chơi và lãnh vết đen trong hồ sơ. Nếu anh khai ra tên tôi, chúng ta sẽ không bao giờ làm việc với nhau nữa. Đến cả sợi dây giày hay gói thuốc lá Bugler, anh cũng đừng hòng có được. Chưa kể, tôi sẽ cử vài tay đến tẩm quất anh. Tôi không thích bạo lực, nhưng anh sẽ hiểu vị thế của tôi. Tôi không thể để thiên hạ truyền tai nhau rằng tôi không biết kiềm chế bản thân. Như thế là tôi tự đặt dấu chấm hết cho chính mình”

“Vâng. Tôi đồ là thế. Tôi hiểu rồi, và anh không cần lo lắng”

“Tôi chẳng bao giờ lo lắng” tôi đáp. “Ở nơi như thế này, có lo cũng không được tích sự gì.”

Anh ta gật đầu rồi bước đi. Ba ngày sau, anh ta bước đến bên cạnh tôi trong sân tập thể dục vào giờ giải lao ban sáng của phòng giặt đồ. Anh ta chẳng nói chẳng rằng, thậm chí còn không nhìn về hướng tôi, nhưng gí tờ giấy bạc có in hình quý ngài Alexander Hamilton[3E] đáng kính vào tay tôi, nhanh gọn như một nhà ảo thuật tài ba biểu diễn với bộ bài. Anh ta là típ người thích ứng rất nhanh. Tôi xoay cho anh búa đục đá. Tôi giữ nó một đêm trong buồng giam của mình, và nó đúng y như anh ta mô tả. Muốn vượt ngục bằng món đồ ấy chẳng khác nào lên trời (tôi đoán một người sẽ mất khoảng sáu trăm năm để đào hầm xuyên xuống dưới bức tường bằng cây búa đục đá ấy), nhưng lòng tôi vẫn có chút hồ nghi. Nếu anh bửa cái búa ấy vào đầu một người, chắc chắn người đó sẽ chẳng còn sống để nghe chương trình Fibber McGee và Molly trên đài radio nữa. Mà chưa gì, Andy đã bắt đầu xích mích với hội tỷ muội. Tôi hy vọng bọn chúng không phải nguyên nhân anh ta trang bị cây búa đục đá ấy.

Chung cuộc, tôi tin vào óc đánh giá của mình. Sáng sớm hôm sau, hai mươi phút trước khi còi báo thức vang lên, tôi tuồn cây búa đục đá và gói thuốc Camel cho Ernie, người tù già quét hành lang Khu buồng giam số 5 cho đến khi được thả tự do vào năm 1956. Ông ta lặng thinh thả búa vào áo, để rồi suốt mười chín năm sau, tôi không trông thấy cây búa đục đá ấy thêm lần nào, và đến lúc đó, hẳn nó đã mòn gần như chẳng còn gì.

Chủ nhật sau đó, một lần nữa, Andy bước lại chỗ tôi trong sân tập thể dục. Tôi nói thật, khuôn mặt anh ta hôm ấy trông đến là khiếp. Môi dưới sưng vù, to như cây xúc xích, mắt phải sưng húp, chưa kể, trên má còn có một vết trầy trụa gớm ghiếc. Andy đang gặp hạn với hội tỷ muội, nhưng anh ta không nhắc đến chúng dù chỉ một lời. “Cảm ơn anh vì món đồ,” anh ta nói rồi bỏ đi.

Tôi hiếu kỳ dõi theo anh ta. Bước được vài bước thì phát hiện thứ gì trong đất đá, anh ta bèn cúi xuống nhặt lên. Là một viên đá nhỏ. Đồng phục tù nhân không có túi, trừ áo lao động của những người tù làm thợ cơ khí. Nhưng cái khó ló cái khôn. Những viên sỏi con con biến mất trong ống tay áo của Andy và không rơi xuống. Tôi khâm phục điều đó... và tôi ngưỡng mộ anh ta. Dù phải đối mặt với bao vấn đề, anh ta vẫn sống tiếp cuộc đời mình. Có hàng nghìn kẻ không như vậy, không thể làm thể hoặc rồi sẽ thối chí, mà khối người trong số ấy chẳng phải chịu kiếp tù đày. Và tôi để ý dù bị tẩn cho răng môi lẫn lộn, tay anh ta vẫn sạch sẽ, tươm tất, móng tay được giữ gọn gàng.

Suốt sáu tháng sau đó, tôi chẳng mấy khi có dịp gặp anh ta. Andy dành hầu hết khoảng thời gian ấy một mình.

Tôi xin nói đôi lời về hội tỷ muội.

Ở nhiều nhà ngục, chúng được mệnh danh là Bò đĩ đực hoặc Chị đại nhà tù – còn gần đây, cụm từ đang thịnh là “bà hậu sát thủ.” Nhưng ở Shawshank này, chúng luôn được gọi với cái tên hội tỷ muội. Tôi không rõ lý do, nhưng tôi đoán ngoại trừ tên gọi thì bản chất vẫn vậy mà thôi.

Hiện giờ, đa số mọi người chẳng mấy ngạc nhiên khi biết rằng trong bốn bức tường trại tù, kê gian là chuyện thường ngày ở huyện – có lẽ ngoại trừ những tay mới chân ướt chân ráo vào đây, xui rủi sao lại trẻ trung, thanh mảnh, tuấn tú và khinh suất – nhưng tình dục đồng giới cũng giống như tình dục dị giới, nó có muôn hình vạn trạng. Có những người không thể chịu được nếu không có tình dục ở một dạng nào đó, thành thử họ vận đến thân thể người đàn ông khác để không phát điên. Thường thì bước tiếp theo là sự dàn xếp giữa hai gã đàn ông về cơ bản là dị tính, dù lắm lúc tôi tự hỏi khi trở về với vợ hay bạn gái, liệu họ có dị tính như bản thân vẫn tưởng hay không.

Cũng có những gã đàn ông bị “bóng” trong tù. Theo ngôn từ hiện nay, họ “bị bẻ cong” hoặc “công khai giới tính thật”. Hầu hết (nhưng không phải tất cả) họ đóng vai nằm dưới, và mọi người xung quanh lao vào cấu xé nhau để lọt mắt xanh bọn họ.

Và rồi ta có hội tỷ muội.

Trong xã hội ngục tù, chúng chính là kẻ hãm hiếp trong xã hội ngoài song sắt. Chúng thường là những kẻ ở tù mọt gông, chịu án phạt hà khắc cho những tội ác tàn bạo mình gây ra. Con mồi của bọn chúng thường là những tù nhân trẻ, yếu đuối và còn non xanh... hoặc như trong trường hợp của Andy Dufresne, tù nhân với vẻ ngoài thư sinh. Khu săn bắt của chúng là buồng tắm, những lối đi chật như nêm giống đường hầm đằng sau các máy giặt công nghiệp trong khu phòng giặt, thỉnh thoảng là bệnh xá. Các vụ hãm hiếp đã xảy ra trong phòng chiếu phim to bằng tủ quần áo đằng sau thính phòng không chỉ một lần. Đa số trường hợp, nếu muốn, những kẻ trong hội tỷ muội chẳng cần dùng vũ lực cũng được dâng hiến miễn phí; vì nhóm đã bị bẻ cong thế nào cũng “cảm nắng” một thành viên nào đó trong hội tỷ muội, giống những thiếu nữ mê mệt các chàng trai giống Sinatra, Presley hay Redford. Nhưng đối với hội tỷ muội, niềm vui luôn nằm ở việc chiếm đoạt bằng vũ lực... và tôi đoán sẽ luôn như thế.

Vốn dĩ Andy có tướng tá nhỏ con và dung mạo khá khôi ngô (và có lẽ vì phẩm chất bình thản mà tôi ngưỡng mộ), hội tỷ muội đã bỏ anh vào tầm ngắm ngay ngày đầu tiên anh bước chân vào đây. Nếu đây là chuyện cổ tích, tôi sẽ kể với bạn Andy đã chiến đấu ngoan cường đến khi bọn chúng để yên cho anh ta. Ước gì tôi có thể nói vậy, song đời không như là mơ. Ngục tù càng không phải.

Lần trải nghiệm đầu tiên của anh ta là trong nhà tắm, khi anh trở thành thành viên của đại gia đình Shawshank vui tươi này chưa tới ba ngày. Tôi đoán là lần đầu thì chỉ ăn tát đến nổ đom đóm mắt và mơn trớn mà thôi. Họ muốn đánh giá trước khi thật sự xuống tay, giống con chó rừng rình mò xem con mồi có yếu ớt và què quặt như vẻ bề ngoài hay không.

Andy đấm trả và làm chảy máu môi gã tỷ muội to con, lực lưỡng mang tên Bogs Kim Cương – từ xưa đến giờ hắn được gọi như thế. Một tay lính gác kịp can ngăn trước khi mọi chuyện đi xa hơn, nhưng Bogs vẫn dọa tóm bằng được anh ta – và Bogs là kẻ nói được làm được.

Lần thứ hai là đằng sau máy giặt trong khu giặt. Bao năm qua, biết bao thứ chuyện đã xảy ra trong cái không gian dài, bụi bặm và chật chội ấy; cánh lính gác biết cả nhưng nhắm mắt làm ngơ. Lối đi tranh tối tranh sáng, vương vãi túi giặt và chất tẩy, các thùng chứa chất Hexlite, vô hại như muối nếu tay anh khô ráo, nhưng nguy hiểm không thua gì a xít trong ắc quy nếu tay anh ướt. Đám lính gác không thích vòng ra sau đó. Không có không gian để xoay xở, mà một trong những điều đầu tiên họ được dạy khi vào làm việc ở nơi như thế này là tuyệt đối không được để tù nhân dồn mình vào nơi không có đường lui.

Hôm ấy, Bogs không có mặt ở đó nhưng Henley Backus, vốn là đốc công của khu giặt từ năm 1922 kể với tôi rằng bốn gã trong băng đảng của hắn có mặt. Andy cầm chân được bọn chúng một lúc bằng vốc Hexlite, dọa sẽ ném vào mắt nếu chúng tiến lại gần hơn, nhưng anh ta trượt chân khi cố đi vòng qua chiếc máy giặt công nghiệp Washex bốn lồng. Và chỉ cần như thế, chúng đã ngự lên người anh ta.

Tôi đoán dù qua nhiều thế hệ, hãm hiếp tập thể là cụm từ không thay đổi nhiều. Đó là điều bốn gã trong hội tỷ muội ấy đã làm với Andy. Chúng vật anh lên hộp truyền động, một tên trong số chúng gí tuốc nơ vít Phillips vào thái dương anh trong lúc chúng hành sự. Chúng làm anh rách đôi chút, nhưng không quá tệ đâu – bạn hỏi có phải tôi rút ra điều này từ trải nghiệm của bản thân không à? – tôi chỉ ước giá mà không phải thế. Sẽ bị chảy máu ít lâu. Nếu không muốn bị thằng hề nào đấy cà khịa hỏi bạn mới đến tháng hay sao, thì bạn nên cuộn một đống giấy vệ sinh, nhét dưới đáy quần lót cho đến khi cầm máu. Mà thật thế, máu chảy ra chẳng khác gì đàn bà có kinh; nó cứ ri rỉ hai, thậm chí ba ngày. Rồi máu ngừng chảy. Không gây ra tổn hại gì, trừ khi chúng làm trò gì đó thậm chí còn kì dị hơn với bạn. Không gây ra tổn hại gì về thể chất – nhưng hãm hiếp vẫn là hãm hiếp, và cuối cùng, bạn phải một lần nữa nhìn vào gương mặt mình trong gương, quyết định đường đi nước bước cho bản thân.

Andy đã trải qua giai đoạn ấy một mình, giống cái cách anh ta vẫn luôn làm. Anh đi đến cái kết luận mà những người trước anh đã rút ra, rằng chỉ có hai cách để đối phó với hội tỷ muội: chống lại bọn chúng và để thân mình rơi vào tay chúng, hoặc buông xuôi để mình rơi vào tay chúng.

Anh quyết định chiến đấu. Khoảng một tuần sau biến cố ở khu giặt, khi Bogs và hai đồng đảng của hắn đến chỗ Andy (“Tao nghe mày bị thông rồi à,” Bogs cợt nhả, theo những gì Ernie – lúc ấy đang có mặt tại đó – kể lại), Andy lao vào sống mái với chúng. Anh ta đấm gãy mũi một kẻ mang tên Rooster MacBride, một gã nông dân tướng người lực lưỡng vào tù vì đánh con gái riêng của vợ đến chết. Tôi xin hoan hỉ bổ sung, Rooster cũng chết trong tù.

Cả ba người bọn chúng tóm lấy anh ta. Khi hành sự xong, Rooster và một kẻ khác – có thể là Pete Verness nhưng tôi không chắc chắn một trăm phần trăm – ép Andy quỳ gối xuống. Bogs Kim Cương bước đến trước mặt anh ta. Ngày ấy, hắn ta có con dao gấp cán bằng ngọc trai với dòng chữ Ngọc trai Kim cương khắc hai bên mặt. Hắn mở con dao ra và gầm ghè, “Giờ tao mở khóa quần đây, anh trai, và mày liệu hồn mà nuốt thứ tao đưa cho mày nuốt. Sau khi nuốt của tao xong, mày sẽ nuốt của Rooster. Mày vừa làm gãy mũi nó còn gì, tao nghĩ nó phải được bồi thường gì đấy chứ nhỉ.”

Andy đáp, “Mày đưa thứ gì của mày vào miệng tao thì đừng trách sao mày mất nó.”

Bogs nhìn Andy như thể anh ta đã phát điên, Earnie kể.

“Không” hắn nói với Andy, chậm rãi gắn từng tiếng, như thể Andy là đứa trẻ ngu đần. “Mày không hiểu điều tao nói rồi. Mày thử làm trò như vậy xem, tao sẽ cắm thanh sắt dài hai mươi phần này thẳng vào tai mày. Hiểu chưa?”

“Tao hiểu lời mày nói. Nhưng tao không nghĩ mày hiểu ý tao. Tao sẽ cắn bất cứ thứ gì mày nhét vào miệng tao. Mày cứ việc cắm con dao ấy thẳng vào não tao, nhưng mày nên biết khi chấn thương não nghiêm trọng bất ngờ xảy ra, nạn nhân sẽ tiểu tiện, đại tiện... và cắn phập răng xuống cùng một lúc.”

Lão Earnie già kể anh ta ngước nhìn Bogs, miệng khẽ nở nụ cười mỉm chi đặc trưng, tựa hồ cả ba người bọn họ vừa bàn luận về cổ phiếu, trái phiếu chứ không phải đang đe dọa lấy mạng anh. Như thể anh đang mặc bộ com lê ba mảnh của dân nhà băng chứ không phải đang quỳ mọp trên sàn nhà dơ dáy của khu chứa đồ, quần bị kéo xuống mắt cá chân và máu thì ri rỉ chảy ra ở đùi trong.

“Thật ra,” anh ta nói tiếp, “tao được biết phản xạ cắn đôi lúc mạnh đến mức người ta phải dùng xà beng hoặc tay quay để cạy mở hàm nạn nhân.”

Rốt cuộc buổi tối cuối tháng Hai năm 1948 ấy, Bogs không nhét bất cứ thứ gì vào miệng Andy, Rooster MacBride cũng thế, và theo như tôi biết, không ai trong bọn chúng làm thế. Chúng chỉ đập cho Andy một trận thừa sống thiếu chết, để rồi cả bốn người phải vào ngồi phòng biệt giam. Andy và Rooster MacBride đi bằng đường bệnh xá.

Băng đảng ấy tấn công anh ta bao nhiêu lần ư? Tôi chịu. Tôi nghĩ Rooster mất hứng khá sớm – phải đeo nẹp mũi cả tháng trời mà không dè chừng mới lạ – còn Bogs Kim Cương thì đột ngột ngừng động thủ vào mùa hè năm ấy.

Chuyện xảy ra hết sức dị thường. Bogs được phát hiện trong buồng giam, bị đánh nhừ tử vào một buổi sáng đầu tháng Sáu khi hắn ta không xuất hiện lúc điểm danh vào bữa sáng. Hắn ta không khai ra thủ phạm là ai, hoặc bọn chúng tấn công hắn bằng cách nào, nhưng vốn làm trong ngành đã lâu, tôi biết ta có thể hối lộ lính gác để họ làm bất cứ điều gì, ngoại trừ việc tuồn súng cho tù nhân. Thời đó, họ chỉ nhận được đồng lương mạt rệp, hiện giờ cũng chẳng khá khẩm hơn. Mà ngày xưa không có hệ thống khóa điện tử, cũng chẳng có camera an ninh hay công tắc mạch chính kiểm soát toàn khu vực của nhà tù. Vào năm 1948, mỗi khu phòng giam có giám ngục riêng. Lính gác có thể bị mua chuộc một cách dễ dàng để cho một – hay có khi là hai, ba người – vào khu phòng giam, và phải, thậm chí là lần đến tận buồng giam của Kim Cương.

Tất nhiên công chuyện kiểu đấy ngốn cả đống tiền. Nhưng không tính theo tiêu chuẩn của thế giới bên ngoài. Trạng thái kinh tế trong tù có quy mô nhỏ hơn. Khi bóc lịch một thời gian, lận lưng một đô la chẳng khác nào có hai mươi đô la dắt túi ngoài kia. Tôi đoán thế này, để xử lý Bogs, người đó sẽ phải tốn khoản tiền kha khá — tỉ dụ chừng mười lăm đồng cho tay giám ngục, và khoảng hai hoặc ba đồng cho đám hội đồng.

Tôi không khẳng định kẻ đứng đằng sau vụ ấy là Andy Dufresne, nhưng tôi biết anh ta thủ theo năm trăm đô la khi vào tù, và rằng trong thế giới ngoài kia, anh ta là dân ngân hàng – họ hiểu hơn đám chúng tôi những cách dùng tiền xoay trời chuyển đất.

Và tôi còn biết điều này: sau trận đòn ấy – gãy ba xương sườn, xuất huyết một mắt, bong gân lưng, trật khớp hông – Bogs Kim Cương hết dám hó hé với Andy. Nói đúng hơn, sau cơn hạn, hắn thôi động thủ với hầu hết mọi người. Giờ đây, hắn tựa cơn gió lớn vào mùa hạ, ào ào đấy, nhưng chỉ là hư trương thanh thế. Nhìn vào, ta có thể nói hắn đã biến thành một “tỷ muội yếu nhược.”

Đó là hồi kết với Bogs Kim Cương, kẻ đã có thể tiễn Andy về chầu trời nếu anh ta không ra tay ngăn chặn (trong trường hợp quả thật anh ta là kẻ đứng đằng sau). Nhưng đó chưa phải hồi kết của rắc rối mà Andy gặp phải với hội tỷ muội. Tình hình lắng dịu được ít lâu rồi lại tái diễn, dù không khủng khiếp và cũng không thường xuyên như trước. Chó rừng thích những con mới dễ xơi, và có nhiều sự lựa chọn dễ dàng hơn so với Andy Dufresne.

Tôi nhớ anh ta luôn chống trả bọn chúng. Có lẽ anh ta biết chỉ cần để bọn chúng tấn công mình mà không chống cự dù chỉ một lần, thì lần tới anh ta sẽ rất dễ để mặc chúng tác oai tác quái mà không chống cự. Thế là thỉnh thoảng, Andy lại xuất hiện với những vết bầm tím trên mặt, và chừng sáu hay tám tháng sau lần Kim Cương no đòn, Andy bị gãy hai ngón tay. À đúng rồi – đâu đó cuối năm 1949, anh ta vào nằm bệnh xá do gãy xương gò má mà khả năng cao là bị một đoạn ống bọc vải ở đầu vung ra trò vào mặt. Không lần nào anh ta không chống trả, và kết quả là anh ta phải vào phòng biệt giam. Nhưng tôi không nghĩ biệt giam gây khó dễ cho Andy như với một vài tù nhân khác. Anh ta vui vầy với bản thân.

Hội tỷ muội là thứ anh ta học cách thích nghi – và rồi vào năm 1950, quấy nhiễu gần như chấm dứt hẳn. Đó là một phần câu chuyện của tôi, mà tôi sẽ kể khi thời điểm chín muồi.

Vào mùa thu năm 1948, một buổi sáng nọ, Andy gặp tôi trong sân tập thể dục, nhờ tôi kiếm cho anh ta tầm sáu cái chăn đá.

“Chăn đá là cái giống gì?” tôi hỏi.

Anh bảo đó là cách gọi của dân sưu tầm khoáng vật; chúng là vải đánh bóng có kích thước cỡ khăn lau chén đĩa. Chúng được bọc nhiều lớp, một mặt nhẵn mịn, mặt còn lại xù xì – mặt nhẵn tương tự giấy nhám, mặt xù xì gần như không khác gì bùi nhùi thép công nghiệp (Andy cũng có một hộp bùi nhùi này trong buồng giam, nhưng tôi không phải người cung – tôi đoán anh ta thó từ khu giặt của nhà tù).

Tôi nói với anh ta hai bên có thể thực hiện giao dịch các món này, và rốt cuộc tôi cũng có được chúng từ cửa tiệm đá quý mà tôi từng thu xếp mua cây búa đục đá. Lần này, tôi tính Andy theo mức mười phần trăm thông thường, không đội thêm xu nào. Tôi chẳng thấy có gì chết người hay thậm chí nguy hiểm ở mấy miếng vải dày hình vuông với cạnh dài hai tấc. Nói chính xác là chăn đá.

Khoảng năm tháng sau, Andy hỏi liệu tôi có thể lấy cho anh ta áp phích Rita Hayworth hay không. Cuộc trò chuyện diễn ra trong thính phòng, lúc đang chiếu phim. Hiện giờ chúng tôi được xem chiếu phim hai lần một tuần, nhưng thời đó một tháng phim mới chiếu một lần. Thường các bộ phim chiếu cho chúng tôi xem đều truyền tải một thông điệp nâng đỡ tâm hồn, và bộ phim Cuối tuần mất mát này cũng thế. Bài học ở đây là uống rượu rất nguy hiểm. Đó là bài học mà chúng tôi thấy an ủi phần nào.

Andy xoay xở ngồi cạnh tôi, được tầm nửa bộ phim anh ta nhích gần thêm một chút và hỏi tôi có kiếm được cho anh ta hình Rita Hayworth không. Thành thật mà nói, yêu cầu đó khiến tôi thấy khôi hài. Andy lúc nào cũng giữ vẻ bình tĩnh, điểm đạm, thong dong, nhưng tối hôm ấy, anh ta như đỉa phải vôi, gần như xấu hổ, tựa hồ anh ta đang hỏi tôi kiếm cho anh ta hàng hãng Trojan hoặc mấy công cụ bọc da cừu có khả năng “nâng cao khoái cảm khi ở một mình” như mấy tờ tạp chí quảng cáo. Anh ta có vẻ dư tràn năng lượng, sắp sửa làm nổ bộ tản nhiệt của mình đến nơi.

“Tôi lo được,” tôi đáp. “Dễ như bỡn, anh cứ bình tĩnh. Anh muốn to hay nhỏ?” Thời điểm đó, hình Rita cháy hàng nhất (lui lại vài năm thì Betty Grable đứng đầu) và có hai kích thước. Với một đồng, bạn có thể sắm Rita nhỏ. Với hai đồng rưỡi, bạn có được Rita lớn, dài một mét hai, nguyên thân.

“Hình lớn,” anh ta nói mà không nhìn tôi. Tôi nói bạn nghe, đêm ấy Andy trông rõ khôi hài. Mặt anh ta đỏ bừng như cậu nhóc đang dùng giấy gọi nhập ngũ của anh trai để lẻn vào chương trình nhảy khiêu dâm. “Anh thu xếp được không?”

“Thoải mái đi, hẳn tôi lo được. Có gì mà phải lo?” Khán giả đang vỗ tay và hò reo trước cảnh bọ chui ra khỏi tường để bò lên Ray Milland lúc này đang sảng rượu nặng.

“Tầm nào?”

“Một tuần. Có thể ít hơn.”

“Thế à.” Nói thế nhưng anh ta có vẻ thất vọng, như thể anh ta hy vọng lúc này tôi có sẵn một bức nhét trong quần. “Giá sao nhỉ?”

Tôi tính giá sỉ cho anh ta. Lần này, tôi du di bán cho anh theo giá vốn; vì sau thương vụ búa đục đá và chăn đá thì anh ta là khách hàng biết điều. Hơn nữa, anh ta đàng hoàng – vào rất nhiều đêm anh ta chết lên chết xuống với Bogs, Rooster và đám cô hồn ấy, tôi tự hỏi còn bao lâu cho đến lúc anh ta dùng cây búa đục đá bửa vỡ đầu đối phương.

Áp phích là món hàng bán chạy của tôi, chỉ đứng đằng sau rượu bia, thuốc lá, đứng trước tài mà nửa bước. Vào những năm ’60, chúng hút hàng trên mọi phương diện, rất nhiều người muốn có những bức hình hay ho treo tường như hình Jimi Hendrix, Bob Dylan, bức áp phích Ngạo nghễ dặm trường. Nhưng hầu hết là áp phích các mỹ nhân; hết hình nàng này đến hình nàng khác.

Vài ngày khi Andy nói chuyện với tôi, một tay tài xế đồ giặt ngày ấy tôi làm ăn mang theo hơn 60 bức áp phích, hầu hết là của Rita Hayworth. Khéo có khi bạn còn nhớ bức hình ấy đấy chứ; vì tôi thì nhớ như in. Rita vận trên người bộ bikini, một tay đưa ra sau đầu, mắt khép hờ, bờ môi đỏ mọng hờn dỗi khẽ hé mở. Họ gọi nàng là Rita Hayworth, nhưng Bóng hồng Bốc lửa có khi hợp hơn.

Trong trường hợp bạn đang thắc mắc, thì ban quản lý nhà tù biết về chợ đen này. Biết thừa là đằng khác. Có khi họ nắm về mảng ấy chẳng thua kém gì tôi. Họ chấp nhận nó vì họ biết nhà tù giống như một cái nồi áp suất khổng lồ, thành thử phải có van để xả bớt hơi nén. Thỉnh thoảng họ cũng xộc vào kiểm tra, và tôi đã ngồi biệt giam dăm ba lần trong mấy năm qua, nhưng với áp phích, họ nháy mắt. Sống đời mình và để người sống đời họ. Khi bức những tấm áp phích lớn của Rita Hayworth được treo trong buồng giam, người ta mặc định đấy là bưu phẩm bạn bè hay họ hàng gửi. Tất nhiên tất cả hàng tiếp tế từ bạn bè, người thân đều được mở ra khám xét bên trong, nhưng ai rảnh mà tra lại bản kiểm kê để lục tìm một món đồ vô hại như áp phích Rita Hayworth hay Ava Gardner kia chứ? Khi ở trong nồi áp suất, bạn học cách sống và để người ta sống, nếu không có ngày ai đó sẽ khắc cho bạn cái miệng mới toanh ngay trên yết hầu. Sống thì phải biết trước biết sau.

Một lần nữa, lại là Ernie mang áp phích đến buồng giam số 14 của Andy từ buồng của tôi, số 6. Và cũng Ernie là người mang cho tôi mảnh giấy được Andy nắn nót viết hai từ: “Cảm ơn.”

Dạo sau, khi họ dẫn chúng tôi ra ngoài ăn sáng, tôi liếc vào buồng giam của anh và trông thấy nàng Rita treo trên giường, rực rỡ trong bộ bikini, một tay đưa ra sau đầu, mắt khép hờ hững, bờ môi mềm mại tựa vải lụa he hé. Nàng được treo phía trên chỗ nằm, để hằng đêm, sau khi tắt đèn, anh ta có thể chiêm ngưỡng dung nhan ấy dưới ánh nhập nhoạng của đèn cao áp từ sân tập thể dục.

Nhưng dưới ánh ban mai chói lòa, trên khuôn diện nàng lại có những vệt đen cắt qua – ấy là bóng của những thanh sắt trên khung cửa sổ hẹp của buồng giam.

Giờ tôi sẽ kể cho bạn nghe biến sự giữa tháng Năm năm 1950 đã đặt dấu chấm hết cho chuỗi chạm trán kéo dài suốt ba năm của Andy với hội tỷ muội. Đó cũng là sự kiện đưa anh ta thoát khỏi khu giặt để chuyển vào thư viện, nơi anh tham gia lao động cho đến khi rời gia đình nhỏ vui tươi này vào đầu năm nay.

Có lẽ nãy giờ bạn đã để ý rất nhiều điều tôi kể với bạn chỉ là phong thanh – người này người kia thấy, sau đó kể với tôi, tôi kể lại với bạn. Chà, trong một số trường hợp, tôi đã giản lược rất nhiều chi tiết so với tình hình thực tế, trước (và cả sau này) lời tôi kể đã qua bốn, năm lần tam sao thất bản rồi. Trong đây nó thế. Tin sương xa gần, và nếu muốn đi trước thiên hạ, bạn phải biết cách sử dụng nó. Đương nhiên, bạn phải biết cách đãi những hạt thóc sự thật từ đống trấu dối gian, đồn bậy và bịa đặt cho bố.

Ngoài ra, chắc bạn cũng đã mơ hồ biết tôi đang mô tả một người huyền thoại hơn số đông, và tôi đồng tình phần nào sự thật là thế. Trong tâm tưởng những người tù lâu năm, vốn biết Andy quãng thời gian dài như chúng tôi, anh ta có gì đó thật huyền mặc, gần như giai thoại, nhuốm ma thuật, tôi nói đại để như thế nhưng mong là bạn hiểu điều tôi muốn truyền đạt. Câu chuyện tôi kể về việc Andy từ chối không thổi kèn cho Bogs Kim Cương là một phần của giai thoại ấy, việc anh nhất quyết chống trả hội tỷ muội hay việc anh chuyển sang làm ở thư viện cũng là một phần của giai thoại... nhưng có một khác biệt quan trọng: tôi ở đấy, chứng kiến tận mắt, và tôi dám thề độc điều này là sự thật. Lời thề của kẻ sát nhân trong tù có lẽ chẳng mấy giá trị, nhưng hãy tin một điều: tôi không dối trá.

Dạo đấy, Andy và tôi hay giao thiệp qua lại. Anh ta khiến tôi hiếu kỳ. Nhìn lại câu chuyện về tấm áp phích, tôi nhận thấy mình đã quên kể một chi tiết mà có lẽ nên bổ sung. Năm tuần sau khi anh ta treo nàng Rita lên (lúc ấy, tôi đã quên bẵng về nó và tiếp tục các phi vụ khác), Ernie tuồn một hộp nhỏ màu trắng qua song sắt buồng giam của tôi.

“Dufresne gửi,” ông ta khẽ nói, tay vẫn thoăn thoắt đưa chổi.

“Cảm ơn ông, Ernie,” tôi đáp rồi đút cho ông ta nửa gói Camel.

Cái quái gì đây nhỉ, tôi tự hỏi khi đẩy nắp hộp ra. Bên trong có rất nhiều bông trắng, và bên dưới...

Tôi ngẩn ra nhìn suốt hồi lâu. Trong vài phút, tưởng chừng tôi không dám chạm vào chúng, bởi sao mà chúng diễm lệ đến thế. Chốn xà lim này thiếu đến cùng cực những thứ đẹp tươi, và một điều vô cùng đáng tiếc là nhiều người thậm chí chẳng mảy may thương nhớ chúng.

Bên trong hộp có hai viên đá thạch anh được đánh bóng vô cùng kỹ lưỡng. Chúng đã được đẽo thành viên nhỏ. Hai viên đá lấp lánh ánh pi-rit sắt tựa những mảnh vàng. Nếu không nặng tay như thế này, chúng có thể được dùng làm bộ khuy măng sét tao nhã cho nam giới – chúng giống nhau tựa một cặp.

Anh ta tốn bao công sức để tạo tác ra chúng? Tôi biết hẳn phải tốn hàng giờ sau khi đèn tắt. Bước đầu tiên là đục đẽo, tạo hình, sau đó là mài bóng gần như bất tận và hoàn thiện bằng chăn đá. Nhìn chúng mà lòng tôi khởi lên cảm giác ấm áp như khi một người đàn ông hoặc đàn bà nhìn thứ gì đó mỹ miều, một thứ được bàn tay con người chế tác, làm ra – tôi cho rằng đó là điều thật sự khiến chúng ta khác biệt với động vật – và tôi thấy nhen nhóm điều gì khác nữa. Đó là cảm giác nể phục trước sự nhẫn nại đáng gờm của người đàn ông ấy. Song phải rất lâu sau này, tôi mới thấm thía Andy Dufresne bền bỉ đến đâu.

Vào tháng Năm năm 1950, bên trên yêu cầu mái nhà máy đóng biển số xe phải được lợp lại bằng lớp phủ hắc ín. Họ muốn hoàn thành việc này trước khi trên đó quá nóng, nên họ hỏi có ai tình nguyện làm hay không, vốn dự tính sẽ mất khoảng một tuần. Hơn bảy mươi người tù xung phong, vì công việc này vốn làm ngoài trời, mà lao động ngoài trời trong thời tiết tháng Năm thì hết sảy. Chín, mười cái tên còn lại được bốc thăm, và run rủi thế nào, hai trong số đó lại là tên của Andy và tôi.

Suốt tuần kế tiếp, chúng tôi sẽ được dẫn ra sân tập thể dục sau khi ăn sáng, với hai lính gác đằng trước và thêm hai lính gác đằng sau... chưa kể những tay lính trên tháp canh theo dõi quá trình thi công qua ống nhòm.

Vừa rồng rắn đi từ sáng, bốn người chúng tôi vừa khiêng một cái thang rút rất lớn – tôi lúc nào cũng thấy buồn cười trước cách Dickie Betts, một thành viên tham gia lợp mái, gọi loại thang này là thang “khắc nhập” – rồi tựa nó vào bờ tường của tòa nhà thấp và bằng phẳng ấy. Sau đó, chúng tôi bắt đầu chuyền nhau các xô hắc ín nóng rẫy lên mái nhà. Nhỡ may đánh đổ thứ này lên người, anh sẽ kêu trời kêu đất cho tới tận bệnh xá.

Có sáu lính gác tham gia sự kiện này, tất cả đều được chọn dựa trên thâm niên. Cả đám bọn họ chẳng khác nào được nghỉ phép nguyên tuần, thay vì đổ mô hôi, sôi nước mắt trong khu giặt, trong nhà máy đóng biển số xe hoặc đứng canh một đám tù nhân phát quang, nhổ cỏ, họ đang tận hưởng ngày nghỉ tháng Năm dưới ánh nắng như bao người, họ cứ thế ngồi tựa lưng vào rào chắn, tán hươu tán vượn với nhau.

Họ thậm chí còn chẳng cần vận hơn nửa con mắt theo dõi chúng tôi, vì cột canh gác tường phía nam gần đến độ những người lính trên đó có thể khạc nhổ vào thẳng chúng tôi nếu muốn. Nếu kẻ nào trong đội lợp mái có hành vi khả nghi, chỉ cần bốn giây để xẻ đôi anh ta bằng kẹo đồng từ khẩu súng máy cỡ .45. Thế nên những tay lính này cứ thong thả ngồi đấy. Họ mà có thêm vài lốc bia ướp lạnh thì chẳng khác nào vua một cõi.

Trong số các lính gác có một gã tên Byron Hadley, và tính đến năm 1950, thâm niên của hắn ở Shawshank còn lâu hơn tôi, thậm chí lâu hơn hai cai ngục trước đó gộp lại. Tay nắm quyền vào năm 1950 là một gã xuất thân mạn miền đông New England mặt mũi khó đăm đăm mang tên George Dunahy. Hắn ta có bằng quản trị hình sự. Theo tôi thấy, chẳng ai ưa hắn, trừ những kẻ đã đưa hắn ngồi vào cái ghế này. Tôi nghe bảo hắn ta chỉ quan tâm ba điều: biên soạn số liệu thống kê cho một cuốn sách (sau này cuốn sách được một đơn vị nhỏ ở New England mang tên Light Side Press xuất bản, có lẽ do hắn tự bỏ tiền túi ra in), đội nào thắng giải vô địch bóng chày nội bộ tháng Chín hàng năm và vận động cho án tử hình được thi hành ở Maine. George Dunahy là một kẻ ủng hộ nhiệt thành án tử hình. Hắn bị sa thải vào năm 1953, khi chuyện hắn tổ chức dịch vụ sửa chữa xe ô tô giá rẻ trong ga ra nhà tù rồi chia chác lợi nhuận với Byron Hadley và Greg Stammas bại lộ. Hadley và Stammas dính chàm nhưng chẳng hề hấn gì – bọn chúng là lũ cáo già ăn vụng biết chùi mép – nhưng Dunahy thì lên đường. Chẳng ai tiếc thương khi hắn ra đi, nhưng cũng không một ai mãn ý lúc thấy Greg Stammas đảm nhiệm chức vụ. Hắn ta thấp bé, bụng chắc nụi, hai con mắt nâu lạnh lùng vô bờ bến. Hắn lúc nào cũng bĩu ra nụ cười khắc khổ, trông như người buồn đi vệ sinh mà táo bón. Trong thời gian Stammas làm cai ngục, Shawshank chẳng khác nào địa ngục trần gian, và dù không có bằng chứng, tôi tin rằng phải có đến năm, sáu cái xác đã được chôn dưới ánh trăng trong khu rừng cây bụi nằm phía đông nhà tù. Dunahy đã tệ, Greg Stammas còn máu lạnh, độc ác và tàn nhẫn hơn.

Hắn và Byron Hadley là bạn tốt của nhau. Dưới tư cách quản ngục, George Dunahy chỉ là bù nhìn chứ không có thực quyền; chính Stammas và Hadley, thông qua hắn ta, mới là những tên đầu sỏ thực sự quản lý nhà tù.

Hadley là một gã đàn ông lêu nghêu, lóng ngóng với mái tóc hung đang thưa dần. Hắn dễ cháy nắng, hay la lối, ai không di chuyển nhanh theo ý hắn, hắn sẽ dùng gậy phang thẳng vào người. Hôm đó, ngày thứ ba chúng tôi ở trên mái nhà, hắn trò chuyện với tay lính gác mang tên Mert Entwhistle.

Hadley vừa nhận được một số tin vui đến không tưởng nên hắn mải phàn nàn ca thán về chuyện đó. Tinh hắn vốn thế – hắn là một kẻ vô ơn, chẳng nói tốt cho ai lời nào, thể loại người cho rằng cả thế giới này chống lại mình. Thế giới này đã lừa sạch những năm tháng tươi đẹp nhất đời hắn, và thế giới này háo hức muốn lừa hắn nốt phần đời còn lại. Tôi đã từng gặp một số lính canh trong tù thánh thiện vô cùng, tôi nghĩ tôi biết lý do tại sao – họ có thể nhìn ra khác biệt giữa cuộc sống của họ, dù nghèo khó, giật gấu vá vai, với cuộc sống của những kẻ mà chính phủ trả tiền để họ giám sát. Những người lính gác ấy biết làm phép so sánh về nỗi thống khổ. Kẻ khác thì không thể, và cũng không buồn làm.

So sánh không nằm trong từ điển của Byron Hadley. Hắn có thể ngồi hưởng thụ không gian mát mẻ, thoải mái dưới ánh mặt trời ấm áp tháng Năm, trơ tráo than trách sao phận hắn sướng đến vậy, trong khi cách đó chưa tới ba mét, một đám người đang phải nai lưng làm việc, mồ hôi mẹ mồ hôi con, bỏng cả tay khi phải xách xô to chứa đầy hắc ín lục bục, đám người vào ngày thường phải cật lực cày cuốc, đến độ công việc này chẳng khác nào nghỉ giải lao. Bạn còn nhớ câu hỏi xưa cũ mà người ta hay dùng để xác định góc nhìn đời của bạn từ cách bạn đáp không? Với Byron Hadley, câu trả lời luôn là vơi một nửa, ly nước luôn với một nửa. Đời đời kiếp kiếp là thế, amen. Nếu bạn đưa hắn ly rượu táo lên men mát lành, hắn sẽ nghĩ về giấm. Nếu bảo vợ hắn một lòng một dạ thương chồng, hắn sẽ bảo đấy là mụ ta xấu ma chê quỷ hờn.

Hắn ngồi đấy, nói chuyện với Mert Entwhistle oang oang đến độ cả đám chúng tôi đều nghe thấy, cái trán rộng trắng hếu của hắn đã bắt đầu đỏ lựng dưới ánh mặt trời. Hắn vắt một tay ra tường chắn tầm thấp bao quanh mái nhà. Tay kia để trên báng khẩu súng .38.

Chúng tôi được dịp nghe chuyện cùng Mert. Số là khoảng mười bốn năm trước, anh trai của Hadley đi đến Texas và từ dạo ấy, cả gia đình chẳng hay tin gì của tên khốn nạn đấy. Họ cứ ngỡ hắn bỏ xác ở đó rồi, thôi thì nhẹ gánh. Nào ngờ một tuần rưỡi trước đó, một tay luật sư gọi đường dài cho họ từ Austin. Hóa ra anh trai của Hadley mới lên chầu ông bà bốn tháng trước, mà lúc chết, ông này giàu nứt đố đổ vách (“Đời lắm tréo ngoe, sao nhiều tên khốn số hưởng thế không biết,” hình mẫu đại diện cho lòng biết ơn trên nóc nhà máy làm biển số xe cảm thán). Tiền kiếm được từ dầu mỏ và cho thuê khai thác dầu mỏ, con số lên đến gần một triệu đô la.

Không, Hadley không thành triệu phú – điều này có thể khiến hắn vui vẻ ít lâu – nhưng người anh đã để lại khoản tiền thừa kế khá khẩm, cụ thể là ba mươi lăm nghìn đô la cho mỗi thành viên còn sống trong gia đình ông ta ở Maine, nếu có thể xác định nơi chôn của họ. Không tệ. Giống như may mắn trúng số vậy.

Nhưng trong đầu Byron Hadley, ly lúc nào cũng vơi một nửa. Hắn ta rền rĩ gần hết buổi sáng với Mert về việc lũ chính phủ khốn nạn sắp sửa ăn mất một phần của trời cho của gã. “Chúng nó chỉ chừa cho tôi chút tiền bọ mua con xe mới,” hắn thừa nhận, “mà tiếp theo thì sao? Tôi lại phải trả thuế cho cái xe mới tức chứ, chưa kể tiền sửa chữa, bảo trì, rồi đám con chết dịch suốt ngày mè nheo đòi chở đi chơi trên xe mui trần...”

“Còn đòi lái xe nữa chứ, nếu chúng đủ tuổi,” Mert đế thêm. Mert Entwhistle già đời thừa biết mượn gió bẻ măng, và gã chẳng dại gì nói ra điều rõ ràng như ban ngày với gã và với đám chúng tôi: Nếu số tiền ấy khiến ông mất ăn mất ngủ thế, thì hỡi Byron bạn hiền ơi, đưa đây tôi tiêu hộ cho. Suy cho cùng, bạn bè đồng cam cộng khổ mà.

“Đúng rồi, muốn lái xe, muốn dùng xe ấy tập lái, ôi lạy Chúa tôi,” Byon rùng mình nói. “Rồi cuối năm thì thế nào? Nếu anh tính thuế sai và không đủ tiền để trả phần thấu chi, anh sẽ phải tự móc tiền túi ra, hoặc thậm chí còn phải đi vay từ những chỗ tín dụng của dân Do Thái. Mà đằng nào họ cũng sẽ kiểm toán anh. Của thiên trả địa thôi. Chính phủ ra tay kiểm toán thì thể nào họ cũng bòn thêm. Ai có thể chống lại Chú Sam? Chú Sam thò tay vào trong áo, bóp ngực anh đến bầm tím, nhưng anh còn biết làm gì ngoài ngậm bồ hòn. Lạy Chúa.”

Hắn ta chìm vào im lặng ủ ê, trầm tư ngẫm vận hắn sao đen đến mức phải thừa kế ba mươi lăm nghìn đô la ấy kia chứ. Từ nãy đến giờ, Andy Dufresne dùng chổi Padd cỡ lớn quét hắc ín cách đó chưa tới năm mét, đoạn anh ta ném nó vào xô rồi bước lại chỗ Mert và Hadley đang ngồi.

Cả đám chúng tôi cứng người, và tôi trông thấy một tên lính gác, Tim Youngblood, thò tay xuống bao đựng súng lục. Một lính gác trên tháp canh huých vào tay người lính cạnh, rồi cả hai bọn họ quay lại. Trong một khắc, tôi còn tưởng Andy sẽ xơi kẹo đồng hoặc bị tẩn bằng dùi cui, hoặc cả hai.

Đoạn anh khẽ khàng hỏi Hadley: “Ông có tin vợ mình không?”

Hadley chỉ chằm chằm nhìn anh ta. Mặt hắn ta bắt đầu ửng đỏ, và tôi biết đấy là dấu hiệu xấu. Trong tầm ba giây, hắn sẽ lôi dùi cui chọi vào đám rối dương của Andy, chỗ tập trung cả một mạng lưới các dây thần kinh. Cú chọi đủ mạnh có thể kết liễu mạng sống của nạn nhân, nhưng chúng chấp tất. Nếu không mất mạng, cú chọi ấy sẽ khiến bạn tê liệt đủ lâu để quên sạch ban đầu mình dự tính làm những gì.

“Tên kia,” Hadley nạt, “tao cho mày đúng một cơ hội nhặt cây chổi Padd kia lên. Không là mày sẽ xuống khỏi mái nhà bằng đầu đấy.”

Andy chỉ nhìn hắn, bình thản, tĩnh lặng. Đôi mắt anh ta tựa băng đá. Như thể anh ta chưa nghe thấy lời hắn. Và tôi chợt muốn bảo ngay với anh ta cách hành xử phải phép, dạy ngay cho anh ta tôn ti trật tự trong này. Trật tự ở chỗ anh ta không bao giờ được tỏ ra anh ta nghe thấy đám lính gác nói chuyện, anh ta không bao giờ được chen vào cuộc trao đổi của chúng trừ khi chúng hỏi (và anh ta phải luôn nói điều chúng muốn nghe rồi ngậm miệng lại). Dân da đen, da trắng, da đỏ, da vàng, trong tù, điều đó chẳng quan trọng vì chúng tôi có một kiểu bình đẳng rất riêng. Trong tù, mọi tù nhân đều là thằng mọi, và anh ta phải tập làm quen với điều đó nếu muốn giữ cái mạng còm của mình trước Hadley và Greg Stammas, những kẻ có thể giết chết anh ta ngay khi nhìn anh ta. Vào đây bóc lịch có nghĩa là anh ta thuộc về nhà nước, và nếu anh ta quên điều đó, thì khốn khổ thân anh ta. Tôi biết có người từng mù mắt, cụt ngón chân, ngón tay; tôi biết một kẻ mất đầu dương vật nhưng còn tự thấy mình may mắn rằng chỉ mất chừng đó. Tôi những muốn nói với Andy rằng đã quá trễ. Anh ta có thể quay lại, nhặt chổi của mình lên, nhưng tối nay, sẽ có một gã bặm trợn đợi anh ta trong nhà tắm, sẵn sàng lao vào tẩn cho hai chân anh ta ra bã và để mặc anh ta rên xiết trên sàn xi măng. Chỉ cần một gói thuốc lá hoặc ba phong kẹo Baby Ruth đã đủ để thuê một gã như thế. Hơn tất cả, tôi muốn nói với anh ta tình hình đủ tệ rồi, đừng đổ thêm dầu vào lửa.

Nhưng tôi chỉ tiếp tục trát hắc ín lên mái nhà như thể chẳng có chuyện gì xảy ra. Như mọi người, tôi lo cái thân mình trước. Phải vậy thôi. Tình hình vốn đã sứt mẻ rồi, và ở Shawshank, lúc nào cũng có những kẻ như Hadley, sẵn sàng phá cho nó vỡ nát.

Andy nói, “Có thể tôi nói chưa chuẩn. Ông tin bà ấy hay không không quan trọng. Vấn đề là ông có cho rằng bà ấy có khả năng phản bội, hay vong ân bội nghĩa ông không.”

Hadley đứng dậy. Mert đứng dậy theo. Kế đến là Tim Youngblood. Mặt hắn ta đỏ au như tường tòa nhà bằng gạch. “Vấn đề duy nhất của mày,” hắn gầm gừ, “là mày còn bao nhiêu cái xương chưa gãy. Mày có thể đếm nó trong bệnh xá. Lên đi, Mert. Chúng ta sẽ ném thằng khốn này xuống đất.”

Tim Youngblood rút súng ra. Cả đám chúng tôi vẫn lia lịa trát hắc ín. Mặt trời chói chang đổ xuống. Chúng sắp sửa ra tay rồi; Hadley cùng Mert sẽ liệng anh ta xuống dưới. Tai nạn tồi tệ. Dufresne, tù nhân số hiệu 81433-SHNK, đang xách xô rỗng xuống thì bị trượt khỏi thang. Rõ là tội nghiệp.

Chúng nắm lấy anh ta, Mert nắm tay phải, Hadley tay trái. Andy không hề nao núng. Đôi mắt anh ta không rời khuôn mặt đỏ như ngựa của Hadley.

“Nếu ông nắm được vợ mình trong lòng bàn tay, ông Hadley,” anh ta nói bằng cái giọng bình tĩnh và điềm đạm vốn có, “thì không có lý do gì ông không thể giữ lại từng xu số tiền đó. Chung cuộc là ông Byron Hadley ba mươi lăm nghìn, còn Chú Sam không có đồng nào.”

Mert bắt đầu kéo anh ta đến rìa mái nhà. Hadley cứ thế đứng ngẩn ra. Trong một khắc, Andy trông như sợi dây thừng bị hai bên giằng co. Đoạn Hadley cất tiếng, “Hượm đã, Hert. Mày nói vậy có nghĩa gì, thằng thanh niên kia?”

“Ý tôi nói nếu ông nắm được vợ mình trong lòng bàn tay, ông có thể đưa số tiền cho bà ấy,” Andy đáp.

“Mày nói cho rõ xem nào, không thì xong đời với tao.”

“Sở thuế vụ cho chúng ta một lần duy nhất được trao tặng quà cho vợ hoặc chồng mình,” Andy giải thích. “Số tiền có thể lên đến sáu mươi nghìn đô la.”

Hadley chỉ biết ngây ra nhìn Andy đầy ngạc nhiên. “Không thể nào, nghe vô lý quá,” hắn nói. “Không tính thuế sao?”

“Không tính thuế,” Andy đáp. “Sở thuế vụ không thể đụng vào dù chỉ một xu.”

“Sao mày lại biết điều đó?”

Tim Youngblood giải thích: “Ngày xưa hắn là dân nhà băng, Byron ạ. Tôi đoán hắn ta...”

“Câm mồm đi thằng cá hồi,” Hadley nạt mà chẳng buồn liếc nhìn. Tim Youngblood đỏ mặt, im bặt. Một số lính gác gọi gã là Cá Hồi vì đôi môi dày cùng đôi mắt lồi. Hadley trừng trừng nhìn Andy. “Mày là thằng nhà băng khôn lỏi bắn chết vợ. Hà cớ gì tao phải tin loại như mày? Để tao vào đây đập đá cùng mày cho vui à? Mày khoái như thế phải không?”

Andy bình thản nói: “Nếu ông phải vào tù vì trốn thuế, ông sẽ ở một nhà tù liên bang chứ không phải Shawshank. Nhưng không có chuyện đó đâu. Tặng quà miễn thuế cho vợ chồng là kẽ hở hoàn toàn hợp pháp. Tôi đã làm mấy chục lần... không, mấy trăm lần rồi. Chủ yếu nó được dùng cho những người muốn để lại công việc kinh doanh nhỏ, hoặc những người tình cờ hưởng được món tiền lớn độc nhất vô nhị. Như ông.”

“Tao nghi mày đang nói dối,” ngoài miệng, Hadley nói vậy nhưng thật ra không phải thế – anh có thể thấy điều đó. Bên dưới khuôn mặt dài thượt và xấu xí cùng hàng lông mày thưa thớt cháy nắng của hắn nảy nở thứ cảm xúc gớm ghiếc. Kết hợp với gương mặt của Byron Hadley, cảm xúc ấy gần như dơ bẩn. Đó là hy vọng.

“Không, tôi không nói dối. Cũng chẳng có lý do gì ông phải tin tôi. Không thì ông thuê luật sư…”

“Lũ khốn nạn đuổi xe cấp cứu, cướp cạn xa lộ ấy!” Hadley ré lên.

Andy nhún vai. “Vậy đến sở thuế vụ mà hỏi. Họ sẽ nói với ông điều tương tự mà không tốn đồng nào. Thật ra, ông chẳng cần tôi nói cho ông đâu. Bản thân ông có thể tự tìm hiểu.”

“Mày sủa chuẩn rồi. Tao không cần một thằng nhà băng khôn lỏi giết vợ chỉ cho tao điều rõ như ban ngày.”

“Ông sẽ cần cán bộ thuế hoặc nhân viên ngân hàng để thu xếp món quà cho ông, tốn chút phí tổn,” Andy nói. “Hoặc... nếu ông hứng thú, tôi sẽ rất vui được thu xếp cho ông gần như miễn phí. Cái giá là mỗi đồng nghiệp của tôi được ba chai bia...”

“Đồng nghiệp kia đấy,” Mert thốt lên rồi phì cười hô hố. Hắn vỗ đùi đen đét. Lão Mert ấy chỉ được cái vỗ đùi là giỏi, và tôi ước gì gã chết vì ung thư ruột ở xó xỉnh nào đấy trên thế giới, nơi người ta chưa phát hiện ra morphine. “Đồng nghiệp à, nghe cưng nhỉ? Đồng nghiệp ư? Mày làm quái gì...”

“Mày ngậm bô lại cho tao,” Hadley gầm lên, Mert tắt đài. Hadley quay sang nhìn Andy. “Ban nãy mày nói gì?”

“Tôi nói tôi chỉ yêu cầu mỗi bạn đồng nghiệp của tôi được ba chai bia, nếu được,” Andy nói. “Tôi nghĩ khi làm việc ngoài trời trong tiết xuân, một người đàn ông cảm thấy lòng mình được tưới mát nếu anh ta có thể nhâm nhi chút bia. Đó chỉ là ý kiến của tôi thôi. Được uống bia thì còn gì bằng, chưa kể họ sẽ biết ơn ông.

Tôi đã nói chuyện với một số thành viên lợp mái nhà hôm ấy – Rennie Martin, Logan St. Pierre cùng Paul Bonsaint là ba người trong số đó – và chúng tôi đều thấy chung một điều... cảm thấy chung một điều. Chợt Andy là người chiếm thế thượng phong. Dù Hadley mới là kẻ giắt súng ở hông, cầm dùi cui trong tay, có cả gã đồng đảng Greg Stammas đứng đằng sau, hệ thống quản lý cả nhà tù đằng sau Stammas, toàn bộ quyền lực của nhà nước đằng sau đó, nhưng bỗng chốc, dưới ánh nắng vàng ươm như rót mật, điều đó chẳng còn quan trọng. Tôi cảm thấy tim mình bừng lên trong lồng ngực, cảm giác tôi chưa lần nào nếm trải kể từ khi chiếc xe tải chở tôi cùng bốn người nữa tiến qua cánh cổng oan nghiệt năm 1938 và tôi bước vào sân tập thể dục.

Andy vẫn nhìn Hadley với đôi mắt sắc lạnh, dứt khoát, tĩnh lặng, tất cả chúng tôi đều đồng ý nó không dừng lại ở số tiền ba mươi lăm nghìn đô la nữa rồi. Tôi đã trở đi trở lại cảnh tượng ấy trong đầu vô vàn lần, và tôi biết điều đó. Rằng đây là cuộc đối đầu giữa người với người, đơn giản là Andy đã ép buộc hắn, cái cách kẻ mạnh có thể vật cổ tay kẻ yếu xuống bàn trong trận đấu. Bạn thấy đấy, vào thời điểm đó, Hadley vẫn có thể vừa gật đầu ra hiệu cho Mert hất Andy cắm đầu xuống đất, vừa làm theo lời khuyên của Andy.

Hắn dư sức làm chuyện đó. Nhưng hắn không làm vậy.

“Nếu tao muốn, tao có thể lấy vài chai bia cho đám chúng mày uống,” Hadley mở lời. “Lao động mà có hớp bia vào thì mát cả họng” Thứ tiểu nhân có hạng còn ra vẻ tốt đời đẹp đạo kia đấy.

“Tôi xin đưa ra một lời khuyên mà sở thuế vụ sẽ không căn dặn,” Andy nói. Đôi mắt anh ta chĩa thẳng vào Hadley, không chớp. “Hãy tặng món quà này cho vợ nếu ông chắc chắn. Nếu ông có chút hồ nghi bà ấy có thể phản bội hoặc đâm ông sau lưng, chúng ta có thể tìm cách khác...”

“Phản bội tao ư?” Hadley gay gắt hỏi. “Phản bội tao ư? Thưa quý ông nhà băng lõi đời, kể cả khi mụ ta hốc hết cả hộp Ex-Lax[4E], chừng nào tao chưa đồng ý, mụ ta còn chưa dám đánh rắm ấy chứ.”

Mert, Youngblood và những tay lính khác xun xoe cười bợ đỡ. Andy thậm chí chẳng nhếch mép.

“Tôi sẽ viết các loại giấy tờ mà ông cần,” anh nói. “Ông có thể lấy chúng ở bưu điện, tôi sẽ điền cho ông ký.”

Nghe mới oai phong làm sao, chẳng trách ngực của Hadley phập phồng đắc ý. Đoạn hắn lừ mắt nhìn đám chúng tôi và gầm lên, “Đám thối tha chúng mày nhìn cái gì? Nhấc mông làm việc đi, mẹ kiếp!” Hắn quay sang Andy. “Mày đi với tao, thằng lõi. Và liệu hồn nghe cho thủng đây: nếu mày chơi tao, đầu mày sẽ lìa khỏi cổ trong buồng tắm khu C trước cuối tuần này đấy.”

“Vâng, tôi Andy khẽ nói.

Và anh ta hiểu thật. Hóa ra, anh ta hiểu hơn tôi rất nhiều – hay chính xác là hơn bất cứ ai trong chúng tôi.

Đó là ngọn ngành sự việc từ ngày thứ hai đến ngày cuối cùng thi công, toán tù nhân trát hắc ín trên mái nhà máy làm biển số xe vào năm 1950 được ngồi thành hàng vào lúc 10 giờ sáng giữa tiết trời xuân, uống bia Black Label cấp bởi tay quản ngục khắc nghiệt nhất từng tuần tra Nhà tù Bang Shawshank. Bia chẳng còn mát lạnh, nhưng đó vẫn là chai bia ngon nhất đời tôi. Chúng tôi ngồi đấy, nhâm nhi bia, cảm nhận nắng xuân mơn man trên vai, thậm chí cả nét mặt nửa hứng thú nửa khinh miệt trên mặt của Hadley – như thể hắn đang nhìn một lũ khỉ uống bia chứ chẳng phải người – cũng không thể phá đi niềm vui ấy. Chúng tôi nghỉ giải lao uống bia trong hai mươi phút, và trong khoảng thời gian hai mươi phút ấy, chúng tôi cảm thấy mình như được tự do. Tưởng chừng chúng tôi đang uống bia và tô trát hắc ín lên mái nhà chính mình.

Chỉ có Andy là không uống. Tôi đã kể với bạn về thói quen uống rượu bia của anh ta rồi đấy. Anh ta ngồi xổm dưới bóng râm, hai tay buông thõng giữa hai đầu gối, nhìn chúng tôi và khẽ mỉm cười. Thật kỳ diệu làm sao khi rất nhiều người ghi nhớ Andy theo cách ấy, và kỳ diệu làm sao khi rất nhiều người tuyên bố mình tham gia vào toán lao động khi Andy Dufresne đối đầu với Byron Hadley. Tôi cứ đinh ninh chỉ có chín, mười người chúng tôi, nhưng đến năm 1955, con số lên đến hai trăm người, có khi còn hơn... nếu bạn tin những gì bạn nghe thấy.

Nên phải rồi — nếu bạn yêu cầu tôi trả lời cho câu hỏi liệu có phải tôi đang kể với bạn chuyện về một người hay về một huyền thoại xoay quanh người đó, tựa ngọc trai bọc quanh hạt sạn – tôi xin đáp câu trả lời nằm đâu đó ở giữa. Tôi chỉ chắc chắn một điều, rằng Andy Dufresne không giống tôi hay bất cứ người nào tôi từng biết kể từ khi vào trong này. Anh ta thủ theo năm trăm đô la nhét sâu trong lỗ hậu, nhưng bằng cách nào đó, tên khốn ấy còn mang vào đây một thứ khác. Có lẽ đó là cảm thức về giá trị bản thân, hoặc cảm giác rằng sau rốt anh ta mới là kẻ chiến thắng... hoặc có lẽ đó là cảm giác tự do, dù bị bao bọc bởi bốn bức tường xám xịt chết toi này. Ở anh luôn tỏa ra một thứ ánh sáng nội tại. Tôi chỉ biết duy nhất một lần anh ta mất đi thứ ánh sáng ấy, và đó cũng là một phần câu chuyện.

Vào khoảng thời gian tổ chức chung kết giải vô địch bóng chày Mỹ năm 1950 – chắc bạn còn nhớ, năm đó, đội Philadelphia Whiz Kids thua liên tiếp bốn trận – Andy không gặp vấn đề gì với hội tỷ muội nữa. Stammas và Hadley đã có lời dặn dò. Nếu Andy Dufresne đến gặp hai tên này hoặc bất cứ lính gác nào kéo bè cánh với phe của chúng, và chảy dù chỉ một giọt máu ra quần lót, toàn bộ đám tỷ muội trong Shawshank tối hôm ấy sẽ đi ngủ với cái đầu nhức nhối. Chúng không phản kháng gì. Như tôi đã chỉ ra, luôn có tên thanh niên choai choai mười tám tuổi trộm xe, một kẻ phóng hỏa hoặc một kẻ hào hứng khi giở trò với trẻ nhỏ. Sau cái ngày trên mái nhà máy làm biển số xe, Andy và bè lũ hội tỷ muội đường ai nấy đi.

Lúc ấy, anh ta đã chuyển sang làm ở thư viện, dưới trướng một tù nhân già khó tính mang tên Brooks Hatlen. Hatlen đảm nhiệm công việc này từ cuối thập niên hai mươi vì ông ta học lên đại học. Mà bằng của ông ta là mảng chăn nuôi, thế đấy, nhưng tấm bằng đại học trong những nơi dân trí còn thấp như nhà tù Shank thì tìm đỏ mắt không thấy, nên đây là trường hợp ăn mày thì không đòi xôi gấc.

Vào năm 1952, Brooksie, một phạm nhân từng giết vợ cùng con gái do thua bài liểng xiểng được ân xá khi Coolidge lên làm tổng thống. Như thường lệ, chính phủ vô lượng minh triết thả ông ta ra sau khi cơ hội ông ta trở thành thành phần có ích cho xã hội đã mất sạch sành sanh. Ông ta đã 68 tuổi, bị viêm khớp khi cà nhắc bước ra khỏi cổng chính trong bộ vest Ba Lan và đôi giày Pháp, một tay cầm giấy tờ ân xá, tay còn lại cầm tấm vé xe buýt của hãng Greyhound. Lúc được thả, ông ta giàn giụa nước mắt. Shawshank là thế giới của ông ta. Với Brooks, thứ nằm bên kia bức tường đáng sợ như Biển Tây trong mắt những thủy thủ mê tín dị đoan thế kỷ 15. Lúc còn trong tù, Brooksie là người có chỗ đứng nhất định. Ông ta là thủ thư, là một người có học. Nếu ông ta đến thư viện Kittery xin việc, thậm chí người ta còn chẳng cho ông ta thẻ thư viện ấy chứ. Tôi nghe bảo ông qua đời trong viện dưỡng lão cho người già bần cùng ở Freeport vào năm 1953, tính đến lúc ấy, ông ta trụ lâu hơn sáu tháng so với tôi nghĩ. Phải, tôi đoán nhà nước chơi Brooksie một cú rất chua. Họ huấn luyện cho ông ta thích cuộc sống trong chốn ngục tù này, sau đấy đá ông ta ra ngoài.

Andy tiếp quản công việc của Brooksie và làm thủ thư suốt 23 năm. Anh ta gây áp lực như cái cách anh dồn ép Byron Hadley để đạt những điều mình muốn cho thư viện, và tôi được chứng kiến anh dần biến căn phòng chật chội (vẫn ám mùi dầu thông vì nó được dùng làm kho đựng sơn cho đến năm 1922, lại không được trang bị thông khí đàng hoàng) xếp Tuyển tập Sách Cô đọng cho Độc giả và Tạp chí Hội Địa lý Quốc gia thành thư viện nhà tù tuyệt nhất New England.

Anh ta tiến dần từng bước một. Anh dựng một hộp đề xuất ở cửa, kiên nhẫn lọc bỏ những yêu cầu đùa giỡn như Có thim xách khiu dâm đi hoặc 10 bài học chỉ cách vựt ngục dễ dàng[5E]. Anh ta nắm bắt những điều tù nhân nghiêm túc quan tâm. Anh ta biên thư cho các câu lạc bộ sách lớn ở New York và được hai nơi, Công hội Văn học và Câu lạc bộ Tâm điểm Sách Tháng, gửi cho các ấn phẩm trong tất cả danh sách tuyển chọn chủ chốt của họ ở mức giá đặc biệt ưu đãi. Anh ta phát hiện tù nhân khao khát có thêm thông tin về những thú tiêu khiển như khắc xà phòng, làm mộc, thủ thuật và chơi bài solitaire. Anh ta cố hết sức kiếm mọi đầu sách về những chủ đề trên. Ngoài ra phải kể đến sách của hai tác giả chính yếu trong tù, Erie Stanley Gardner và Louis L'Amour. Xem ra các tù nhân không bao giờ biết chán phòng xử án hay lang bạt kỳ hồ.[6E] Và phải, anh ta có một thùng đựng sách bìa mềm nội dung mặn mòi dưới quầy, cẩn thận cho bạn tù mượn và đảm bảo họ trả lại cho bằng được. Dẫu vậy, mỗi lần có đợt sách mới về là y như rằng chúng sẽ được đọc ngấu nghiến đến nát bươm.

Vào tháng Tám năm 1954, anh ta bắt đầu viết cho Thượng viện Hoa Kỳ. Lúc đó, Stammas đang là quản ngục, hắn ta làm ra vẻ Andy chỉ là linh vật. Hắn lúc nào cũng mò vào thư viện, tán phét tầm phào với Andy, thỉnh thoảng còn khoác vai Andy ra vẻ thân thuộc lắm hoặc đùa giỡn với anh ta. Song hắn ta lừa được ai kia chứ. Đừng hòng có chuyện Andy Dufresne là linh vật cho kẻ khác giật dây.

Hắn ta bảo với Andy có thể ngoài kia, anh ta là một nhân viên ngân hàng, nhưng cái phần ấy của cuộc đời anh ta đã lui vào dĩ vãng, tốt nhất anh ta nên học cách làm quen với sự thật về cuộc sống trong tù đi. Xét đến nhà tù, đối với đám Cộng hòa ăn trốc ngồi trên ở Augusta kia, tiền dân đóng thuế chỉ dành cho ba loại chi phí. Thứ nhất, xây thêm tường, thứ hai, lắp thêm song sắt và thứ ba là tăng lính gác. Theo như Stammas giải thích, đối với nhà nước, những kẻ bóc lịch tại Thomaston, Shawshank, Pittsfield và Nam Portland là thể loại cặn bã của xã hội. Họ vào đây để chịu khổ, nên lạy Chúa lòng lành, đã chịu khổ thì phải chịu cho tới. Và nếu trong bánh mì có vài con mọt thì có gì tệ hại đâu kia chứ?

Andy khẽ nở nụ cười điềm tĩnh quen thuộc và hỏi Stammas điều gì sẽ xảy ra với khối bê tông nếu một giọt nước rơi lên nó một năm một lần trong suốt một triệu năm. Stammas phá lên cười rồi vỗ lưng Andy. “Anh chẳng sống đến triệu năm đâu, bằng hữu, nhưng nếu anh có sống chăng nữa, tôi dám chắc anh vẫn giữ nguyên điệu cười ấy trên mặt. Anh cứ việc biên thư đi. Thậm chí tôi sẽ đi gửi cho anh nếu anh trả tiền tem.”

Andy đã làm thế. Và rốt cuộc có công mài sắt, có ngày nên kim, dù Stammas và Hadley không còn có mặt để chứng kiến. Yêu cầu gây quỹ thư viện của Andy liên tục bị từ chối cho đến năm 1960, rồi lúc ấy anh ta nhận được tấm séc hai trăm đô la – có lẽ thượng viện trích ra khoản tiền này với hy vọng anh ta sẽ im miệng và thôi quấy phá. Nhưng họ đã lầm. Andy cảm thấy sau bao công sức, anh ta đã lèn được một chân vào cửa, thế nên anh ta tiếp tục cố gắng gấp đôi; một tuần anh ta soạn hai bức thư, thay vì một bức. Vào năm 1962, anh ta nhận được bốn trăm đô la, và suốt thập niên ấy, năm nào thư viện cũng nhận được bảy trăm đô la đều như vắt chanh. Sang năm 1971, số tiền tăng lên một nghìn đô la. Tôi đoán con số này chẳng nhiều nhặn gì so với số tiền một thư viện của thị trấn nhỏ nhận được, nhưng một nghìn đô có thể mua được rất nhiều tiểu thuyết về Perry Mason và truyện miền viễn Tây của Jake Logan. Đến lúc Andy ra đi, bạn có thể vào thư viện (cơi nới từ kho chứa sơn ban đầu thành ba căn phòng) và có thể tìm thấy gần như bất cứ thứ gì bạn muốn. Trong trường hợp không tìm ra, khả năng cao là Andy sẽ lo liệu kiếm nó cho bạn.

Nghe đến đây, chắc bạn đang tự hỏi tất cả điều này xảy ra chỉ vì Andy hiến kế cho Byron Hadley tránh đóng thuế trên khoản tiền thừa kế bất ngờ kia sao. Câu trả lời là đúng... và sai. Có lẽ bạn đã đoán được phần nào chuyện xảy ra rồi.

Người ta truyền tai nhau Shawshank thủ cho mình một phù thủy tài chính tài ba. Cuối mùa xuân và vào mùa hạ năm 1950, Andy lập hai quỹ tín thác cho các lính gác muốn đảm bảo tài chính cho con cái mình học lên đại học, anh ta cố vấn cho một số người muốn đánh liều tham gia mua cổ phiếu thường (và kết quả là họ thu được khoản lợi nhuận kha khá; thậm chí một người trong số họ gom góp nhiều đến độ hai năm sau, anh ta đã đủ của ăn của để mà nghỉ hưu sớm), tôi cá anh ta đã cố vấn cho tay quản ngục kia, George Dunahy Nhìn Đời Chua Chát, cách thức thiết lập thủ thuật lách thuế. Đó là trước khi Dunahy bị hất cẳng, và tôi dám chắc hắn ta đã mơ về số tiền hàng triệu đô la mà cuốn sách của hắn sẽ mang về. Đến tháng Tư năm 1951, Andy chuẩn bị tờ khai thuế cho nửa số lính gác ở Shawshank, đến năm 1952, anh hỗ trợ cho hầu hết tất cả bọn họ. Anh được trả bằng đồng tiền có thể xem là giá trị nhất trong nhà tù: tấm lòng chân thành.

Một thời gian sau, Greg Stammas tiếp quản văn phòng của quản ngục, Andy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết – nhưng dẫu tôi cố gắng kể với bạn chi tiết sự tình thì những lời ấy cũng chỉ là võ đoán của tôi mà thôi. Có những điều tôi biết, có những điều tôi chỉ đoán mò. Tôi biết có một số người tù nhận được đủ loại ưu đãi đặc biệt – buồng giam trang bị đài phát thanh, quyền lợi thăm viếng ngoại lệ, vân vân – và bên ngoài có những người chi tiền tù nhân được hưởng những đặc quyền ấy. Những người này được cánh tù nhân gọi với cái tên “thiên sứ”. Bỗng nhiên một tù nhân được miễn làm việc trong nhà máy đóng biển số xe vào các chiều thứ Bảy, ta biết anh này có thiên sứ ngoài kia đã nôn ra cả đống tiền nhằm thực hiện điều đó. Thông thường, thiên sứ ấy sẽ đút lót cho lính gác cấp trung, tay lính này sẽ về chia phần tiền bôi trơn cả trên lẫn dưới thang quản lý.

Rồi phải kể đến dịch vụ sửa chữa xe ô tô giá rẻ khiến cai ngục Dunahy thất thế. Sau khi lắng xuống được một thời gian, nó lại trỗi dậy, thậm chí còn mạnh mẽ hơn cả cuối thập niên năm mươi. Một vài nhà thầu làm việc tại nhà tù thỉnh thoảng sẽ trả tiền lại quả cho các tay công chức hành chính chóp bu, và tôi dám chắc tình hình cũng như thế với các công ty bản thiết bị lắp trong khu giặt, nhà máy đóng biển số xe và máy nghiền xây dựng năm 1963.

Cuối thập niên sáu mươi, kinh doanh thuốc trở thành ngành hốt bạc, và cũng cái đám hành chính ấy tranh thủ làm tiền. Số lợi nhuận thu về lại chảy vào con sông thu nhập trái phép vốn đã vừa rộng vừa dài. Tuy không bằng đống tiền ngầm lưu thông trong nhà tù quy mô rất lớn như Attica hay San Quentin, nó cũng không phải dăm ba xu lẻ. Và sau một hồi thì bản thân tiền không phải vấn đề nữa. Bạn không thể cứ thế nhét tiền vào túi rồi lôi ra một đống những tờ 20 đô la nhàu nhĩ, 10 đô la quăn góc khi muốn xây một hồ bơi đằng sau sân nhà hoặc xây thêm gian nhà mới. Một khi vượt qua ngưỡng nhất định, bạn sẽ phải giải thích nguồn tiền sinh ra từ đâu... và nếu lời giải thích không đủ sức thuyết phục, bạn có nguy cơ phải vào tù bóc lịch như chơi.

Thế là càng nhiều người có nhu cầu sử dụng dịch vụ của Andy. Họ đưa anh ta ra khỏi khu giặt rồi giao cho anh ta công việc ở thư viện, nhưng nếu thay đổi góc nhìn, ta sẽ thấy thật ra họ chẳng đưa anh ta rời khỏi khu giặt chút nào. Họ chỉ sắp xếp cho anh ta công việc rửa những đồng tiền dơ bẩn thay vì giặt ga trải giường bẩn. Anh ta phân bố tiền vào cổ phiếu, trái phiếu, trái phiếu đô thị miễn thuế cùng đủ loại trên đời.

Lần nọ, chừng mười năm sau cái ngày trên nóc nhà máy làm biển số xe, anh ta nói với tôi rằng cảm xúc của anh về những điều mình làm rất rõ ràng, và rằng lương tâm của anh gần như chẳng cắn rứt. Dù có anh hay không, những màn đổi trắng thay đen ấy vẫn sẽ diễn ra. Bản thân anh không xin để được gửi đến Shawshank; anh ta là một kẻ vô tội bị vận hạn đen đủi vùi dập chứ chẳng phải nhà truyền giáo hay kẻ sống tốt đời đẹp đạo gì cho cam.

“Hơn nữa, Red ạ,” anh ta nói với nụ cười nửa miệng quen thuộc, “những gì tôi làm trong đây không khác là bao so với những gì tôi làm trước kia. Tôi sẽ cho anh một tiền đề khá cay đắng: mức độ hỗ trợ tài chính chuyên môn mà một cá nhân hay công ty cần tỷ lệ thuận với số người mà cá nhân hay công ty này đang hại.

“Những kẻ vận hành nơi này nhìn chung là đám quái vật ngu độn, độc ác. Những kẻ vận hành thế giới ngoài kia cũng tàn độc và ghê gớm, nhưng bọn chúng không ngu xuẩn đến vậy, vì chuẩn mực năng lực ở thế giới bên ngoài cao hơn một chút. Không nhiều, chỉ một chút thôi.”

“Song đống thuốc này,” tôi nói. “Tôi không muốn múa rìu qua mắt thợ, nhưng đống thuốc này khiến tôi lo quá. Thuốc quỷ đỏ, thuốc kích thích, thuốc ức chế, Nembutal – giờ còn có loại thuốc mang tên Giai đoạn Bốn. Tôi sẽ không đời nào đụng những thứ như thế. Trước giờ đều vậy.”

“Không” Andy đáp. “Tôi cũng không thích những loại thuốc ấy. Chưa từng thích. Mà thật ra tôi cũng chẳng phải tuýp rượu bia, thuốc lá nhiều. Nhưng tôi không thúc đẩy loại thuốc ấy. Tôi không mang chúng vào, và khi chúng thâm nhập rồi, tôi cũng không bán. Phần lớn lính gác mới là người bán.”

“Nhưng…”

“Vâng, tôi biết. Nó chỉ cách nhau một sợi chỉ. Anh biết không, suy cho cùng, một số người không bao giờ để tay mình nhúng chàm. Họ là thánh nhân, để rồi bồ câu tíu tít đậu lên vai họ, thả vài bãi mìn trên áo. Đối chọi với cực này là ngụp lặn trong ô uế và bất chấp thủ đoạn, miễn là kiếm ra tiền – dù đó là súng, dao bấm, heroin hay vô vàn thứ hàng độc. Anh từng có tù nhân nào đến chỗ mình, đề nghị ký hợp đồng không?”

Tôi gật đầu. Chuyện này đã xảy ra rất nhiều lần trong nhiều năm. Suy cho cùng, người ta cần gì, tôi cung nấy. Và người ta suy luận nếu anh có thể kiếm cho họ pin thay cho đài bán dẫn xách tay hoặc vài thùng thuốc lá Lucky, anh có thể giới thiệu cho họ một kẻ sử dụng dao.

“Tôi dám chắc là có,” Andy gật gù. “Nhưng anh không làm điều đó. Vì những kẻ như chúng ta, Red ạ, chúng ta biết có lựa chọn thứ ba. Một lựa chọn khác với viễn cảnh trong sạch như thần phật hoặc ngụp lặn trong nhơ bẩn và nhớp nhúa. Đó là lối lựa chọn thay thế mà người trưởng thành trên khắp thế giới đã chọn. Ta tìm sự cân bằng khi đi qua bùn nhơ bằng những lợi ích mà nó mang lại. Ta chọn cách dĩ hòa vi quý, cố gắng giữ những tâm niệm tốt đẹp trước mắt mình. Và tôi đoán ta đánh giá mình làm tốt đến mức nào bằng việc mỗi tối ta ngủ ngon đến đâu... và trong mơ ta thấy gì.”

“Tâm niệm tốt à,” tôi nói rồi cười. “Tôi còn lạ gì điều đó hả Andy? Nhưng khi đi trên con đường ấy, con người có thể loạng choạng lao thẳng xuống địa ngục đấy.”

“Anh đừng tin vào điều đó, anh đáp với vẻ ưu tư. “Nơi này chính là địa ngục rồi. Ngay đây, ngay nhà tù Shank này. Họ bán thuốc, còn tôi chỉ họ cách xử lý đống tiền. Nhưng tôi cũng có thư viện, và tôi biết gần ba chục người đã dùng những cuốn sách ở đó để vượt qua bài kiểm tra học vấn tương đương mức trung học. Có thể khi rời khỏi đây, họ sẽ có thể bò khỏi đống phân này. Năm 1957, khi chúng ta cần mở rộng sang căn phòng thứ hai, tôi đã được như ý. Vì họ muốn giữ cho tôi vui lòng. Tôi làm việc với cái giá rẻ mạt. Đó là đổi chác.”

“Chưa kể, anh còn có buồng giam riêng”

“Đúng rồi. Do tôi thích thế.”

Số tù nhân tăng lên từ từ suốt thập niên năm mươi rồi suýt chút nữa thì bùng nổ vào thập niên sáu mươi, khi gần như mọi cô cậu sinh viên ở Mỹ đều tập tành chơi thuốc trong khi chỉ cần sử dụng một chút cần sa là đã phải chịu hình phạt nặng đến nực cười. Tuy nhiên, cả quãng thời gian ấy, Andy không bao giờ có bạn chung buồng, trừ một anh chàng người Anh-điêng to lớn, trầm tính mang tên Normaden (giống tất cả những người da đỏ ở nhà tù Shank, anh ta được gọi là Tù Trưởng), song Normaden cũng chỉ ở một thời gian. Lắm tù nhân lâu năm nghĩ Andy bị điên, nhưng anh ta chỉ mỉm cười. Anh ta sống một thân một mình và anh thích điều đó... như anh ta nói, họ muốn giữ cho anh ta vui lòng vì anh ta làm việc với cái giá rẻ mạt.

Thời gian trong tù tựa sên bò, nhiều lúc bạn dám thề thời gian đã ngừng chảy, nhưng thật ra nó vẫn trôi. Trôi không nghỉ. George Dunahy hạ màn trong mở tít báo phanh phui đủ loại xì căng đan và vơ vét làm tiền. Stammas kế nghiệp hắn ta, và trong sáu năm kế đến, Shawshank chẳng khác nào địa ngục trần gian. Suốt quá trình Greg Stammas nắm quyền, giường bệnh xá và các buồng Khu Biệt giam lúc nào cũng kín chỗ.

Một ngày nọ vào năm 1958, tôi nhìn bóng mình phản chiếu trong tấm gương cạo râu nhỏ trong buồng giam và trông thấy người đàn ông ở tuổi tứ tuần đang nhìn lại. Năm 1938, bước vào đây khi còn là một thằng oắt với mớ tóc đỏ cà rốt, gần như phát rồ vì lương tâm cắn rứt, chực chờ suy nghĩ tự sát. Thằng oắt ấy nay đã không còn. Mái tóc đỏ đã chuyển bạc và thưa dần. Đuôi mắt đã hằn vết chân chim. Ngày hôm ấy, tôi trông thấy một ông già bên trong, mòn mỏi chờ đến lúc được thoát ra. Tôi khiếp sợ. Chẳng ai muốn già đi trong tù.

Stammas rời cuộc chơi đầu năm 1959. Trước đó, nhiều tay phóng viên điều tra đã đánh hơi xung quanh, một tay trong số này còn chấp nhận nằm vùng bốn tháng bằng tên giả, phạm một cái tội dàn dựng từ đầu chí cuối. Họ đang thu thập manh mối hòng vạch trần những vụ bê bối và ăn chặn làm tiền, nhưng trước khi họ kịp lôi hắn ta ra chỉ trích, Stammas bỏ của chạy lấy người. Tôi có thể hiểu điều đó; trời ạ, quá hiển nhiên ấy chứ. Nếu hắn ta bị đem ra xét xử và kết án, khả năng cao hắn sẽ bóc lịch trong này. Nếu thế, có khi hắn chỉ trụ được năm tiếng đồng hồ là hết cỡ. Byron Hadley đã rút lui hai năm trước đó. Tên khốn ấy bị nhồi máu cơ tim nên nghỉ hưu sớm.

Andy không bị ai sờ gáy trong sự vụ Stammas. Đến đầu năm 1959, người ta bổ nhiệm quản ngục mới, trợ lý quản ngục mới, trưởng đội lính gác mới. Trong tám tháng tiếp theo, Andy trở thành một tù nhân như bao tù nhân khác. Đó là khoảng thời gian mà Normaden, người tù mang dòng máu lai người da đỏ Passamaquoddy to lớn ở chung buồng giam với Andy. Rồi mọi sự lại tái diễn. Normaden được chuyển ra ngoài, và Andy trở về sống trong cái huy hoàng một mình một cõi như xưa. Những cái tên chóp bu thay đổi, nhưng cái gốc nhiễu nhương ngàn năm vẫn thế.

Có lần, tôi từng trò chuyện với Normaden về Andy. “Tay đấy tốt,” Normaden nhận xét. Căng tai ra mới nghe thủng được lời anh ta này nói, vì anh ta bị sứt môi và hở vòm miệng; từ nào thốt ra cũng líu nhíu lại với nhau. “Tôi thích ở đấy. Anh ta không chế nhạo. Nhưng không ưa tôi ở đấy. Tôi cảm nhận vậy.” Thân người đồ sộ nhún vai. “Được đi kể cũng mừng. Buồng ấy thông thống gió. Lúc nào cũng buốt. Anh ta không cho ai đụng đồ mình. Cũng được thôi. Tay đấy tốt, không chế nhạo. Nhưng gió buốt quá.”

Nếu tôi nhớ không lầm, áp phích Rita Hayworth treo trong buồng giam của Andy đến năm 1955. Sau đó là áp phích Marilyn Monroe, bức ảnh kinh điển từ bộ phim Chán cơm thèm phở trong đó nàng ta đứng ngay trên lưới thông gió của một tàu điện ngầm và làn hơi nóng đang tốc váy nàng lên. Bức hình Marilyn được trưng đến năm 1960, đến lúc đó, rìa áp phích rách nát quá nên Andy thay bằng hình Jayne Mansfield. Tôi xin lỗi nói năng khiếm nhã, nhưng nàng Jayne đúng là rởm đời. Vỏn vẹn mỗi một năm, nàng đã bị thay thế bởi một diễn viên người Anh – hình như là Hazel Court thì phải, tôi không dám chắc. Vào năm 1966, tấm áp phích ấy bị gỡ xuống, Raquel Welch đăng đàn, phá kỷ lục quãng thời gian gắn bó với buồng giam của Andy là sáu năm. Tấm áp phích cuối cùng treo ở đó là nàng ca sĩ nhạc rock đồng quê xinh đẹp Linda Ronstadt.

Tôi đã từng hỏi những tấm áp phích ấy có ý nghĩa gì với anh ta, thì anh ta nhìn tôi với vẻ mặt ngạc nhiên, kỳ khôi. “Sao thế, với tôi, chúng mang ý nghĩa giống với các tù nhân khác thôi, có gì đâu,” anh ta nói. “Tự do. Anh ngắm những mỹ nhân ấy, anh cảm thấy tựa hồ anh có thể gần như... hơi hão huyền, nhưng gần như... bước vào đó và đứng cạnh họ. Được tự do. Tôi đoán đó là lý do tôi luôn thích Raquel Welch nhất. Không chỉ là bản thân cô ấy; mà là bãi biển cô ấy đang đứng. Trông như cô nàng đang ở Mexico. Một nơi yên tĩnh, nơi người ta có thể lắng nghe tiếng lòng mình. Anh chưa bao giờ cảm thấy như vậy trước một tấm áp phích sao, Red? Rằng anh có thể gần như bước xuyên qua nó?”

Tôi đáp tôi chưa bao giờ suy nghĩ về áp phích theo cách này.

“Có lẽ một ngày nào đó, anh sẽ hiểu ý tôi muốn nói,” anh ta ôn tồn, và anh ta nói đúng. Nhiều năm sau đó, tôi hiểu chính xác ý anh ta là gì... và khi ngộ ra, điều đầu tiên tôi nghĩ tới là Normaden, và về việc tay này bảo buồng giam của Andy lúc nào cũng rét buốt.

Cuối tháng Ba, đầu tháng Tư năm 1963, biến cố ập xuống đầu Andy. Như tôi đã kể, anh ta có thứ phẩm chất mà hầu hết những người tù khác, kể cả bản thân tôi, đều không có. Có thể đó là tĩnh khí, hoặc là bình an nội tại, hay niềm tin bất diệt, không suy suyển rằng một ngày nào đó, cơn ác mộng đằng đẵng này sẽ kết thúc. Mà bất kể ta gọi với cái tên gì đi nữa, nhìn chung, có cảm tưởng Andy Dufresne lúc nào cũng giữ vẻ bình thản. Ở anh ta không mảy may vương chút quẫn bách âu sầu mà những kẻ ở tù chung thân chẳng sớm thì muộn cũng bị uế tạp; ta chẳng bao giờ đánh hơi được mùi tuyệt vọng nơi anh. Cho đến cuối mùa đông năm năm ‘63.

Lúc đó, chúng tôi đã có quản ngục mới mang tên Samuel Norton. Cotton Mather và Increase Mather hẳn sẽ mừng như bắt được vàng nếu gặp Sam Norton. Theo như tôi biết, chưa ai từng thấy hắn nở nụ cười. Hắn nhận một huy hiệu vì 30 năm phụng sự tại nhà thờ Baptist Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm Eliot. Nước cờ đổi mới chủ chốt của hắn dưới tư cách kẻ đứng đầu gia đình hạnh phúc của chúng tôi là trao cho mỗi tù nhân mới một cuốn Kinh Tân ước. Hắn ta có một tấm bảng nhỏ bằng gỗ tếch trên bàn làm việc khảm dòng chữ bằng vàng CHÚA GIÊ-SU LÀ ĐẤNG CỨU RỖI. Trên tường treo bức vải do vợ hắn thêu, để dòng chữ: PHÁN XÉT CỦA NGƯỜI ĐƯƠNG ĐẾN VÀ ĐẾN THẬT GẦN. Quan điểm thứ hai chẳng là gì với hầu hết đám chúng tôi, bởi chúng tôi cảm thấy sự phán xét đã xảy ra rồi, và chúng tôi sẵn sàng đứng ra làm chứng rằng hòn đá sẽ không che giấu cho chúng tôi, cây chết sẽ chẳng buông cho chúng tôi chỗ ẩn nấp. Hắn ta có thể trích dẫn một câu Kinh Thánh cho mọi trường hợp, Quý ông Sam Norton ấy, và bất cứ khi nào gặp kẻ như vậy, tôi thành thật khuyên bạn nên nở nụ cười rạng ngời nhất có thể và khúm núm chắp hai tay che hai hòn của mình lại.

Có ít ca nằm bệnh xá hơn so với thời của Greg Stammas, và theo như những gì tôi biết, không còn tình trạng chôn xác dưới trăng nữa, nhưng điều này không có nghĩa Norton không có niềm tin thâm căn cố để vào trừng phạt, bởi phòng biệt giam lúc nào cũng đông nghìn nghịt. Tù nhân rụng răng không phải vì bị đánh đập mà vì chỉ gặm bánh mì và uống nước qua ngày. Chế độ ăn ấy bắt đầu được gọi với cái tên “ăn hạt chịu phạt”, tỉ dụ như “Tao đang đi chuyến tàu ăn hạt chịu phạt của Sam Norton chúng mày ạ.”

Hắn ta là kẻ đạo đức giả đáng ghê tởm nhất nắm vị trí cao mà tôi từng biết. Tình trạng nhiễu nhương mà tôi kể ban nãy tiếp tục nở rộ, nhưng Sam Norton thêm thắt một số biến tấu riêng. Andy biết tất, và vì thời điểm đó, chúng tôi đã là bạn bè tương đối thân thiết nên anh ta cũng tiết lộ cho tôi phần nào. Khi Andy kể về chúng, một nét biểu cảm vừa lấy làm kỳ khôi, vừa lộ rõ vẻ kinh tởm sẽ xuất hiện trên khuôn mặt anh ta, như thể anh ta đang kể với tôi về giống bọ xấu xí săn mồi, mà vì cái sự xấu man dại và tham lam của mình, nó buồn cười hơn là khủng khiếp.

Warden Norton chính là người khởi xướng chương trình “Trong Ra Ngoài,” chắc bạn cũng từng đọc về chương trình này khoảng 16, 17 năm trước; thậm chí nó còn được nhắc đến trên tờ Newsweek kìa. Trên báo, nó được ca tụng là bước đi vô cùng tân tiến trong trừng phạt và phục hồi nhân phẩm thực tế. Tù nhân được đưa ra ngoài xẻ gỗ tếch, sửa chữa cầu đường, xây dựng kho chứa khoai tây. Norton gọi chương trình này là “Trong Ra Ngoài” và được mời đi thuyết giảng về nó tại gần như mọi câu lạc bộ Rotary và Kiwanis ở New England, đặc biệt sau khi hình hắn ta chình ình trên mặt tờ Newsweek. Còn đám tù nhân gọi nó với cái tên “Cu Li Cày Đường”, nhưng theo tôi biết, chẳng có ai trong số họ được mời đến câu lạc bộ Kiwanis hay Trật Tự Trung Thành của Nai Sừng Tấm để bộc lộ quan điểm cả.

Norton có mặt trong mọi hoạt động, đường đường là kẻ có huy hiệu ba mươi năm ở nhà thờ kia mà; từ xẻ gỗ, đào cống xả lũ đến lắp đặt ống cống mới dưới đường cao tốc bang, Norton đều hớt phần ngọn. Có cả trăm cách để bớt xén, nào nhân công, vật liệu, vân vân. Song hắn ta còn có nguồn thu từ ngạch khác. Giới xây dựng khu vực phát khiếp cái chương trình “Trong Ra Ngoài” của Norton, vì lao động tù nhân có khác gì lao động nô lệ, còn khuya họ mới cạnh tranh nổi. Thế nên Sam Norton, con người một Kinh Thánh hai Kinh Thánh cùng huy hiệu ba mươi năm nhà thờ nhận hối lộ hàng đống phong bì dày cộm trong 16 năm làm quản đốc của Shawshank. Và tiền trao thì cháo múc, hắn ta sẽ bỏ thầu dự án quá cao, không tham gia đấu thầu hoặc tuyên bố các tù nhân tham gia chương trình “Trong Ra Ngoài” đang bận dự án khác. Tôi luôn lấy làm lạ khi Norton không rơi vào cảnh bị phát hiện trong cốp một chiếc Thunderbird đậu ngoài cao tốc dưới Massachusetts, hai tay trói sau lưng, đầu xơi năm, sáu viên kẹo đồng.

Nói tóm lại, như bài hát thời xưa ngân nga, Lạy Chúa, như thế tiền mới vào như nước. Hẳn là Norton tin theo tin niệm Thanh giáo rằng cách tốt nhất để biết ai được Chúa ban ân điển là kiểm tra tài khoản ngân hàng của anh ta.

Andy Dufresne là cánh tay phải, là đồng lõa kín tiếng của hắn trong mọi sự. Thư viện nhà tù là chốn cầm chân Andy. Norton biết điều đó và hắn lợi dụng triệt để. Andy kể với tôi một trong những cách ngôn ưa thích của Norton là Tay này gội rửa tay kia. Thế nên Andy đưa ra lời khuyên, gợi ý đề xuất hữu dụng. Tôi không thể khẳng định anh là người vạch ra đường đi nước bước cho kế hoạch Trong Ra Ngoài của Norton, nhưng tôi dám chắc anh đã xử lý tiền cho tên khốn kiếp suốt ngày rao giảng về Chúa Giê-su ấy. Anh ta cứ thế đưa ra lời khuyên, gợi ý đề xuất hữu dụng, tiền được chia đều, và... cái tên khốn này! Thư viện sẽ nhận được bộ sách hướng dẫn sửa chữa ô tô mới, bộ Bách khoa toàn thư Grolier mới, những đầu sách về phương thức chuẩn bị cho bài Kiểm tra Năng lực Học tập. Và tất nhiên, thêm sách của Erie Stanley Gardner và Louis L'Amour.

Không nghi ngờ gì nữa, được như thế là vì Norton không muốn mất đi cánh tay phải vô cùng đắc lực. Tôi xin nói cụ thể hơn: được như thế là vì hắn ta sợ vạn nhất tai vạ xảy ra – Andy có thể vạch trần hắn – nếu Andy có cơ hội bước ra khỏi Nhà tù Bang Shawshank.

Trong bảy năm ấy, tôi lượm lặt các câu chuyện mỗi chỗ một ít, một phần tôi nghe kể từ Andy – nhưng không phải toàn bộ. Anh ta chẳng bao giờ muốn nhắc lại giai đoạn này trong đời mình, và tôi không trách anh ta. Tôi nghe ngóng thông tin từ khoảng năm, sáu nguồn khác nhau. Tôi từng bảo rồi đấy, tù nhân chẳng khác gì nô lệ, và họ có cái thói quen của đám nô lệ: giữ vẻ mặt ngơ ngốc nhưng thực chất đang căng tai lên lắng nghe. Tôi nhặt nhạnh đoạn trước, đoạn sau, đoạn giữa, nhưng tôi sẽ kể đủ cho bạn nghe câu chuyện từ A đến Z, có thể bạn mới hiểu tại sao anh ta lại chơi vơi trong trạng thái trầm cảm, u sầu suốt mười tháng trời. Đấy, tôi nghĩ phải đến năm 1963, tức là 15 năm sau khi sa chân vào cái lỗ địa ngục này, anh ta mới ngộ ra sự thật. Cho đến khi gặp Tommy Williams, tôi đồ rằng anh ta chưa biết thế nào là họa vô đơn chí.

Tommy Williams bước vào đại gia đình hạnh phúc của chúng tôi tại Shawshank vào tháng Mười một năm 1962. Tommy nghĩ gốc gác mình là dân Massachusetts, nhưng cậu chẳng có gì đáng tự hào; hai mươi bảy năm cuộc đời, cậu ta đã vào tù ra khám ở khắp New England. Cậu ta là tay trộm chuyên nghiệp, và có lẽ bạn cũng đoán ra rồi đấy, cảm nhận riêng của tôi là lý ra cậu ta nên chọn công việc khác.

Cậu ta đã kết hôn, và tuần nào cũng như tuần nào, vợ cậu đều vào thăm. Cô ta một lòng tin tưởng rằng tình hình của Tommy sẽ cải thiện – theo đó, tình hình của đứa con trai ba tuổi và của cô ta cũng sẽ tốt lên – nếu cậu ta có bằng cấp ba. Cô vợ ngọt nhạt thuyết phục chồng, kết quả là Tommy Williams đến thư viện đều đặn hơn.

Với Andy, chuyện này chẳng có gì khó khăn. Anh sắp xếp cho Tommy tham gia các bài kiểm tra năng lực tương đương trung học. Tommy sẽ ôn những môn mình đậu thời trung học – chỉ có vài môn − rồi làm bài kiểm tra. Andy cũng chỉ dẫn cho cậu này ghi danh vào các khóa học từ xa dạy về những bộ môn thời cấp ba cậu ta thi trượt hoặc bỏ học.

Có thể cậu ta không phải học sinh sáng láng nhất mà Andy từng giúp vượt vũ môn, bản thân tôi cũng chẳng rõ cậu ta lấy được tấm bằng cấp ba chưa, nhưng đó không phải điểm chính yếu trong câu chuyện tôi muốn kể. Quan trọng nhất ở đây là dần dà, cậu ta rất quý Andy Dufresne, giống như đa phần mọi người.

Thỉnh thoảng, cậu ta lại hỏi Andy “người thông minh như anh đang làm gì trong tù thế này” – một câu hỏi tám lạng nửa cân với câu “Cô gái tốt như em làm gì trong chốn này thế kia?” Nhưng Andy chẳng bao giờ hé răng; anh chỉ mỉm cười hoặc chuyển sang chủ đề khác. Giống như bình thường, Tommy lân la hỏi kẻ khác, và cuối cùng, khi nắm bắt được toàn bộ câu chuyện, tôi đoán sét đã đánh ngang tai cậu trai trẻ chưa trải mùi đời ấy.

Người cậu hỏi là bạn làm chung trong phòng là hơi nước và gấp quần áo của khu giặt. Nhóm người tù gọi thiết bị này là máy cán, vì đó chính xác là điều bạn phải chịu nếu không tập trung và để cái thân còm của mình vướng vào máy. Bạn làm chung với cậu ta là Charlie Lathrop, bóc lịch mười hai năm nay vì tội giết người. Anh ta hơn cả sốt sắng kể lại chi tiết phiên tòa xét xử tội giết người của Dufresne cho Tommy nghe; nó phá vỡ nhịp điệu buồn tẻ của việc rút ga trải giường đã được ép phẳng ra khỏi máy và xếp chúng vào giỏ. Anh ta đang kể đến đoạn hội thẩm đoàn chờ đến sau bữa trưa để tuyên án Dufresne có tội khi còi báo động hụ lên và máy cán kèn kẹt dừng lại. Đầu bên kia của máy, người ta nhét ga trải giường mới giặt từ Viện Dưỡng lão Eliot; các tấm ga giường này được máy nhả ra khô ráo, ép phẳng ở đầu của Tommy và Charlie với tốc độ cứ năm giây một tấm. Nhiệm vụ của họ là chụp lấy ga giường, xếp gọn rồi tống vào đống giỏ đã lót sẵn giấy nâu sạch sẽ.

Nhưng Tommy Williams chỉ đứng như trời trồng, giương mắt trân trối nhìn Charlie Lathrop, miệng há hốc thiếu điều muốn rơi xuống ngực. Cậu ta đứng thất thần trong lúc ga tải giường ào ào tuôn ra, để chỉ trong chớp mắt, chúng thấm bùn ướt trên sàn nhà – khu giặt là ướt át này chẳng có gì ngoài bùn đất.

Homer Jessup, đốc công ngày hôm ấy, ba chân bốn cẳng chạy đến, vừa chạy vừa la hét ỏm tỏi, sấn sổ ăn tươi nuốt sống kẻ khác. Tommy chẳng hề để ý đến sự xuất hiện của tên này. Cậu ta hỏi chuyện Charlie như thể cái tay của Homer, vốn dĩ từng bửa đầu tù nhân nhiều không đếm xuể, chẳng có mặt tại đó.

“Anh nói tên của tay vận động viên golf ấy là gì kia?”

“Quentin,” Charlie đáp, bối rối xen lẫn bực mình. Về sau, gã này kể lại thằng lõi mặt cắt không còn giọt máu. “Tao nhớ là Glenn Quentin hay gì đó tương tự thì phải...”

“Này này” Homer Jessup gầm lên, cổ đỏ quạch như mào gà trống. “Bỏ ga giường vào nước lạnh! Mau lên! Mau lên, lạy Chúa, chúng mày...”

“Glenn Quentin, ôi Chúa ơi,” Tommy Williams bàng hoàng, và đó là tất cả những gì cậu ta kịp thốt lên, vì Homer Jessup, cái tên tính nóng như lửa, đã phang dùi cui vào ngay sau tai cậu. Tommy đập mặt xuống sàn mạnh đến độ gãy mất ba răng cửa. Lúc tỉnh dậy, cậu ta phát hiện mình đang ở trong phòng biệt giam, chịu trận trong đấy một tuần, lái một toa chở hàng trên con tàu trứ danh hạt và phạt của Sam Norton. Chưa kể thêm một vết đen trên phiếu giám sát của cậu.

Chuyện này xảy ra đầu tháng Hai năm 1963, và sau khi rời khỏi phòng biệt giam, Tommy Williams hỏi han thêm đâu đấy sáu, bảy tù nhân lâu năm, rốt cuộc thu được cùng một câu chuyện. Tôi biết vì tôi là một trong số đó mà. Nhưng khi tôi hỏi lý do cậu ta muốn biết chuyện thì cậu lại câm như hến.

Đoạn ngày nọ, cậu ta đến thư viện và xồng xộc xổ tất tần tật mọi thông tin cho Andy Dufresne. Lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng, chí ít từ lần anh ta đến hỏi tôi về tấm áp phích Rita Hayworth với vẻ nhấp nhổm như đứa nhóc mua bọc bao cao su Trojan đầu tiên, Andy mất đi vẻ bình tĩnh... chỉ có điều, lần này, anh ta mất kiểm soát hoàn toàn.

Cuối ngày hôm ấy, tôi bắt gặp anh ta, trông anh ta như một gã vừa đạp phải cái cào và bị cán đập thẳng vào mặt, ngay giữa hai con mắt. Hai tay anh ta run bần bật, và khi tôi cất lời, anh chẳng đáp lại. Trước khi màn đêm ập xuống, anh đã nói chuyện với Billy Hanlon, đội trưởng đội lính gác, và sắp xếp một cuộc hẹn với Warden Norton ngay hôm sau. Về sau, anh ta kể với tôi suốt đêm ấy, anh ta không chợp mắt nổi; anh ta cứ thế thao thức lắng nghe gió đông gào rít ngoài kia, nhìn đèn pha rọi quanh khu nhà tù, quét thành những bóng đen dài, chuyển động trên tường xi măng của cái lồng anh gọi là nhà kể từ khi Harry Truman lên làm tổng thống, cố nghĩ cho thông suốt mọi sự. Anh ta nói tựa hồ Tommy đã tra chiếc chìa khóa vừa khít cái lồng ẩn đằng sau tâm trí anh ta, cái lồng giống buồng giam của anh ta. Chỉ có điều, thay vì giam người, cái lồng ấy giam một con hổ mang tên Hy Vọng. Williams đã tạo ra chiếc chìa khóa mở toang cửa lồng, để giờ đây mãnh hổ bất thần thoát ra, tung hoành khắp tâm trí anh.

Bốn năm trước, Tommy Williams bị bắt ở Rhode Island khi lái một chiếc xe chôm chỉa chở đầy hàng ăn cắp. Tommy khai ra tên đồng phạm, Ủy viên Công tố quận bắt tay, nên cậu ta hưởng án nhẹ hơn... hai đến bốn năm, tính cả khoảng thời gian tạm giam đến khi kết án. Cậu ta vào tù được mười một tháng thì người bạn tù cũ có tấm vé ra ngoài, Tommy có bạn tù mới mang tên Elwood Blatch. Blatch bị bắt quả tang lúc đang đột nhập để trộm cắp có vũ trang và chịu án sáu đến mười hai năm tù.

“Tôi chưa gặp tên nào hay lo như hắn,” Tommy kể với tôi. “Người như hắn không nên làm ăn trộm, càng không nên sở hữu súng. Chỉ một tiếng động nhỏ nhất đã đủ để khiến hắn nhảy dựng một mét lên không trung... sau đó, hắn sẽ vừa đáp đất vừa cuống cuồng nã súng. Một đêm nọ, hắn suýt bóp cổ giết tôi chết chỉ vì gã nào đấy dưới hành lang dùng cốc bằng thiếc gõ lanh canh vào chấn song buồng giam của mình.

“Tôi ở chung buồng với hắn bảy tháng, cho đến khi họ thả tôi đi. Tôi được tính cả thời gian tạm giam đến khi kết án và được khoan hồng nữa, anh hiểu không. Khó lòng nói chúng tôi từng nói chuyện vì thật ra, chẳng ai có cuộc trao đổi đàng hoàng với El Blatch. Hắn ta mới là kẻ chủ động khi nói chuyện với kẻ khác. Hắn nói từ đầu chí cuối. Liên tu bất tận. Anh cứ thử chen ngang một lời mà xem, hắn sẽ giơ nắm đấm lên với anh rồi đảo mắt. Lần nào hắn ta làm thế, tôi cũng rùng mình vì cóng cả người. Tướng tá hắn ta cao to như hộ pháp, đầu hói bóng, hai con mắt màu xanh trũng sâu trong hốc mắt. Chậc, mong rằng tôi không bao giờ gặp lại hắn ta.

“Đêm nào, hắn cũng nói trên trời dưới biển. Hắn lớn lên ở đâu, những cô nhi viện mà hắn bỏ trốn, những nghề hắn từng làm, những em gái hắn đã mây mưa, những trò xúc xắc hắn ăn. Tôi để hắn mặc sức nói. Tôi cũng chẳng phải dạng khôi ngô gì cho cam, nhưng tôi không có nhu cầu khiến răng môi lẫn lộn.

“Hắn kể hắn đã đột nhập trộm hơn hai trăm căn nhà. Tôi bán tín bán nghi, vì hắn là tuýp người nhảy đồng lên như pháo nổ mỗi khi có ai đánh rắm phát to, nhưng hắn thề thật là thế. Giờ thì... nghe tôi nói này, Red. Tôi biết có những kẻ thỉnh thoảng lại ba hoa khoác lác khi biết dăm ba điều, nhưng thậm chí trước khi tôi biết chuyện về Quentin, tay golf chuyên nghiệp kia, tôi nhớ mình đã nghĩ giả như El Blatch đột nhập vào nhà tôi và tôi phát hiện ra điều đó, tôi nghĩ tôi sẽ là cái thằng tốt số nhất quả đất nếu còn giữ được mạng. Anh thử tưởng tượng cảnh hắn ta trong phòng ngủ của một phụ nữ nào đấy, lục lọi hộp nữ trang, bất thình lình, cô này húng hắng ho trong giấc ngủ hoặc loạt soạt lật người mà xem? Mới nghĩ tới thôi mà tôi đã lạnh người, tôi xin thề độc là thế.

“Hắn kể hắn cũng từng giết người. Những kẻ khiến hắn gai mắt. Chí ít đấy là điều hắn nói. Và tôi tin hắn nói thật. Quả thực, trông hắn giống một kẻ có thể xuống tay lấy mạng kẻ khác. Hắn lúc nào cũng căng như dây đàn mà! Giống khẩu súng lục đã cưa bớt kíp nổ vậy. Tôi biết một gã sở hữu khẩu súng lục Smith & Wesson Police Special với kíp nổ bị cưa bớt như thế. Nó chẳng được tích sự gì, có lẽ chỉ tiện để lôi ra lải nhải mà thôi. Khẩu súng nhạy đến nỗi chỉ cần gã này, tên gã là Johnny Callahan, bật âm lượng của máy quay đĩa nhà hắn lên hết cỡ rồi đặt súng trên thùng loa, chắc chắn súng sẽ nổ. El Batch giống vậy đấy. Tôi chỉ biết giải thích đến thế mà thôi. Nói chung, tôi không hề nghi ngờ việc hắn từng cắt tiết kẻ khác.

“Đêm nọ, cốt kiếm chuyện để nói, tôi hỏi bừa: ‘Thế anh từng giết ai?’ Hỏi cho vui ấy mà. Hắn bèn cười và đáp: ‘Có một tên đang ngồi tù trên Maine vì hai kẻ tao giết. Một gã đàn ông và vợ của cái tên bóc lịch. Tao đang lục lọi nhà chúng nó thì gã đàn ông phá bĩnh.

“Tôi không nhớ hắn ta có nói với tôi tên của người phụ nữ hay không” Tommy kể tiếp. “Có thể có. Nhưng ở New England, cái tên Dufresne cũng phổ biến như tên Smith hay Jones trên khắp đất nước này, vì vùng này khối dân Pháp. Dufresne, Lavesque, Ouelette, Poulin, ai mà nhớ nổi những cái tên Pháp ấy kia chứ. Song hắn có kể với tôi tên của gã đàn ông. Hắn bảo gã này là Glenn Quentin, một gã chết toi giàu nứt đố đổ vách, một tay golf chuyên nghiệp. El bảo hắn nghĩ gã này có thể trữ tiền mặt trong nhà, khéo phải đến năm nghìn đô la. Hắn nói thời ấy, như thế là nhiều lắm. Tôi bèn hỏi: “Lúc đó là khi nào? Hắn đáp: ‘Hậu chiến. Ngay khi chiến tranh vừa kết thúc.

“Hắn đột nhập vào nhà lục lọi, gia chủ tỉnh giấc, gã đàn ông bắt đầu gây khó dễ với hắn. Đó là những gì El kể. Tôi đoán có khi gã đàn ông chỉ cất tiếng ngáy thôi. El kể Quentin đang cặp kè với vợ một tay luật sư có máu mặt nào đó, và họ tống tiễn gã luật sư lên nhà tù bang Shawshank. Dứt lời, hắn cười ha hả như ma nhập. Lạy Chúa tôi, khi nhận giấy báo ra tù, tôi chưa bao giờ mừng rỡ đến thế.”

Tôi đoán bạn có thể thấy tại sao Andy choáng váng khi nghe chuyện Tommy kể, và tại sao anh ta lại muốn gặp ngay cai ngục. Bốn năm trước, khi Tommy quen biết Elwood Blatch, tên này đang lãnh án sáu đến mười hai năm tù. Năm 1963, thời điểm Andy biết chân tướng sự việc, hắn ta có thể sắp ra tù... hoặc đã ra tù rồi. Vậy nên Andy đang đối diện với hai khả năng – một bên là việc Blatch vẫn còn bóc lịch trong tù, một bên là khả năng hiện hữu rằng hắn đã bốc hơi như cơn gió ngoài kia.

Trong câu chuyện của Tommy có những chỗ không nhất quán, song chẳng phải đời thực luôn là thế sao? Blatch kể với Tommy người bị tống vào tù là một tay luật sư có máu mặt, còn Andy là nhân viên ngân hàng, nhưng đó là hai nghề mà người ít học nhầm lẫn với nhau. Thêm vào đó, đã mười hai năm trôi qua kể từ lúc Blatch đọc bài báo về vụ xét xử và lúc hắn ta kể chuyện cho Tommy Williams. Hắn cũng bật mí với Tommy rằng hắn thó được hơn một nghìn đô la từ rương trong tủ quần áo của Quentin, nhưng ở phiên tòa xét xử Andy, cảnh sát nói không có dấu hiệu trộm đột nhập. Tôi có vài suy nghĩ về việc đó như sau. Thứ nhất, nếu anh lấy tiền mặt và chủ nhân số tiền đã chết, làm thế nào anh biết thứ gì bị lấy trộm, trừ khi ngay từ đầu, có người biết về sự tồn tại của nó? Thứ hai, ai dám khẳng định Blatch không nói dối về chi tiết này? Có thể hắn không muốn thừa nhận mình đã giết hai mạng người mà chẳng được tích sự gì. Thứ ba, có thể có dấu hiệu trộm đột nhập, song cảnh sát bỏ sót – nhiều tay cảnh sát bã đậu lắm – hoặc cố ý che giấu chúng để không phá quấy vụ án của Ủy viên Công tố quận. Tên này đang tranh cử vào Hạ viện, bạn nhớ chứ, thành thử hắn ta cần kết án ai đấy để đánh bóng tên tuổi. Một vụ cướp của – giết người chưa tìm được hung thủ chẳng có gì hữu ích.

Nhưng trong ba phân tích, tôi ưng điều ở giữa nhất. Trong thời gian ở Shawshank, tôi biết một vài kẻ giống như Elwood Blatch, đám sẵn sàng xả súng với đôi mắt điên dại. Những kẻ như vậy muốn ta nghĩ ở mọi phi vụ, chúng đều cuỗm được gia tài ngang ngửa Viên kim cương Hy Vọng[7E], dù thực ra chúng chỉ vét được chiếc đồng hồ Timex trị giá hai đồng còm và chín đô la trên người nạn nhân, để rồi sau đấy phải vào tù bóc lịch.

Và có một điều trong câu chuyện của Tommy thuyết phục Andy đến mức anh không chút nghi ngờ. Không dưng mà Blatch lại nhắm đến Quentin. Hắn ta gọi Quentin là “gã chết toi giàu nứt đố đổ vách”, thêm nữa, hắn biết Quentin là một tay golf chuyên nghiệp. Chà, trong nhiều năm, tuần nào, vợ chồng Andy cũng đến câu lạc bộ đồng quê để thưởng rượu và dùng bữa tối một, hai lần, chưa kể, từ lúc phát hiện vợ mình cắm sừng, Andy hay đến uống ở đó. Câu lạc bộ đồng quê ấy có bến du thuyền, và có một tay nhân viên bảo trì bảo dưỡng máy móc làm bán thời gian một thời gian trong năm 1947 khớp với hình ảnh Elwood Blatch mà Tommy mô tả. Một tay to cao, hói gần hết tóc, hai con mắt màu xanh lá trũng sâu. Một kẻ nhìn người khác với ánh mắt rất khó chịu, như thể hắn đang ước đoán ta. Thời gian hắn làm không lâu, Andy kể. Hoặc hắn ta tự nghỉ, hoặc Briggs, người phụ trách bến du thuyền ấy, đuổi cổ hắn. Nhưng chúng ta không thể nào quên ngữ như hắn. Bởi lẽ hắn quá đỗi dị thường.

Thế rồi Andy đến gặp Warden Norton vào một ngày ào ào mưa và cuồn cuộn gió với những đám mây đen trĩu nặng hối hả lướt qua bầu trời bên trên dãy tường xám xịt, ngày những đụn tuyết cuối cùng bắt đầu tan, để lộ mấy khóm cỏ úa tàn của năm ngoái trong cánh đồng xa xa nhà tù.

Tay quản ngục có một văn phòng tương đối hoành tráng trong Khu Quản trị, và đằng sau bàn làm việc của hắn là cánh cửa nối với văn phòng của phó quản ngục. Hôm ấy, tay phó quản ngục không có mặt, nhưng một người tù được tin cẩn đang ở đó. Kẻ này là một gã đớn hèn mà tôi đã quên béng tên thật; tất cả tù nhân, kể cả tôi, đều gọi lão là Chester, theo tên đồng đội của nhân vật Marshal Dillon. Chester có nhiệm vụ tưới cây và dùng sáp chà bóng sàn nhà. Tôi đoán hôm ấy đám cây cối phải chịu cảnh khát nước, còn chỗ duy nhất được thoa sáp là bề mặt lỗ khóa của cánh cửa nối hai căn phòng mà Chester áp cái tai dơ dáy đầy ráy của lão vào.

Lão nghe thấy cửa chính văn phòng của quản ngục mở ra, đóng lại, rồi nghe Norton cất tiếng: “Chào buổi sáng, anh Dufresne, tôi giúp gì được cho anh?”

“Ông quản ngục,” Andy nói, và Chester già bảo với chúng tôi suýt chút nữa lão đã không nhận ra giọng của Andy vì nó lạ quá. "Ông quản ngục... có chuyện này... có chuyện vừa xảy ra với tôi... rất... rất... tôi không biết bắt đầu từ đầu nữa.”

“Chà, vậy sao anh không bắt đầu từ đầu?” tay quản ngục thủng thẳng, có lẽ bằng cái giọng chúng-ta-hãy-lật-đến-Thánh-vịnh-hai-mươi-ba-và-cùng-đồng-thanh-đọc du dương nhất của hắn. “Như thế thường hiệu quả nhất.”

Thế là Andy làm theo. Anh ta bắt đầu bằng cách nhắc lại cho Norton anh ta phải vào tù vì tội trạng gì. Đoạn anh ta kể với tay quản ngục chính xác những điều mà Tommy Williams đã nói với anh ta. Anh ta cũng nói rõ tên của Tommy, riêng điều này xem chừng không khôn ngoan lắm nếu xét tới những biến cố sau này, nhưng tôi chỉ xin hỏi một câu, anh ta còn biết làm gì khác để câu chuyện mình kể đáng tin cậy kia chứ.

Khi anh ta kể xong, Norton lặng thinh không nói một lời suốt khoảng thời gian dài. Tôi có thể mường tượng ra hình ảnh hắn ngả ra ghế văn phòng dưới bức tranh của Thống đốc Reed treo trên tường, mười đầu ngón tay chụm lại, đôi môi dày cui mím chặt, lông mày màu nâu nhíu lại, xô thành những bậc thang lên hết nửa quả trán của hắn ta, huy hiệu ba mươi năm lấp lánh.

“Phải,” cuối cùng, hắn mới thốt lên. “Đây là câu chuyện chấn động nhất mà tôi từng nghe. Nhưng để tôi nói với anh điều khiến tôi ngạc nhiên nhất, anh Dufresne a.”

“Là gì vậy, thưa ông?”

“Là việc anh tin sái cổ.”

“Thưa ông? Tôi không hiểu ông muốn nói gì.” Đến đây, Chester bảo Andy Dufresne, kẻ đã hiên ngang đối chọi với Byron Hadley trên mái nhà máy làm biển số xe mười ba năm trước, nay lại lúng búng như gà mắc tóc.

“Ấy nào,” Norton tiếp. “Tôi thấy tương đối rõ ràng rằng cậu thanh niên tên Williams kia ấn tượng với anh. Khá ngưỡng mộ anh là đằng khác. Cậu ta nghe bi kịch kiếp người của anh, thế nên, cũng dễ hiểu khi cậu ta muốn... nói sao nhỉ, cố cổ động tinh thần. Cũng dễ hiểu mà. Cậu ta còn trẻ người non dạ. Không có gì ngạc nhiên khi cậu ta không ý thức được câu chuyện ấy sẽ khiến anh quay quắt ra sao trong lòng. Giờ thì tôi đề nghị...”

“Ông tưởng tôi chưa nghĩ đến điều đó sao?” Andy hỏi. “Nhưng tôi chưa bao giờ kể với Tommy về gã đàn ông làm việc ở bến du thuyền. Tôi chưa kể với bất kỳ ai chi tiết đó... Nó thậm chí còn không lướt qua tâm trí tôi! Nhưng những gì Tommy mô tả về kẻ sống cùng buồng giam với cậu ấy và gã ta... chúng giống nhau như đúc!”

“Ấy nào, tôi thấy có thể anh đang chìm đắm trong chút nhận thức có chọn lọc đấy,” Norton nói với nụ cười tủm tỉm. Những cụm từ như nhận thức có chọn lọc là kiến thức mà những kẻ trong ngành nghiên cứu về tội ác và quản trị nhà tù phải học, thế nên được dịp là bọn chúng lại ba hoa xả láng.

“Không phải như thế. Thưa ông”

“Đấy là góc nhìn phiến diện của anh thôi,” Norton nói, “tôi thì thấy khác. Và xin nhắc lại tôi chỉ nghe chủ quan từ anh rằng có một người như vậy từng làm việc ở câu lạc bộ đồng quê Đồi Falmouth.”

“Không, thưa ông” Andy lại cắt lời. “Không, điều đó không đúng. Vì...”

“Dù sao đi nữa,” Norton chặn họng đối phương, sang sảng và lấn lướt, “ta hãy lật ngược lại vấn đề xem sao nhé? Giả sử – chỉ giả sử thôi — rằng quả thực, có một người đàn ông mang tên Elwood Blotch.”

“Blatch,” Andy đanh giọng.

“Ừ, ý tôi là Blatch. Và giả sử tên này đúng là tù nhân chung buồng giam với Thomas Williams ở Rhode Island. Khả năng cao lúc này, hắn ta đã được thả tự do rồi. Rất cao là đằng khác. Chứ còn gì nữa, thậm chí chúng ta chẳng biết hắn ta đã ở tù bao lâu trước khi ở chung buồng với Williams, đúng không? Chỉ biết hắn đang chịu án sáu đến mười hai năm tù.”

“Đúng. Chúng ta không biết hắn đã ở tù bao lâu. Nhưng Tommy bảo hắn ta cư xử và cải tạo không tốt. Tôi nghĩ vẫn có khả năng hắn còn ở trong tù. Thậm chí nếu hắn đã được thả ra, nhà tù sẽ lưu trữ thông tin về địa chỉ gần nhất mà họ xác định được, tên tuổi họ hàng hắn...

“Gần như chắc chắn hai đầu mối này sẽ chỉ dẫn đến ngõ cụt mà thôi.”

Andy lặng thinh một lúc, đoạn thốt lên: “Chà, vẫn có cơ hội mà, phải không?”

“Phải, tất nhiên là có. Vậy Dufresne này, chúng ta tạm giả sử Blatch có tồn tại và hắn ta vẫn đang ngồi bóc lịch trong nhà tù bang Rhode Island đi. Thế nếu chúng ta mang hung tin này đến đổ vào đầu hắn, hắn sẽ nói gì? Chẳng lẽ hắn quỳ mọp xuống đất, đảo mắt và nói: ‘Phải! Tôi là thủ phạm! Xin các người cứ việc thêm án chung thân vào tội trạng của tôi đi! ư?”

“Sao ông có thể trì độn thể?” Andy gắn khẽ đến mức Chester gần như không nghe thấy. Nhưng lão ta nghe thấy tiếng của tay quản ngục.

“Cái gì? Anh gọi tôi gì kia?”

“Trì độn!” Andy gắt lên. “Ông đang cố tình phải không?”

“Dufresne, anh đã lấy năm phút của tôi – không, bảy phút chứ – mà hôm nay, lịch của tôi rất bận bịu. Nên cho rằng chúng ta sẽ kết thúc cuộc họp nhỏ này tại đây và...”

“Câu lạc bộ đồng quê sẽ lưu trữ mọi hồ sơ của nhân viên cũ, ông không nhận ra điều đó sao?” Andy hét lên. “Chúng có hồ sơ thuế, giấy báo lương, hồ sơ trợ cấp thất nghiệp, cái nào cũng sẽ có tên hắn trên đó! Nhân viên hiện đang làm việc có thể đã làm từ xưa, có khi còn cả Briggs ấy chứ! Mới chỉ mười lăm năm trôi qua chứ có phải ngàn thu đâu! Họ sẽ còn nhớ hắn ta! Họ sẽ còn nhớ Blatch! Nếu tôi có Tommy đứng ra làm chứng cho những điều Blacth kể, có Briggs làm chứng Blatch từng ở đó, thực ra còn làm việc cho câu lạc bộ đồng quê ấy, tôi có thể xin mở một phiên tòa mới! Tôi có thể…”

“Lính đâu! Lính đâu! Lôi tên này đi mau!”

“Ông bị làm sao thế hả?” Andy nói, và Chester bảo lúc này, anh gần như gào thét ỏm tỏi. “Đó là đời tôi, là cơ hội để tôi được thả tự do, ông không thấy sao? Vậy mà ông thậm chí không gọi nổi một cuộc điện thoại đường dài để xác minh câu chuyện của Tommy sao? Nghe này, tôi sẽ trả cho cuộc gọi! Tôi sẽ trả cho...”

Đoạn vang lên tiếng quẫy đạp khi lính gác chộp lấy anh và bắt đầu kéo anh ra.

“Biệt giam,” quản ngục Norton khô khốc nói. Có khi vừa nói, hắn vừa mân mê phù hiệu ba mươi năm. “Bánh mì và nước.”

Và thế là họ kéo Andy ra khỏi phòng, lúc này, anh tựa con ngựa bất kham, không ngừng la hét vào mặt tay quản ngục; Chester nói sau khi cửa đóng sập lại, lão vẫn nghe tiếng anh gào thét: “Đó là đời tôi! Đó là đời tôi, ông không hiểu sao, đó là đời tôi!”

Andy phải chịu hành xác trên con tàu hạt và phạt ở khu biệt giam trong hai mươi ngày. Đó là lần thứ hai anh bị tống vào biệt giam, và màn tranh cãi với Norton là vết đen đầu tiên của anh kể từ lúc bước chân vào gia đình hạnh phúc này.

Nhân lúc chúng ta đang nói đến chủ đề này, tôi xin kể đôi điều về phòng biệt giam ở Shawshank. Bản chất của phòng giam ấy tương tự những ngày tháng khai hoang lập địa nhọc nhằn ở Maine từ đầu đến giữa thế kỷ thứ 18. Thời đó, chẳng ai rỗi hơi xét đến những khái niệm như “bộ môn hình phạt học”, “cải tạo” hay “nhận thức có chọn lọc”. Ngày ấy, cách bạn được săn sóc vô cùng rõ ràng. Một là bạn phạm tội, hai là bạn vô tội. Nếu có tội, bạn sẽ bị treo cổ hoặc đưa vào tù. Nếu bạn được tuyên án vào tù, bạn chẳng đi đến cơ sở nào cả. Không đâu, bạn phải tự đào buồng giam cho mình bằng cái mai mà chính quyền Maine cấp cho. Từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời khuất núi, bạn phải cố mà đào một cái hố thật rộng và sâu cho mình. Sau đó, họ cho bạn vài bộ quần áo và cái xô, thế rồi bạn chui xuống. Khi bạn xuống dưới hố rồi, cai tù sẽ chặn chấn song trên mặt hố, cứ một hoặc hai lần một tuần, hắn ta sẽ vứt xuống chút ngũ cốc hoặc có thể là miếng thịt đầy giòi bọ xuống cho bạn, tối Chủ nhật, họa hoằn lắm bạn sẽ được phát chút xúp lúa mạch. Bạn đái vào xô, rồi cũng cái xô ấy, bạn giơ lên để xin nước khi cai tù đến vào 6 giờ sáng. Lúc mưa, bạn dùng xô để xúc nước ra khỏi hố giam... trừ khi bạn muốn chết đuối như con chuột trong thùng nước mưa.

Chẳng ai có thể trụ nổi khoảng thời gian dài “trong hố” như cách người đời gọi; ba mươi tháng đã là phi thường rồi, và theo như những gì tôi được biết, thời hạn tù dài nhất mà một người từng trải qua và giữ được mạng sống là của một tù nhân được gọi với cái tên “Cậu Nhóc Durham”, một kẻ tâm thần 14 tuổi dùng một mảnh kim loại gỉ sét thiến bạn cùng lớp. Hắn sống sót được bảy năm, nhưng tất nhiên, khi xuống hố hắn còn là thanh niên sức dài vai rộng.

Bạn phải nhớ rằng nếu phạm tội trạng nghiêm trọng hơn ăn cắp vặt, báng bổ, quên nhét khăn chùi mũi trong túi khi bước ra khỏi cửa vào lễ Sabbath, bạn sẽ bị treo cổ. Đối với tội vặt như những ví dụ tôi vừa liệt kê hoặc những tội tương tự như thế, bạn sẽ phải chịu ba, sáu hay chín tháng giam trong hố, để rồi khi bước ra, người trắng hếu như bụng cá, rúm ró trước không gian quá đỗi rộng lớn, mắt gần như mù, răng thi nhau nhảy đầm trong chân răng do tình trạng thiếu vitamin C, chân râm ran vì bị nấm. Ôi Maine vui tươi thái bình. Hô hô hô, và một chai rượu rum[8E].

Khu Biệt giam của Shawshank không tệ hại đến thế... tôi đoán vậy. Theo tôi, xét theo trải nghiệm của con người, mọi thứ có thể chia ra thành ba cấp độ chính. Có tốt, có xấu và khủng khiếp. Và càng tiến vào bóng tối về phía khủng khiếp, ta càng khó chia nhỏ cấp độ hơn.

Để đến Khu Biệt giam, bạn sẽ được dẫn đi hai mươi ba bậc thang xuống tầng hầm, nơi âm thanh duy nhất tồn tại là tiếng nước nhỏ giọt. Ánh sáng duy nhất được cung cấp bởi mấy bóng đèn sáu mươi watt lủng lẳng. Buồng giam có hình dạng như thùng chứa, kiểu két sắt gắn tường mà dân nhà giàu thỉnh thoảng giấu đằng sau bức tranh. Tương tự như két sắt, cửa ở đây hình tròn gắn bản lề, nhưng thay vì là chấn song thì cửa lại là khối đặc. Không khí chỉ lưu thông từ phía trên, nhưng không có chút ánh sáng nào ngoại trừ bóng đèn sáu mươi watt, vốn bị tắt bởi công tắc tổng vào đúng 8 giờ tối, sớm hơn một tiếng so với giờ tắt đèn ở những khu vực còn lại trong nhà giam. Đèn không có chụp bóng bằng lưới thép hay gì cả. Nếu muốn ở trong bóng tối, bạn cứ việc tháo ra. Nhưng chẳng mấy ai có sở thích ấy... dù tất nhiên, sau 8 giờ tối, có thích hay không cũng đành chịu. Bạn có giường ngủ gắn vào tường và một cái xô không bồn cầu. Bạn có ba cách sử dụng thời gian: ngồi, ỉa và ngủ. Lựa chọn phong phú quá còn gì. Hai mươi ngày có thể như cả năm trời. Ba mươi ngày tựa hai năm, còn bốn mươi ngày tựa mười năm. Thỉnh thoảng, bạn có thể nghe thấy chuột chít chít bò trong hệ thống thông gió. Trong tình huống như thế, chia nhỏ mức độ khủng khiếp chẳng còn ý nghĩa gì.

Nếu cố gắng vớt vát bất cứ ưu điểm nào của phòng biệt giam thì chỉ có một điểm duy nhất: bạn có thời gian để ngẫm nghĩ. Andy có hai mươi ngày để nghiền ngẫm trong khi tận hưởng chuyến tàu hạt và phạt, sau đấy, khi ra khỏi phòng biệt giam, anh ta yêu cầu hẹn gặp quản ngục song bị từ chối. Quản ngục cho hay, cuộc hẹn như thế chỉ tổ “phản tác dụng” Đó cũng là một cụm từ bạn phải khắc cốt ghi tâm trước khi có thể vào làm việc ở nhà tù và nhà trừng giới.

Andy kiên nhẫn yêu cầu thêm lần nữa. Lại một lần nữa. Và một lần nữa. Đến một người như Andy Dufresne rốt cuộc cũng lung lay. Bất ngờ thay, khi mùa xuân năm 1963 tưng bừng sắc thắm, trên mặt anh đã in hằn những nếp nhăn, mái tóc anh đã lấm tấm bạc. Anh đánh mất bóng dáng nụ cười mỉm chi vốn thường trực nơi khóe miệng. Đôi mắt anh bần thần nhìn vào vô định nhiều hơn, và khi một người nhìn xa xăm như thế có nghĩa là anh ta đang đếm tổng thời gian mình đã ở tù, bao nhiêu năm, bao nhiêu tháng, bao nhiêu tuần, thậm chí bao nhiêu ngày.

Anh cứ yêu cầu gặp hết lần này đến lần khác. Anh nhẫn nại. Anh chẳng có gì ngoài thời gian. Chẳng mấy chốc, xuân qua, hè lại. Ở Washington, tổng thống Kennedy hứa hẹn tái khởi động cuộc tấn công vào nghèo đói và bất bình đẳng quyền công dân, chẳng hề hay biết ông chỉ còn nửa năm trên cõi đời này. Ở Liverpool, một ban nhạc mang tên The Beatles ngày càng làm mưa làm gió trong làng âm nhạc nước Anh, dù tôi đoán ở xứ cờ hoa này, chưa có ai nghe danh họ. Đội bóng chày Boston Red Sox vẫn lẹt đẹt ở cuối bảng American League, phải bốn năm sau, họ mới trở thành Điều kỳ diệu năm ’67 như cái tên mà dân New England đặt cho. Tất cả những sự kiện ấy đang xảy ra ở thế giới rộng lớn ngoài kia, nơi bao người được tự do sải bước.

Đến cuối tháng Sáu Norton mới chịu gặp anh, và dưới đây là đoạn trao đổi mà tôi nghe chính miệng Andy kể chừng bảy năm sau đó.

“Nếu vấn đề là ở chuyện tiền mãi lộ thì ông không cần phải lo, Andy hạ giọng nói với Norton. “Ông nghĩ tôi sẽ hé răng sao? Như thế tôi cũng há miệng mắc quai mà. Tôi cũng sẽ có thể bị truy tố như...”

“Đủ rồi,” Norton ngắt lời anh. Mặt hắn ta dài và lạnh lùng như bia mộ. Hắn ta ngả ra chiếc ghế văn phòng cho đến khi phần gáy suýt nữa chạm vào bức tranh thêu để dòng chữ PHÁN XÉT CỦA NGƯỜI ĐƯƠNG ĐẾN VÀ ĐẾN THẬT GẦN.

“Nhưng…”

“Nghiêm cấm anh nhắc đến tiền bạc với tôi thêm một lần nào nữa,” Norton đe. “Dù ở văn phòng này hay bất cứ nơi nào. Trừ khi anh muốn nhìn thư viện ấy trở lại thành nhà kho và phòng chứa sơn. Anh hiểu chưa?”

“Tôi chỉ cố giúp ông yên lòng mà thôi.”

“Ái chà, thời điểm tôi cần một thằng khốn thảm hại như anh giúp tôi yên lòng, tôi sẽ nghỉ hưu luôn cho rồi. Tôi đồng ý hẹn gặp anh là vì tôi chán bị quấy rầy, Dufresne ạ. Tôi muốn anh thôi đi. Nếu anh muốn ăn cú lừa này thì đó là việc của anh. Đừng khiến tôi liên lụy. Nếu tôi dễ dãi nghe các người, có khi tuần nào tôi cũng phải hầu những chuyện bát nháo chi khươn như chuyện của anh hai lần. Kẻ nào có tội trong chốn này cũng sẽ xem tôi như chốn than thân trách phận mất. Tôi từng dành cho anh rất nhiều tôn trọng. Song thế này là quá lắm rồi. Dừng ở đây thôi. Chúng ta hiểu nhau chưa nhỉ?”

“Rồi,” Andy đáp. “Nhưng xin thưa với ông, tôi sẽ thuê luật sư.”

“Vì Chúa, để làm gì?”

“Tôi nghĩ chúng ta có thể tổng hợp lại,” Andy nói. “Có Tommy Williams, lời khai của tôi, chứng thực từ hồ sơ và nhân viên ở câu lạc bộ đồng quê, chúng ta có thể tổng hợp tất cả lại.”

“Tommy Williams không còn là tù nhân của cơ sở này nữa.”

“Gì kia?”

“Cậu ta được chuyển đi rồi.”

“Chuyển đi đâu?”

"Cashman.”

Nghe đến đây, Andy lặng thinh. Anh ta vốn là người thông minh, nhưng chỉ có ngữ dốt đặc cán mai mới không ngửi thấy mùi dàn xếp ở đây. Cashman vốn là một nhà tù có an ninh lỏng lẻo nhất ở trên phía Bắc hạt Aroostook. Tù nhân ở đó đào khoai tây, công việc vốn nặng nhọc nhưng chí ít họ được trả lương tương xứng cho mồ hôi nước mắt bỏ ra, họ có thể dự lớp học ở CVI, một cơ sở dạy nghề kỹ thuật tương đối đâu ra đấy, nếu họ mong muốn như thế. Quan trọng hơn nữa, với thanh niên như Tommy, có vợ trẻ, con thơ, Cashman có chương trình nghỉ phép... điều đó có nghĩa tù nhân được cơ hội sống như người bình thường, chỉ ít vào dịp cuối tuần. Có cơ hội lắp mô hình máy bay với con trai, vân vũ với vợ, đôi khi còn đi picnic cùng nhau.

Không nghi ngờ gì nữa, hẳn Norton đã lấy tất cả những điều này ra làm mồi nhử Tommy, với một điều kiện duy nhất: từ nay về sau không được hé thêm lời nào về Elwood Blatch. Nếu không muốn uống rượu mời, thì cứ việc uống rượu phạt ở nhà tù Thomaston dưới Tuyến số 1, nên thơ với những kẻ cực kỳ thô bạo, và thay vì lên giường với vợ mình, cậu sẽ mây mưa với mấy tên bò đĩ đực.

“Nhưng tại sao?” Andy cất tiếng. “Tại sao ông…”

“Tôi làm thế là vì cậu,” Norton bình thản đáp, “tôi kiểm tra với Rhode Island rồi. Đúng là họ có tù nhân mang tên Elwood Blatch. Hắn ta được tham gia chương trình phóng thích tạm thời, lại một chương trình theo chủ nghĩa tự do điên rồ, trong đó họ để tội phạm tự do trong thế giới bên ngoài. Kể từ đó, hắn ta lặn không sủi tăm.”

Đoạn Andy hỏi: “Quản ngục ở đó... có phải bạn của ông không?”

Sam Norton nở nụ cười lạnh lẽo tựa dây đồng hồ của phó tế với Andy. “Chúng ta là chỗ quen biết,” hắn ta gọn lỏn.

“Tại sao vậy?” Andy lặp lại. “Ông không thể nói với tôi tại sao ông làm thế ư? Ông biết tôi sẽ không nói gì về... về tất cả những gì có thể đang xảy ra. . Ông biết rõ như thế mà. Vậy thì tại sao?”

“Vì những kẻ như anh làm tôi muốn bệnh,” Norton cay nghiệt. “tôi muốn anh ở đâu thì cứ an vị chỗ đấy, anh Dufresne ạ, và chừng nào tôi còn làm quản ngục ở Shawshank này, chừng đó anh còn bóc lịch ở đây. Anh thấy đấy, ngày trước anh cứ tưởng mình thượng đẳng hơn kẻ khác. Tôi rất giỏi nhìn ra cái thái độ dương dương tự đắc ấy ở con người. Tôi để ý vẻ mặt ấy ở anh ngay lần đầu tiên tôi đặt chân vào thư viện. Thiếu điều anh viết hoa dòng chữ lên trên trán thôi. Nhưng vẻ mặt ấy giờ đã biến mất rồi, và tôi rất lấy làm vừa lòng. Anh chẳng phải cái bình hữu dụng đâu,[9E] đừng ảo tưởng như thế. Đơn giản là kẻ như anh cần được học thế nào là khiêm cung. nhỉ, ngày trước anh từng đủng đỉnh bước quanh sân tập thể dục này như thế nó là phòng khách, còn anh đang ở bữa tiệc cocktail nơi những kẻ đáng xuống địa ngục khệnh khạng bước đi, hau háu thèm thuồng vợ người ta, chồng kẻ khác rồi say sưa không biết trời trăng gì. Nhưng giờ anh không còn bước đi với điệu bộ đó nữa rồi. Và tôi sẽ chống mắt lên xem anh còn cái gan đi lại theo cung cách ấy không. Trong những năm tới, tôi sẽ rất lấy làm vui sướng được dõi theo anh. Giờ thì phiền anh biến khỏi đây.”

“Được. Nhưng mọi hoạt động ngoài lề sẽ chấm dứt ngay lúc này, Norton ạ. Tư vấn đầu tư, đảo, tư vấn thuế miễn phí. Tất đều chấm dứt. Ông hãy nhờ công ty H & R Block tư vấn cho ông cách kê khai thuế thu nhập.”

Mới đầu, khuôn mặt của quản ngục Norton đỏ như gạch... đoạn bao màu sắc như biến sạch khỏi gương mặt ấy. “Anh sẽ trở lại phòng biệt giam vì điều đó. Ba mươi ngày. Bánh mì và nước. Thêm một vết đen nữa. Và trong thời gian ngồi biệt giam, cứ từ từ ngẫm nghĩ đi: nếu có bất cứ thứ gì chấm dứt, thì đó chính là thư viện đấy. Tôi sẽ bỏ công bỏ sức để đảm bảo mọi thứ trở về tình trạng trước khi anh bước chân đến đây. Và tôi sẽ khiến đời anh... khốn khổ. Khốn khổ khốn nạn. Anh sẽ biết thế nào là cùng khổ. Trước nhất, anh sẽ mất cái phòng đơn Hilton thượng hạng ở Khu buồng giam số 5, rồi anh sẽ mất những viên đá để trên bậu cửa sổ, và anh đừng hòng được lính gác bảo vệ khỏi đám kê gian kia. Anh sẽ... mất tất cả. Hiểu chưa?”

Tôi nghĩ như thế đã quá rõ ràng.

Thời gian như thoi đưa – mánh lới xưa cũ nhất thế gian này, và có lẽ là mánh lới duy nhất thực sự nhiệm màu. Nhưng Andy Dufresne nay đã khác xưa. Anh ta chai sạn hơn. Tôi chẳng biết mô tả thế nào ngoài cách ấy. Anh ta tiếp tục làm những công việc bẩn thỉu cho quản ngục Norton, anh ta níu giữ lấy thư viện, nên nhìn bên ngoài thì mọi việc vẫn như xưa. Anh ta tiếp tục uống vào dịp sinh nhật và dịp giao thừa; anh ta san sẻ với mọi người phần rượu còn lại. Thỉnh thoảng, tôi lại lấy cho anh ta vải mới để đánh bóng đá, và năm 1967, tôi kiếm cho anh ta một cây búa đục đá mới – như tôi đã kể, chiếc búa tôi cung cấp cho anh ta mười chín năm trước giờ tã lắm rồi. Mười chín năm! Khi chợt thốt lên như thế, ba âm tiết ấy văng vẳng tựa tiếng cửa hầm mộ đóng thịch và khóa kép đánh cạch. Búa đục đá ngày xưa có giá mười đồng, thì đến năm ’67, giá lên đến hai mươi đồng. Anh ta và tôi nở nụ cười buồn trước thời thế.

Andy tiếp tục tạo hình và đánh bóng những viên đá anh ta tìm thấy trong sân tập thể dục, nhưng lúc này, sân đã nhỏ hơn nhiều; nửa miếng đất năm 1950 được trải nhựa vào năm 1962. Tuy vậy, xem chừng anh vẫn tìm được đủ đá để luôn chân luôn tay. Làm xong hòn đá nào, anh ta cũng cẩn thận đặt nó lên bậu cửa sổ quay ra hướng Đông. Anh ta bảo với tôi rằng anh ta thích ngắm chúng dưới vầng dương, những mảnh hành tinh anh nhặt nhạnh từ sỏi đất mà tạo tác thành. Đá phiến, đá thạch anh, đá hoa cương. Tượng điêu khắc từ mica con con với hình thù kỳ khôi, dán bằng keo dán nhựa. Những khối kết trầm tích muôn hình vạn trạng được đánh bóng và cắt gọt, nhìn vào, bạn sẽ biết tại sao Andy gọi chúng là “bánh sandwich thiên niên kỷ” — các lớp vật liệu khác nhau chồng chất qua bao thập kỷ, thế kỷ.

Cứ một thời gian, Andy lại tặng đá và tượng điêu khắc đi để có chỗ trưng bày vật phẩm mới. Tôi đoán tôi là người được anh ta cho nhiều nhất – tính cả hai viên đá trông giống cặp khuy măng sét thì tôi có năm món cả thảy. Trong đó có một bức tượng điêu khắc mica mà ban nãy tôi có nhắc tới, được cẩn thận đẽo gọt thành hình một người đàn ông đang phóng lao, hai khối kết trầm tích với các lớp vật liệu được phô ra qua mặt cắt được mài nhẵn bóng. Đến giờ, tôi vẫn còn giữ chúng, và tôi lấy chúng xuống mãi thôi, ngẫm về điều một người có thể làm nếu có đủ thời gian và sắt son ý chí, tỉ mẩn từng chút một.

Nói tóm lại, bên ngoài, chí ít mọi thứ vẫn theo guồng quay cũ. Nếu Norton muốn phá hủy Andy tận tâm can như hắn từng nói, hắn ta sẽ phải nhìn xuống dưới bề mặt thì mới thấy chuyển biến. Nhưng nếu thấy Andy đã đổi khác ra sao, tôi đồ rằng Norton sẽ vô cùng thỏa mãn với bốn năm sau cuộc chạm trán giữa hai người bọn họ.

Hắn ta từng bảo với Andy rằng anh ta đủng đỉnh bước quanh sân tập thể dục như thể đang ở một bữa tiệc cocktail. Tôi sẽ không mô tả như vậy, nhưng tôi hiểu ý hắn là gì. Nó chính là những gì tôi nói về việc Andy khoác lên mình sự tự do tựa chiếc áo vô hình, về việc anh ta chẳng bao giờ có tâm thế mình đang trong vòng lao lý. Đôi mắt anh ta không bao giờ nhuốm vẻ đờ đẫn. Anh ta không bao giờ bước đi như những người khác lúc ngày tàn và họ phải trở về buồng giam cho một đêm dài tưởng chừng vô tận – cái điệu bộ lầm lũi, so vai ấy. Andy bước với đôi vai hiên ngang, chân nhẹ nhàng khoan thai, tựa hồ anh ta đang trên đường về mái ấm, nơi có bữa cơm nhà nóng hổi và người vợ hiền ngóng trông, chứ không phải mớ hổ lốn rau bèo nhèo nhạt thếch, khoai tây nghiền lục cục, một hai lát vừa mỡ vừa sụn mà đa số tù nhân đều gọi là thịt kỳ bí... về với thứ này cùng bức ảnh của Rachel Welch trên tường.

Nhưng trong bốn năm ấy, dù không trở nên giống những người khác, anh ta im lặng, thu mình và trầm tư. Ai có thể trách anh kia chứ? Nên có lẽ, kẻ lấy làm sung sướng nhất là quản ngục Norton... chí ít là vậy trong một thời gian.

Tâm trạng u tối của Andy tiêu tan vào khoảng giải vô địch bóng chày Mỹ năm 1967. Đó là năm giấc mơ tung cánh, năm đội Red Sox giành chiến thắng vòng loại thay vì đứng vị trí thứ chín, đúng như kết quả mà dân cá cược chuyên nghiệp ở Las Vegas dự báo. Khi điều đó xảy ra – khi đội bóng giành chiến thắng trong vòng loại American League – một bầu không khí sục sôi bao lấy cả nhà tù. Người ta ôm trong lòng cảm giác ngớ ngẩn rằng đến cái đội Red Sox yếu nhớt ấy còn trỗi dậy được thì có khi bất cứ ai cũng có thể làm lại cuộc đời. Lúc này đây, tôi khó lòng cắt nghĩa được cảm giác ấy, có lẽ như kẻ ngày xưa từng chết mê chết mệt nhóm nhạc the Beatles không thể nào lý giải được niềm yêu thích mù quáng ấy. Nhưng nó rất thật. Mọi radio ở nơi này đều phát các trận đấu trong đó đội Red Sox tạo ra những cú phát bóng đầy uy lực. Ai nấy đều chùng xuống khi Sox thua hai trận ở Cleveland khi vào sâu vòng đấu, và mọi người vui đến vỡ òa khoảnh khắc Rico Petrocelli chụp được quả bóng bổng mang tính quyết định. Và rồi thất vọng bao trùm khi Lonborg bị đánh bại ở trận thứ bảy giải đấu, kết thúc giấc mơ ngay trước khi kịp đơm hoa kết trái. Có lẽ chỉ một kẻ khốn nạn như Norton là vui sướng hết cỡ. Hắn ta chỉ thích nhà tù của mình mặc áo gai và đội tro trên đầu.[10E]

Nhưng riêng Andy, anh không rơi vào u uất. Có lẽ lý do là vì vốn dĩ anh ta chẳng hâm mộ bóng chày cho lắm. Tuy nhiên, anh ta vẫn hòa chung vào dòng chảy hồ hởi ấy, chỉ có điều, nó không cạn đi sau trận cuối cùng của giải đấu. Anh ta lôi chiếc áo khoác vô hình ra khỏi tủ và một lần nữa vận nó lên người.

Tôi còn nhớ một ngày mùa thu nắng vàng ươm độ cuối tháng Mười, vài tuần sau khi giải vô địch bóng chày kết thúc. Chắc hôm ấy là Chủ nhật, vì sân tập thể dục đông như mắc cửi, đầy những gã “thong dong cho hết tuần” – chơi ném đĩa, loanh quanh chuyền bóng bầu dục, có gì bán đó. Lại có những người ngồi ở chiếc bàn dài trong Sảnh Thăm nuôi, dưới những ánh mắt quan sát như cú vọ của lính gác, trò chuyện với gia đình người thân, hút thuốc lá, nói những lời nói dối chân thành, nhận những món đồ tiếp tế đã được kiểm tra kỹ lưỡng.

Andy ngồi xổm, tựa vào tường, tay cầm hai viên đá đập lách cách vào nhau, mặt ngẩng lên nhìn trời. Đã gần cuối năm mà hôm ấy vầng dương ấm áp đến lạ thường.

“Xin chào, Red,” anh cất tiếng. “Anh đến đây ngồi chơi cho vui.”

Tôi làm theo.

“Anh thích không?” anh ta hỏi rồi đưa cho tôi một trong hai viên “sandwich thiên niên kỷ” được tỉ mẩn đánh bóng mà tôi vừa nhắc đến ở trên.

“Hẳn rồi,” tôi đáp. “Đẹp quá. Cảm ơn anh.”

Anh ta nhún vai rồi chuyển chủ đề. “Năm sau là lễ kỷ niệm lớn của anh nhỉ.”

Tôi gật đầu. Năm sau là tròn ba mươi năm tôi bóc lịch. Sáu mươi phần trăm đời tôi đã trôi qua trong nhà tù bang Shawshank.

“Anh có nghĩ anh sẽ được thả không?”

“Có chứ. Khi tôi nuôi được bộ râu dài bạc phơ và đầu óc tôi mười phần thì bảy phần chập cheng.”

Anh ta khẽ mỉm cười, đoạn lại ngẩng mặt lên nhìn trời, mắt khép mi. “Dễ chịu quá.”

“Tôi nghĩ cảm giác ấy luôn xuất hiện khi chúng ta biết mùa đông chết toi sắp sửa càn quét qua rồi.”

Anh ta gật đầu, đoạn chúng tôi im lặng một lúc.

“Khi tôi ra khỏi đây,” mãi sau, Andy mới cất tiếng, “tôi sẽ đến một nơi ấm áp quanh năm.” Anh thản nhiên nói với tông giọng chắc như đinh đóng cột, đến độ ai không biết sẽ tưởng anh chỉ còn ở tù thêm một hai tháng là xong. “Anh biết tôi sẽ đi đâu không, Red?”

“Tôi chịu.”

“Zihuatanejo,” anh tiết lộ, khẽ uốn lưỡi thốt lên tên địa danh ngân nga tựa nhạc điệu. “Ở Mexico. Đó là một thành phố nhỏ cách bãi biển Playa Azul và Cao tốc Mexico 37 chừng 30 cây số. Nó cách thị trấn Acapulco ở Thái Bình Dương 160 cây số về phía Tây Bắc. Anh có biết người Mexico nói gì về Thái Bình Dương không?”

Tôi bảo không.

“Họ nói nó không có ký ức. Và đó là nơi tôi muốn sống đến hết đời, Red ạ. Một nơi ấm áp không lưu giữ ký ức.”

Vừa nói, anh ta vừa nhặt một nắm sỏi; đoạn anh ta ném từng viên, từng viên một, nhìn chúng nảy lên rồi lăn dọc theo phần sân bóng chày mà chẳng bao lâu sau sẽ nằm dưới ba tấc tuyết.

“Zihuatanejo. Tôi sẽ sở hữu một khách sạn nhỏ ở đó. Sáu chòi dọc bãi biển, thêm sáu chòi cách đó một khoảng, gần đường cao tốc. Tôi sẽ thuê một anh dẫn khách đi câu cá. Sẽ có cúp cho người câu được con cá cờ xanh to nhất mùa, và tôi sẽ trưng hình vị khách ấy trong sảnh. Đó sẽ không phải nơi dành cho gia đình mà là nơi những vợ chồng son đi tuần trăng mật... lần một hoặc lần hai.”

“Thế anh kiếm đâu ra tiền để mua xứ sở tuyệt vời ấy?” tôi hỏi. “Tài khoản chứng khoán của anh à?”

Anh nhìn tôi, mỉm cười. “Gần đúng” anh nói. “Nhiều khi anh làm tôi bất ngờ đấy, Red ạ.”

“Anh đang nói gì thế?”

“Thật ra trên đời này chỉ có hai loại người khi biến cố ập xuống, anh nói, khum tay quẹt que diêm châm điếu thuốc. “Giả sử có một ngôi nhà nọ chứa đầy tranh, tượng điêu khắc quý hiếm cùng cổ vật cao cấp, Red nhé? Sau đấy, giả sử chủ nhân của ngôi nhà nghe tin có siêu bão đang trên đường tiến thẳng tới. Một trong hai loại người kia chỉ biết cầu mong điều may mắn nhất xảy ra. Anh ta tự nhủ cơn bão sẽ thay đổi hướng đi. Chẳng có cơn bão biết suy nghĩ đúng đắn nào lại dám quét sạch những tác phẩm của Rembrandt, hai bức tranh vẽ ngựa của Degas, tranh của Grant Wood và cả Benton. Hơn thế nữa, còn khuya Chúa mới cho phép chuyện này xảy đến. Mà nếu tình hình tồi tệ, họ còn bảo hiểm chi trả mà. Đó là loại người đầu tiên. Loại người còn lại sẽ xem như cơn bão sẽ càn quét qua ngay giữa nhà mình. Kể cả khi sở khí tượng bảo cơn bão đã thay đổi hướng đi, người chủ cũng sẽ tự nhủ nó sẽ quay lại quỹ đạo cũ để xóa sổ ngôi nhà của họ. Loại người thứ hai này biết không có gì sai trái nếu hy vọng cho điều tuyệt vời nhất miễn là ta đã trù liệu cho điều tồi tệ nhất.”

Tôi châm một điếu thuốc. “Ý anh nói anh đã chuẩn bị cho chung cuộc rồi ư?”

“Phải. Tôi đã chuẩn bị cho cơn bão. Tôi biết nó trầm trọng ra sao. Tôi không có nhiều thời gian, nhưng tôi tranh thủ hành động trong chừng mực của mình. Ngày xưa tôi có một người bạn — có thể nói là người duy nhất kề vai sát cánh bên tôi – làm việc cho một công ty đầu tư ở Portland. Anh ấy đã qua đời sáu năm trước.”

“Tôi rất tiếc.”

“Phải.” Andy vứt đầu mẩu đi. “Linda và tôi có khoảng mười bốn nghìn đô la. Không phải gia tài kếch xù, nhưng chịu thôi, chúng tôi còn trẻ mà. Chúng tôi còn cả cuộc đời trước mặt.” Anh khẽ nhăn mặt rồi phá lên cười. “Khi sắp sửa nước sôi lửa bỏng, tôi bắt đầu lôi những tác phẩm của Rembrandt tránh khỏi đường cơn bão quét qua. Tôi bán cổ phiếu, ngoan ngoãn chấp hành nộp thuế trên thặng dư vốn. Khai thuế đầy đủ. Không mánh khóe gì cả.”

“Họ không đóng băng tài sản của anh à?”

“Tôi bị buộc tội giết người mà Red, chứ có chết đâu! Anh không thể đóng băng tài sản của một người vô tội – tạ ơn Chúa. Mà cũng mất một thời gian, họ mới có đủ can đảm để buộc tội tôi. Jim, cậu bạn tôi và tôi có chút thời gian. Tôi thiệt hại cũng khá khi bán tống bán tháo như thế. Trầy vi tróc vảy sơ sơ. Nhưng lúc ấy, tôi có nhiều chuyện phải lo hơn dăm ba đồng trả lại cho thị trường chứng khoán.”

“Phải, tôi cũng đồ là thể.”

“Nhưng khi tôi đến Shawshank, mọi thứ đều được an toàn. Đến giờ vẫn an toàn. Bên ngoài những bức tường này, có một người đàn ông chưa linh hồn nào hiện hữu trên cõi đời từng trực tiếp gặp mặt. Anh ta có thẻ An sinh Xã hội, có bằng lái xe ở Maine. Anh ta còn có giấy khai sinh. Tên là Peter Stevens. Cái tên nghe hay và nặc danh phết nhỉ?”

“Anh ta là ai thế?” Tôi hỏi. Tôi đã nghĩ mình biết đối phương sẽ nói gì, song vẫn không tài nào tin nổi tại mình.

“Tôi.”

“Đừng bảo tôi anh đã có đủ thời gian để tạo ra nhân dạng giả trong khi đám lính gác hành anh lên bờ xuống ruộng chứ,” tôi thốt lên, “hoặc anh đã lo liệu xong xuôi công chuyện khi còn đang bị đem ra tòa xét xử vì...”

“Không, tôi sẽ không nói vậy đâu. Jim, cậu bạn tôi, mới là người tạo ra nhân dạng giả ấy. Cậu ta bắt tay vào việc sau khi đơn kháng cáo của tôi bị từ chối, và các giấy tờ tùy thân chính nằm trong tay cậu ấy vào mùa xuân năm 1950.”

“Hẳn cậu ấy phải thân với anh lắm.” Tôi không rõ tôi tin bao nhiêu phần trăm câu chuyện này – có thể một chút, có thể nhiều chút hoặc không chút nào. Nhưng hôm ấy, tiết trời ấm áp, mặt trời ló dạng trên tầng mây và câu chuyện vô cùng hấp dẫn. “Làm thẻ căn cước công dân là việc phi pháp một trăm phần trăm luôn đấy.”

“Cậu ấy là bạn chí cốt của tôi,” Andy nói. “Chúng tôi băng qua làn bom lửa đạn cùng nhau. Pháp, Đức, chỗ chiếm đóng. Cậu ấy hết lòng vì tôi. Cậu ấy biết như thế là phi pháp, nhưng cậu ấy cũng biết tạo lập nhân dạng mới ở đất nước này vô cùng dễ và an toàn. Cậu ấy cầm tiền của tôi – khoản tiền tôi đã đóng thuế đàng hoàng nên Sở thuế vụ không buồn dòm ngó – và đầu tư nó dưới cái danh Peter Stevens. Cậu ấy làm thế vào năm 1950 và 1951. Hiện tại, tổng số tiền đạt mức ba trăm bảy mươi nghìn đô la có lẻ.

Tôi đoán hẳn là tôi đã há hốc đến độ mồm chạm vào ngực đánh cạch, vì anh ta mỉm cười.

“Anh thử nghĩ về tất cả những gì người ta ước họ đã đầu tư từ năm 1950 đi, hai hay ba thứ đó là gì Peter Stevens bỏ tiền vào. Nếu tôi không rơi vào chốn này, có khi lượng tài sản của tôi đã lên đến bảy, tám triệu đô la rồi. Tôi sẽ có chiếc Rolls Royce... và có lẽ cả một khối u to như đài phát thanh cầm tay.”

Tay vốc xuống đất, anh bắt đầu lọc thêm sỏi. Chúng cứ thế khoan thai chuyển động qua lại.

“Chúng tôi vọng cầu điều tốt nhất, nhưng cũng trù bị cho điều tồi tệ nhất – chỉ vậy thôi. Cái tên giả là để giữ cho khoản vốn nhỏ nhoi ấy của tôi không bị sứt mẻ phần nào. Hành động ấy chính là lôi tranh ra khỏi hướng bão sắp quét qua. Nhưng tôi không ngờ rằng cơn bão ấy... nó có thể kéo dài đến thế.”

Tôi lặng thinh không nói gì hồi lâu. Tôi đoán có lẽ tôi đang cố gắng tiếp nhận việc người đàn ông nhỏ con, mảnh khảnh trong nhà tù xám xịt bên cạnh tôi đây có thể có lượng gia tài lớn hơn tất cả những gì tên quản ngục Norton kiếm được trong phần đời khốn khổ khốn nạn còn lại của hắn, ngay cả khi tính cả những khoản lừa lọc gian manh.

“Khi anh nói anh có thể thuê luật sư, quả thật anh không đùa nhỉ,” mãi sau, tôi lên tiếng. “Với số tiền ấy, anh còn có thể thuê Clarence Darrow hoặc tay luật sư nào na ná ông ta bây giờ. Nhưng sao anh không làm vậy hả Andy? Lạy Chúa! Anh có thể phóng như tên lửa ra khỏi đây ấy chứ.”

Anh ta lại mỉm cười. Cũng là nụ cười từng xuất hiện trên gương mặt khi anh ta nói với tôi vợ chồng anh ta có cả cuộc đời trước mặt. “Không” anh ta đáp.

“Một luật sư tốt dư sức kéo cậu nhóc Williams từ Cashman dù cậu ta có muốn đi hay không,” tôi nói. Đến lúc này, tôi cũng đã bắt đầu cao hứng. “Anh có thể yêu cầu mở một phiên tòa mới, thuê thám tử tư lùng sục cho ra gã Blatch kia, chưa kể, anh hoàn toàn có thể hạ bệ Norton. Sao anh không làm thế, Andy?”

“Vì tôi tự mua dây buộc mình rồi. Nếu tôi tìm cách đụng đến số tiền của Peter Stevens từ trong này, tôi sẽ mất không còn xu nào. Cậu Jim bạn tôi có thể sắp xếp mọi thứ, nhưng Jim qua đời rồi. Anh thấy vấn đề chưa?”

Tôi thấy rồi. Quả thật, tiền chính là cứu cánh lúc này cho Andy, song trên danh nghĩa, nó đang thuộc về người khác. Nhìn theo cách nào đó thì là thế. Và nếu thứ mà nguồn vốn ấy đang đầu tư vào chợt chuyển biến xấu, tất cả những gì Andy có thể làm là ngồi nhìn nó cắm đầu, hằng ngày chỉ có thể theo dõi giá trên trang cổ phiếu và trái phiếu của tờ Press-Herald. Nếu ta không yếu mềm đi, đời sẽ khó sống.

“Để tôi nói với anh sự tình ra sao, Red ạ. Trong thị trấn Buxton có một đồng cỏ rất lớn. Anh biết Buxton ở đâu chứ?”

Tôi bảo có. Nó nằm ngay cạnh Scarborough.

“Đúng rồi. Ở cuối đồng cỏ ấy về phía bắc có một tường đá, giống y như bức tường trong bài thơ của Robert Frost. Và đâu đó dọc theo chân tường sẽ có hòn đá không dính dáng gì đến đồng cỏ ở Maine. Nó là một viên đá thủy tinh núi lửa, đến tận năm 1947, nó vẫn là chặn giấy trên bàn làm việc của tôi. Cậu bạn Jim của tôi đặt nó ở tường đá. Bên dưới có một chìa khóa. Chìa khóa ấy mở ra hộp ký gửi an toàn ở ngân hàng Casco, chi nhánh Portland.

“Tôi đoán anh gặp rắc rối lớn phết nhỉ,” tôi nói. “Khi Jim, người bạn của anh qua đời, Sở thuế vụ hẳn đã mở tất cả các hộp ký gửi an toàn của anh ấy. Tất nhiên là cùng với người thi hành di chúc.

Andy mỉm cười và gõ lên đầu. “Không tệ lắm. Tôi đoán ở đây không chỉ có kẹo dẻo mà còn nhiều thứ khác. Nhưng chúng tôi tính tới khả năng Jim có thể qua đời trong khi tôi còn ngồi tù. Cái hộp đứng tên Peter Stevens, và hằng năm, công ty luật đóng vai trò là người thi hành di chúc của Jim sẽ gửi séc cho Casco để chi trả phí thuê hộp ký gửi của Stevens.

“Peter Stevens nằm trong cái hộp ấy, chờ đợi được ra bên ngoài. Giấy khai sinh, thẻ An sinh Xã hội và bằng lái xe. Bằng đã hết hạn sáu năm vì Jim qua đời sáu năm trước, nhưng làm lại trong nháy mắt ấy mà, chỉ tốn năm đô la phí. Ở đó có chứng chỉ chứng khoán, trái phiếu đô thị miễn thuế của anh ta, và khoảng mười tám trái phiếu vô danh, mỗi trái phiếu trị giá mười nghìn đô la.

Tôi huýt sáo.

“Peter Stevens hiện đang bị khóa trong hộp ký gửi an toàn ở ngân hàng Casco, chi nhánh Portland, còn Andy Dufresne bị khóa trong hộp ký gửi an toàn ở Shawshank,” anh ta nói. “Được cái này mất cái kia. Chiếc chìa khóa mở ra chiếc hộp, số tiền ấy và cuộc sống mới nằm dưới tảng đá màu đen trong cánh đồng Buxton. Đã tiết lộ đến mức này thì tôi sẽ nói với anh thêm một điều nữa, Red ạ – suốt khoảng thời gian hai mươi năm qua, khi tôi đọc báo, tôi rất chú ý đến tin tức dự án xây dựng ở Buxton. Tôi cứ nghĩ biết đâu một ngày nào đó, tôi sẽ đọc thấy tin họ đang xây dựng đường cao tốc ngang qua đó, hoặc xây bệnh viện cộng đồng mới, hoặc trung tâm mua sắm mới. Và rồi, cuộc đời mới của tôi sẽ bị chôn vùi dưới ba mét bê tông, hoặc bị đổ xuống đầm lầy nào đó cùng với rác rến.”

Tôi thốt lên, “Chúa ơi, Andy, nếu tất cả những điều này là thật, làm thế nào anh không phát rồ vậy?”

Anh mỉm cười. “Tính đến giờ, mạn tây vẫn không có động tĩnh gì.”

“Nhưng có khi còn nhiều năm...”

“Đúng thế. Nhưng có lẽ không nhiều như nhà nước và quản ngục Norton nghĩ đâu. Tôi không đợi lâu đến vậy được. Tôi cứ nghĩ mãi, nghĩ mãi về Zihuatanejo và khách sạn nhỏ ấy. Cả cuộc đời này, tôi chỉ cần có thế mà thôi, và tôi không nghĩ mình đang đòi hỏi quá nhiều. Tôi không giết Glenn Quentin, tôi cũng không giết vợ mình, và cái khách sạn ấy... nó không phải thứ gì quá đáng. Tôi muốn bơi, muốn da mình rám nắng, muốn ngủ trong một căn phòng với cửa sổ để ngỏ và không gian tràn trề... thế đâu phải nhiều nhặn gì.”

Anh lia những hòn đá đi.

“Anh biết không, Red,” anh ta tỉnh bơ nói. “Ở một nơi thế này... tôi phải có một người biết cách cung các món đồ.”

Tôi ngẫm nghĩ suốt một lúc lâu. Trở ngại lớn nhất trong tâm trí tôi thậm chí còn không nằm ở việc chúng tôi đang bàn những chuyện mơ mộng hão huyền trong sân tập thể dục của nhà tù khốn kiếp với những tay lính gác đang đứng từ trên tháp canh nhìn xuống chúng tôi. “Tôi không làm được,” tôi thốt lên. “Tôi không xoay xở bên ngoài được. Tôi trở thành kẻ bị nhà tù thui chột ý chí rồi. Ở đây, tôi là kẻ có thể thu xếp kiếm hàng cho anh, thật là thế. Nhưng ngoài kia, ai cũng làm được chuyện đó. Ngoài kia, nếu anh muốn có áp phích, búa đục đá, một cái đĩa hát nào đấy, hay mô hình lắp ráp thuyền trong chai, anh ta chỉ cần lật cuốn danh bạ điện thoại ra là thấy. Còn trong này, tôi chính là cuốn danh bạ điện thoại. Tôi sẽ chẳng biết mình nên bắt đầu thế nào. Hay ở đâu.”

“Anh đánh giá thấp bản thân mình rồi,” anh ta nói. “Anh là người tự giáo dục cho bản thân, một người tự cường, tự lực. Tôi thấy anh rất xuất sắc là đằng khác.”

“Ôi trời, tôi còn chẳng có bằng trung học.”

“Tôi biết điều đó,” anh ta đáp. “Nhưng một mảnh giấy chẳng làm nên đại trượng phu. Chấn song nhà tù chẳng phá hủy một người được.”

“Tôi không trụ nổi ngoài kia đâu, Andy. Tôi biết điều đó.”

Anh ta đứng dậy. “Anh cứ ngẫm đi,” anh ta thủng thẳng nói, đúng lúc ấy, còi hiệu bên trong vang lên. Rồi anh ta thong thả bước đi, tựa hồ anh ta là người tự do vừa đưa ra đề xuất với một người tự do khác. Và chỉ chút thời gian ấy thôi cũng đủ để khiến tôi cảm thấy mình tự do. Andy có cái năng lực ấy. Anh ta có thể khiến tôi quên bẵng đi trong chốc lát rằng chúng tôi là đám tù nhân bóc lịch thời gian dài, nằm dưới quyền sinh sát của hội đồng tư vấn ân xá chẳng chút từ bị và tay quản ngục hót thánh thi như khướu, những muốn cầm chân Andy Dufresne tại đây. Suy cho cùng, Andy là con cún biết kê khai thuế mà. Một loài vật tuyệt vời xiết bao!

Nhưng đến đêm ấy, khi nằm trong buồng giam, tôi lại cảm thấy mình như tù nhân. Ý tưởng kia sao quá đỗi ngông cuồng, và hình ảnh biển xanh, bãi cát trắng phau thay vì ngu xuẩn, thì lại thật tàn nhẫn – nó tựa lưỡi câu cửa vào tâm trí tôi. Đơn giản là tôi không thể khoác trên mình chiếc áo vô hình kia giống như Andy. Tối hôm ấy, tôi chìm vào giấc ngủ thì mơ thấy tảng đá to màu đen bóng loáng như kính giữa đồng cỏ; tảng đá có hình dạng tựa cái đe của thợ rèn khổng lồ. Trong mơ, tôi cố nâng tảng đá lên để lấy chìa khóa bên dưới. Song nó nhất quyết không suy suyển; kích thước của nó to quá.

Và từ bên ngoài, tôi có thể nghe thấy tiếng sủa của chó săn vắng lại.

Tôi đoán chuyện này dẫn ta đến chủ đề vượt ngục.

Tất nhiên, thỉnh thoảng chúng vẫn xảy ra trong gia đình nhỏ hạnh phúc của chúng tôi. Nhưng ở Shawshank này, nếu bạn có đầu óc, bạn sẽ không chọn cách trèo tường đâu. Đèn pha rọi cả đêm, vươn những ngón tay dài và trắng dọc theo khoảng đất trống bao quanh ba mặt của nhà tù và vùng đầm lầy hôi tanh ở mặt còn lại. Thỉnh thoảng, vài tù nhân cũng trèo tường, và hầu như lần nào, đèn pha cũng rọi được bọn họ. Nếu không bị bắt, họ sẽ được cho đi quá giang xe trên đường cao tốc số 6 hoặc cao tốc số 99. Nếu họ tìm cách băng qua vùng đồng quê, nông dân sẽ bắt gặp họ và một cuộc gọi điện thoại tới nhà tù báo địa điểm là xong. Chỉ có lũ ấu trĩ mới vượt ngục bằng cách trèo tường. Shawshank không gắt gao như nhà tù ở Canon City, nhưng tại vùng đồng không mông quạnh thế này, một gã đàn ông lom khom bò qua ruộng đồng trong bộ quần áo màu xám nổi bật chẳng khác nào con gián trên bánh cưới.

Bao nhiêu năm qua, kỳ quặc thay, hoặc có lẽ không kỳ quặc cho lắm, những kẻ thành công nhất là những kẻ hành động bất chợt. Một vài người chui vào giữa xe chở ga trải giường; ta có thể nói đấy là bánh mì kẹp tù nhân. Lúc tôi mới vào, tình trạng này xảy ra rất nhiều, nhưng năm tháng trôi qua, họ đã ít nhiều khắc phục kẽ hở ấy.

Chương trình nổi tiếng “Trong Ra Ngoài” của quản ngục Norton cũng tạo cơ hội cho tù nhân đào tẩu. Họ là những kẻ nung nấu sự quan tâm với thứ nằm bên phải dấu gạch nối chứ không phải với thứ bên trái dấu gạch. Một lần nữa, trong hầu hết mọi trường hợp, mọi sự diễn ra bất chợt đến mức tùy tiện. Thả cái cào việt quất xuống đất, lủi vào bụi cây trong khi một tay lính đang uống ly nước ở xe tải hoặc khi hai tay lính đang hăng tiết tranh cãi về khoảng cách mà đội Boston Patriots đã di chuyển bóng hoặc tấn công.

Vào năm 1969, các tù nhân trong chương trình “Trong Ra Ngoài” tham gia đào khoai tây ở Sabbatus. Hôm ấy là ngày 3 tháng Mười một, công việc cũng sắp sửa xong xuôi. Tay lính gác là Henry Pugh – hắn ta không còn là thành viên trong gia đình nhỏ bé hạnh phúc này nữa, tôi nói thật – đang ngồi trên thanh cản đằng sau một xe tải chở khoai, ăn trưa với khẩu súng carbine để trên gối thì bỗng một con hươu đực với cặp sừng năm đầu nhọn vô cùng tuyệt mỹ (hoặc chỉ ít những gì tôi được kể là thế, dù thỉnh thoảng những thông tin này hay bị thêm mắm dặm muối) bước ra từ làn sương lạnh giá đầu chiều. Pugh đuổi theo nó, trong đầu tưởng tượng khung cảnh chiến lợi phẩm ấy trông sẽ ra sao trong phòng thư giãn của mình, tranh thủ lúc đó, ba tù nhân do hắn ta quản lý bỏ đi. Hai tên bị bắt ở tiệm pinball tại Lisbon Falls. Tên thứ ba đến tận bây giờ vẫn không rõ tung tích.

Tôi đoán trường hợp nổi tiếng nhất trong tất cả là Sid Nedeau. Vụ việc xảy ra từ năm 1958, và tôi đoán có lẽ sẽ chẳng có vụ nào vượt qua được nó. Sid đang kẻ sân thi đấu cho trận bóng chày nội bộ tổ chức vào thứ Bảy thì còi hiệu báo 3 giờ đúng vang lên, báo hiệu lính gác đổi ca. Bãi giữ xe nằm ngay đằng sau sân tập thể dục, phía bên kia cổng chính chạy bằng điện. 3 giờ đúng, cổng mở ra, lính gác ca sau và ca trước hòa trộn vào nhau. Họ vỗ lưng, bỗ bã trêu ghẹo, so sánh tỷ số giải bóng bầu dục và đùa những câu về sắc tộc xưa như trái đất.

Sid cứ thế đẩy máy kẻ vạch sân qua cổng, để lại một đường kẻ rộng bảy xen ti mét từ gôn nhà trong sân tập thể dục đến cái mương phía bên kia Tuyến số 6, nơi họ phát hiện cái máy lật úp trong một đống vôi. Đừng hỏi tôi gã ta làm thế nào. Gã mặc bộ đồ tù nhân, cao gần một mét chín, bột vôi bay lên tứ tung chẳng khác nào những đám mây đằng sau lưng. Tôi chỉ có thể đoán là, vốn dĩ hôm ấy là chiều thứ Sáu, đám lính gác hết ca đang hết sức hoan hỉ được ra về, còn đám lính gác sắp trực chán nản vì phải vào làm việc, thành thử lính ca trước thì để đầu óc trên chín tầng mây, còn lính ca sau cứ thế âu sầu cúi đầu xuống đất... Sid Nedeau chỉ việc lẻn vào giữa bọn họ.

Theo như những gì tôi được biết, Sid vẫn tự do tự tại ngoài kia. Nhiều năm qua, Andy Dufresne và tôi hay lôi phi vụ tẩu thoát hoành tráng của Sid Nedeau ra bàn, được dịp cười lấy cười để, và khi chúng tôi nghe tin vụ một chiếc máy bay bị cướp đòi tiền chuộc, sau đó thủ phạm đã nhảy dù từ cửa sau của máy bay[11E], Andy thề sống thề chết tên thật của gã D. B. Cooper ấy chính là Sid Nedeau.

“Và có khi hắn để trong túi một nắm vôi kẻ sân làm bùa may mắn,” Andy nói. “Cái tên khốn số hưởng ấy.”

Nhưng bạn nên hiểu trường hợp như Sid Nedeau hoặc cái gã thành công trót lọt trốn khỏi gã lính canh ở ruộng khoai trên Sabbatus chẳng khác nào những kẻ trúng số độc đắc phiên bản nhà tù. Chỉ đơn giản là sáu loại may mắn khác nhau quần tụ lại cùng lúc. Một người như Andy có thể chờ đợi chín mươi năm cũng chẳng vượt ngục được tương tự như thế.

Có thể bạn còn nhớ, ở phần trước, tôi từng nhắc đến một người đàn ông mang tên Henley Backus, vốn là đốc công của khu giặt. Lão ta vào Shawshank năm 1922, để rồi ba mươi mốt năm sau, lão chết trong bệnh xá của nhà tù. Chuyện vượt ngục và vượt ngục hụt là sở thích của lão, có thể là vì lão chẳng có cái gan nhắm mắt làm liều như thế. Lão có thể kể với bạn hàng trăm kế hoạch khác nhau, cái nào cũng dị thường như cái nào, và tất cả đều đã xảy ra ở Shawshank vào một thời điểm nào đó. Câu chuyện tôi thích nhất là chuyện về Beaver Morrison, một gã tù nhân phạm tội đột nhập trái phép đã cố gắng nhặt nhạnh lắp ráp tàu lượn dưới tầng hầm nhà máy biển số xe. Gã này làm theo bản vẽ từ trong cuốn sách vào khoảng năm 1900 mang tên Hướng dẫn Hiện đại để Bạn nam Vui chơi và Phiêu lưu. Beaver hoàn thành con tàu mà không bị ai phát hiện, hoặc chỉ ít theo câu chuyện là thế, nào ngờ gã này nhận ra dưới tầng hầm chẳng có cánh cửa nào đủ to để thứ chết tiệt này lọt qua. Khi Henley kể câu chuyện này, thể nào bạn cũng phá lên cười nắc nẻ, mà lão ấy còn biết chục – không, hai chục ấy chứ – câu chuyện vui tương đương kìa.

Khi nào thuật lại những vụ vượt ngục ở Shawshank, Henley đều kể chi tiết đến từng cái móng chân. Có lần, lão kể với tôi thời của lão, phải có đến hơn bốn trăm vụ cố tình vượt ngục, mà đấy chỉ là những vụ lão biết. Trước khi gật gù đọc tiếp, bạn hãy ngẫm về con số này mà xem. Bốn trăm vụ cố tình vượt ngục đấy! Nghĩa là có 12.9 vụ xảy ra mỗi năm khi Henley Backus ở Shawshank và ghi nhận. Câu lạc bộ Nỗ-lực-vượt-ngục-của-tháng. Tất nhiên, hầu hết đều là những vụ cụt hơi ngắn cánh, thường kết thúc trong cảnh lính gác chộp tay của cái kẻ lén lút thậm thụt rồi gầm lên, “Mày nghĩ mình đang đi đâu đấy hả, thằng khốn ảo tưởng kia?”

Henley bảo lão phân loại được chừng sáu mươi trường hợp là nghiêm túc, lão cũng nhắc tới vụ “vượt ngục” vào năm 1937, một năm trước khi tôi chuyển đến Shawshank. Khu quản trị mới đang được xây dựng và có mười bốn tù nhân đã thoát ra ngoài bằng các thiết bị xây dựng lấy từ nhà kho khóa sơ sài. Cả khu vực Maine miền Nam được phen thất kinh trước mười bốn “tên tội phạm khát máu” này, dù thật ra đa phần cả đám bọn họ sợ đến mất mật, chẳng biết mình nên đi đâu, giống lũ thỏ ngây ra trên đường cao tốc trước ánh đèn pha khi chiếc xe tải to đùng đang lao tới. Chẳng ai trong số mười bốn tên tẩu thoát thành công. Hai trong số đó bị bắn chết – do dân thường bắn chứ không phải cảnh sát hay nhân viên nhà tù – nhưng không ai thoát được.

Vậy tính từ năm 1938, lúc tôi vào đây, đến cái ngày tháng Mười lần đầu tiên Andy nhắc đến Zihuatanejo với tôi, có bao nhiêu tù nhân thực sự vượt ngục thành công? Cộng cả thông tin của tôi và của Henley, tôi sẽ nói con số là mười người. Mười người cao chạy xa bay. Và dù khó lòng xác nhận chắc chắn, tôi đoán chí ít một nửa trong số này đang bóc lịch ở trong các nhà tù trình độ học thức kém như Shawshank. Vì con người ta quả thật sẽ bị thui chột ý chí khi ở tù. Khi ta cướp đi tự do của một người và dạy anh ta sống quanh quất trong buồng giam, dường như anh ta mất đi khả năng suy nghĩ theo nhiều phương diện. Anh ta giống con thỏ tôi vừa nhắc tới, bàng hoàng đến cứng người trước ánh đèn pha của chiếc xe sắp sửa giết chết nó. Phần nhiều trường hợp, kẻ vừa được ra tù sẽ bày trò gì đó ngu ngốc mà chẳng có cơ hội thành công... tại sao vậy? Vì điều đó sẽ đưa anh ta vào lại bên trong. Về lại nơi anh ta hiểu cách thức mọi thứ vận hành.

Andy không phải tuýp người đó, nhưng tôi thì có. Ý tưởng ngắm nhìn Thái Bình Dương nghe qua thì êm tai đấy, nhưng tôi sợ rằng tôi sẽ hoảng hết hồn vía khi thực sự có mặt ở đó – trước cái bao la của biển cả.

Nói tóm lại, cái ngày chúng tôi trao đổi với nhau về Mexico, về ông Peter Stevens... là ngày tôi bắt đầu nhen nhóm trong lòng niềm tin rằng Andy đang mưu tính đến việc thực hiện một màn biến mất. Tôi cầu với Chúa, anh ta sẽ thật cẩn trọng nếu làm điều đó, song tôi sẽ không cược tiền cho xác suất anh ta thành công. Bạn cũng thấy còn gì, quản ngục Norton theo dõi Andy với ánh mắt sát sao hơn cả cú vọ. Trong mắt Norton, Andy không phải gã tù nhân ngu độn gắn với một con số; mà mối quan hệ của họ là mối quan hệ làm ăn. Ngoài ra, Andy có khối óc và có trái tim. Một thứ, Norton quyết tâm tận dụng, thứ còn lại, hắn quyết nghiền nát.

Ngoài kia vẫn có những chính trị gia trung thực – những kẻ cứ đút lót là xong chuyện – thì trong này, cũng có những lính gác trung thực, và nếu bạn có mắt nhìn người, có đủ tiền lo lót, tôi đồ rằng bạn có thể dùng tiền mua chuộc để họ nhắm mắt làm ngơ giúp bạn dễ bề đào tẩu. Tôi sẽ không nói điều này là bất khả thi, nhưng riêng Andy Dufresne thì càng không thể làm điều đó. Vì như tôi vừa kể, Norton theo dõi sát sao. Andy biết điều đó, đám lính gác cũng vậy.

Không ai tiến cử Andy tham gia vào chương trình Trong Ra Ngoài, chí ít là chừng nào quản ngục Norton còn là kẻ đánh giá các trường hợp đề xuất. Mà chưa kể, Andy không phải tuýp người sẽ thử vượt ngục theo cái cách đầy ngẫu hứng như Sid Nedeau.

Nếu tôi là anh ta, suy nghĩ về chiếc chìa khóa ấy sẽ giày vò tôi khôn nguôi. Hằng đêm, chắc tôi chỉ chợp mắt được hai tiếng đồng hồ là cùng, mà thế đã quá ư là may mắn. Buxton cách Shawshank chưa tới 50 ki lô mét. Gần ngay trước mặt mà xa tận chân trời.

Tôi vẫn nghĩ cách chắc ăn nhất là thuê một luật sư và cố xin tái xét xử. Bất cứ điều gì để thoát khỏi vòng kiểm tỏa của Norton. Đúng là Tommy Williams có thể bị bịt miệng chỉ bằng một chương trình ngày nghỉ nhàn nhã, nhưng tôi không khẳng định chắc chắn đâu. Có thể một gã luật sư cao tay nào đấy ở Mississippi sẽ cạy được miệng cậu ta... và có khi tay luật sư ấy còn chẳng phải dụng sức quá nhiều. Williams thật sự rất quý Andy. Thỉnh thoảng, tôi sẽ nhắc những luận điểm này với Andy, song anh ta chỉ mỉm cười, đôi mắt nhìn về xa xăm rồi đáp anh cũng đang cân nhắc.

Rõ ràng anh ta đang cân nhắc rất nhiều điều khác nữa.

Vào năm 1975, Andy Dufresne đã trốn thoát khỏi nhà tù Shawshank. Anh ta chưa bị bắt giữ trở lại, và tôi cho rằng sẽ không ai bắt được anh ta. Hay nói đúng hơn, tôi không nghĩ Andy Dufresne còn tồn tại trên đời. Song tôi đồ rằng ở Zihuatanejo, Mexico có một người đàn ông mang tên Peter Stevens. Có thể hiện tại, anh ta vừa đưa vào kinh doanh một khách sạn nho nhỏ vào năm 1976.

Tôi sẽ kể với bạn những gì tôi biết và ý kiến của tôi; thì tôi chỉ có thể làm vậy chứ biết làm gì khác?

Vào ngày 12 tháng Ba năm 1975, các cửa buồng giam Khu số 5 mở ra vào lúc 6 giờ 30 phút như bao buổi sáng trong tuần trừ ngày Chủ nhật khác. Và như những ngày bình thường trừ ngày Chủ nhật, tù nhân trong các buồng giam bước ra ngoài hành lang và xếp thành hai hàng khi cửa buồng đóng sập lại sau lưng. Họ bước ra cổng chính của khu buồng giam, ở đó sẽ có hai lính gác điểm danh số lượng trước khi họ được xuống căng tin ăn bữa sáng bằng yến mạch, trứng bác và thịt hun khỏi béo mỡ.

Mọi thứ đi theo nhịp điệu thường nhật cho đến thời điểm điểm danh ở cổng khu buồng giam. Đáng lý ra phải có hai mươi bảy người, vậy mà chỉ đếm được hai mươi sáu. Sau khi gọi cho trưởng nhóm lính gác, khu buồng giam số 5 được cho phép đi ăn sáng.

Trưởng nhóm lính gác, một tay đàng hoàng ngoài kỳ vọng mang tên Richard Gonyar và gã trợ lý lúc nào cũng hớn ha hớn hở mang tên Dave Burkes ngay lập tức đến Khu buồng giam số 5. Gonyar mở cửa buồng giam, gã và Burkes cùng nhau đi dọc theo hành lang, kéo dùi cui qua các chấn song và thủ sẵn khẩu súng trên tay. Trong trường hợp như vậy, thường nguyên nhân sẽ là tù nhân bất ngờ đổ bệnh trong đêm, đến độ sáng nay không thể bước ra khỏi buồng giam. Ngoài ra, trường hợp hiếm hơn là tù nhân đã chết... hoặc tự sát.

Nhưng lần này, họ thấy một điều bí ẩn, chứ chẳng thấy ai ốm, ai chết. Họ không tìm được bất cứ tù nhân nào. Ở khu buồng giam số 5 có mười bốn buồng, mỗi bên có bảy buồng, tất cả đều tương đối ngăn nắp – tại Shawshank, hạn chế quyền thăm hỏi là hình phạt nếu để buồng giam lôi thôi – và cái nào cũng trống không.

Điều đầu tiên Gonyar rút ra là ban nãy điểm danh sai hoặc đây là trò chơi khăm. Vậy nên thay vì đi làm sau khi ăn sáng, các tù nhân của khu buồng giam số 5 được đưa về buồng giam, vừa đi vừa hào hứng bông đùa. Người ở đây ai cũng chào đón guồng quay thường nhật bị phá vỡ.

Cửa buồng giam mở ra; các tù nhân bước vào; cửa buồng đóng lại. Gã hề nào đấy hét toáng lên, “Tôi muốn gọi luật sư, tôi muốn gọi luật sư, các người điều hành nơi này chẳng khác nào nhà tù.”

Burkes: “Ngậm mồm lại, kẻo tao cho mày ra bã bây giờ.”

Gã hề: “Tao cho vợ mày ra bã thì có, Burkie.”

Gonyar: “Tất cả im hết đi kẻo tôi cho các người chết gí trong này nguyên hôm nay đấy.”

Gã và Burkes lại cùng nhau đi dọc theo lối đi, đếm đầu người. Họ không cần phải đi quá xa.

“Buồng giam này của ai?” Gonyar hỏi tay lính trực đêm bên phải.

“Andrew Dufresne,” tay lính trực đêm trả lời, và chỉ cần có thể. Ngay lúc ấy, mọi thứ đã không còn đi theo guồng quay vốn có. Kinh thiên động địa rồi đây.

Trong tất cả những bộ phim nhà tù tôi từng xem, khi có tù vượt ngục, còi hụ lên réo rắt. Nhưng ở Shawshank thì không bao giờ xảy ra chuyện đó. Việc đầu tiên Gonyar làm là liên lạc với quản ngục. Việc thứ hai là tiến hành lục soát nhà tù. Việc thứ ba là cảnh báo với lực lượng cảnh sát bang ở Scarborough về khả năng có tù nhân vượt ngục.

Thủ tục là thế. Thủ tục không yêu cầu họ kiểm tra buồng giam của tù nhân nghi ngờ vượt ngục, thành thử lúc đó, chẳng ai làm vậy. Họ kiểm tra vì lý do gì kia chứ? Mọi thứ rành rành trước mắt thế kia mà. Căn phòng thì nhỏ xíu, song chắn còn nguyên trên cửa sổ và cửa trượt. Có một bồn cầu và một giường ngủ trống trơn. Trên bậu cửa sổ trưng vài hòn đá xinh xẻo.

Và tất nhiên, còn có tấm áp phích. Thời điểm đó, áp phích là hình Linda Ronstadt. Nó treo ngay trên giường ngủ. Suốt 26 năm nay luôn có áp phích treo đúng vị trí đó. Và khi bọn họ – trong trường hợp này, hóa ra chính quản ngục Norton là kẻ phát hiện, đúng là ông trời có mắt – nhìn đằng sau bức hình, họ được dịp thất kinh hồn vía.

Nhưng phải đến 6 giờ 30 phút tối hôm ấy điều đó mới xảy ra, tức là gần mười hai tiếng đồng hồ sau khi nhà tù thông báo Andy đã mất tích, và có lẽ đã hai mươi tiếng trôi qua từ lúc anh ta vượt ngục.

Norton nổi cơn tam bành.

Tôi nghe từ nguồn tin đáng tin cậy – còn ai trồng khoai đất này ngoài Chester, ngày hôm ấy, lão đang chà sàn trong sảnh Khu Quản trị. Lão không cần áp cái tai dơ dáy đầy ráy vào lỗ khóa nào để nghe lỏm; lão kể người ta có thể nghe thấy tiếng tay quản ngục gào rỗng vẳng xuống tận phòng Hồ sơ khi hắn ta mắng như tát nước vào mặt Rich Gonyar.

“Ý anh là sao, anh đủ cơ sở khẳng định hắn ta không còn ở trong khu vực nhà tù? Câu này có nghĩa gì hả? Nó có nghĩa anh chưa tìm hắn đấy! Mau đi tìm hắn cho tôi! Đi ngay! Vì tôi muốn hắn ta! Anh có nghe tôi nói không? Tôi muốn hắn ta!”

Gonyar nói gì đó.

“Chuyện này không xảy ra trong ca của anh sao? Anh nói thì nói thế, nhưng theo tôi thấy, chẳng ai biết chuyện xảy ra khi nào. Hoặc bằng cách nào. Hoặc thậm chí nó có xảy ra hay không. Nói tóm lại, tôi muốn hắn ta có mặt trong văn phòng của tôi trước 3 giờ chiều nay, không thì đừng trách tôi độc ác. Tôi có thể hứa với anh điều đó, và tôi luôn luôn giữ lời đấy.”

Gonyar rì rầm đáp lại, chẳng biết nói gì nhưng chỉ tổ đổ thêm dầu vào lửa giận của Norton.

“Không ấy à? Thế thì nhìn cái này đi! Banh mắt ra nhìn cái này đi! Anh có nhận ra nó không? Bản điểm danh hôm qua của Khu buồng giam số 5 đấy. Tù nhân đầy đủ cả! Dufresne đã bị khóa trong buồng giam vào 9 giờ tối qua, nên không lý nào hắn ta có thể cao chạy xa bay được! Không lý nào! Giờ thì đi tìm hắn ngay cho tôi!

Nhưng đến ba giờ chiều hôm ấy vẫn không rõ tung tích Andy ở đâu. Vài tiếng sau, Norton thân chinh xuống tận khu buồng giam số 5, nơi họ giam đám chúng tôi nguyên ngày hôm ấy. Chúng tôi có bị tra hỏi hay không à? Cả ngày dài hôm ấy, chúng tôi bị tra hỏi bởi đám lính gác như đỉa phải vôi đang cảm thấy con rồng phà hơi vào gáy mình. Chúng tôi đưa ra câu trả lời giống nhau: chúng tôi không thấy gì, cũng không nghe gì. Và theo như những gì tôi biết, cả đám đều đang nói sự thật. Chí ít tôi là thế. Tất cả những gì chúng tôi có thể khai là Andy đã ở trong buồng giam của anh vào thời điểm khóa cửa và vào lúc tắt đèn một tiếng sau đó.

Có kẻ lanh chanh đùa Andy đã tuồn mình qua lỗ khóa. Cái miệng hại cái thân, rốt cuộc hắn lãnh bốn ngày trong phòng biệt giam. Họ đang rất bực dọc.

Thế là Norton xuống khu buồng giam – hay nói đúng hơn là ào ào lao xuống – lườm chúng tôi bằng đôi mắt xanh nóng phừng phừng, thiếu điều tóe ra tia lửa từ phía ngoài những chấn song bằng thép đã tôi quanh lồng của chúng tôi. Hắn ta nhìn chúng tôi như thế hắn tin rằng tất cả chúng tôi đồng lõa trong vụ này. Khéo có khi hắn tin như thế thật ấy chứ.

Hắn bước thẳng vào buồng giam của Andy rồi nhìn quanh. Mọi thứ vẫn nguyên vẹn như lúc Andy bỏ lại, tấm trải giường bị lật ngược nhưng không hằn vết người ngủ. Những hòn đá trên bậu cửa sổ... nhưng không phải tất cả. Andy đã mang theo những viên anh thích nhất.

“Đá với chả điếc,” Norton rít lên rồi gạt chúng khỏi bậu cửa, đá rơi lách cách trên sàn. Gonyar nhăn mặt nhưng không nói gì.

Ánh nhìn của Norton lia tới tấm áp phích của Linda Ronstadt. Linda đang nhìn ra sau vai, hai tay thọc vào túi sau của chiếc quần bó cực sát màu nâu vàng. Nàng ta đang mặc áo yếm, làn da rám nắng bánh mật đậm chất California. Tấm áp phích ấy hẳn là khiến lòng mộ đạo nhiệt thành của Norton thấy chướng lắm. Nhìn cảnh mắt hắn ta long lên trước bức hình ấy, tôi lại nhớ đến việc Andy từng nói anh cảm thấy như mình có thể bước qua bức hình và ở bên cạnh mỹ nhân kia.

Xét trên thực tế, đó chính là những gì anh ấy đã làm — chỉ vài giây nữa thôi, Norton sẽ phát hiện ra điều đó.

“Thứ lăng loàn!” hắn gầm gừ rồi vung tay xé toạc tấm áp phích khỏi tường.

Để rồi lộ ra trước mặt hắn là một cái lỗ toang hoác, vỡ vụn trong bức tường bê tông đằng sau.

Gonyar nhất quyết không chui vào.

Mặc cho Norton ra lệnh – lạy Chúa, có khi cả cái nhà tù này đều nghe thấy Norton ông ổng yêu cầu Rich Gonyar chui vào trong – Gonyar thẳng thừng từ chối.

“Tao sẽ cho mày mất việc!” Norton rống lên. Hắn ta điên cuồng chẳng khác nào bà la sát đang nổi cơn thịnh nộ. Vẻ đạo mạo đã bay biến cả. Cổ hắn biến thành màu đỏ quạch, mạch máu vằn vện nổi rõ, giật giật trên trán. “Mày cứ chống mắt lên mà xem, thằng... thằng người Pháp chết toi kia! Tao sẽ cho mày mất việc và tao sẽ khiến mày dù kiếm đỏ mắt cũng không có nổi công việc trong hệ thống nhà tù ở New England này!”

Gonyar im lặng đưa khẩu súng lục cho Norton, báng súng chĩa ra trước. Đến nước này thì con giun xéo lắm cũng quằn. Gã đã phải làm lỗ thời gian đến hai tiếng đồng hồ, sắp sửa thành ba tiếng, thế này là quá đủ rồi. Tựa hồ việc Andy trốn thoát khỏi gia đình nhỏ bé hạnh phúc này đã đẩy Nortton xuống cái vực phi lý trí vốn đã tồn tại bao lâu nay... đêm ấy, hắn ta như kẻ cuồng dại.

Tất nhiên tôi không biết cái phi lý trí ấy là gì, chỉ biết có hai mươi sáu tù nhân đã nghe thấy Norton mắng chửi Rich Gonyar thậm tệ vào buổi tối hôm ấy, khi những tia sáng cuối cùng của ngày tàn phai dần khỏi bầu trời cuối đông đầy mây, tất cả chúng tôi, những kẻ bóc lịch ròng rã bao tháng năm, chứng kiến biết bao đời quản lý đến rồi đi, bất kể là loại lỳ đòn hay loại đốn mạt, và chúng tôi đều biết quản ngục Samuel Norton vừa vượt qua ranh giới mà các kỹ sư hay gọi với cái tên “biến dạng do áp lực.”

Và thề có Chúa, dường như tôi đã nghe thấy tiếng Andy Dufresne cười văng vẳng.

Norton cuối cùng cũng kiếm được một tay lêu khêu như cò hương vào ca trực đêm hôm đó chui vào cái lỗ đằng sau tấm áp phích Linda Ronstadt của Andy. Tên của gã lính ốm o ấy là Rory Tremont, gã không hẳn là dạng thông minh sáng dạ cho lắm. Có lẽ gã này tưởng mình sẽ được trao thưởng huy chương Ngôi sao Đồng hay gì đó nhờ chiến công này thì phải. Nhìn chung, Norton đã may mắn kiếm được một người có chiều cao và tạng người tương đương Andy để chui vào lỗ; nếu để một gã to con chui vào – mà hầu hết lính gác nhà tù đều to cao vạm vỡ – chắc như đinh đóng cột là thể nào gã ấy cũng mắc kẹt bên trong... và có khi đến giờ gã sẽ vẫn kẹt dưới đấy.

Tremont chui vào cái lỗ với sợi dây thừng nhỏ bằng nylon mà ai đó tìm được trong cốp xe cột quanh hông, một tay cầm đèn pin loại lớn sử dụng sáu cục pin. Đến lúc ấy, Gonyar đã thay đổi suy nghĩ, không tính bỏ việc nữa, và xem chừng gã là kẻ duy nhất còn tư duy mạch lạc. Gã đã lục ra một tập bản vẽ. Tôi thừa biết bản vẽ ấy là gì – mặt cắt ngang của một bức tường trông như bánh mì kẹp. Cả bức tường dày ba mét. Phần ngoài và phần trong, mỗi phần dày một mét hai. Ở giữa là đường ống rộng 60 phân, và hẳn bạn cũng đã lờ mờ nhận ra điểm mấu chốt ở đây... cho rất nhiều thứ chứ không phải chỉ một.

Giọng của Tremont vang từ cái lỗ, nghe trầm đục, chết chóc. “Dưới này hôi thối khiếp, quản ngục ạ.”

“Kệ nó! Đi tiếp đi!”

Cẳng chân của Tremont biến mất vào cái lỗ. Phút sau, bàn chân gã cũng mất dạng luôn. Ánh đèn pin của gã yếu ớt chiếu qua chiếu lại.

“Thưa quản ngục, mùi hôi kinh khủng khiếp ạ.”

“Ta bảo kệ nó!” Norton gào lên.

Giọng của Tremont khốn khổ vẳng lên: “Như mùi cứt vậy. Ôi Chúa ơi, chính thế, đây chính là cứt, ôi lạy Chúa tôi, cho tôi ra khỏi đây kẻo tôi mửa tất tần tật ra ngoài bây giờ ôi cứt đái quá là cứt ôi Chúa ơi...” Và theo sau là tiếng động không thể nào nhầm lẫn khi Rory Tremont ộc ra mấy bữa ăn trong dạ.

Chà, đến đây thì tôi chịu hết nổi. Tôi không thể nào nhịn nữa! Bao nhiêu sự kiện của cả ngày hôm nay – à không, của 30 năm qua – chợt tựa thác lũ ồ ạt ập đến, và tôi bắt đầu cười như điên như dại, tràng cười sang sảng mà tôi chưa bao giờ có kể từ lúc còn tự do, kiểu cười tôi không nghĩ mình sẽ có trong bốn bức tường xám xịt này. Và ôi Chúa ôi, mới sảng khoái làm sao!

“Đưa hắn ra khỏi đây!” quản ngục Norton hét toáng lên, và tôi cười lăn cười bò, đến độ chẳng biết hắn ta đang ám chỉ tôi hay Tremont. Tôi cứ thế cười, chân khua loạn xạ, tay ôm bụng. Giả như Norton có dọa cho tôi xơi kẹo đồng ngay đó chăng nữa, có khi tôi cũng chẳng ngưng cười nổi. “Đưa bắn ra!”

Chà, thưa bà con cô bác, tôi chính là kẻ được giải đi. Thẳng xuống phòng biệt giam, tôi ở đấy suốt mười lăm ngày. Dài ra phết. Nhưng thỉnh thoảng, tôi lại nhớ đến cái tay Rory Tremont bã đậu đáng thương ấy gào lên ôi cứt đái quá là cứt, rồi tôi lại nghĩ về việc Andy Dufresne đang bon bon trên chiếc xe của mình, thẳng tiến về phương Nam, diện bộ com lê bảnh bao, và tôi lại phá lên cười. Suốt mười lăm ngày trong phòng biệt giam, tôi cười không biết bao nhiêu lần. Có lẽ là vì một nửa hồn tôi đang phiêu du cùng Andy Dufresne, anh chàng Andy Dufresne đã lội qua cứt rồi bước ra sạch sẽ ở phía bên kia, anh chàng Andy Dufresne đang tiến đến Thái Bình Dương.

Tôi nghe phần còn lại của buổi tối hôm ấy từ năm, sáu nguồn khác nhau. Thật ra cũng chẳng có gì nhiều nhặn. Xem chừng Rory Tremont nhận ra sau khi mất bữa trưa và bữa tối, hắn chẳng còn bao nhiêu thức ăn trong bụng để mất nữa, vì hắn đi tiếp. Không sợ bị rơi xuống ống bao trục giữa phần ngoài và phần trong ca tường buồng giam; nó quá hẹp, thành thử Tremont phải lách người xuống. Về sau, gã kể gã chỉ dám thở thật nông, và rằng gã đã hiểu bị chôn sống có cảm giác ra sao.

Đến đáy của ống bao trục, hắn phát hiện ống cống tổng phục vụ cho mười bốn bồn cầu ở khu buồng giam số 5, một ống bằng sứ được lắp đặt cách đây ba mươi ba năm. Nó đã bị đục thủng. Bên cạnh cái lỗ nham nhở trên ống cống, Tremont tìm thấy cây búa đục đá của Andy.

Andy đã tìm lại được tự do, song hành trình ấy không hề dễ dàng.

Ống cống thậm chí còn hẹp hơn cả ống bao trục mà Tremont vừa chui. Rory Tremont không chui vào trong, và theo như những gì tôi được biết, không ai dám chui vào cả. Gớm đến thế thì hẳn có là thánh cũng phải sợ. Tremont đang săm soi cái lỗ và cây búa đục đá thì bất thình lình, một con chuột lao ra khỏi ống, và sau này gã thề nó to gần bằng một chú cún Cocker Spaniel. Hắn cuống cuồng chui ngược trở lại lên buồng giam của Andy.

Andy đã chui vào cái ống ấy. Có lẽ anh biết nó chảy vào một con suối cách nhà tù 450 mét về khu vực đầm lầy phía tây. Tôi cho là thế. Bản vẽ nhà tù có sẵn, và hẳn Andy đã xoay xở tìm cách xem nó. Anh vốn là một gã cực kỳ hệ thống. Hẳn anh đã biết hoặc phát hiện ra ống cống chảy từ Khu buồng giam số 5 là ống cống cuối cùng ở Shawshank không nối vào nhà máy xử lý chất thải mới xây dựng nào, và có lẽ anh biết một là anh phải thực hiện cú đào tẩu trước lúc giữa năm 1975 hoặc mất đi cơ hội vô tiền khoáng hậu, bởi tháng Tám tới đây, họ sắp sửa chuyển hệ thống cống sang nhà máy xử lý chất thải mới.

450 mét. Chiều dài của năm sân bóng dầu dục. Non nửa dặm. Anh ta đã bò khoảng chừng ấy, có lẽ thủ theo chiếc đèn pin cỡ nhỏ, hoặc có khi chẳng cầm gì ngoài vài xấp diêm. Anh ta bò qua bao xú uế nhơ bẩn tôi không tài nào tưởng nổi, cũng chẳng ham hình dung làm gì. Tôi tự hỏi đám chuột đã chít chít chạy tán loạn trước mặt anh ta, hay chúng nhào tới anh ta theo cái cách những con vật thỉnh thoảng lồng lên khi chúng thu đủ can đảm trong bóng tối. Hẳn vai anh ta chỉ có vừa đủ không gian để di chuyển, và có lẽ anh đã phải dụng sức lách người qua những đoạn giao nhau của đường ống. Nếu là tôi, có lẽ nỗi sợ không gian chật sẽ khiến tôi phát điên vài chục lần là ít. Vậy mà anh ta vẫn làm được.

Ở cuối ống cống, họ phát hiện những dấu chân đầy bùn từ một nhánh sông có phần tù đọng, ô nhiễm mà ống cống đổ vào. Cách đó hơn ba cây số, đội tìm kiếm phát hiện đồng phục tù nhân của anh ta – nhưng khi đó đã là một ngày sau.

Có lẽ bạn cũng đoán ra, câu chuyện trở thành đề tài sốt dẻo cho báo giới, nhưng trong bán kính 25 ki lô mét từ nhà tù, không ai lên tiếng thông báo xe ô tô bị đánh cắp, quần áo bị lấy trộm hay thấy một người đàn ông trần như nhộng dưới ánh trăng. Cũng chẳng có tiếng chó sủa trong nông trang. Anh ta bước ra khỏi ống cống rồi biến mất tựa làn khói.

Nhưng tôi dám cá anh ta biến mất về hướng Buxton.

Ba ngày sau cái hôm đáng nhớ ấy, quản ngục Norton từ nhiệm. Tôi rất lấy làm sung sướng hoan hỉ được báo rằng hắn ta như kẻ mất hồn. Bước chân hắn không còn vẻ phăm phăm nữa. Vào ngày làm việc cuối cùng, hắn lê chân, cúi gằm đầu như tên tù nhân già đang lê bước xuống bệnh xá xin thuốc giảm đau. Gonyar là người thế chỗ hắn, và với Norton, ắt hẳn đây là vết cứa trí mạng nhất. Theo những thông tin tôi nghe ngóng được, Sam Norton hiện đang ở Eliot, chăm chỉ đi lễ ở nhà thờ Baptist vào Chủ nhật hàng tuần; và tự hỏi làm thế quái nào cái tay Andy Dufresne ấy lại trên cơ hắn như thế.

Giá mà tôi có thể giải đáp cho hắn rằng câu hỏi ấy cũng chính là câu trả lời rồi. Có người hiểu, Sam ạ. Có người không, hiện tại không, sau này cũng không.

Đó là những gì tôi biết; giờ tôi xin kể cho bạn nghe ý kiến của mình. Tôi có thể sai ở một vài chi tiết, nhưng tôi sẵn sàng đem chiếc đồng hồ bỏ túi của mình ra cược rằng tôi nắm được những điểm chính yếu. Vì với người có tính cách như Andy, chỉ có thể có một hoặc hai trường hợp mà thôi. Đôi khi ngẫm về chuyện này, tôi lại nghĩ đến Normaden, cái tay Anh-điêng đầu óc hơi chập cheng. “Tay đấy tốt,” Normaden nhận xét sau khi ở chung buồng giam với Andy suốt tám tháng trời. “Được đi kể cũng mừng. Buồng ấy thông thống gió. Lúc nào cũng buốt. Anh ta không cho ai đụng vào mình. Cũng được thôi. Tay đấy tốt, không chế nhạo. Nhưng gió buốt quá.” Rõ là tội nghiệp cho tay Normaden hâm hấp ấy. Anh ta biết nhiều hơn tất cả đám chúng tôi, và anh ta biết sớm hơn nhiều. Mất tám tháng ròng rã Andy mới có thể tống khứ bạn tù của mình đi để ở một mình một cõi như trước. Nếu không có tám tháng Normaden ở chung buồng giam sau khi quản ngục Norton mới nhậm chức, tôi cho rằng Andy sẽ tự do từ trước khi Nixon từ chức.

Giờ nhìn lại, tôi tin rằng mọi sự nhen nhóm từ năm 1949, một quãng thời gian quá đỗi xa xôi – không phải với cây búa đục đá mà là với tấm áp phích Rita Hayworth. Tôi đã kể với bạn lúc hỏi mua tấm áp phích chỗ tôi, trông anh ta vô cùng căng thẳng, cứ nhấp nhổm và kìm nén sự vui thích đúng không? Lúc đó, tôi cứ nghĩ là do anh ta ngại, rằng Andy là típ người không bao giờ muốn người khác biết anh ta cũng là người trần mắt thịt, có ham mê nhục dục... đặc biệt đây là một bóng hồng trong tưởng tượng. Nhưng giờ ngẫm lại, tôi đã nhầm. Giờ tôi mới nhận ra sự hào hứng ấy của Andy xuất phát từ một nguyên nhân hoàn toàn khác.

Đâu là thứ góp phần tạo nên cái lỗ mà quản ngục Norton tìm ra đằng sau tấm áp phích của cô thiếu nữ thậm chí còn chưa sinh ra lúc tấm hình Rita Hayworth được chụp? Tất nhiên không thể không kể đến tinh thần kiên nhẫn và chăm chỉ của Andy Dufresne – riêng điều này, tôi hoàn toàn công nhận. Nhưng còn hai yếu tố khác trong phương trình: rất nhiều may mắn và bê tông WPA.

Chắc bạn chẳng cần tôi phải giải thích yếu tố may mắn nhỉ. Còn bê tông WPA là thông tin tôi tự tìm hiểu. Đầu tư chút thời gian và vài con tem, trước hết, tôi biên thư cho Khoa Lịch sử Đại học Maine rồi tiếp tục gửi thư cho người tôi xin được địa chỉ. Người này ngày xưa là quản đốc của công trình WPA xây dựng Khu An ninh Tối đa Shawshank.

Khu này bao gồm Khu buồng giam số 3, 4 và 5, được xây dựng trong giai đoạn 1934-37. Hiện tại, đa phần mọi người không nghĩ rằng xi măng và bê tông là “các phát triển công nghệ”, giống như chúng ta đã quá quen với ô tô, lò sưởi cũ và tàu tên lửa nên chẳng nghĩ chúng mang tính cách cột mốc, dù thật ra là thế. Phải đến khoảng năm 1870 xi măng hiện đại mới được đem vào sử dụng, và bước qua thêm thế kỷ mới chúng ta mới có bê tông hiện đại. Trộn bê tông là công việc yêu cầu sự khéo léo chẳng khác nào làm bánh. Ta có thể trộn ra hỗn hợp quá ướt hoặc quá khô. Ta có thể khiến hỗn hợp cát quá đặc hoặc quá lỏng, hỗn hợp sỏi cũng thế. Hồi năm 1934, phương thức trộn bê tông không được công phu như bây giờ.

Tường của Khu buồng giam số 5 đủ cứng nhưng không khô ráo và rắn hoàn toàn. Do vậy, từ ngày trước và đến cả bây giờ, chúng khá ẩm ướt. Sau khoảng thời gian mưa liên tục kéo dài, tường sẽ rịn ướt, lắm lúc nước còn tong tỏng. Các vết nứt cứ thể xuất hiện, nhiều chỗ sâu hơn hai phân. Cứ một thời gian người ta lại phải tô trát một lần.

Và rồi Andy Dufresne được chuyển vào khu buồng giam số 5. Anh ta tốt nghiệp đại học Maine khoa kinh doanh, nhưng anh ta cũng từng theo học hai hay ba khóa địa chất học. Cụ thể hơn, địa chất học trở thành thú tiêu khiển chính của anh ta. Tôi suy đoán nó thu hút bản tính kiên trì, tỉ mỉ của anh ta. Nào kỷ băng hà mười nghìn năm. Nào ngọn núi sừng sững đắp bồi qua cả triệu năm. Các tầng địa chất ma sát vào nhau sâu bên dưới lớp vỏ của Trái đất suốt thiên niên kỷ. Áp lực. Andy từng nói với tôi suy cho cùng, địa chất học là bộ môn nghiên cứu về áp lực.

Và tất nhiên là thời gian nữa.

Andy có thời gian để nghiên cứu những bức tường ấy. Rất nhiều thời gian là đằng khác. Khi cửa buồng giam đóng lại, đèn tắt, chẳng còn gì khác để nhìn với ngó.

Những tù nhân mới đến thường sẽ gặp khó khăn trong việc thích nghi với không gian tù túng của cuộc sống trong tù. Họ phát rồ vì bị quản thúc bởi lính gác. Thỉnh thoảng vài người còn bị lôi xuống bệnh xá để tiêm cho vài mũi an thần trước khi cho họ hòa nhập vào lối sinh hoạt ở đây. Một thành viên mới của gia đình nhỏ hạnh phúc này đập vào chấn song và la hét đòi được thả ra... tiếng gào thét kéo dài chưa lâu thì cả khu buồng giam đã ông ổng hát: “Cá mới, chú cá mới ơi, cá mới ơi, ôi cá mới, hôm nay có cá mới!”[12E]

Lúc đến Shawshank vào năm 1948, Andy không mất tự chủ như thế, song điều đó không có nghĩa trong lòng anh ta không ngổn ngang những cảm xúc tương tự. Thậm chí anh ta còn tiến gần đến điên loạn; vài người phát rồ thật, số khác mấp mé ngay bên mép. Cuộc sống cũ bị thổi bay trong chớp mắt, cơn ác mộng không có hồi hết cứ thế trải rộng trước mắt, khổ ải đằng đẵng dưới địa ngục.

Vậy xin hỏi bạn, anh biết làm thế nào? Gần như quẫn trí, anh ta tìm kiếm thứ để phân tán tâm trí quay cuồng của mình. Ô phải, có đủ cách để ta khiến mình phân tâm, ngay cả trong ngục tù; dường như tâm trí con người chứa vô vàn những khả năng phân tán tư tưởng. Tôi đã kể cho bạn nghe về gã tạc tượng điêu khắc và Tam Thời Giê-su của gã. Có người chọn sưu tập đồng xu, dù lúc nào cũng bị trộm mất bộ sưu tập của đó, những người sưu tập tem, một số thu thập bưu thiếp từ ba mươi lăm quốc gia khác nhau – và để tôi nói bạn nghe, họ sẵn sàng cho bạn nổ đom đóm mắt nếu phát hiện bạn nghịch phá mấy tấm thiệp ấy đấy.

Còn Andy thì hứng thú với đá. Cũng như tường buồng giam.

Tôi nghĩ ban đầu anh ta chắc chỉ định khắc tên viết tắt của mình lên bức tường nơi tấm áp phích của Rita Hayworth chẳng bao lâu sau sẽ được treo lên. Các chữ cái viết tắt tên anh, hoặc có thể là vài dòng thơ nào đó. Nhưng nào ngờ, anh phát hiện bê tông ở đây yếu đến lạ thường. Có thể anh đang khắc tên mình thì một khối đá lớn bất thình lình rơi ra. Tôi có thể tưởng tượng cảnh anh ta nằm trên giường, trân trân nhìn khối bê tông vỡ được lật tới lật lui trong tay. Mặc kệ cái cuộc đời khốn nạn từ đầu chỉ cuối này, mặc kệ việc anh ta bị vu oan giá họa để rồi bị bao vận hạn đen đủi đẩy vào đây. Hãy quên tất cả và tập trung nhìn thật kỹ khối bê tông này.

Vài tháng trôi qua, có thể anh đã quyết định thử xem sức của mình có thể đục bức tường sâu đến đâu. Nhưng bạn không thể cứ thế đào tường, để rồi khi lính gác tới kiểm tra hàng tuần (hoặc kiểm tra đột xuất mà thể nào cũng tìm ra những chai rượu, thuốc, ảnh đồi trụy và vũ khí được giấu kín), bạn có thể bảo với gã lính rằng: “Cái này hả? Tôi đào lỗ trên tường một chút cho vui ấy mà. Không có gì đáng lo đâu, thưa bạn hiền.”

Không, có mà thần kinh mới làm thế. Vậy nên, anh ta đã đến chỗ tôi hỏi liệu tôi có thể kiếm cho anh ta tấm áp phích của Rita Hayworth hay không. Không phải khổ nhỏ mà là khổ to.

Và tất nhiên, anh có chiếc búa đục đá kia mà. Tôi nhớ khi thu xếp cho anh ta dụng cụ ấy hồi năm 48, tôi đã nghĩ một người sẽ mất khoảng sáu trăm năm để đào hầm xuyên qua bức tường bằng cây búa ấy. Điều đó đúng. Nhưng Andy chỉ cần đào một nửa bức tường – và dù bê tông bở vụn chăng nữa, anh ta vẫn cần hai cây búa đục đá và 27 năm ròng để thực hiện.

Và tất nhiên, anh ta hụt mất gần một năm vì Normaden, chưa kể, anh ta chỉ có thể làm vào ban đêm, càng khuya càng tốt, khi gần như tất cả mọi người đều đã chìm vào giấc ngủ – bao gồm cả những tay lính trực ca đêm. Song tôi ngờ rằng thứ chi phối tốc độ của anh ta nhất chính là phần xử lý chỗ tường anh ta đã đục ra. Anh ta có thể triệt tiêu tiếng mình đục đẽo bằng cách quấn đầu búa bằng vải đánh bóng, nhưng biết làm thế nào để xử lý phần bê tông vụn nát và những khối bê tông thỉnh thoảng lại rơi ra thành tảng đây?

Tôi đoán hẳn anh ta đã đập những khối này thành sỏi và...

Tôi còn nhớ ngày Chủ nhật sau khi tôi sắp xếp cho anh ta cây búa đục đá. Tôi nhớ tôi đã nhìn theo anh ta băng qua sân tập thể dục, mặt sưng húp sau khi đụng độ với hội tỷ muội. Tôi thấy anh ta ngồi thụp xuống, nhặt một viên sỏi... và rồi viên sỏi ấy biến mất trong tay áo anh ta. Túi trong tay áo là thứ mánh khóe xưa như trái đất trong tù. Ta có thể nhét đủ thứ trong tay áo hoặc trong gấu quần. Tôi còn một ký ức nữa, rất ấn tượng nhưng hơi mù mờ, có lẽ là cảnh tượng tôi đã thấy không chỉ một lần. Đó là hình ảnh Andy Dufresne đi qua sân tập thể dục vào một ngày mùa hè nóng nực, khi không khí lặng như tờ. Vậy mà... phải, dường như vẫn có ngọn gió hiu hiu thổi cát quanh chân Andy Dufresne.

Xem ra anh có vài chiếc túi bí mật có đầu chúc ngược trong quần, ngay dưới gối. Anh chỉ cần nhét đầy túi bí mật rồi đi tới đi lui, tay thọc túi quần, khi thấy đủ an toàn hay không bị ai quan sát, anh khẽ giật túi. Tất nhiên, túi quần của anh được nối bằng một sợi dây rất chắc vào túi bí mật kia. Để rồi anh vừa đi, đất cát bên trong vừa rơi thẳng xuống ống quần. Các tù nhân trong thế chiến thứ hai đã dùng cách này khi đào hầm trốn thoát.

Thời gian thấm thoắt thoi đưa, Andy cứ bền bỉ mang từng vốc tường ra sân tập thể dục. Anh ta chịu nằm dưới trướng của hết tay quản lý này đến tay quản lý khác, chúng cứ tưởng lý do là bởi anh ta muốn giữ cho thư viện hoạt động. Tôi chắc đó là một phần nguyên nhân, nhưng điều Andy thực sự nhắm tới là giữ cho Buồng giam số 14 trong Khu buồng giam số 5 là cõi một mình anh độc chiếm.

Tôi ngờ rằng thực ra, anh chẳng có kế hoạch cụ thể hay hy vọng mình sẽ thoát khỏi chốn này, chí ít ban đầu là thế. Có lẽ anh ta chỉ bâng quơ nghĩ bức tường này là khối bê tông đặc dày ba mét, và nếu anh ta đục xuyên qua tường thành công, anh ta sẽ chui ra bên ngoài, cách chín mét so với mặt sân tập thể dục. Chắc anh ta nghĩ như sau: Bảy năm trời, mình mới đào được ba mươi phân; do đó mình sẽ mất bảy mươi năm để đục thủng bức tường ấy; khi đó mình một trăm lẻ một tuổi.

Còn dưới đây là suy đoán thứ hai tôi đưa ra nếu tôi là Andy: chẳng chóng thì chầy, anh ta sẽ bị bắt quả tang và bị tống vào phòng biệt giam suốt khoảng thời gian dài cho mà xem, chưa kể còn lĩnh một vết đen rất to trên hồ sơ. Bởi tuần nào cũng có kiểm tra buồng giam, và cứ cánh hai tuần một lần, họ lại chơi chiêu đánh úp xộc vào – thường rơi vào buổi tối. Hẳn anh ta đã chuẩn bị tinh thần rằng chuyện này chẳng thể kéo dài mãi. Sớm muộn cũng sẽ có một tay lính gác vén tấm áp phích Rita Hayworth để kiểm tra xem Andy có dán chiếc muỗng mài sắc cán hay điếu cần nào lên tường hay không.

Và phản ứng của anh với suy đoán thứ hai hẳn là Chơi tới luôn chứ sợ gì. Có khi anh ta còn lấy đó làm trò chơi. Chơi xem mình có thể đào sâu đến đâu trước khi bị phát hiện. Ngục tù là chốn chán ngán đến tận cổ, và khả năng anh bị bất ngờ kiểm tra vào giữa đêm khi đang gỡ tấm áp phích xuống để hành sự điểm xuyết thêm chút hương vị cho cuộc sống của anh ta những tháng năm đầu.

Và tôi tin rằng anh ta không thể nào trót lọt qua mắt bọn chúng chỉ nhờ số đỏ. Suốt 27 năm thì không. Tôi tin rằng trong hai năm đầu – cho đến giữa tháng Năm năm 1950, khi anh ta giúp Byron Hadley vụ thuế má trên khoản thừa kế trên trời rớt xuống kia – vận trời đã thuận, giúp anh ta cầm cự.

Hoặc từ ngày ấy, có lẽ anh ta không chỉ được ông trời ưu ái mà phải dụng công. Anh ta có tiền, nên có lẽ hằng tuần, anh ta đã đút cho bọn chúng một ít để chúng xuề xòa cho qua. Đa phần các linh gác sẽ đồng ý nếu cái giá anh ta đưa hợp tình hợp lý; tiền vào túi bọn chúng, còn tù nhân thì có thể giữ những bức ảnh để xúc lọ hoặc mấy điếu thuốc lá. Ngoài ra, Andy là một tù nhân mẫu mực — tĩnh lặng, ăn nói có học thức, biết trước sau, không bạo lực. Chỉ có những tên tù nhân điên khùng, cuồng loạn mới bị lục soát từng ngóc ngách buồng giam ít nhất sáu tháng một lần, nệm bị tháo tung, gối bị lấy đi rồi rạch toạc, ống bồn cầu được kiểm tra kỹ lưỡng.

Và rồi, năm 1950, Andy không chỉ dừng lại ở một tù nhân mẫu mực. Vào cái năm định mệnh ấy, anh ta trở thành món hàng quý giá, một kẻ giết người kê khai thuế còn xuất sắc hơn cả công ty H & R Block. Andy tư vấn miễn phí cách lập kế hoạch di sản, hướng dẫn các mảnh trốn thuế, điền đơn xin vay tiền (thỉnh thoảng rất sáng tạo). Tôi còn nhớ cảnh anh ta ngồi đằng sau bàn làm việc trong thư viện, kiên nhẫn đọc từng đoạn hợp đồng cho vay mua xe ô tô cùng trưởng nhóm lính gác muốn mua chiếc DeSoto cũ, phân tích cho anh ta này hợp đồng có gì tốt và có gì xấu, giải thích anh ta có thể tìm kiếm chỗ cho vay phù hợp và không phải chịu lãi suất quá cao, giúp anh ta tránh khỏi công ty tài chính, ngày ấy, chúng chẳng khác các công ty cho vay nặng lãi hợp pháp là bao. Khi anh ta đã nói xong, trưởng nhóm lính gác bắt đầu chìa tay ra... đoạn vội vàng rụt tay lại. Bạn thấy đấy, trong một khắc, anh ta đã quên mất mình đang làm việc với một quân cờ chứ chẳng phải đối tác.

Andy theo dõi thông tin về luật thuế và các biến động trên thị trường chứng khoán, nên cái hữu dụng của anh không hề ngừng lại sau khi anh ta bị cho vào trữ đông suốt thời gian dài như người ta vẫn tưởng. Anh ta bắt đầu huy động tài trợ cho thư viện của mình, cuộc chiến dai dẳng với hội tỷ muội cũng tới hồi kết, và chẳng ai bới tung buồng giam của anh ta lên. Căn bản, anh ta là một gã chơi đẹp.

Đoạn ngày nọ, xảy ra sau đó một khoảng thời gian rất dài — có lẽ vào khoảng tháng Mười năm 1967 – thú tiêu khiển bấy lâu nay của anh ta bỗng chốc thay hình đổi tướng. Đêm nọ, trong lúc đang chui vào cái lỗ sâu đến thắt lưng với nàng Raquel Welch lững lờ treo sau mông, đầu búa đục đá của anh chợt cắm vào bê tông.

Có lẽ anh ta đã kéo vài khối bê tông ra, nhưng có lẽ anh ta đã nghe thấy những khối còn lại rơi xuống trụ, nảy tới nảy lui, lanh canh vào thành ống bên dưới. Lúc đó, anh ta có dự liệu được mình sẽ gặp trụ ống này không, hay anh ta hoàn toàn bất ngờ? Tôi không biết. Thời điểm đó chẳng rõ anh đã có dịp trông thấy bản vẽ của nhà tù hay chưa. Nếu chưa, bạn có thể đoán rằng anh ta sẽ tìm cách để xem càng sớm càng tốt.

Ngay lập tức, anh ta nhận ra bản thân không chỉ chơi một trò chơi mà là đang đem hết tất cả ra đánh cược... cuộc đời anh ta, tương ; lai anh ta, một ván bài được ăn cả, ngã về không. Thậm chí ngay cả khi ấy, anh ta vẫn chưa biết chắc chắn, nhưng hẳn anh ta đã lên kế hoạch tương đối cụ thể trong đầu, vì khoảng thời gian đó là lần đầu tiên anh ta trao đổi với tôi về Zihuatanejo. Đột nhiên, cái lỗ ngu xuẩn trên tường không còn đơn thuần là đồ chơi mà biến thành đấng thánh thần – nếu anh ta biết ở dưới đáy có ống nước thải dẫn xuống dưới phần tường bên ngoài.

Bao nhiêu năm nay, anh ta cứ mãi nặng đầu về chiếc chìa khóa nằm dưới tảng đá ở Buxton. Giờ anh ta có thêm mối lo khác: một tay lính gác mới vào nghề hăng tiết vịt nhìn đằng sau tấm áp phích và vạch trần tất cả, hoặc anh ta sẽ có bạn tù mới, hoặc khéo có khi bỗng dưng anh ta bị chuyển cơ sở giam giữ sau nhiều năm bóc lịch ở đây. Đầu óc anh ta ngổn ngang biết bao lo lắng suốt tám năm sau đó. Tôi chỉ có thể nói rằng anh ta là một trong những người biết giữ cái đầu lạnh nhất từng sống trên đời này. Tôi dám chắc nếu phải vật lộn sống trong những điều bất định đấy, tôi sẽ phát rồ chỉ sau một thời gian mất thôi. Thế mà Andy vẫn tiếp tục chơi trò chơi.

Anh ta đã phải ngẫm đến khả năng mình bị phát hiện trong suốt tám năm – hay nói đúng hơn là xác suất — vì bất kể anh ta có cẩn thận gom những quân bài mạnh đến đâu, anh ta vẫn chỉ là tù nhân trong nhà tù bang, và anh ta cũng chẳng có nhiều quân bài để gom... hơn nữa, thần linh hẳn đã tốt bụng với anh suốt khoảng thời gian dài; thấm thoắt mà đã 19 năm.

Điều mỉa mai kinh khủng nhất mà tôi có thể nghĩ ra chắc là việc giả sử anh ta được ân xá. Bạn có thể tưởng tượng được không? Ba ngày trước khi tù nhân hưởng ân xá được thả ra, anh ta được chuyển tới khu giam giữ có an ninh lỏng lẻo hơn để khám tổng quát và thực hiện một bộ kiểm tra hướng nghiệp. Khi anh ta đến đó, buồng giam cũ của anh ta sẽ được dọn dẹp sạch sẽ. Thế là thay vì được ân xá, Andy sẽ xuống tầng dưới mọt gông trong biệt giam, sau đó là lên tầng trên chịu giam hãm thêm ít lâu... có điều là ở buồng giam khác.

Nếu anh ta đục vào ống cống năm 1967, tại sao phải đến năm 1975 anh ta mới thoát ra?

Tôi không dám chắc – nhưng tôi có thể trình bày một số suy luận hợp tình hợp lý như sau.

Thứ nhất, anh ta sẽ phải cẩn trọng đường đi nước bước hơn bao giờ hết. Khôn ngoan như anh ta hẳn sẽ không nhắm mắt nhắm mũi cố công nhào tới trước và tìm cách thoát thân trong tám tháng hoặc thậm chí là mười tám tháng. Anh ta phải tiếp tục nới rộng lỗ hổng của chỗ chui từ từ từng chút một. Cái lỗ to bằng tách trà vào lúc anh ta uống ly rượu mừng giao thừa năm đó. Cái lỗ to bằng đĩa ăn vào lúc anh ta uống rượu mừng sinh nhật năm 1968. Đến lúc vào mùa bóng chày năm 1969, hẳn nó đã to bằng khay phục vụ thức ăn.

Có một thoáng, tôi đã nghĩ lý ra quá trình thực hiện phải nhanh hơn so với tốc độ thực tế – ý tôi là sau khi anh ta đục qua ống cống. Tôi cứ ngỡ thay vì nghiền vụn phần bê tông rồi mang ra khỏi buồng giam bằng cách giấu vào túi ngược như tôi đã mô tả, anh ta chỉ cần thả nó xuống ống cống. Song từ khoảng thời gian anh bỏ ra, tôi thấy xem chừng anh không dám làm như thế. Có thể anh ta đã nhận định âm thanh sẽ khiến ai đó sinh nghi. Hoặc nếu anh ta biết đó là ống cống, mà tôi nghĩ hẳn anh đã đoán ra từ sớm, anh ta sợ một khối bê tông rơi xuống sẽ làm bể ống trước khi anh ta chuẩn bị sẵn sàng, phá hỏng hệ thống nước thải của buồng giam rồi khiến họ tiến hành điều tra. Và không cần phải nói thì ai cũng biết, điều tra thì tất cả đều xôi hỏng bỏng không.

Dẫu thế, tôi đồ rằng vào thời gian Nixon thể thốt hứa hẹn cho nhiệm kỳ thứ hai, kích thước của cái lỗ đã to đến mức đủ cho anh ta bò trườn qua. thậm chí có khi từ trước đó. Andy vốn là một người nhỏ con.

Vậy tại sao anh không thoát ra từ sớm?

Đến nước này thì tôi đã lôi hết mọi vốn liếng kiến thức ra để võ đoán rồi đấy, thưa các bạn; từ giờ trở đi, lời tôi đoán càng lúc càng bừa phứa. Một khả năng là lối chui kẹt đầy rác rến nên anh ta phải dọn sạch sẽ. Nhưng lý do này cũng không thể giải thích tại sao lại tốn thời gian đến thế. Vậy rốt cuộc là sao?

Tôi nghĩ có lẽ là vì Andy cảm thấy sợ hãi.

Tôi đã giải thích với bạn toàn vẹn hết mức về việc thế nào là một người đàn ông hao mòn ý chí khi vào tù. Ban đầu, bạn không tài nào chịu nổi bốn bức tường ấy, rồi bạn cắn răng chịu đựng, thế là bạn bắt đầu chấp nhận chúng... và tự lúc nào, khi cả cơ thể, tâm trí và linh hồn của bạn quen với việc sống trong một không gian bé như lỗ mũi, dần dà bạn yêu quý nó. Bạn được người ta nói giờ ăn, giờ biên thư, giờ hút thuốc lá. Nếu bạn làm việc ở khu giặt đồ hoặc nhà máy đóng biển số, mỗi tiếng đồng hồ, bạn lại được cho năm phút đi vệ sinh. Suốt 35 năm trời, cứ mỗi khi kim phút chỉ hai mươi lăm sẽ đến lúc tôi đi giải quyết nỗi buồn, và sau 35 năm, đó là thời điểm duy nhất tôi cảm thấy buồn đi tiêu đi tiểu; khi kim phút chỉ hai mươi lăm. Và nếu vì lý do gì đó mà tôi đi không được, cơn buồn vệ sinh sẽ lắng xuống vào lúc ba mươi phút, sau đó lại xuất hiện trở lại khi kim phút chỉ hai mươi lăm một tiếng sau.

Tôi nghĩ có lẽ Andy đã phải vật lộn với con hổ ấy – triệu chứng hao mòn ý chí – và với nỗi sợ hãi càng lúc càng phình đại rằng có thể tất cả sẽ chỉ là dã tràng xe cát.

Biết bao đêm, anh ta đã thao thức dưới tấm áp phích ấy, ngẫm nghĩ về đường cống, thừa biết đây là cơ hội duy nhất dành cho mình. Bản vẽ có thể cho anh ta biết cỡ ống to đến mức nào, nhưng bản vẽ không thể cho anh ta biết ở trong ống sẽ ra sao – liệu anh ta có thể thở hay sẽ ngạt chết, liệu chuột có to và hung hăng đến độ tấn công anh ta thay vì thoái lui không... và bản vẽ không thể nói với anh ta liệu anh ta có ra đến cuối ống hay không, khi nào và tìm thấy gì ở đó. Đây, tôi xin trình bày thêm một trò đùa thậm chí còn hài hước hơn câu chuyện ân xá ban nãy: Andy chui vào đường ống nước thải, bò qua hơn 450 mét bóng tối xú uế đến nghẹn họng, nhưng đến cuối cùng thì lại bị chặn bởi một tấm lưới thép cỡ dày. Ha ha, hài dễ sợ chưa.

Có lẽ tất cả đã xuất hiện trong tâm trí anh ta. Và nếu cơ hội ngàn năm có một ấy thật sự đến, anh ta có thể thoát khỏi nơi đây, anh ta kiếm đâu ra quần áo dân thường và làm cách nào để đi khỏi khu vực xung quanh nhà tù mà không bị phát hiện. Cuối cùng, giả như anh ta chui ra khỏi ống cống, cao chạy xa bay khỏi Shawshank trước khi chuông báo động hụ lên, đến được Buxton, lật đúng tảng đá ấy lên... nhưng không thấy gì bên dưới? Không nhất thiết phải là một điều gì đó kinh thiên động địa như đến đúng đồng cỏ rồi phát hiện tại đây đã mọc lên một chung cư cao tầng, hoặc nó bị biến thành bãi đậu xe siêu thị đâu. Có khi một đứa trẻ nào đó thích đá để ý thấy mảnh đá này là đá thủy tinh núi lửa nên lật nó lên, trông thấy chiếc chìa khóa mở hộp ký gửi rồi đem cả chìa và cả hòn đá về phòng làm kỷ niệm. Biết đâu một tay thợ săn tháng Mười một đá phải hòn đá, khiến chiếc chìa bị lộ ra, một con sóc hay con quạ thích đồ lấp lánh đã cắp chìa khóa đi mất. Có thể năm nào đó có lũ mùa xuân tràn qua, phá thủng bức tường, cuốn phăng chìa khóa đi. Còn vô vàn tình huống có thể xảy ra.

Vậy nên tôi đoán – suy nghĩ này hoang đường hay không, tôi chẳng rõ – Andy cứ thế cứng người nằm yên tại chỗ hồi lâu. Suy cho cùng, không đánh bạc thì không lo mất. Bạn hỏi anh ta có gì mà mất kia chứ? Thư viện của anh ta chẳng hạn. Cái êm đềm đầy bại hoại của cuộc sống hao mòn ý chí là một điều khác. Cơ hội để vươn đến cái danh tính an toàn kia trong tương lai.

Thế nhưng cuối cùng, anh ta đã thực hiện rồi đấy, như tôi vừa kể với bạn. Anh ta thử... và kìa, trời ơi! Chẳng phải anh ta đã thành công vang dội đấy sao? Bạn nói tôi nghe xem!

Song anh ta có trốn thoát thành công không? Sau đó xảy ra chuyện gì? Chuyện gì xảy ra khi anh ta đến đồng cỏ ấy, lật hòn đá lên... chúng ta hãy cứ luôn giả sử rằng hòn đá vẫn im lìm nơi đó nhé?

Tôi không thể mô tả khung cảnh ấy cho bạn, vì con người hao mòn ý chí hiện vẫn ở trong nhà tù này đây, chờ đợi năm rộng tháng dài lầm lũi trôi qua.

Nhưng tôi xin kể bạn nghe điều này. Khi mùa hạ năm 1975 chỉ còn vương chút sắc, chính xác là vào ngày 15 tháng Chín, tôi nhận được một tấm bưu tiếp được gửi từ thị trấn bé xíu mang tên McNary, Texas. Thị trấn ấy nằm sát rìa biên giới Hoa Kỳ, ngay bên kia là El Porvenir. Phần nội dung bưu thiếp hoàn toàn để trống. Nhưng tôi biết. Tôi biết điều đó từ sâu tận cõi lòng, như tôi hiểu con người chúng ta ai rồi cũng sẽ trở về đất mẹ.

Anh đã vượt biên ở McNary. McNary, Texas.

Câu chuyện của tôi là thế đấy, Jack ạ. Tôi không tài nào tin nổi viết tất cả lại ngốn nhiều thời gian hay giấy mực đến thế. Tôi bắt đầu viết ngay sau khi tôi nhận được tấm bưu thiếp ấy, và lúc này đây, tôi đang viết nốt những dòng cuối vào ngày 14 tháng Một năm 1976. Tôi đã viết mòn ba cây bút chì cho đến khi cùn một mẩu và dùng hết cả tập giấy. Tôi đã cất giấu những trang bản thảo cực kỳ cẩn thận... mà thật ra cũng chẳng mấy người đọc nổi chữ như gà bới của tôi.

Tôi chẳng thể nào ngờ nó khơi gợi trong lòng tôi nhiều cảm xúc đến thế. Xem chừng viết về bản thân cũng giống như chọc một cành cây xuống dòng nước sông trong vắt và khuấy đục phần bùn dưới đáy vậy.

Chà, anh có viết về bản thân anh đâu, tôi nghe một kẻ vạch lá tìm sâu xách mé. Anh đang viết về Andy Dufresne đấy chứ. Anh chỉ là một nhân vật phụ trong câu chuyện của chính mình mà thôi. Nhưng bạn biết không, thật ra không chỉ có thể. Từng từ, từng chữ trong này là về tôi. Andy là một phần của tôi, cái phần họ mãi mãi chẳng tài nào xiềng xích, cái phần sẽ vỡ òa mừng vui khi cánh cổng cuối cùng cũng mở, để tôi được bước ra trong bộ vest rẻ tiền với hai mươi đô la phòng lúc trái gió trở trời dằn túi. Cái phần ấy trong tôi sẽ vui mừng, sẽ hoan hỉ bất chấp phần còn lại của tôi già nua, vụn vỡ và sợ hãi đến nhường nào. Tôi đoán đơn giản là Andy sở hữu nhiều phần ấy hơn tôi, và anh tận dụng nó lão luyện hơn tôi.

Ở đây có những người như tôi, những người còn nhớ chuyện về Andy. Chúng tôi vui khi thấy anh ta thoát khỏi đây, nhưng cũng hơi chạnh lòng. Suy cho cùng, có những chú chim chẳng cam chịu sống kiếp giam cầm. Bộ lông của chúng quá đỗi rực rỡ, tiếng hót của chúng quá đỗi du dương, quá đỗi mãnh liệt. Vậy nên ta phải để chúng tung cánh đi, hoặc khi ta mở lồng cho chúng ăn, chúng cứ thế vụt bay. Và cái phần trong ta, cái phần ngay từ đầu đã biết cầm tù chúng là điều sai trái, cất tiếng hoan ca, dẫu vậy, kể từ khi chúng ra đi, nơi ta sinh sống bỗng chốc nhuốm màu xám xịt và trống trải vô ngần.

Câu chuyện là thế đấy, tôi vui vì đã có thể kể ra thành lời, dù phần kết còn bỏ lửng và dù một vài kỷ niệm mà cây bút chì gợn lên trong tôi (giống cành cây chọc bùn dưới hồ nước) khiến tôi có chút u uất và già cỗi hơn bản thân trong hiện tại. Cảm ơn bạn đã lắng nghe. Còn Andy, nếu anh thực sự ở ngoài kia, như tôi vẫn hằng tin, hãy đưa mắt ngắm nhìn muôn vàn tinh tú sau khi vầng dương vừa lặn thay tôi, hãy chạm vào cát, lội qua nước, và cảm nhận tự do.

Tôi không nghĩ sẽ có dịp viết tiếp câu chuyện, thế mà lúc này đây, tôi lại đang ngồi với tập giấy quăn góc trên bàn làm việc trước mặt. Tôi đang viết thêm ba hoặc bốn trang nữa trên tập giấy mới toanh. Tập giấy tôi mới mua ở tiệm – tôi vừa bước vào một cửa tiệm trên đường Congress ở Portland để mua.

Tôi cứ tưởng tôi đã đặt dấu chấm hết cho câu chuyện của mình trong buồng giam ở nhà tù Shawshank vào một ngày tháng Một âm u năm 1976. Hiện giờ là tháng Năm năm 1977, còn tôi, tôi đương ngồi trong căn phòng khách sạn nhỏ xíu, rẻ tiền ở khách sạn Brewster, Portland để viết thêm phần cuối.

Cửa sổ để ngỏ, tiếng xe cộ lọt vào phòng thật ồn ào, náo nhiệt và có phần đáng sợ. Hết lần này đến lần khác, tôi phải quay sang nhìn cửa sổ để trấn an bản thân rằng chẳng còn chấn song nào ở đó. Tối đến, tôi ngủ chẳng sâu giấc vì chiếc giường trong căn phòng này, dù rẻ mạt chăng nữa, sao mà thật thênh thang, thật xa hoa. Cứ đúng 6 giờ 30 phút sáng, tôi giật mình tỉnh giấc, mất phương hướng, hãi hùng. Ác mộng ám ảnh tôi. Tôi chống chếnh bởi cảm giác rồ dại rằng tôi đang rơi tự do. Cảm giác ấy vừa kinh sợ, lại vừa phấn chấn biết bao.

Đời tôi đã có biến cố gì ư? Bạn không đoán ra được sao? Tôi được ân xá. Sau 38 năm dự các phiên tòa theo thông lệ và bị từ chối theo thông lệ (suốt 38 năm đó, tôi đã chứng kiến ba luật sư qua đời), tôi được ban ân xá. Tôi đoán họ đã quyết định rằng, ở cái tuổi năm mươi tám này, tôi cũng sức cùng lực kiệt rồi, không còn là thành phần nguy hiểm nữa.

Suýt chút nữa tôi đã đốt tài liệu mà bạn vừa đọc. Họ lục soát những tù nhân được ân xá kỹ chẳng kém lục soát “cá mới.” Và ngoài chứa đủ thuốc nổ để đảm bảo tôi quay đầu trong một nốt nhạc và lãnh thêm sáu đến tám năm sau song sắt nữa, “hồi ký” của tôi còn chứa một thứ khác: tên thị trấn mà tôi cho rằng Andy Dufresne hiện đang ẩn thân. Cảnh sát Mexico sẽ vui vẻ hợp tác với cảnh sát Hoa Kỳ, và tôi không muốn sự tự do của tôi — hoặc do tôi không sẵn lòng bỏ đi câu chuyện tôi đã dụng sức, vắt óc viết nên – khiến Andy mất đi bầu trời của mình.

Đoạn tôi nhớ lại cách Andy thủ theo năm trăm đô la vào đây năm 1948, tôi bèn bắt chước cách của anh để mang nó ra. Cẩn tắc vô áy náy, tôi còn thận trọng viết lại từng trang nhắc tới địa danh Zihuatanejo. Nếu những trang giấy này bị phát hiện trong lúc “khám xét bên ngoài” như theo cách người ta gọi ở nhà tù Shawshank, tôi sẽ phải quay lại bóc lịch... nhưng cảnh sát sẽ lùng sục Andy ở một thị trấn ven biển Peru mang tên Las Intrudres.

Hội đồng Tư vấn Ân xá sắp xếp cho tôi công việc “trợ lý đóng hàng” ở một siêu thị rất lớn mang tên FoodWay trong trung tâm thương mại Spruce phía nam Portland — nghĩa là tôi làm nhân viên gói hàng vào túi cho khách, có điều tôi già hơn mặt bằng chung. Bạn biết đấy, chỉ có hai kiểu nhân viên gói hàng, một là già, hai là trẻ. Nhưng dù có là loại nào cũng chẳng ai thèm nhìn. Nếu bạn đến mua hàng ở FoodWay trung tâm thương mại Spruce, có khi tôi đã từng xách đồ ra xe ô tô cho bạn đấy... nhưng bạn phải đến đấy mua sắm giữa tháng Ba và tháng Tư năm 1977, vì tôi chỉ làm việc tại đó trong khoảng thời gian này mà thôi.

Ban đầu, tôi không hề nghĩ rằng mình đủ sức cầm cự ở thế giới bên ngoài đâu. Tôi đã mô tả xã hội trong ngục tù là mô hình thu nhỏ của thế giới bên ngoài, nhưng tôi không hay biết ngoài này, mọi thứ chuyển động vun vút ra sao; người ta cứ lao đi đến chóng mặt. Thậm chí họ còn nói chuyện liến thoắng hơn. Oang oang hơn.

Đời tôi chưa bao giờ phải trầy trật học cách thích nghi đến thế, mà thú thật tôi còn chưa thích nghi nổi... một chút cũng chưa. Ví dụ như phụ nữ chẳng hạn. Sau bốn chục năm không hay biết họ chiếm một nửa dân số loài người, đùng cái tôi lại làm việc trong cửa tiệm đầy phụ nữ. Các bà lão, phụ nữ mang thai mặc áo thun in hình mũi tên chĩa xuống dưới và dòng từ CÓ TRẺ EM, những cô gái thanh mảnh với nhũ hoa nhô lên dưới lần áo sơ mi – thời tôi vào tù, phụ nữ mà ăn mặc kiểu này sẽ bị gô cổ lại rồi mang đi tra hỏi xem đầu óc có bình thường hay không – phụ nữ đủ loại mập ốm và cao thấp. Tôi nhận ra gần như lúc nào hạ bộ của mình cũng hơi cương lên, và tôi chỉ biết rủa xả bản thân vì cái tội già mà không nên nết.

Vào nhà vệ sinh lại là một điều tôi chưa quen nổi. Khi phải đi giải quyết nỗi buồn (cơn buồn luôn đến với tôi vào lúc kim phút chỉ hai mươi lăm), tôi phải cố gắng lắm mới gắn xuống được nhu cầu báo với sếp của mình. Tôi biết ở thế giới bên ngoài vốn vô cùng rực rỡ này, tôi cứ việc đi vào nhà vệ sinh tiểu tiện, đại tiện như mọi người, song biết là một chuyện, bắt bản thân mình thích nghi với điều đó sau bao năm luôn phải báo cáo với tay lính gác gần nhất, nếu không sẽ thẳng tiến vào biệt giam vì tội sơ suất... lại là một chuyện khác.

Sếp của tôi không ưa tôi. Cậu ta trẻ măng, hai mươi sáu hay hai mươi bảy gì đấy, mà tôi tự thấy tôi cũng khiến cậu ta thấy ghét cay ghét đắng tôi, giống như một con chó già nua đớn hèn, quỵ lụy ngửa bụng lên, lết đến chỗ chúng ta sẽ khiến ta cảm thấy ghê người. Chúa ơi, đến tôi còn thấy phát tởm với bản thân mình. Nhưng... tôi không thể bắt mình thôi cái trò đấy. Tôi những mong nói với cậu ta: Ở tù cả đời thì kết cục sẽ như vậy đấy, chàng trai trẻ. Nó biến kẻ cầm quyền trở thành ông chủ, còn biến chúng ta thành con chó cun cút theo chủ. Có thể ta biết mình đã thành con chó, ngay cả khi ta ở trong tù, nhưng vì những kẻ mặc bộ đồ tù khác cũng chung phận chó, nên ta thấy đó là chuyện bình thường. Song khi ra bên ngoài, đấy lại là chuyện lớn. Tuy nhiên, làm sao tôi mở miệng nói với chàng trai trẻ như cậu ta được, bởi cậu sẽ không hiểu nổi. Cả người quản chế của tôi cũng thế, một tay từng là dân Hải quân, tướng người to con, hộ pháp với bộ râu màu hung vĩ đại cùng một bổ truyện cười Ba Lan. Gã gặp tôi đâu đấy năm phút hằng tuần. “Ông có đang ở ngoài chấn song không đấy, Red?” khi chẳng còn truyện cười Ba Lan để mua vui, gã sẽ hỏi tôi câu này. Tôi đáp vâng, và thế là kết thúc buổi nói chuyện, hẹn tuần sau.

Nhạc trên đài phát thanh. Thời tôi vào tù, những ban nhạc lớn mới chỉ bắt đầu có tiếng tăm. Còn giờ, dường như bài hát nào cũng về chuyện giường chiếu. Ô tô thì như mắc cửi. Ban đầu, tôi cảm thấy như thể mỗi lần qua đường là một lần mạng sống của mình ngàn cân treo sợi tóc.

Còn nhiều lắm – thứ nào thứ nấy đều xa lạ và đáng sợ – nhưng chắc bạn nắm sơ lược rồi, hoặc chí ít cũng hiểu được phần nào. Tôi bắt đầu suy tính tới việc gạt chuyện gì đó để kiếm đường quay vào trong. Khi bạn đang trong quá trình theo dõi sau ân xá, cứ làm bừa cũng xong chuyện. Nói ra thì chỉ mang nhục, nhưng tôi đã toan tính đến chuyện chôm ít tiền hoặc trộm vặt trong FoodWay, cái gì cũng được, để trở lại cái nơi yên tĩnh ấy, cái nơi ta nằm lòng trình tự một ngày sẽ ra sao.

Nếu không quen không biết Andy, có lẽ tôi đã vận đến cách ấy. Nhưng tôi cứ nghĩ mãi về anh ta, về việc đằng đẵng bao năm trời, anh ta kiên nhẫn lấy búa đục đẽo tường xi măng để tìm đến tự do. Suy nghĩ cứ trở đi trở lại trong đầu, khiến tôi lấy làm xấu hổ, thành thử tôi lại bỏ ý định kia. Ờ, bạn có thể nói anh ta có nhiều căn cứ để tự do hơn tôi – anh ta có danh tính mới, có cả núi tiền. Song thực ra, điều đó chẳng đúng lắm đâu. Vì anh ta không biết chắc danh tính mới còn ở đó không, và nếu không có danh tính, số tiền sẽ mãi mãi là trên mây hạc vàng. Không, thứ anh ta cần đơn giản chỉ là được tự do, và nếu tôi hất đổ thứ tôi có thì chẳng khác nào phỉ nhổ vào tất cả những gì anh ta đã bỏ bao công sức để đoạt lại.

Và thế là khi có thời gian rảnh, tôi lại xin đi quá giang xuống thị trấn nhỏ Buxton. Thời điểm đó là đầu tháng Tư năm 1977, khi tuyết mới bắt đầu tan trên các cánh đồng, không khí ấm áp dần lên, các đội bóng chày tiến về phương Bắc để thi đấu mùa giải mới, chơi bộ môn thể thao duy nhất mà tôi chắc chắn Chúa ủng hộ. Khi lên đường rong ruổi, tôi lại mang theo la bàn Silva trong túi.

Trong thị trấn Buxton có một đồng cỏ rất lớn, Andy từng nói, và ở cuối đồng cỏ ấy về phía bắc có một tường đá, giống y như bức tường trong bài thơ của Robert Frost. Và đâu đó dọc theo chân tường sẽ có hòn đá không dính dáng gì đến đồng cỏ ở Maine.

Bạn có thể nhận xét nói thế có khác nào mò kim đáy bể. Ở một thị trấn quê cũ nhỏ bé như Buxton có bao nhiêu đồng cỏ kia chứ? Năm chục? Một trăm? Dựa theo kinh nghiệm cá nhân, tôi đoán con số thậm chí còn lớn hơn thế, nếu bạn cộng thêm những cánh đồng giờ đã được canh tác nhưng lúc Andy vào tù thì vẫn là đồng cỏ. Và giả như tôi có tìm được đúng cánh đồng chăng nữa, có khi tôi còn chẳng biết. Vì có khả năng tôi sẽ bỏ qua hòn đá thủy tinh núi lửa màu đen ấy, hoặc khả năng cao hơn nữa là Andy đã cho nó vào túi đem đi mất rồi.

Vậy nên tôi đồng ý với bạn. Không còn nghi ngờ gì nữa, đây đúng là trò mò kim đáy bể. Tệ hơn, đó còn là một hành động nguy hiểm đối với một người đang được theo dõi hậu ân xá, vì một số cánh đồng có cắm biển cấm vào. Và như tôi đã nói, họ sẽ rất vui sướng khi được đá đít ta vào lại hàng nếu ta xớ rớ bước ra hàng lối. Mò kim đáy bể... nhưng chuyện tỉ mẩn đục tường bê tông suốt 27 năm cũng tựa muối bỏ bể đấy thôi. Và khi bạn không còn là người đàn ông cần gì thì cung nấy, chỉ còn là lão già xếp đồ cho khách, có cái thú tiêu khiển để tâm trí không quẩn quanh lo nghĩ về cuộc sống mới cũng tốt. Thủ tiêu khiển của tôi là đi tìm viên đá của Andy.

Rồi thì tôi cứ thế xin quá giang đến Buxton, đoạn cuốc bộ qua các nẻo đường. Tôi lắng tai nghe tiếng chim véo von, nghe tiếng nước róc rách chảy dưới cống, ngắm nghía chai lọ lộ ra dưới lớp tuyết dần tan – tiếc là chỉ toàn những chai vô dụng, không được thu hồi để trả về nhà cung cấp; kể từ khi tôi vào tù bóc lịch, thế giới này càng lúc càng tiêu xài như phá mả – và đi tìm những cánh đồng.

Đa phần sẽ bị loại ngay lập tức. Không thấy bức tường đá nào. Một số cánh đồng có tường đá, nhưng la bàn cho tôi biết nó nằm ở sai hướng. Nhưng tôi vẫn dạo bộ trong những cánh đồng ấy. Nó làm tôi thư thái, và trong những cuộc ngao du, tôi cảm thấy lòng mình thực sự tự do, an bình. Thứ Bảy nọ, có chú chó già lững thững đi cùng tôi. Có hôm tôi còn bắt gặp một chú nai xác xơ vì đông đói.

Và rồi đến ngày 23 tháng Tư, cái ngày tôi sẽ không bao giờ quên dù tôi có sống thêm 58 năm nữa. Đó là một chiều thứ Bảy ấm áp, tôi đang đi lên con đường mà cậu bé câu cá ngoài cầu bảo với tôi là đường Smith Cũ. Xách theo bữa trưa trong chiếc túi FoodWay màu nâu, tôi ngồi trên tảng đá bên vệ đường nhấm nháp. Ăn xong, tôi cẩn trọng chôn phần rác rến như cụ thân sinh ra tôi từng dạy trước khi qua đời, khi tôi còn là thằng oắt con tầm tuổi cậu bé câu cá vừa chỉ tôi tên đường.

Khoảng 2 giờ, tôi đến một cánh đồng rất lớn về phía bên trái. Cuối cánh đồng có tường đá chạy dọc theo hướng tây bắc. Tôi bước lại đó, lép nhép trên nền đất ẩm ướt rồi đi dọc theo bức tường. Một chú sóc buông lời trách mắng tôi từ trên cây sồi.

Đi được ba phần tư chiều dài bức tường, tôi trông thấy hòn đá. Không lẫn vào đâu được. Thủy tinh màu đen, mịn như lụa. Một tảng đá hoàn toàn lạc quẻ so với cánh đồng cỏ trần tục ở Maine. Suốt lúc lâu, tôi cứ thế ngẩn ngơ nhìn, cảm thấy nước mắt chực trào, chẳng rõ vì lý do gì. Chú sóc đi theo tôi vẫn luôn mồm rinh rích. Tim tôi đập điên cuồng trong lồng ngực.

Khi cảm thấy mình đã bình tĩnh lại, tôi bước đến hòn đá, ngồi thụp xuống bên cạnh – các khớp gối của tôi răng rắc như súng hoa cải hai nòng – đoạn chạm tay vào nó. Thật quá. Tôi không nhặt lên vì tôi cho rằng bên dưới có gì đó; tôi có thể quay lưng bước đi mà không kiểm tra xem bên dưới để món đồ gì. Hẳn nhiên, tôi cũng không tính mang hòn đá ấy đi, vì tôi cảm thấy nó chẳng thuộc về tôi, sao tôi mang đi được – tôi cảm thấy lấy hòn đá đi khỏi cánh đồng là hành vi trộm cắp hạ tiện nhất trần đời. Không, tôi chỉ cầm nó lên để lòng tôi tràn trề, để cảm nhận sức nặng, và có lẽ là để chứng minh nó thực sự hiện diện nơi đây, bằng cách cảm nhận bề mặt láng mịn của nó trên da.

Tôi trân trối nhìn thứ bên dưới suốt hồi lâu. Mắt tôi thấy, nhưng tâm trí của tôi mất một lúc mới bắt kịp. Là một phong thư, được bọc cẩn thận bằng túi nhựa để ngăn ẩm mốc. Tên tôi được viết bên trên bằng dòng chữ nắn nót của Andy.

Tôi cầm phong thư lên, để hòn đá trở lại chỗ Andy và người bạn của Andy đã từng đặt.

Gửi Red,

Nếu đương đọc thư này thì anh cũng đã ra tù. Bằng cách này hay cách khác, anh đã trở ra. Và nếu đã lặn lội đến đây, có lẽ anh sẵn lòng dấn bước thêm một chút. Tôi nghĩ anh còn nhớ tên thị trấn ấy đúng không? Số là tôi mong tìm được người bằng hữu giúp đưa công chuyện vào guồng.

Tôi mời anh một ly – anh cứ thong thả nghĩ. Tôi sẽ liên tục dõi theo anh. Hãy nhớ rằng hy vọng là điều tốt, Red ạ, có lẽ là điều tuyệt vời nhất trần đời, mà phàm những thứ tuyệt vời sẽ trường tồn. Tôi mong lá thư này đến tay anh, và khi ấy, anh vẫn mạnh giỏi.

Bạn anh,

Peter Stevens.

Tôi không đọc lá thư ấy trong cánh đồng. Khiếp sợ bao trùm, tôi chợt cảm thấy mình cần rời khỏi nơi ấy trước khi bị ai đó bắt gặp. Có chút văn vở, tôi đem ra chơi chữ một chút: tôi đang sợ bị bắt quả tang.

Trở về phòng, tôi mới đọc, trong khi mùi bữa tối của những ông già bà cả thoang thoảng bay lên từ cầu thang – Beefaroni, Rice-a-Roni, Noodle Roni.[13E] Chẳng cần nhìn cũng có thể biết lớp người lớn tuổi của Mỹ, những người sống dựa trên thu nhập cố định, tối nay ăn gì: thế nào cũng là một món kết thúc bằng chữ roni.

Tôi mở phong thư, đọc từ đầu chí cuối, đoạn đưa tay ôm đầu, nước mắt giàn giụa. Cùng phong thư còn có hai mươi tờ năm mươi độ mới toanh.

Và giờ, tôi ở đây, trong khách sạn Brewster, lại một lần nữa, tôi trốn chạy khỏi khuôn luật – tôi vi phạm quy tắc trong quá trình tạm tha. Tôi đoán sẽ chẳng ai chặn đường để bắt một tội phạm bị truy nã vì tội danh này – giờ thì tôi nên làm gì đây nhỉ?

Tôi thủ theo bản thảo này. Tôi mang một túi hành lý to cỡ túi bác sĩ, trong đó chứa tất cả tư trang. Tôi có mười chín tờ năm mươi đồng, bốn tờ mười đồng, một tờ năm đồng, ba tờ một đồng và dăm xu lẻ. Tôi đã lấy một tờ năm mươi ra mua xấp giấy này cùng một gói thuốc lá.

Giờ thì tôi nên làm gì đây nhỉ?

Nhưng thật ra hỏi cũng chẳng được tích sự gì. Suy cho cùng chỉ có hai lựa chọn mà thôi. Bận rộn sống hay bận rộn chết.

Trước nhất, tôi phải cất tập bản thảo này vào trong túi. Đoạn tôi sẽ kéo khóa, lấy áo khoác, đi xuống tầng dưới rồi trả phòng, rời khỏi khách sạn xập xệ này. Sau đó, tôi sẽ đến một quán rượu trong trung tâm thị trấn, bỏ tờ năm đô la trước mặt nhân viên pha chế rồi bảo anh ta cho tôi hai ly Jack Daniel’s – một cho tôi, một cho Andy Dufresne. Ngoài một đôi chai bia, đây là những ly rượu đầu tiên tôi uống với tư cách người tự do kể từ năm 1938. Tôi sẽ rời khỏi quán rượu, đi lên đường Spring, đến nhà ga Greyhound, mua vé xe buýt đến El Paso qua thành phố New York. Khi đến El Paso, tôi sẽ mua về đến McNary. Và khi đến được McNary rồi, chắc tôi sẽ có cơ hội tìm xem một lão già từng có tiền án như mình có thể kiếm đường băng qua biên giới vào Mexico hay không.

Tất nhiên tôi nhớ như in cái tên. Zihuatanejo. Cái tên đẹp như vậy, sao quên được.

Tôi chợt thấy lòng bừng sáng, reo vui đến độ tôi không cầm nổi bút chì vì tay cứ run lên. Tôi nghĩ chỉ có người tự do mới cảm nhận được tâm thể hào hứng này, một người tự do đang bắt đầu hành trình dài, bất chấp cái kết còn vô định.

Tôi hy vọng Andy có mặt ở đó.

Tôi hy vọng tôi vượt biên thành công.

Tôi hy vọng được gặp bạn mình, được tay bắt mặt mừng.

Tôi hy vọng Thái Bình Dương xanh tựa giấc mơ tôi.

Tôi hy vọng.

MÙA HÈ VỤN VỠ

Tặng Elaine Koster và Herbert Schnall

HỌC SINH NGOAN

1

Trông nó cũng giống như bao học sinh nước Mỹ khác khi nó đạp chiếc xe Schwinn có bánh xe đường kính 66 xen ti mét với ghi đông vững chãi tiến lên trên con đường của khu dân cư ngoại ô, và thật sự là thế: Todd Bowden, mười ba tuổi, cao 172 xen ti mét, nặng 63 ki lô gam, hết sức cân đối, tóc màu bắp non, mắt xanh, răng trắng, đều tăm tắp, da hơi cháy nắng, không chút tì vết do mụn dậy thì.

Vừa đạp xe vun vút qua ánh mặt trời và bóng râm cách nhà một đoạn không xa, nó lại nở nụ cười tràn trề sung sướng vì hè đã đến. Nhìn bề ngoài, nó na ná những đứa trẻ đang làm công việc giao báo, mà đúng thật là thế – nó giao báo Santo Donato Clarion. Nó cũng giống đứa trẻ bán thiệp mừng để được phần thưởng, mà đúng là ngày xưa nó từng làm thế. Loại thiệp nó bán có in tên bên trong - JACK VÀ MARY BURKE, hoặc DON VÀ SALLY, hoặc GIA TỘC MURCHISON. Trông nó cũng giống những thiếu niên vừa huýt sáo vừa làm việc, và nó cũng hay làm thế. Tính ra nó huýt sáo hay ra phết. Bố nó là kiến trúc sư, thu nhập hàng năm đạt mức bốn mươi nghìn đô la. Mẹ nó học đại học chuyên ngành tiếng Pháp và gặp bố của Todd khi chàng trai đang cần tìm bằng được gia sư. Thời gian rảnh, mẹ nhận đánh máy bản thảo. Cô giữ tất cả phiếu liên lạc cũ của Todd trong một tập hồ sơ. Phiếu liên lạc mà cô thích nhất là phiếu điểm cuối năm lớp bốn, trong đó cô Upshaw đã nhận xét: “Todd là một học sinh vô cùng ngoan ngoãn.” Mà thật là thế. Điểm số của nó toàn A và B từ đầu chí cuối. Nếu nó làm tốt hơn thế – ví dụ như đạt toàn bộ điểm A chẳng hạn – bạn bè cùng lứa sẽ bắt đầu nghĩ nó là đứa dị hợm.

Và giờ nó dừng xe đạp trước căn nhà số 963 đường Claremont rồi xuống xe. Căn nhà nhỏ một trệt thụt sâu trên mảnh đất. Nhà sơn trắng với cửa chớp xanh lá và các đường rìa xanh lá. Phía mặt tiền được bao bọc bởi bờ giậu tươi tốt, được cắt tỉa gọn gàng.

Todd gạt những lọn tóc vàng ra khỏi mắt, dắt chiếc xe đạp Schwinn dọc lối xi măng lên bậc tam cấp. Nó vẫn nở nụ cười trên môi, rộng đến mang tai, nhiệt thành hy vọng và cực kỳ cuốn hút. Nó gạt chống bằng mũi chiếc giày chạy bộ hãng Nike, đoạn nhặt tờ báo được gấp gọn ở bậc tam cấp dưới cùng. Không phải tờ Clarion mà là tờ LA. Times. Nó kẹp dưới nách rồi bước lên bậc tam cấp. Trên cùng là cửa ra vào hàng hiên đã gài then, bên trong là một cánh cửa gỗ đồ sộ, không có cửa sổ. Cửa này là dạng có bản lề nằm phía bên phải, phía trên có gắn chuông, bên dưới chuông có hai tấm biển nhỏ được gắn ngay ngắn vào gỗ, bọc nhựa bảo vệ để không ngả vàng hay thấm nước theo thời gian. Đúng là dân Đức, làm gì cũng ưu tiên hiệu quả, Todd nghĩ, nụ cười lại càng lan rộng.

Đó là suy nghĩ của người trưởng thành, và trong đầu, nó luôn thầm tưởng thưởng bản thân mình khi có những suy nghĩ như thế.

Tấm biển phía trên đề ARTHUR DENKER.

Tấm biển phía dưới đề KHÔNG TIẾP NHÂN VIÊN TIẾP THỊ, HÀNG RONG, CON BUÔN.

Vẫn giữ nụ cười trên môi, Todd bấm chuông.

Nó gần như chẳng nghe được tiếng chuông rè rè vang lên đâu đó xa xôi bên trong căn nhà nhỏ. Buông tay khỏi chuông cửa, nó khẽ nghiêng đầu lắng nghe tiếng bước chân. Không thấy động tĩnh gì. Nó liếc cái đồng hồ Timex của mình (một trong những phần thưởng mà nó nhận được khi bán các tấm thiệp ghi tên riêng), thấy đã 10 giờ 12 phút. Giờ này hẳn lão ta đã dậy rồi. Todd luôn thức dậy trễ nhất là 7 giờ rưỡi, ngay cả khi đang nghỉ hè. Dậy sớm lên đồi, đất trời chào đón mà.

Nó lắng tai nghe thêm ba mươi giây nữa, thấy căn nhà vẫn im lim, nó bèn tựa vào chuông, vừa tựa vừa nhìn kim giây chiếc đồng hồ Timex. Nó đè vào chuông cửa đúng bảy mươi mốt giây thì nghe thấy tiếng bước chân loẹt quẹt. Dép lê, nó suy đoán từ âm thanh xoẹt xoẹt khẽ khàng. Todd rất thích suy luận. Tham vọng hiện tại của nó là mai này trở thành thám tử tư.

“Ra đây! Ra đây!” người đàn ông đang giả vờ là Arthur Denker cáu kỉnh cất tiếng. “Tôi đang ra đây! Đừng bấm chuông nữa! Ra rồi đây!”

Todd ngừng bấm chuông cửa.

Dây xích và chốt cửa lạch cạch phía bên kia cánh cửa không cửa sổ. Đoạn cửa mở ra.

Một lão già, khòm lưng trong áo choàng tắm, đứng đó nhìn qua khung lưới ngoài hiên. Điếu thuốc âm ỉ cháy kẹp trên tay. Todd thầm nhủ người đàn ông này trông như phiên bản kết hợp giữa Albert Einstein và Boris Karloff. Lão ta có mái tóc dài, bạc trắng nhưng đang dần ngả sang màu vàng đầy xấu xí, giống xỉn màu vì nicotine hơn là lấp lánh ánh ngà. Mặt lão đầy nếp nhăn, xệ xuống, sưng húp do ngủ, và Todd lấy làm khinh chán khi thấy hẳn là lão đã chẳng buồn cạo râu mấy hôm đổ lại. Bố của Todd hay dạy, “Cạo râu khiến buổi sáng tươi mới.” Thế nên bố nó hôm nào cũng cạo râu, bất kể có phải đi làm hay không.

Hai con mắt đang dán vào Todd đầy chăm chú, trũng sâu trong hốc mắt, vằn vện mạch máu. Ngay khoảnh khắc, Todd thấy thất vọng khôn tả. Đúng là lão ta có nét hao hao Albert Einstein và có nét giống giống Boris Karloff, nhưng hình tượng giống lão ta nhất trần đời này là một lão già vô gia cư gớm ghiếc chuyên lảng vảng cạnh sân ga.

Nhưng tất nhiên, Todd tự nhủ với bản thân, lão ta vừa mới dậy mà. Trước hôm nay, Todd đã nhiều lần bắt gặp Denker (mặc dù nó vô cùng cẩn thận không để Denker thấy mình, còn khuya nhé), thỉnh thoảng vào các dịp ra ngoài, Denker trông rất tươm tất, từng xen ti mét đúng chuẩn sĩ quan đã nghỉ hưu, mặc dù trong những bài báo Todd đọc được ở thư viện, thì tuổi thật của lão ta là bảy mươi sáu tuổi. Vào những hôm Todd theo dõi Denker vào cửa hàng Shoprite để mua sắm, hoặc vào một trong ba rạp chiếu phim dọc lộ trình xe buýt – số là Denker không có xe ô tô – lão luôn chỉn chu mặc một trong ba bộ com lê được giữ gìn, chăm chút, bất kể thời tiết nóng nực ra sao. Nếu có vẻ trở trời, lão sẽ cắp theo dù gấp dưới tay, trông giống như gậy ngắn của dân sĩ quan. Đôi lúc, lão đội chiếc mũ nỉ mềm. Vào những dịp Denker ra ngoài, lão luôn mày râu nhẵn nhụi, hàng ria trắng (dùng để che vết sứt môi phẫu thuật chỉnh hình không hoàn hảo) được cắt tỉa cẩn thận.

“Thằng nhóc,” lão ta cất tiếng. Giọng lão trầm đục, ngái ngủ. Todd lại thêm thất vọng khi trông thấy áo choàng tắm của lão bạc thếch và xơ xác. Một bên cổ áo bo tròn dựng lên, xiêu vẹo chọc vào phần cổ chảy xệ. Trên ve áo trái dây bẩn, có thể là tương ớt hoặc khả năng cao là xốt bít tết A-1, người hôi rình mùi thuốc lá và bia lâu ngày.

“Thằng nhóc,” lão ta lặp lại. “Ta không cần gì hết. Đọc biển đi. Nhóc biết đọc không đấy? Hẳn là biết nhỉ. Con nít Mỹ đứa nào cũng biết đọc mà. Đừng quấy quả, nhóc. Chúc ngày tốt lành.”

Cánh cửa đóng dần lại.

Lúc đó, nó đã có thể huỵch toẹt tất cả ngay tại đấy, rất lâu sau đó, vào một đêm trằn trọc mãi mà giấc ngủ chẳng tới, Todd thầm nghĩ vậy. Cảm giác thất vọng khi lần đầu tiên tận mục sở thị người đàn ông kia ở cự ly gần, thấy lão ta không đeo bộ mặt trưng ra với thế gian – ta có thể bảo bộ mặt ấy đang được treo trong tủ bên cạnh chiếc dù và mũ nỉ mềm – có thể thúc đẩy nó làm thế. Tất cả đã có thể chấm dứt trong khoảnh khắc ấy, âm thanh lách cách nhỏ bé, tầm thường của then cửa cắt phựt toàn bộ những sự kiện xảy ra sau đó như cây kéo to. Nhưng, như đối phương cũng đã nhận xét, nó là một thằng nhóc người Mỹ, mà nó được dạy rằng kiên trì là một đức tính tốt.

“Đừng quên lấy báo của mình, ông Dussander,” Todd nói rồi lễ phép chìa tờ Times ra.

Cánh cửa đang đóng bỗng khựng lại, chỉ cách khung cửa vài phân. Nét biểu cảm căng thẳng, săm soi lướt qua mặt Kurt Dussander rồi biến mất trong phút chốc. Trong sắc mặt ấy còn vẩn chút sợ hãi. Cái cách lão ta xoay xở gạt đi nét biểu cảm kia rất giỏi, nhưng đây lại là lần thứ ba Todd thất vọng. Việc Dussander giỏi là điều quá tầm thường; bởi nó kỳ vọng lão ta đạt đến mức tuyệt vời.

Ôi trời, Todd khinh ghét nghĩ. Ôi trời đất ơi.

Lão ta lại kéo mở cửa. Một tay đầy u cục do viêm khớp mở chốt ngoài hiên, đẩy cửa mở vừa đủ để lão luồn lách chui qua như con nhện và sát đến mức chạm vào mép tờ báo Todd đang cầm. Thằng nhóc ghê người trông thấy móng tay của lão già vừa dài, vừa vàng, vừa họn hoắt. Đó là bàn tay đã dành gần hết thời gian tỉnh táo của mình để cầm hết điếu thuốc này đến điếu thuốc khác. Todd nghĩ hút thuốc lá là thói quen nguy hiểm chết người, một thói quen mà bản thân nó sẽ không bao giờ học. Dussander sống thọ đến tuổi này thì đúng là điều kỳ diệu.

Lão già giật tờ báo. “Đưa ta báo đi.”

“Vâng, thưa ông Dussander.” Todd thả tờ báo ra. Bàn tay như chân nhện kéo vụt nó vào trong. Cánh cửa hiên đóng lại.

“Tên ta là Denker,” ông cụ nói. “Không phải Đu-gien-đờ. Hóa ra cậu không biết đọc à. Tội chưa. Thôi, ngày tốt lành.”

Cửa một lần nữa bắt đầu đóng lại. Todd vội vàng nói thật nhanh trước khoảng trống càng lúc càng hẹp. “Bergen-Belsen, tháng Một năm 1943 đến tháng Sáu năm 1943. Auschwitz, tháng Sáu năm 1943 đến tháng Sáu năm 1944, Unterkommandant. Patin...”

Cánh cửa sững lại. Khuôn mặt chảy xệ, nhợt nhạt bủng beo của lão già kia hiện lên trong khoảng trống như một quả bóng nhăn nhúm, đã xì hơi phân nửa. Todd mỉm cười.

“Ông rời Patin ngay trước người Nga. Ông đến Buenos Aires. Người ta đồn ông phất lên ở đó nhờ đem phần vàng lấy từ Đức đầu tư vào mua bán thuốc. Bất kể là gì đi nữa, ông cũng đã ở Mexico City từ 1950 đến 1952. Sau đó...”

“Nhóc, cậu điên như con chim cúc cu gáy vậy.” Một ngón tay viêm khớp vặn vẹo thành hình tròn quanh cái tai biến dạng. Nhưng cái miệng không răng đang run lên đầy nhu nhược, sợ hãi.

“Từ năm 1952 đến năm 1958 thì tôi không biết,” Todd nói, nụ cười lại càng nở rộng. “Tôi đoán là chẳng ai biết, hoặc biết mà họ làm thinh. Nhưng một điệp viên người Israel đã bắt gặp ông ở Cuba làm tiếp tân trong một khách sạn lớn ngay trước thời Castro lên nắm quyền. Họ mất dấu ông khi phiến quân tiến vào Havana. Ông xuất hiện ở Tây Berlin vào năm 1965. Suýt chút nữa họ đã bắt được ông” Nó liến thoắng phát âm hai từ cuối cùng thành một. Cùng lúc, nó bóp chặt những ngón tay của đối phương thành một nắm tay lớn không ngừng ngọ nguậy. Đôi mắt của Dussander nhìn xuống hai bàn tay xinh xẻo, đầy đặn nhờ đủ chất dinh dưỡng, vốn quen với việc lắp xe đua đồ chơi và các mô hình Aurora. Hai thứ này, Todd lắp cả rồi. Thật ra, mới năm trước thôi, nó với bố còn dựng cả mô hình thuyền Titanic. Hai bố con hí hoáy gần bốn tháng, và giờ bố của Todd trưng nó trong văn phòng.

“Tôi không biết cậu đang nói gì,” Dussander bảo. Khi không đeo răng giả, lời lão phát ra nhíu vào nhau khiến Todd thấy chướng tai. Nghe nó không... chà, không thật lắm. Colonel Klink trong phim Anh hùng của Hogan nghe còn giống phát xít Đức hơn Dussander. Nhưng hẳn là lúc trẻ, lão cũng không phải dạng vừa. Trong một bài báo về trại hành quyết đăng trên Hành động Nam giới, tác giả đã gọi lão ta là Ác quỷ Khát máu của Patin. “Biến khỏi đây đi nhóc. Trước khi ta gọi cảnh sát.”

“Ghê thật, thế ông gọi cảnh sát hộ tôi đi, ông Dussander. Hay đúng hơn, phải gọi ông là Herr Dussander mới phải.” Nó tiếp tục cười, khoe hàm răng hoàn hảo được bổ sung flouride ngay từ khi còn bé và được tắm trong kem đánh răng Crest ba lần một ngày khoảng thời gian tương đương. “Sau năm 1965, không ai thấy bóng dáng ông thêm lần nào... cho đến khi tôi gặp ông cách đây hai tháng, trên xe buýt vào trung tâm thị trấn.”

“Cậu điên rồi.”

“Vậy nếu ông muốn gọi cảnh sát,” Todd vừa nói vừa nhe nhởn cười, “mời ông làm ngay cho. Tôi sẽ ngồi trên thềm đợi. Nhưng nếu ông chưa muốn gọi cảnh sát ngay, thì tôi vào nhà được chứ? Có gì chúng ta bàn thêm.”

Có một khoảng lặng rất dài trong lúc lão già nhìn cậu thiếu niên đang toe toét cười. Chim ríu rít trên những hàng cây. Ở dãy nhà bên cạnh, động cơ máy cắt cỏ đang chạy ổn ã, xa xa, trên những con đường tấp nập hơn, còi xe inh ỏi vang lên, khắc họa nhịp điệu cuộc sống và giao thương riêng.

Dẫu vậy, Todd cảm thấy nghi ngờ manh mún dâng lên trong lòng. Lỡ đâu nó nhầm lẫn thì sao? Nó có sai sót gì không nhỉ? Nó không nghĩ vậy, nhưng đây đâu phải bài tập trên trường. Đây là đời thực. Thành thử nó cảm thấy như trút được đá tảng (tảng đá không to lắm, về sau nó trấn an bản thân mình) khi Dussander cất tiếng: “Cậu thích thì cứ vào trong một lát. Nhưng đơn giản là vì ta không muốn gây rắc rối cho cậu, hiểu chửa?”

“Vâng, thưa ông Dussander,” Todd nói. Nó mở cửa hiền rồi bước vào sảnh. Dussander đóng cánh cửa sau lưng bọn họ, chặn ánh dương ngày mới bên ngoài.

Căn nhà có mùi đồ cũ và thoảng mùi mạch nha. Nó ám mùi giống cái mùi thỉnh thoảng nhà Todd có vào buổi sáng sau khi bố mẹ tiệc tùng tưng bừng mà mẹ nó chưa kịp mở cửa cho không khí lưu thông. Nhưng thứ mùi này hôi hơn nhiều. Nó tồn tại và in hằn trong từng đường gân thớ thịt nơi này. Nó là tổ hợp mùi rượu, đồ chiên, mồ hôi, quần áo cũ và thuốc thang gì đó nặng mùi như Vicks hoặc Mentholatum. Hành lang tối tăm trong khi Dussander đứng quá gần, đầu lão ta rụt vào cổ áo choàng, trông chẳng khác nào kền kền đang chờ con vật bị thương nào đó chuẩn bị từ giã cõi đời. Trong khoảnh khắc ấy, dù râu ria lởm chởm và lớp da có phần bèo nhèo, Todd vẫn có thể hình dung một người đàn ông trong bộ đồng phục đen của lực lượng Schutzstaffel rõ nét hơn hẳn những lần bắt gặp lão ta trên đường từ trước tới nay. Nó cảm thấy sự sợ hãi tựa lưỡi dao bén ngót bất thình lình sượt vào bụng. Dăm ba nỗi sợ vặt, sau nó chữa lại.

“Xin nói trước với ông, nếu tôi gặp bất trắc gì...” Todd cất tiếng, chưa kịp nói hết câu thì Dussander đã khinh khỉnh phẩy tay hàm ý gọi nó vào phòng khách, khiến nó cảm thấy máu nóng dồn lên họng và dâng lên má.

Todd đi theo lão, lần đầu tiên, nụ cười của nó nao núng. Trước đó, nó không hề hình dung mọi chuyện sẽ diễn ra theo kịch bản này. Nhưng đâu sẽ vào đấy thôi. Mọi thứ rồi sẽ ổn thỏa. Tất nhiên là vậy rồi. Trước giờ đều thế mà. Nó lại toét miệng nở nụ cười khi bước vào trong phòng khách.

Thất vọng lại chồng chất thất vọng – thất vọng kinh khủng khiếp! - nhưng đáng lý nó phải chuẩn bị tinh thần sẵn cho việc này. Tất nhiên không có bức tranh sơn dầu vẽ chân dung Hitler với chỏm tóc lủng lẳng trước trán và đôi mắt dõi theo nhất cử nhất động của chúng ta. Không có huân chương cất trong hộp, không có thanh kiếm nghi lễ nào gắn trên tường, không có khẩu súng ngắn Luger hay PPK Walther nào trên mặt lò sưởi (thật ra chẳng có cái mặt lò sưởi nào). Dĩ nhiên, Todd tự nhủ, lão ta có bị điên mới trưng những thứ ấy ra trước mặt bàn dân thiên hạ. Dẫu vậy, gạt tất tần tật những điều hay thấy trên phim ảnh hoặc ti vi ra khỏi đầu chẳng phải chuyện dễ dàng gì cho cam. Căn phòng này trông giống phòng khách điển hình của những lão già sống neo đơn dựa vào đồng lương hưu có phần eo hẹp. Lò sưởi giả lát gạch giả. Bên trên treo đồng hồ Westclox. Có một chiếc ti vi Motorola trắng đen để trên giá; đầu ăng ten được bọc bằng giấy bạc để bắt tín hiệu tốt hơn. Sàn nhà được trải thảm xám; bề mặt mòn nhẵn. Giá đựng tạp chí cạnh xô pha bày một số tựa như National Geographic, Reader’s Digest và L.A. Times. Thay vì chân dung Hitler hoặc thanh kiếm nghi lễ thì trên tường lại là giấy chứng nhận quốc tịch lồng khung và hình chụp một người phụ nữ đội mũ trông rõ kỳ khôi. Về sau, Dussander nói với nó loại mũ này được gọi là mũ hình quả chuông, vốn rất thịnh hành vào thập niên hai mươi, ba mươi ngày trước.

“Vợ ta đấy,” Dussander bồi hồi nói. “Bà ấy qua đời năm 1955 vì bệnh phổi. Lúc đó, ta đang làm việc ở Nhà máy Động cơ Menschler ở Essen. Lòng ta như tan nát.”

Todd tiếp tục mỉm cười. Nó bước qua căn phòng, cứ tưởng muốn nhìn người phụ nữ trong bức hình rõ hơn. Hóa ra thay vì nhìn bức ảnh, nó lại mân mê chụp đèn của chiếc đèn bàn con con.

“Dừng ngay!”Dussander gay gắt nạt nộ. Todd khẽ giật nảy mình.

“Hành động ra dáng quá,” nó chân thành nhận xét. “Vô cùng quyền uy. Ilse Koch[14E] là kẻ đã làm chụp đèn từ da người phải không nhỉ? Mụ ta cũng là kẻ đã làm trò với những ống thủy tinh.”

“Ta chẳng hiểu cậu đang nói gì,” Dussander đáp. Có một gói thuốc lá Kool loại không đầu lọc trên nóc ti vi. Lão chìa gói thuốc về phía Todd. “Hút không?” lão hỏi rồi nở nụ cười. Nụ cười trông thật gớm guốc.

“Không. Hút thuốc gây ra ung thư phổi. Ngày trước bố tôi cũng hút, nhưng ông bỏ rồi. Ông ấy đến Smokenders để cai.”

“Thế kia đấy.” Dussander rút que diêm từ túi áo choàng rồi lãnh đạm quẹt nó vào lớp vỏ nhựa của chiếc ti vi Motorola. Vừa phà khói, lão ta vừa nói: “Cậu có thể cho ta một lý do tại sao ta không nên gọi cảnh sát và nói với họ những lời buộc tội khủng khiếp mà cậu vừa thốt lên không? Có lý do nào không? Mau mồm lên, nhóc. Điện thoại nằm ngay cuối hành lang. Coi chừng bố cậu cho no đòn đấy. Khéo có khi cậu sẽ phải kê nệm để ngồi ăn tối cả tuần ấy chứ?”

“Bố mẹ tôi không dạy con bằng cách đánh đập. Hình phạt thể xác chỉ tổ gây ra thêm nhiều vấn đề chứ chẳng sửa chữa được là bao.” Mắt của Todd chợt lóe lên. “Ông có đánh đập người nào không? Những người phụ nữ. Ông có lột đồ của họ và...”

Kinh ngạc đến á khẩu, Dussander tiến đến chỗ điện thoại.

Todd lạnh lùng: “Ông không nên làm thế.”

Dussander quay người. Bằng tông giọng hết sức cân nhắc, chỉ hơi lệch do không đeo răng giả, lão nói: “Ta chỉ nói một lần thôi, cậu nhóc, một lần duy nhất thôi. Tên ta là Arthur Denker. Trước giờ ta chỉ có cái tên ấy; thậm chí chẳng phải qua đất Mỹ thì cái tên được Mỹ hóa đâu. Bố ta đặt cho ta cái tên Arthur, bởi cụ rất hâm mộ truyện của Arthur Conan Doyle. Tên của ta chưa bao giờ là Doo-Zander, Himmler[15E] hay ông già Noel. Ta là trung úy dự bị thời chiến. Ta chưa từng tham gia Đảng quốc xã. Trong trận chiến Berlin, ta tham chiến trong ba tuần. Ta công nhận đúng là trong những năm cuối thập niên ba mươi, khi mới kết hôn, ta ủng hộ Hitler. Hắn ta chấm dứt cuộc khủng hoảng và lấy lại một phần danh dự dân chúng ta đánh mất trong hậu quả mà Hiệp ước Versailles đầy bất công, đáng căm phẫn để lại. Ta đoán ta ủng hộ hắn phần nhiều là vì ta kiếm được công ăn việc làm và thuốc lá được bán trở lại, ta cũng không cần lục lọi ống cống khi cần hút thuốc. Vào cuối thập niên ba mươi, ta đã nghĩ hắn ta là kẻ vĩ đại. Có lẽ theo cách riêng thì hắn thật sự như vậy. Nhưng cuối cùng, hắn phát rồ, chỉ đạo những đội quân ma theo lời hô mưa gọi gió của một tay chiêm tinh. Hắn thậm chí còn cho con chó Blondie của mình một viên thuốc tự sát. Đúng là hành động của gã điên; mà đến hồi kết, chúng đều hóa điên cả rồi, những kẻ điên vừa hát ‘Bài ca của Horst Wessel’[16E] vừa cho con cái mình uống thuốc độc. Vào ngày 2 tháng Năm năm 1945, trung đoàn của ta đầu hàng quân Mỹ. Ta nhớ một binh nhì mang tên Hackermeyer đã tặng ta một phong sô cô la. Chẳng có lý do gì để tiếp tục chống phá; cuộc chiến đã qua rồi, thực ra tất cả đã kết thúc từ tháng Hai. Ta bị giam giữ ở Essen và được đối xử rất đàng hoàng. Chúng ta nghe các phiên tòa Nuremberg trên đài phát thanh, và khi Goering[17E] tự sát, ta đổi mười bốn điếu thuốc Mỹ để lấy nửa chai Schnaps rồi uống cho say. Khi được thả ra, ta làm công nhân lắp bánh xe ô tô ở Nhà máy Động cơ Essen cho đến lúc về hưu năm 1963. Sau đó, ta di cư tới Hoa Kỳ. Cả đời ta chỉ ôm mộng được đặt chân đến vùng đất này. Năm 1967, ta trở thành công dân của Mỹ. Giờ ta là người Mỹ. Được đi bầu. Không Buenos Aires. Không mua bán ma túy. Không Berlin. Không Cuba.” Lão phát âm nó là Cư-ba. “Và giờ nếu cậu không ra khỏi đây, ta sẽ gọi điện thoại đấy.”

Lão ta nhìn Todd nhưng nó chẳng buồn động đậy. Đoạn lão đi dọc hành lang, nhấc điện thoại lên. Thế mà Todd vẫn đứng yên trong phòng khách, bên cạnh cái bàn đặt chiếc đèn con con.

Dussander bắt đầu quay số. Todd nhìn theo lão ta, tim đập nhanh dần trong lồng ngực cho đến khi trống ngực inh tai. Bấm đến con số thứ tư, Dussander quay lại, nhìn nó. Vai lão ta chùng xuống. Lão đặt điện thoại xuống.

“Thằng nhóc,” lão ta thở hắt, “Chỉ là một thằng nhóc.”

Todd nở nụ cười rộng đến mang tai nhưng đầy vẻ khiêm tốn.

“Làm thế nào mà cậu phát hiện ra”

“Chút may mắn và rất nhiều công sức,” Todd đáp. “Tôi có một người bạn tên Harold Pegler, cả hội gọi cậu này với cái tên Foxy. Cậu ta chơi chốt gôn hai trong đội của tôi. Bố cậu ta để rất nhiều tạp chí trong ga ra. Những kệ rất to đựng tạp chí về chiến tranh ngày xưa. Tôi có tìm những số mới hơn, nhưng chủ sạp báo đối diện trường học bảo đa số mấy tạp chí đó dẹp tiệm hết rồi. Đa số các cuốn tạp chí có hình mấy thằng lính Đức – ý tôi là binh lính Đức – và lính Nhật tra tấn phụ nữ. Các bài báo về trại tập trung. Tôi ngấu nghiến đọc lấy đọc để mấy bài về trại tập trung”

“Cậu... ngấu nghiến nó à.” Dussander chằm chằm nhìn nó, tay đưa lên đưa xuống chà xát má, tạo ra âm thanh ram ráp như giấy nhám.

“Ngấu nghiến. Ý là tôi thấy hứng với nó. Tôi thấy thích thú ấy.”

Nó nhớ như in cái ngày nó đứng trong ga ra nhà Foxy – thậm chí nó đồ rằng mình kỷ niệm ấy hơn hẳn những điều gì khác trong đời mình. Nó nhớ năm lớp năm, trước Ngày hội Hướng nghiệp, cô Anderson (tất cả đám học trò gọi cô là Cô Bọ vì răng cửa của cô rất to) bảo với cả lớp về chủ đề tìm kiếm NIỀM HỨNG THÚ LỚN LAO của đời mình.

“Mọi thứ sẽ đột ngột bừng nở,” Cô Bọ Anderson thao thao đầy hào hứng. “Các em chỉ cần nhìn thấy thứ gì đó lần đầu tiên, và ngay lập tức, các em biết mình đã tìm ra NIỀM HỨNG THÚ LỚN LAO của đời mình. Tựa hồ chìa khóa đánh cạch trong ổ. Hoặc tựa hồ trái tim bừng nở tình yêu đầu. Đó là lý do Ngày hội Hướng nghiệp là thứ vô cùng quan trọng, các em ạ – vì có thể vào hôm ấy, các em sẽ tìm được NIỀM HỨNG THÚ LỚN LAO của đời mình.” Đoạn cô tuôn ra một tràng về NIỀM HỨNG THÚ LỚN LAO của đời cô, hóa ra chẳng phải giảng dạy lớp năm mà là sưu tập bưu thiếp thế kỷ mười chín.

Lúc ấy, Todd nghĩ cô Anderson chỉ tào lao thiên địa, nhưng vào cái ngày định mệnh ở ga ra Foxy, nó chợt nhớ tới những lời cô dạy và tự hỏi phải chăng những lời cô nói là chí lý.

Hôm ấy, gió Santa Ana cứ vù vù thổi, phía đông lại đang xảy ra nạn cháy cây tầm thấp. Nó còn nhớ mùi cháy nóng rẫy và nhớp nhúa. Nó còn nhớ mái đầu húi cua của Foxy cùng những vụn sáp Butch bám trên chỏm tóc. Nó nhớ rõ từng chi tiết.

“Tớ nhớ bố có cất truyện tranh ở đâu đó,” Foxy nói. Mẹ nó đang mệt do hôm trước nhậu say nên đã đuổi cả bọn ra khỏi nhà vì cái tội làm ồn. “Hay lắm. Đa số toàn truyện Âu, nhưng có mấy cuốn Turok, Con trai Đá và...”

“Mấy cuốn kia là gì vậy?” Todd hỏi, tay chỉ về những thùng giấy đầy ụ cất dưới cầu thang.

“À, mấy cuốn đó dở òm,” Foxy đáp. “Toàn là truyện chiến tranh có thật thôi. Chán lắm.”

“Tớ đọc được không?”

“Được chứ. Để tớ đi tìm mấy cuốn truyện tranh.”

Nhưng đến lúc Foxy Pegler tìm ra, Todd đã chẳng thèm đọc truyện tranh nữa rồi. Nó như bị mất hồn. Mất hồn hoàn toàn.

Tựa hồ chìa khóa đánh cạch trong ổ. Hoặc tựa hồ trái tim bừng nở tình yêu đầu.

Chính xác cảm giác trong lòng nó là thể. Nó biết quân Mỹ đội mũ vành tròn bọc lưới, còn quân Đức đội mũ dạng vuông. Nó biết quân Mỹ đánh thắng hầu hết các trận chiến, rồi về cuối cuộc chiến, quân Đức phát minh ra tên lửa, bắn phá từ Đức đến Luân Đôn. Nó còn biết dăm ba điều về trại tập trung nữa kìa.

Khác biệt giữa những kiến thức ấy với thứ nó tìm được trong đống tạp chí cất dưới cầu thang ga ra nhà Foxy cũng giống như khác biệt giữa việc nghe kể về vi trùng rồi trực tiếp thấy chúng dưới kính hiển vi, lúc nhúc bò tới bò lui và còn sống nhăn.

Nào là Ilse Koch. Nào là những lò hỏa thiêu, cửa mở toang với bản lề vón đầy bồ hóng. Nào là những tay lính khoác trên mình đồng phục đen của lực lượng Schutzstaffel và những tù nhân trong đồng phục kẻ sọc. Thứ mùi của giấy tạp chí cũ giống y mùi của trận cháy rừng vượt tầm kiểm soát ở phía đông Santo Donato, và nó có thể cảm nhận những tờ giấy cũ vụn ra dưới đầu ngón tay mình, cứ thế, nó lật hết trang này đến trang khác, tưởng chừng nó không còn trong ga ra nhà Foxy nữa mà đang trôi dạt đâu đó trong dòng thời gian, cố vật lộn với suy nghĩ chúng thật sự đã làm những hành động thế này ư, con người mà lại làm như vậy kia à, có người cho phép chúng hành động thế sao, đầu nó ong lên vì khiếp đảm trộn lẫn với hào hứng, mắt nó nóng bừng, căng lên, nhưng nó vẫn đọc tiếp, và từ cột in bên dưới bức hình những thân người chồng chéo lên nhau ở một nơi mang tên Dachau, con số này đập vào mắt nó:

6.000.000.

Nó đã thầm nghĩ: Người ta kèm nhèm ghi sai, thêm một hai số không rồi, con số này gấp đôi số dân ở L.A. còn gì! Nhưng trong một tạp chí khác (bìa tạp chí có hình một người phụ nữ bị xích vào tường trong khi một gã đàn ông mặc quân phục Đức Quốc xã cầm que cời lửa trong tay tiến lại gần cô với nụ cười ngoác tận mang tai), nó lại trông thấy con số ấy:

6.000.000.

Cơn đau đầu càng lúc càng như búa bổ. Miệng nó khô khốc. Văng vẳng từ đằng xa, nó nghe thấy Foxy bảo cậu ta phải vào ăn tối. Todd hỏi Foxy liệu nó có thể ở trong ga ra đọc trong lúc Foxy ăn được không. Foxy nhìn nó với vẻ thoáng bối rối, nhún vai, đoạn đồng ý. Thế là Todd cứ say sưa đọc, khom người bên những thùng đựng tạp chí chiến tranh cũ, cho đến khi mẹ nó gọi điện thoại bắt nó về nhà.

Tựa hồ chìa khóa đánh cạch trong ổ.

Tất cả những cuốn tạp chí đều bảo những gì đã xảy ra là điều vô cùng tệ hại. Nhưng những câu chuyện ấy đều được kể tiếp ở phần cuối cuốn tạp chí, và khi lật đến những trang này, ta sẽ thấy bao quanh những dòng lên án chiến tranh toàn là quảng cáo cho sản phẩm như dao Đức, thắt lưng, mũ bảo hiểm, cũng như Magic Trusses và Thuốc đảm bảo mọc tóc. Những quảng cáo này bản cờ Đức trang trí hình chữ vạn, súng lục Luger của Đảng quốc xã và trò chơi mang tên Tấn công Thiết giáp cũng như các khóa học từ xa, giới thiệu phương thức làm giàu bằng cách bán giày đế cao cho những anh chàng thiếu thước tấc. Họ lên án chiến tranh là điều tồi tệ, nhưng xem ra rất nhiều người chẳng buồn quan tâm.

Tựa hồ trái tim bừng nở tình yêu.

Ô phải, nó nhớ như in cái ngày hôm ấy. Nó nhớ từng chi tiết – cuốn lịch ố vàng của những năm tháng đã thành dĩ vãng trên bức tường phía sau, vết dầu dính trên sàn xi măng, cách các cuốn tạp chí được cột lại bằng dây màu cam. Nó nhớ cơn đau đầu đã đau lại càng như búa bổ mỗi lần nó nhớ đến con số vượt ngoài tầm tưởng tượng:

6.000.000.

Nó nhớ mình đã nghĩ: Mình muốn biết tất cả những gì đã xảy ra ở những nơi này. Tất tần tật. Và mình muốn biết điều gì đúng hơn – ngôn từ hay những quảng cáo họ đăng đằng sau ngôn từ ấy.

Mãi một khoảng thời gian rất lâu sau đó, nó mới đẩy thùng giấy xuống dưới cầu thang, nó nhớ đến Cô Bọ Anderson và thầm nhủ: Cô nói đúng. Mình đã tìm ra NIỀM HỨNG THÚ LỚN LAO của đời mình.

Dussander cứ thế nhìn Todd hồi lâu. Đoạn lão bước qua phòng khách, nặng nề gieo mình xuống chiếc ghế đung đưa. Lão lại đưa mắt nhìn Todd, bất lực không thể phân tích nổi nét biểu cảm có phần mơ màng, có phần hoài niệm trên khuôn mặt cậu thiếu niên.

“Phải, ban đầu tôi chỉ quan tâm đến những cuốn tạp chí ấy thôi, nhưng dần dà, tôi phát hiện rất nhiều điều họ nói chỉ là xằng bậy. Vì thế, tôi đến thư viện và nghiên cứu thêm. Nhiều thứ còn choáng váng hơn. Ban đầu, bà thủ thư lôi thôi nhếch nhác không chịu cho tôi đọc loại sách này vì nó nằm trong phần sách cho người trưởng thành của thư viện, nhưng tôi bảo mụ ta tôi đọc để làm bài trên trường. Nếu để làm bài trên trường, họ phải cho tôi đọc chứ chẳng còn cách nào khác. Tuy nhiên, mụ ta vẫn gọi cho bố tôi.” Đôi mắt của Todd nhướn lên đầy khinh miệt. “Như thể mụ ta tưởng bố không biết tôi làm gì, ông hiểu ý tôi không”

“Bố của cậu biết sao?”

“Biết chứ sao không. Bố tôi còn nghĩ con trẻ nên hiểu về cuộc sống càng sớm càng tốt kìa – cả mặt xấu lẫn mặt tốt. Như thế mới chuẩn bị tinh thần để đương đầu được. Bố tôi dạy cuộc đời là một con hổ mà ta phải biết chụp đuôi, nếu ta không biết bản chất của con thú ấy, đừng trách tại sao ta bị ăn thịt.”

“Hừm,” Dussander ậm ừ.

“Mẹ tôi cũng có quan điểm như thế.”

“Hừm,” Dussander trông có vẻ sững sờ, chẳng rõ là mình đang lạc chốn nào.

“Nói tóm lại,” Todd quay lại câu chuyện, “tài liệu trong thư viện chất lượng lắm. Họ có đến cả trăm cuốn sách với nội dung về trại tập trung của Đức quốc xã, chẳng cần đi đâu xa, ngay tại thư viện Santo Donato này. Hẳn rất nhiều người thích đọc những cuốn sách ấy. Không có nhiều hình ảnh như trong tạp chí của bố Foxy, nhưng tư liệu hết sức ngon lành. Những cái ghế có gai nhọn xuyên qua mặt. Dùng kìm nhổ răng bọc vàng. Khí độc xộc ra từ vòi sen.” Todd lắc đầu. “Các người đúng là chơi tới bến đấy, ông có công nhận không? Quả thật chẳng từ thủ đoạn gì.”

“Kinh thật,” Dussander nặng nề nói.

“Thậm chí tôi còn làm nguyên một bài nghiên cứu nữa kia, và ông biết tôi được bao nhiêu điểm không? A cộng đấy nhé. Tất nhiên tôi phải cẩn thận. Phải khôn khéo khi viết về chủ đề này. Cẩn thận chứ không thì thiệt thân.”

“Vậy sao?” Dussander hỏi. Bàn tay run bần bật, lão rút thêm một điếu thuốc lá.

“Ồ đúng thế. Tất cả những cuốn sách ấy đều đi theo cách nhất định. Như thể những kẻ viết ra chúng đã phát mửa trước nội dung chính họ viết ra.” Todd nhíu mày, vật lộn với suy nghĩ ấy, cố nói nó thành lời. Nó chưa biết dùng từ gì để mô tả lối viết văn ấy nên hơi chật vật khi mô tả. “Tất cả bọn họ viết như thể họ chong chong thức trắng biết bao đêm. Rằng chúng ta phải cẩn thận để những điều như thể không bao giờ xảy ra nữa. Tôi viết bài nghiên cứu theo kiểu đấy, và tôi đoán lý do giáo viên cho tôi điểm A chỉ đơn giản là vì tôi đọc hết đống tư liệu ấy mà không nôn thốc nôn tháo bữa trưa của mình.” Một lần nữa, Todd lại nở nụ cười đắc thắng.

Dussander rít thật sâu điếu thuốc lá Kool không đầu lọc. Điếu thuốc run run. Khi phà khỏi ra từ lỗ mũi, lão húng hắng ho theo kiểu người già. “Thật không tài nào tin nổi cuộc nói chuyện này lại đang xảy ra,” lão nói. Chúi người tới trước, lão trân trân nhìn Todd. “Nhóc, cậu có biết chủ nghĩa hiện sinh không”

Todd phớt lờ câu hỏi. “Ông đã lần nào gặp Ilse Koch chưa?”

“Ilse Koch à?” Dussander đáp thật khẽ, gần như không nghe thấy. “Có, ta từng gặp rồi.”

“Bà ta có đẹp không?” Todd hăm hở hỏi. “Ý tôi là...” Tay nó mô tả một chiếc đồng hồ cát trong không khí.

“Hẳn cậu từng nhìn thấy hình bà ta rồi chứ?” Dussander hỏi. “Một kẻ sùng thượng nhiệt thành như cậu kia mà?”

“Sùng... sùng cái gì kia...”

“Kẻ sùng thượng” Dussander giải thích, “kẻ đam mê thứ gì đó. Kẻ... hứng thú cao độ với thứ gì đó.”

“Vậy sao? Hay nhỉ.” Trong chốc lát, nụ cười toe toét của Todd nhuốm màu bối rối và yếu đuối, nhưng rồi nhanh chóng rực rỡ đầy đắc thắng. “Tất nhiên, tôi thấy hình bà ta rồi. Nhưng hình trong sách thì ông biết rồi đấy.” Nó nói như thể Dussander sở hữu tất tần tật những cuốn này. “Toàn tranh trắng đen, mờ mịt... đa số là hình chụp nhanh. Chẳng kẻ nào biết họ đang chụp những bức ảnh lưu danh sử sách. Vòng một bà ta nở nang lắm à?”

“Bà ta vừa béo vừa lùn, da lại xấu,” Dussander gọn lỏn. Lão gí nửa điếu thuốc hút dở xuống đĩa bánh Table Talk bằng thiếc đựng đầy đầu mẩu.

“Ôi. Chán thế.” Mặt của Todd thuỗn ra thất vọng.

“Đời lắm chữ ngờ,” Dussander trầm ngâm nhìn Todd. “Cậu trông thấy hình của ta trong một cuốn tạp chí phiêu lưu chiến tranh, và tình cờ thế nào, cậu lại ngồi bên cạnh ta trên xe buýt. Chậc!” Lão đấm tay xuống thành ghế, nhưng không quá mạnh.

“Không phải, thưa ông Dussander. Còn nhiều điều chứ không chỉ có thể. Rất nhiều là đằng khác,” Todd sốt sắng bổ sung, chúi người tới trước.

“Ồ? Vậy sao?” Đôi lông mày rậm nhướn lên, lịch thiệp thể hiện thái độ bán tín bán nghi.

“Đương nhiên. Những bức hình chụp ông mà tôi dán trong sổ sưu tầm có tuổi đời ba chục năm là ít. Giờ là năm 1974 rồi mà.”

“Cậu có... sổ sưu tầm sao?”

“Ồ, phải, thưa ông! Sổ của tôi hoành tráng lắm. Phải đến vài trăm bức hình. Để có dịp, tôi cho ông xem. Ông sẽ há hốc mồm cho xem.”

Gương mặt của Dussander nhăn lại đầy ghê tởm, nhưng lão không nói gì.

“Mấy lần đầu gặp ông, tôi không dám chắc chắn. Và rồi một ngày nọ, trời mưa, ông lên xe buýt mà trên người vẫn mặc chiếc áo mưa màu đen bóng loáng.”

“Là vậy ư,” Dussander kinh ngạc.

“Chính nó. Có một bức ảnh ông mặc áo khoác tương tự trong cuốn tạp chí ở ga ra nhà Foxy. Ngoài ra cũng có bức hình chụp ông mặt áo bành tô của Schutzstaffel trong một cuốn sách ở thư viện. Hôm ấy, khi bắt gặp ông, tôi đã tự nhủ với bản thân mình, “Không còn nghi ngờ gì nữa. Đó chính là Kurt Dussander.’ Thế là tôi bắt đầu bám theo ông…”

“Cậu làm gì kia?”

“Bám theo ông. Theo dõi ông. Tôi nuôi mộng sau này trở thành thám tử tư như Sam Spade trong sách, Mannix trên ti vi mà. Tôi cẩn thận từng li từng tí. Tôi không muốn ông cảnh giác. Ông muốn xem vài bức hình không?”

Todd lấy từ túi sau bọc đựng hồ sơ đã gập đôi. Mồ hôi khiến nắp phong bì bết xuống. Nó cẩn trọng gỡ ra. Mắt nó long lanh như một cậu bé đang nghĩ về ngày sinh nhật hay lễ Giáng sinh, hoặc pháo hoa mà nó sẽ bắn vào ngày Quốc khánh 4 tháng Bảy.

“Cậu chụp hình ta sao?”

“Ôi, chứ còn gì nữa. Tôi thủ theo chiếc máy ảnh nhỏ mà. Máy Kodak. Vừa mỏng vừa dẹt, lọt thỏm trong tay. Khi đã quen rồi, ta có thể chụp hình đối tượng mà chỉ cần cầm máy ảnh trong tay, xòe ngón tay đủ rộng để ống kính lọt qua. Đoạn dùng ngón cái bấm nút.” Todd cười bẽn lẽn. “Tôi quen rồi nhưng trong lúc hành sự vẫn vô tình chụp rất nhiều hình ngón tay mình. Nhưng tôi nhất quyết không chịu từ bỏ. Tôi cho rằng con người ta có thể làm bất cứ điều gì nếu họ đủ nỗ lực, ông hiểu không? Nghe sến súa thật nhưng đúng là thế.”

Kurt Dussander trông bợt bạt và hom hem, rúm ró trong bộ áo choàng. “Cậu đem đến tiệm cho người ta rửa ảnh à, nhóc?”

“Hả?” Khuôn mặt Todd đầy vẻ choáng váng và giật mình, đoạn chuyển sang khinh khi. “Không! Ông nghĩ tôi là ai vậy, tôi đâu có ngu! Bố tôi có phòng tối. Từ lúc chín tuổi tôi đã tự rửa ảnh rồi.”

Dussander chẳng nói gì, nhưng lão giãn ra khuôn mặt đã hồng hào trở lại một chút.

Todd đưa cho lão ta vài tấm ảnh in giấy bóng, rìa thô ráp cho thấy đúng là chúng được rửa ở nhà. Dussander xem qua một lượt, im lặng đầy nộ khí. Có tấm chụp lão ngồi thẳng lưng bên cạnh cửa sổ trong chiếc xe buýt vào trung tâm thị trấn, tay cầm cuốn tiểu thuyết Trăm năm – tác phẩm mới nhất của James Michener trên tay. Có tấm chụp lão đứng ở trạm xe buýt đại lộ Devon, dù cắp dưới nách, đầu nghiêng ra sau theo một góc gợi nhớ đến hình tượng tướng De Gaulle với vẻ ngoài đầy oai nghiêm. Có tấm chụp lão đứng dưới hiên rạp chiếu phim Majestic, uy nghi, lặng thinh, nổi bật giữa những thanh thiếu niên ngả ngớn và những bà nội trợ khuôn mặt bần thần, tóc cuốn lỗ nhờ chiều cao và dáng điệu. Cuối cùng là tấm hình lão nhìn vào hòm thư của mình.

“Tôi cứ sợ ông sẽ phát hiện khi tôi chụp bức này,” Todd kể. “Rủi ro có tính toán cả đấy. Tôi đang đứng ngay bên kia đường. Ôi trời ơi, ước gì tôi có tiền sắm hẳn máy Minolta với ống kính tele. Rồi sẽ có ngày...” Todd tỏ vẻ bâng khuâng.

“Hẳn cậu đã dựng sẵn một câu chuyện để phòng hờ rồi phải không”

“Cùng lắm thì tôi hỏi ông có nhìn thấy chó nhà tôi không. Tóm lại, sau khi rửa ảnh, tôi so sánh chúng với những bức này.”

Nó đưa cho Dussander ba bức hình đã được sao chép. Trước đó, lão đã nhìn thấy những bức ảnh này rất nhiều lần. Bức hình đầu tiên chụp lão trong phòng làm việc ở trại tái định cư Patin; hình đã bị cắt xén, chỉ còn thể hiện lão và lá cờ Đức quốc xã trên giá bên cạnh bàn làm việc. Tấm hình thứ hai chụp vào ngày lão tòng quân. Bức ảnh cuối cùng chụp cảnh lão bắt tay với Heinrich Gluecks, nhân vật chỉ đứng sau Himmler.

“Lúc đó tôi khá chắc chắn rồi, nhưng tôi không thể kiểm tra xem ông có bị sứt môi hay không vì bộ râu chết tiệt kia. Song tôi phải chắc chắn như đinh đóng cột mới được, nên tôi đã làm cái này.”

Nó đưa cho lão tờ giấy cuối cùng trong bọc đựng. Tờ giấy đã được gập đi gập lại rất nhiều lần. Đất cát đóng bẩn ở các nếp gấp. Góc giấy bị quăn và mủn hết cả – tình trạng của những tờ giấy nằm trong túi của những cậu thiếu niên không bao giờ thiếu việc để làm, nơi để đi. Đó là bản sao một tờ giấy truy nã của Israel về Kurt Dussander. Cầm nó trong tay, Dussander ngẫm nghĩ về những xác chết nhất quyết không chịu yên, không để bị chôn dưới lòng đất.

“Tôi đã lấy dấu vân tay của ông,” Todd vừa nói vừa mỉm cười. “Rồi tôi đem so sánh với dấu tay trên tờ thông tin truy nã.”

Dussander há hốc nhìn nó rồi thốt lên từ tiếng Đức mang nghĩa mẹ kiếp. “Không thể nào!”

“Có chứ sao không. Bố mẹ tôi tặng tôi một bộ tạo dấu vân tay vào dịp Giáng sinh năm ngoái. Một bộ thật hẳn hoi chứ không phải đồ chơi. Nó có bột và ba cây cọ cho ba bề mặt khác nhau, một tờ giấy đặc biệt để thu dấu vân tay. Bố mẹ tôi biết mai này lớn lên, tôi có ước mơ trở thành thám tử tư mà. Tất nhiên, họ nghĩ sớm muộn gì tôi cũng chán cái ước mơ ấy.” Nó gạt ý kiến ấy đi bằng cú nhún vai chẳng mảy may cảm xúc. “Cuốn sách giải thích tất tần tật về các chủng sinh trắc vân tay và các điểm tương tự. Chúng được gọi là các bộ đối sánh. Ông cần tám bộ đối sánh cho một dấu vân tay để được tòa án chấp nhận.

“Nói tóm lại là, vào hôm ông đến rạp chiếu phim, tôi đến đây, rắc bột lên hộp thư, nắm cửa của ông và lấy hết những dấu vân tay mà tôi có thể lấy. Thông minh đấy chứ nhỉ?”

Dussander lặng thinh chẳng đáp lời nào. Lão ta nắm chặt thành ghế, khuôn miệng không răng móm mém run lẩy bẩy. Todd không thích điều đó. Nó khiến trông lão như thể sắp sửa khóc đến nơi. Điều đó thật nực cười chứ còn gì nữa. Ác quỷ Khát máu của Patin mà rơi lệ sao? Thà nghe tin Chevrolet phá sản hoặc McDonald’s bỏ bán bánh burger mà chuyển sang bán trứng cá muối và nấm truffle còn hơn.

“Tôi thu được hai bộ dấu vân tay,” Todd nói. “Một bộ trông không giống những dấu tay trên tờ lệnh truy nã. Tôi nhận ra đó là dấu tay của nhân viên giao thư. Còn lại là của ông. Tôi tìm được nhiều hơn tám bộ đối sánh. Nói chính xác là tôi có mười bốn bộ ngon lành cành đào.” Nó toét miệng cười. “Tôi đã làm như vậy đấy.”

“Cậu đúng là thằng nhãi khốn nạn,” Dussander bật ra, và trong một khắc, mắt lão long lên đầy sát khí. Todd cảm thấy người mình râm ran vì hào hứng như lúc ban nãy đứng trong hành lang. Đoạn Dussander lại ngồi sụp xuống ghế.

“Cậu đã kể với ai rồi?”

“Chưa ai cả.”

“Bạn bè cũng vậy sao? Thằng bé Cony Pegler gì đó?”

“Foxy. Foxy Pegler. Không, thằng đấy mồm loa mép giải lắm. Tôi chưa kể ai cả. Không có ai tôi đặt niềm tin nhiều như thế.”

“Cậu muốn gì? Tiền à? Ta e rằng ta chẳng có đâu. Dù không lãng mạn hay nguy hiểm như vận chuyển ma túy, ở Nam Mỹ, có một dạng đường dây thế này. Đúng hơn là từng có một dạng mạng lưới bạn già ở Brazil, Paraguay và Santo Domingo. Những kẻ chạy trốn khỏi cuộc chiến. Ta tham gia vào giới của họ, cũng kiếm được đồng ra đồng vào nhờ khoáng chất và quặng – thiếc, đồng, bô-xít. Nhưng rồi thời thế thay đổi. Nào là chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa chống Mỹ. Có thể ta đã bình an vượt qua những biến cải ấy, song người của Wiesenthal đánh hơi được ta. Họa vô đơn chí, cậu nhóc ạ, tựa như con chó đực đuổi con chó cái đương mùa động dục. Hai lần, suýt chút nữa chúng bắt được ta; một lần, ta nghe thấy những tên khốn Do Thái ngay phòng bên cạnh.”

“Chúng treo cổ Eichmann,” lão thì thầm. Một tay đưa lên cổ, mắt lão tròn như mắt đứa trẻ đang lắng nghe đoạn đen tối nhất trong câu chuyện cổ tích đáng sợ – “Hansel và Gretel” chẳng hạn, hoặc “Lão râu xanh.”[18E] “Ông ta già rồi, có còn làm hại được ai nữa đâu. Ông ta thờ ơ với chính trị. Thế mà họ vẫn treo cổ ông ta.”

Todd gật đầu.

“Cuối cùng, ta tìm đến những kẻ duy nhất có thể giúp ta. Họ đã từng giúp những người khác, còn ta thì chẳng chạy trốn nổi nữa rồi.”

“Ông đến hội Odessa sao?” Todd hào hứng hỏi.

“Đến gặp người Silicy,” Dussander khô khốc nói, nghe thấy thế, Todd thất vọng ra mặt. “Sắp xếp tất cả. Giấy tờ giả, quá khứ giả. Cậu muốn uống nước không, nhóc?”

“Có chứ. Ông có Coca Cola không?”

“Không có Coca Cola đâu.” Lão nói lơ lớ.

“Sữa thì sao?”

“Sữa có.” Dussander bước qua mái vòm vào nhà bếp. Bóng đèn huỳnh quang bật lên sáng choang. “Giờ ta sống trên tiền cổ tức, giọng lão vắng lại. “Cổ phiếu ta gom thời hậu chiến bằng một cái tên khác. Qua một ngân hàng ở Bang Maine, nếu cậu tò mò. Một năm sau khi ta chi tiền ra mua, tay nhân viên ngân hàng mua cổ phiếu cho ta vào tù vì tội giết vợ... đời quả lắm kỳ khôi nhỉ, nhóc?”[19E]

Cửa tủ lạnh mở rồi lại đóng.

“Đám tay sai Sicily không biết về những cổ phiếu ấy,” lão ta kể. “Ngày nay, đâu cũng thấy người Sicily, nhưng thời đó, ở phía Bắc, cùng lắm chỉ có thể tìm thấy bọn họ ở Boston mà thôi. Nếu chúng biết, chúng đã bòn rút bằng hết. Chúng sẽ rỉa ta đến tận xương rồi đưa ta đến đất Mỹ để chết đói trên dăm đồng tiền trợ cấp và tem phiếu thực phẩm.”

Todd nghe thấy tiếng tủ chạn mở ra; nó nghe thấy tiếng chất lỏng rót vào ly.

“Ta mua chút cổ General Motors, chút cổ American Telephone and Telegraph, một trăm rưởi cổ Revlon. Tất cả là tay nhân viên nhà băng kia chọn. Tên cậu ta là Dufresne – ta nhớ vì cái tên ấy hao hao tên của ta. Xem ra cậu ta chọn cổ phiếu tăng trưởng thì tài nhưng lại không khôn ngoan lắm khi đi giết vợ. Tội ác vì tình đấy, nhóc ạ. Nó chỉ chứng minh rằng tất cả đám đàn ông đều là những con lừa biết đọc.”

Lão trở lại phòng, dép loẹt quẹt. Tay lão cầm hai ly nhựa màu xanh trông như quà thỉnh thoảng phát nhân dịp khai trương trạm xăng. Cứ đổ đầy bình xăng là được tặng một ly miễn phí. Dussander dúi ly về phía Todd.

“Ta sống tương đối đầy đủ trên danh mục cổ phiếu mà cậu Dufresne kia xây dựng trong năm năm đầu tiên ở đây. Nhưng rồi ta bán hết cổ phiếu Diamond Match để mua căn nhà này và một căn nhà ở vùng thôn dã cách Big Sur không xa. Rồi thì lạm phát. Suy thoái. Ta bán căn nhà ở vùng quê, dần dần bán bớt cổ phiếu, rất nhiều mã đạt mức lợi nhuận khủng. Giá mà ta mua thêm. Nhưng ta nghĩ ta phân bố rủi ro theo những hướng khác khá tốt; suy cho cùng, người Mỹ các cậu hay bảo cổ phiếu được ăn cả, ngã thì về không mà...” Lão phát ra tiếng huýt sáo với khuôn miệng không hàm răng, búng tay tanh tách.

Todd phát chán. Nó đến đây không phải để nghe Dussander than thở về tiền bạc hay lải nhải về cổ phiếu. Suy nghĩ tống tiền Dussander thậm chí còn chưa bao giờ lướt qua tâm trí của Todd. Tiền ư? Nó biết làm gì với tiền? Nó được cho tiền tiêu vặt; nó còn giao báo thêm. Tuần nào nhu cầu tiền bạc của nó cao hơn những gì hai nguồn này mang lại, nó lại kiếm người có nhu cầu cắt cỏ là xong.

Todd đưa sữa lên môi rồi ngần ngừ. Nụ cười của nó lại bừng lên... một nụ cười đầy ngưỡng mộ. Nó chìa cái ly quà tặng khai trương trạm xăng cho Dussander.

“Ông uống trước đi,” nó ranh mãnh nói.

Dussander trợn mắt lên nhìn nó một thoáng, chẳng hiểu mô tê gì, đoạn lão đảo đôi mắt đỏ ngầu. “Grüss Gott!” Lão cầm ly, uống ực hai hớp rồi đưa lại cho nó. “Không hấp hối ngạt thở. Không đưa tay cào cổ. Không có mùi hạnh nhân đắng. Đây là sữa, nhóc ạ. Là sữa. Sữa của Dairylea Farms. Trên hộp giấy in hình con bò đang mỉm cười.”

Todd cảnh giác nhìn lão một lúc, đoạn uống ngụm nhỏ. Phải, nó có vị như sữa, quả thật là thế, nhưng chẳng rõ vì lý do gì mà nó không còn thấy khát nữa rồi. Nó đặt ly xuống. Dussander nhún vai, cầm ly của mình lên uống đánh ực, rồi lão chép môi.

"Schnaps[20E] à?" Todd hỏi.

“Bourbon. Ancient Age. Rất ngon. Mà lại rẻ.”

Todd đưa những ngón tay nghịch đường may quần jeans.

“Vậy,” Dussander nói, “nếu cậu quyết định chơi trò được ăn cả ngã về không, thì cậu nên ý thức được rằng cậu đã chọn cổ phiếu vô giá trị rồi.”

“Là sao kia?”

“Tống tiền,” Dussander đáp. “Không phải trong Mannix, Hawaii Five-0 và Barnaby Jones, người ta đều gọi như vậy sao? Hăm dọa làm tiền. Nếu đó là mục...”

Nghe đến đấy, Todd phá lên cười – nụ cười nắc nẻ, hào sảng của một cậu thiếu niên. Nó lắc đầu nguầy nguậy, cố nói gì đó nhưng không thể, rồi lại tiếp tục phá lên cười.

“Không,” Dussander cất tiếng, và bỗng dưng, trông lão xám ngoét, sợ hãi hơn hẳn so với lúc lão và Todd mới bắt đầu nói chuyện. “Ta thấy mục đích của cậu không phải thế... chí ít không phải để tống tiền. Nhưng dù cậu cười như vậy, ta vẫn đánh hơi thấy mùi hăm dọa để đạt được thứ gì đó. Là gì vậy? Tại sao cậu lại đến đây làm phiền một lão già? Đúng như cậu nói, ta từng là phát xít. Thậm chí ta còn nằm trong lực lượng SS. Nhưng giờ ta chỉ là một lão già, muốn đại tiện ta còn phải dùng thuốc đặt hậu môn nữa kìa. Thế cậu muốn gì?”

Todd nghiêm túc trở lại. Nó nhìn Dussander với đôi mắt thẳng thắn, tha thiết. “Có gì đâu... Tôi chỉ muốn nghe ông kể. Thế thôi. Tôi chỉ muốn vậy. Thật đấy.”

“Nghe ta kể sao?” Dussander lặp lại. Trông lão chẳng hiểu đầu của tai nheo gì.

Todd chúi người tới trước, khuỷu tay rám nắng tì trên đầu gối của quần jeans xanh. “Chuẩn rồi. Đội hành quyết. Phòng hơi ngạt. Lò đốt. Những người phải tự đào mồ chôn chính mình rồi đứng trên thành mộ để rơi xuống. Cả...” Lưỡi nó thè ra, liếm môi. “Cả thí nghiệm. Thử nghiệm trên người. Tất tần tật. Những thứ ngon lành cành đào.”

Dussander trợn mắt nhìn nó với vẻ ngẩn ngơ ngạc nhiên, cái cách bác sĩ thú y nhìn con mèo đẻ ra đàn con hai đầu. “Cậu đúng là quái vật,” lão khẽ nói.

Todd khịt mũi. “Theo như những cuốn sách tôi đọc để làm báo cáo, ông mới là quái vật đấy, thưa ông Dussander. Chứ tôi có là gì. Ông đưa họ vào trong lò, không phải tôi. Hai nghìn người một ngày ở Patin trước khi ông đến, sau khi ông tới, con số là ba nghìn, rồi ba nghìn rưỡi trước khi người Nga kịp ngăn ông lại. Himmler tán dương ông là chuyên gia năng suất, thậm chí còn trao huân chương cho ông. Thế mà ông gọi tôi là quái vật cơ đấy. Ôi trời ơi.”

“Tất cả chỉ là lời nói dối bẩn thỉu của Mỹ,” Dussander phản bác đầy gay gắt. Lão đặt ly xuống bàn đánh cạch, khiến bourbon sánh ra tay và rơi lên bàn. “Vấn đề không phải lỗi của ta, giải pháp cũng vậy. Ta nhận lệnh và chỉ thị, nên ta làm theo, thế thôi.”

Nụ cười của Todd càng lúc càng nở rộng; nó tựa điệu nhếch mép.

“Ờ, ta còn lạ gì cách đám người Mỹ bóp méo chuyện đó, Dussander lầm bầm. “Nhưng so với đám chính trị gia nước cậu, tiến sĩ Goebbels của chúng ta chẳng khác nào thằng oắt con ngồi nghịch sách tranh trong nhà trẻ. Bọn chúng ngoài miệng thì giả nhân giả nghĩa, nhưng cùng lúc, chúng giội bom napalm phừng phừng cháy lên bao đứa trẻ và cụ già thất thanh gào thét. Ở nước cậu, những kẻ phản đối quân dịch bị nhạo báng là thỏ đế, là phản chiến. Vì từ chối tuân theo mệnh lệnh mà họ bị tống giam hoặc bị đất nước này đày ải. Những người biểu tình phản đối chuyến phiêu lưu mạo hiểm lành ít dữ nhiều ở châu Á của đất nước này bị đánh đập ngay dưới đường. Những lính Mỹ giết chóc dân thường vô tội được tổng thống trao thưởng huân huy chương, được chào đón về nhà với diễu hành, với cờ hoa sau khi đâm chết bao trẻ em bằng lưỡi lê, đốt cháy bao bệnh viện. Chúng được chiêu đãi tiệc tối, tặng thưởng Chìa khóa Thành phố cùng những tấm vé xem các trận bóng chày chuyên nghiệp miễn phí.” Lão nâng ly về phía Todd. “Thắng làm vua, thua làm giặc. Kẻ thua bị xem là tội phạm chiến tranh vì tuân theo chỉ thị.” Lão uống rượu rồi húng hắng ho khiến gò má có đôi chút sinh khi trở lại.

Từ đầu chí cuối, Todd cựa quậy không yên, giống như vào buổi tối hôm đó, khi bố mẹ nó bàn về tin tức trên đài – bố bảo nó y như ông con Walter Klondike. Nó chẳng thèm quan tâm quan điểm chính trị của Dussander, giống như việc nó chỉ thấy ngán ngẩm trước câu chuyện cổ phiếu của lão. Quan điểm của cá nhân nó là người ta dựng lên chính trị để dễ bề làm trò. Giống như năm ngoái, nó muốn lần mò dưới váy của Sharon Ackerman. Sharon chê nó hư thân mất nết, trong khi nghe tông giọng con bé, nó thừa biết ý tưởng đó phần nào kích thích đối phương. Nó bèn bảo mai này khi lớn, nó muốn làm bác sĩ, thế là con bé cho nó sờ soạng. Chính trị là thế đấy. Nó muốn nghe chuyện các bác sĩ Đức tìm cách cho phụ nữ giao phối với chó, đặt những cặp song sinh vào tủ lạnh xem họ chết cùng lúc hay một trong hai sẽ cầm cự được lâu hơn, rồi cả trị liệu sốc điện, rồi cả phẫu thuật mà không gây mê, rồi cả những tay lính Đức hãm hiếp phụ nữ vô độ. Còn lại toàn dăm ba thứ dấm dớ vớ vẩn để lấp liếm những chuyện ngon lành sau khi kẻ khác xuất hiện và đặt dấu chấm hết cho nó.

“Nếu không tuân theo họ, ta chỉ có nước chết.” Dussander thở hổn hển, thân trên nghiêng tới ngả lui trên ghế khiến lò xo kèn kẹt. Quanh lão thoang thoảng mùi rượu. “Chưa kể lúc nào cũng có mặt trận Liên Xô rình rập, nicht wahr[21E]? Lãnh đạo của chúng ta là đám điên, đúng thật, nhưng ai đời lại đi tranh cãi với kẻ điên bao giờ... nhất là khi kẻ điên nhất trong đám này lại được quỷ Satan phù hộ. Hắn thoát khỏi âm mưu ám sát đầy hoành tráng trong gang tấc. Những kẻ dàn trận bị siết cổ bằng dây đàn piano, từ từ chậm rãi. Cái chết ngập ngụa trong đau đớn tột độ của chúng đã được quay lại để giáo huấn cho tầng lớp ưu tú...”

“Đấy! Tuyệt vời!” Todd bốc đồng reo lên. “Ông có được xem bộ phim ấy không?”

“Có. Ta có xem. Tất cả chúng ta đều thấy chung cuộc của những kẻ ngần ngừ hoặc không biết nương theo chiều gió và đợi cho bão tan. Điều chúng ta làm lúc ấy là điều đúng đắn. Thời điểm ấy, nơi chốn ấy, đó là điều đúng đắn. Nếu là ta, ta cũng sẽ làm lại một lần nữa. Chỉ là...”

Lão cụp mắt nhìn xuống ly rượu đã rỗng không.

“... chỉ là ta không muốn nói về nó, hay thậm chí nghĩ về nó. Hành động của chúng ta là vì bản năng sống còn thôi thúc, mà sống còn vốn chẳng phải điều gì đẹp đẽ. Rất nhiều lần, ta đã mơ...” Lão chậm rãi rút một điếu thuốc từ hộp thuốc để trên ti vi. “Ừ. Ta đã nằm mơ suốt nhiều năm. Bóng tối, và âm thanh trong bóng tối. Động cơ máy kéo. Động cơ xe ủi. Báng súng đập vào bề mặt gì đó, có thể là đất đông cứng hoặc sọ người. Nào tiếng còi, tiếng báo động, tiếng súng lục đùng đoàng, tiếng la hét. Tiếng cửa toa xe chở gia súc ầm ì mở ra vào những chiều đông thấu xương.

“Và rồi, trong giấc mơ ấy, mọi âm thanh đều im bặt – bỗng giữa màn đêm, những đôi mắt chợt bừng mở, lóe lên tựa mắt dã thú trong rừng mưa nhiệt đới. Ta sống gần sát rừng suốt nhiều năm liền, ta nghĩ đó là lý do lúc nào ta cũng ngửi thấy mùi rừng, cảm nhận khung cảnh rừng sâu trong những cơn mơ. Khi tỉnh giấc, y như rằng mồ hôi ta lại vã ra như tắm, tim nện điên cuồng trong lồng ngực, tay đưa lên bịt mồm để ngăn cho tiếng thét không vang lên. Và rồi ta sẽ nghĩ: Giấc mơ ấy là hiện thực. Brazil, Paraguay, Cuba... những nơi ấy chỉ là giấc mơ. Trong hiện thực, ta vẫn đang ở Patin. Quân đội Liên Xô càng lúc càng gần. Có những kẻ trong đám bọn chúng vẫn nhớ năm 1943, chúng đã phải ăn xác chết đông cứng của người Đức để sống sót. Giờ thì chúng khát khao được uống máu lính Đức còn nóng hổi. Nhóc, cậu biết không, người ta đồn khi vừa đặt chân vào nước Đức, một số kẻ trong số chúng đã cắt cổ vài tù nhân rồi uống máu từ giày bốt. Bàng hoàng thức giấc, ta lại nghĩ: Công trình này phải tiếp tục, để không còn sót lại bằng chứng về những điều chúng ta đã làm nơi đây, hoặc có còn cũng thật ít ỏi, để thế gian này không phải tin những ác hiểm ấy đã thực sự xảy ra, vì suy cho cùng, thế gian này chẳng muốn tin. Ta nhủ thầm: Nếu muốn sống sót, chúng ta phải tiếp tục công trình này.”

Todd lắng nghe lời lão kể đầy chăm chú và hào hứng. Chuyện này nghe hay ra phết, nhưng nó dám chắc sắp tới còn nhiều chuyện hay ho gấp vạn lần. Dussander chỉ cần cú hích nhẹ mà thôi. Ai chà, số nó may chán. Tầm tuổi lão ấy, nhiều người đã lẫn cả rồi.

Dussander rít thật sâu điếu thuốc. “Sau này, khi những giấc mơ không còn ám ảnh ta nữa, có những ngày ta tưởng mình vừa trông thấy những người ở Patin. Không phải lính gác hay những tay sĩ quan đồng nghiệp, mà lúc nào cũng là những người tù. Ta nhớ một buổi chiều nọ ở Tây Đức mười năm trước. Có một vụ tai nạn xảy ra trên cao tốc liên bang Autobahn. Giao thông ùn ứ trên mọi làn đường. Ta ngồi trong chiếc Morris, vừa nghe đài vừa đợi dòng xe cộ nhúc nhích. Ta nhìn sang phải. Ở làn xe bên cạnh có một chiếc Simca vô cùng cũ kỹ, người đàn ông ngồi sau tay lái giương mắt nhìn ta. Hắn ta tầm tuổi ngũ tuần, trông có vẻ ốm yếu. Trên má hắn hằn một vệt sẹo. Mái tóc bạc trắng, ngắn cũn, cắt ẩu tả. Thỉnh thoảng, ta lại lén liếc sang người đàn ông trong chiếc xe Simca ấy. Lần nào liếc nhìn, ta cũng thấy hắn dán mắt vào ta, khuôn mặt đơ ra không chút cử động, mắt lõm sâu trong hốc mắt. Bỗng ta đoán chắc người này đã từng ở Patin. Hắn ta từng ở đó, và hắn nhận ra ta.”

Dussander đưa bàn tay quệt mắt.

“Lúc đó đương mùa đông. Người đàn ông ấy đang choàng áo khoác. Nhưng ta dám chắc nếu ta bước ra khỏi xe, tiến lại chỗ hắn và bảo hắn cởi áo choàng, vén tay áo lên, ta sẽ trông thấy con số trên cánh tay hắn.

“Cuối cùng, dòng xe bắt đầu chuyển động trở lại. Ta chạy khỏi chiếc xe Simca. Nếu cơn ùn tắc kéo dài thêm mười phút nữa, ta nghĩ ta sẽ ra khỏi xe ô tô rồi lôi người đàn ông già nua ấy ra khỏi xe. Ta sẽ hành hung hắn ta, bất kể tay hắn ta có số hay không. Ta sẽ tẩn cho hắn một trận vì dám nhìn ta kiểu đó.

“Sau đó một thời gian, ta dứt áo ra đi khỏi nước Đức mãi mãi.”

“May cho ông đấy,” Todd bình phẩm.

Dussander nhún vai. “Đâu cũng thế cả thôi. Havana, Mexico City, Rome. Cậu biết không, ta ở Rome ba năm. Ta sẽ trông thấy một người đàn ông bên ly cappucino trân trân dõi theo ta trong quán cà phê... một phụ nữ trong sảnh khách sạn hiếu kỳ nhìn ta hơn là đọc cuốn tạp chí của mình... một tay phục vụ trong nhà hàng hết lần này đến lần khác liếc ta bất kể đang phục vụ thực khách nào. Dần dà, ta cứ có cảm giác người khác đang điều tra ta, để rồi khi đêm về, giấc mơ lại viếng thăm – những âm thanh ấy, khu rừng ấy, những con mắt ấy.

“Tuy nhiên, khi đến đất Mỹ, ta gạt nó ra khỏi đầu. Ta đi xem phim. Một tuần ta ra ngoài ăn một lần, lúc nào cũng ở tiệm đồ ăn nhanh sạch sẽ, sáng choang ánh đèn huỳnh quang. Ở nhà, ta hết chơi xếp hình, lại đọc tiểu thuyết – đa phần dở tệ – rồi xem ti vi. Đêm đến, ta uống cho đến khi buồn ngủ. Những giấc mơ không còn xuất hiện nữa. Khi bắt gặp ai đó nhìn mình trong siêu thị, thư viện hoặc tiệm bán thuốc lá, ta lại nghĩ hẳn là do ta nhìn giống ông nội của họ... hoặc người thầy năm xưa... hoặc người hàng xóm ở thị trấn họ đã rời bỏ cách đây vài năm.” Lão lắc đầu với Todd. “Bất kể chuyện gì đã xảy ra ở Patin, chúng xảy ra với kẻ khác. Chẳng phải với ta.”

“Tuyệt vời!” Todd reo lên. “Tôi muốn nghe tất tần tật chuyện đó.”

Mắt của Dussander nhắm nghiền, rồi chậm rãi mở ra. “Cậu không hiểu rồi. Ta không muốn nhắc lại chuyện đó.”

“Ông sẽ phải kể. Nếu ông không kể, tôi sẽ phanh phui danh tính của ông với tất cả mọi người.”

Dussander chằm chằm nhìn nó, mặt xám ngoét. “Ta biết mà, lão thốt lên, “rằng chẳng sớm thì muộn cũng đến bước hăm dọa.”

“Hôm nay tôi muốn nghe chuyện lò khí đốt,” Todd nói. “Cách ông nướng bọn họ sau khi họ đã chết ấy.” Nụ cười của nó rạng rỡ, ngời ngời, chói chang. “Nhưng ông mang răng giả vào rồi hẵng kể. Trông ông nhìn ổn hơn khi gắn hàm răng”

Dussander làm theo lời thằng nhóc. Lão kể cho Todd về lò khí đốt cho đến khi Todd phải về nhà ăn trưa. Mỗi lần lão cố tình nói chung chung, Todd đều cau mày thái độ ra mặt rồi hỏi lão những câu hết sức cụ thể để lèo lái lão theo lại hướng cũ. Vừa kể, Dussander vừa nốc rượu như hũ chìm. Lão không nở lấy một nụ cười. Chỉ có Todd là cười như được mùa. Todd cười đủ phần cho cả hai.

2

Tháng Tám năm 1974.

Họ ngồi trên hiện sau nhà Dussander dưới bầu trời trong xanh không gợn mây. Todd mang quần jeans, chân mang giày Keds, mặc áo thun Bóng chày Thiếu nhi. Dussander mặc áo thun xám có túi, quần khaki ống rộng, cố định bằng dây đeo – quần của đám đầu đường xó chợ, Todd thầm khinh bỉ; trông chúng cứ như thể vừa được lôi từ thùng cất đằng sau cửa tiệm của Cứu Thế Quân dưới phố. Nó phải kiếm cách nào đấy giải quyết gu ăn vận của Dussander khi ở nhà mới được. Trông lão ta mất cả vui.

Hai người bọn họ ngồi ăn phần bánh Big Mac mà Todd mang theo trong giỏ xe, nó đã đạp hết tốc lực để bánh không nguội. Todd nhấm nháp Coca Cola qua ống hút nhựa. Dussander uống một ly bourbon.

Giọng của lão già lên xuống, mỏng tang, ngần ngừ, thỉnh thoảng líu nhíu không nghe tròn vành rõ chữ. Đôi mắt xanh bạc màu, vằn vện những tia máu thường trực, cứ đảo như rang lạc. Người ngoài nhìn qua ắt sẽ tưởng họ là hai ông cháu, người cháu có lẽ đang dự một nghi thức uy nghi, được truyền dạy thứ gì đó.

“Ta chỉ nhớ có thể mà thôi,” chốc sau, Dussander dứt lời, đoạn cắn một miếng bánh sandwich rõ to. Xốt Bí truyền của McDonald nhỏ xuống cằm.

“Ông có thể làm tốt hơn thế mà,” Todd khẽ khọt.

Dussander hớp một ngụm rượu thật to. “Đồng phục làm bằng giấy,” mãi lúc sau, lão mới lên tiếng, giọng cấm cảu. “Khi một tù nhân chết đi, đồng phục được truyền lại cho kẻ khác nếu nó vẫn còn mang được. Nhiều khi một bộ đồng phục giấy mà mặc được những bốn mươi tù nhân đấy. Ta được điểm rất cao vì tính tiết kiệm của mình.”

“Gluecks đánh giá à?”

"Himmler.”

“Nhưng có một nhà máy may quần áo ở Patin. Mới tuần trước, ông kể cho tôi chứ đâu. Sao ông không cho may đồng phục ở đó? Bắt đám tù nhân tự may chẳng hạn.”

“Nhiệm vụ của nhà máy ở Patin là may đồng phục cho binh lính Đức. Còn bọn ta.” Giọng của Dussander ngập ngừng trong phút chốc, rồi lão ta ép bản thân rặn ra từng lời. “Bọn ta không có nhiệm vụ phục hồi nhân phẩm cho bọn họ,” lão nói nốt.

Todd toe toét cười.

“Hôm nay như vậy đủ chưa? Xin cậu đấy? Họng ta đau lắm rồi.”

“Thế thì ông bớt hút thuốc đi,” Todd nói, nụ cười vẫn tươi roi rói. “Kể tôi nghe thêm về đồng phục với.”

“Đồng phục nào? Của tù nhân hay phát xít?” giọng Dussander đầy nhẫn nhục.

Vừa nhoẻn cười, Todd vừa gọn lỏn: “Cả hai.”

3

Tháng Chín năm 1974.

Todd đang đứng trong bếp làm bánh mì kẹp bơ đậu phộng và mứt. Để vào bếp, ta phải bước lên năm, sáu bậc thang gỗ đỏ lên sàn nhà cao óng ánh sắc crom và thép không gỉ. Kể từ lúc Todd đi học về, máy đánh chữ bằng điện của mẹ nó đã đều đặn lạch cạch. Mẹ nó đang đánh luận án thạc sĩ cho một sinh viên cao học. Tay sinh viên để tóc ngắn, mang cặp kính dày cộm, theo thiển ý của Todd, trông anh ta như sinh vật ngoài hành tinh. Chủ đề của luận án là ảnh hưởng của ruồi giấm lên thung lũng Salinas sau Thế chiến thứ hai, hoặc thứ dấm dở gì đấy tương tự. Giờ thì máy đánh chữ của cô đã dừng lại, mẹ nó bước ra khỏi phòng làm việc.

“Todd con yêu,” mẹ nó cất tiếng.

“Mẹ Monica yêu quý,” nó hô lên đáp lại với giọng chất chứa yêu thương.

Todd thầm nghĩ so với cái tuổi ba mươi sáu, mẹ nó trông không đến nỗi nào; mái tóc vàng đôi chỗ điểm bạc, tướng người dong dỏng cao, ba vòng đâu ra đấy, cô mặc quần đùi màu đỏ sậm và áo cánh mỏng màu rượu whiskey nồng ấm – áo được cột hững hờ ngay dưới ngực, để lộ phần bụng phẳng phiu, không ngấn mỡ nào. Dụng cụ xóa của máy đánh chữ được gắn vào mái tóc kẹp bừa ra sau bằng kẹp ngọc lam.

“Trường học thế nào hả con?” mẹ nó vừa hỏi vừa bước lên bậc thang vào bếp. Mẹ khẽ thơm lên môi nó rồi buông người lên ghế đẩu để trước quầy ăn sáng.

“Trường cũng vui ạ.”

“Con có được nằm trong danh sách học sinh xuất sắc không?”

“Có chứ ạ.” Thật ra, nó nghĩ điểm số của nó có thể hơi tụt vào học kỳ đầu tiên này. Nó dành kha khá thời gian ở bên Dussander, và khi không loanh quanh bên ông già người Đức ấy, nó lại thả hồn nghĩ về những điều Dussander nói cho nó. Có một hay hai lần, nó đã nằm mơ thấy những điều lão ta kể. Nhưng những chuyện vặt này nó có thể lo liệu trong một nốt nhạc.

“Học sinh ngoan có khác,” mẹ nó nói, tay đưa lên xoa mái tóc vàng bù xù của nó. “Bánh ngon không con?”

“Có ạ,” nó đáp.

“Con làm cho mẹ một cái rồi mang vào phòng làm việc được không?”

“Không được ạ,” nó từ chối rồi đứng dậy, “con đã hứa với ông Denker sẽ qua nhà để đọc sách cho ông nghe chừng một tiếng”

“Hai ông cháu vẫn đọc Robinson trên đảo hoang à?”

“Dạ không” Nó đưa cho mẹ xem gáy một cuốn sách dày cui mà nó mua ở tiệm đồ cũ với giá hai mươi xu. “ Tom Jones ạ.”

“Ôi thần linh thiên địa ơi! Con sẽ mất cả năm học mới đọc xong cuốn này đấy, Todd cưng của mẹ. Sao con không kiếm phiên bản tóm tắt như cuốn Robinson mà đọc cho đỡ cực!”

“Dạ cũng được, nhưng ông cụ muốn nghe toàn bộ tác phẩm này. Ông nói vậy ạ.”

“Ồ.” Cô nhìn nó trong chốc lát, đoạn ôm nó vào lòng. Hiếm khi mẹ nó thể hiện tâm tình ra ngoài mặt như thế, điều đó khiến Todd có phần không thoải mái. “Con quả là có tấm lòng vàng khi bỏ ra nhiều thời gian rảnh như vậy để đọc cho ông cụ nghe. Bố và mẹ nghĩ điều đó thật... thật hiếm có.”

Todd nhún nhường cụp mắt xuống.

“Đã vậy con còn không muốn kể với ai về việc đó nữa chứ,” cô nói tiếp. “Làm điều thiện mà lại không rêu rao.”

“À, tại đám bạn con chơi mà biết thể nào cũng xem con là đồ quái dị,” Todd nói, bẽn lẽn cười, mặt cúi xuống sàn. “Một thằng chẳng giống ai.”

“Con đừng nói vậy,” mẹ nó lơ đãng khuyên nhủ. Đoạn: “Con có nghĩ một hôm nào đấy, ông Denker sẽ vui lòng đến dùng bữa tối với gia đình mình không?”

“Dạ có lẽ,” Todd mập mờ đáp. “Mà mẹ ơi, con phải đi đây kẻo không kịp.”

“Ừ. Ăn tối lúc 6 giờ 30 nhé. Con đừng quên đấy.”

“Vâng ạ.”

“Bố con phải làm khuya nên tối nay chỉ có mẹ con mình thôi.”

“Kinh đây, mẫu hậu ạ.”

Cô tiễn con trai mình ra khỏi nhà với nụ cười trìu mến, lòng thầm hy vọng trong tác phẩm Tom Jones không có chi tiết nào cậu con của mình không nên đọc; nó mới mười ba tuổi đầu. Cô đoán hình như là không. Thằng bé đang lớn lên trong một xã hội nơi ai cũng có thể mó vào cuốn tạp chí tươi mát như Penthouse với một đô la và hai mươi lăm xu, hoặc bất cứ đứa con nít nào cũng có thể với lên kệ cao nhất của quầy tạp chí và coi cọp trước khi nhân viên kịp hét lên bắt nó cất lại giá sách rồi cuốn xéo khỏi tiệm. Trong một xã hội suy đồi dường như chăm chăm tôn chỉ hoang dâm vô độ, cô không nghĩ một cuốn sách hai trăm năm tuổi sẽ có những chi tiết vấy bẩn đầu óc Todd — dù cô đoán ông cụ kia có thể vui thú chút đỉnh trước tình tiết câu chuyện. Và như Richard hay nói, với một đứa trẻ, cả thế gian này là phòng thí nghiệm. Ta phải để con trẻ thỏa sức vẫy vùng. Và nếu đứa trẻ ấy có một mái nhà đầm ấm bảo bọc, sống trong tình thương của bố mẹ, nó sẽ lại càng mạnh mẽ sau khi trầy vi tróc vảy thám hiểm những ngóc ngách lạ.

Và đứa trẻ khỏe mạnh nhất mà cô biết bước ra khỏi nhà, guồng chân trên chiếc xe đạp Schwinn chạy lên dốc. Vợ chồng mình nuôi dạy thằng bé nên người rồi, cô nghĩ, quay lại làm sandwich cho bản thân. Không nên người thì có mà chết.

4

Tháng Mười năm 1974.

Dussander sút ký. Bọn họ ngồi trong bếp, cuốn Tom Jones cũ tả tơi do trưng bày trong tiệm đặt giữa hai người trên bàn phủ vải dầu (Todd vốn là kẻ cẩn tắc vô áy náy, nó bỏ một phần tiền tiêu vặt ra mua cả sách tham khảo về tác phẩm này, rồi cẩn thận đọc tóm tắt từ đầu chí cuối để phòng khả năng mẹ hoặc bố hỏi han gì đó về nội dung). Todd đang ăn bánh Ring Ding mà nó mua ở chợ. Nó mua một cái cho Dussander nhưng lão ta chẳng buồn đoái hoài. Lão chỉ uống ly bourbon, thỉnh thoảng liếc nhìn nó với vẻ đầy ủ ê. Todd chúa ghét phải chứng kiến cảnh một thứ ngon lành như bánh Ring Ding mà lại bị bỏ phí như thế này. Nếu lão không mau chóng ăn cái bánh, Todd sẽ xin ăn luôn phần lão ta cho xem.

“Vậy làm thế nào mà thứ đó đến được Patin?” nó hỏi Dussander.

“Bằng toa tàu chở hàng,” Dussander đáp. “Bằng các toa tàu chở hàng đề mác vật tư y tế. Nó được đựng trong thùng dài trông như quan tài. Ta đoán thế cho vừa. Các tù nhân dỡ thùng hàng xuống rồi chất trong bệnh xá. Sau đó, lính bên ta chất chúng trong kho chứa. Họ làm như thế trong đêm. Các kho hàng nằm đằng sau buồng tắm.”

“Lúc nào cũng dùng khí Zyklon-B[22E] sao?”

“Không, thỉnh thoảng chúng ta lại được gửi thứ khác. Các loại khí thử nghiệm. Bộ chỉ huy Cao cấp lúc nào cũng quan tâm đến việc nâng cao hiệu suất. Lần nọ, họ gửi cho bọn ta một loại khí mang tên PEGASUS. Khí độc thần kinh. Tạ ơn Chúa họ không bao giờ gửi lần nào nữa. Nó...” Dussander thấy Todd rướn người tới trước, thấy đôi mắt nó sắc sảo hẳn, lão chợt dừng lại, bâng quơ cầm lấy chiếc ly quà tặng khai trương trạm xăng của mình. “Nó không hoạt động tốt cho lắm,” lão nói. “Nó hơi... hơi chán.”

Nhưng dễ gì mà dắt mũi Todd, nó bị lừa mới lạ. “Khí độc ấy có tác dụng gì?”

“Nó giết chết họ – chứ cậu nghĩ nó có tác dụng gì, khiến đám tù nhân đi trên nước chắc? Nó giết chết bọn họ, vậy thôi.”

“Kể tôi nghe đi.”

“Không” Dussander nói, giờ thì lão ta chẳng tài nào giấu được sự kinh hoàng mà mình cảm nhận nữa. Bấy lâu nay, lão chưa từng nghĩ tới PEGASUS. Bao năm rồi nhỉ Mười năm? Hay hai mươi năm? “Ta sẽ không kể đâu! Đừng hòng!”

“Kể đi,” Todd lặp lại, liếm láp lớp phủ socola trên những ngón tay. “Kể đi, không thì ông biết hậu quả rồi đấy.”

Phải, Dussander nghĩ. Ta thừa biết hậu quả, biết chứ sao không, đồ quái vật sa đọa kia.

“Nó làm họ nhảy múa,” lão ngần ngừ kể.

“Nhảy múa ư?”

“Giống khí Zyklon-B, loại khí này cũng được xả xuống bằng vòi hoa sen. Thế là bọn họ... bọn họ nhảy nhót. Có người la hét. Đa số cười như điên dại. Họ bắt đầu nôn mửa, rồi... rồi đại tiện không kiểm soát.”

“Ối chà, Todd nói. “Họ bĩnh ra quần luôn à?” Nó chỉ vào cái bánh Ring Ding trên đĩa của Dussander. Số là nó vừa ăn xong phần mình. “Ông có tính ăn không đây?”

Dussander không đáp. Mắt lão ta lờ đờ chìm trong ký ức. Khuôn mặt lão xa xăm, lạnh lùng, tựa hồ mặt tối của một hành tinh không bao giờ xoay. Trong tâm trí, lão cảm nhận một kết hợp dị thường vô cùng tận giữa khiếp đảm và – lão thật không khỏi bán tín bán nghi — hoài niệm thì phải?

“Bọn họ cứ thế co giật, phát ra những âm thanh rít ré, lạ lùng trong họng. Binh lính bên ta... họ gọi PEGASUS là Khí Hát Yodel[23E]. Cuối cùng, tất cả tù nhân đều ngã gục, cứ thế nằm trên sàn, giữa bãi phân của mình, phải, họ cứ nằm ra đấy, trên sàn xi măng, vừa la hét vừa luyến láy đủ mọi loại tông giọng, máu chảy nhoe nhoét từ mũi. Nhưng ban nãy, ta đã nói dối, nhóc ạ. Khí độc không giết nổi bọn họ, có thể là vì nó không đủ mạnh, hoặc vì bọn ta không đợi được nữa. Ta đoán lý do là vậy. Đàn ông, đàn bà rơi vào tình trạng ấy không thể nào cầm cự được lâu. Cuối cùng, ta cử năm tay lính xách theo súng trường để kết thúc nỗi thống khổ của họ. Nếu thành tích này xuất hiện trong hồ sơ của ta, thể nào nó cũng khiến lý lịch ta xấu đi, không nghi ngờ gì về việc đó – nó chẳng khác nào phung phí đạn dược ngay thời điểm Lãnh tụ tuyên bố từng viên đạn đều là tài nguyên của quốc gia. Nhưng năm tay lính ấy vốn là lính ta tin cẩn. Có những lúc, nhóc ạ, ta đã nghĩ ta sẽ không tài nào quên được âm thanh họ phát ra. Tiếng luyến láy như đang ca yodel. Tiếng cười hăng hắc.”

“Ừ, tôi cũng nghĩ vậy,” Todd nói. Nó cắn hai nhát, nuốt trọn bánh Ring Ding của Dussander. Ăn phải dành, có phải kiệm, mẹ của Todd đã căn dặn như thế vào một dịp hiếm hoi Todd phàn nàn về đồ ăn thừa. “Câu chuyện hay lắm, ông Dussander a. Ông kể lúc nào cũng hay. Một khi tôi đã tạo đà cho ông.”

Todd nhoẻn cười với lão ta. Và kinh ngạc chưa kìa – hẳn không phải vì bản thân lão ta muốn – Dussander nhận ra mình đang mỉm cười đáp lại.

5

Tháng Mười một năm 1974.

Dick Bowden, bố của Todd, có diện mạo rất giống với tài tử Lloyd Bochner. Anh – ý nói Bowden chứ không phải Bochner — đã trải qua ba mươi tám mùa xuân xanh. Tướng người khá gầy, anh thích mặc áo sơ mi phong cách Ivy League cùng com lê màu trơn, thường là màu tối. Khi ra công trường, anh mặc quần khaki, đội mũ bảo hộ vốn là quà lưu niệm từ những năm tháng làm việc tại Peace Corps, hồi anh tham gia thiết kế và xây dựng hai con đập ở Châu Phi. Khi làm việc trong phòng riêng ở nhà, anh đeo kính gọng xẻ cước, sau một hồi thể nào kính cũng sẽ tuột xuống đầu mũi, khiến anh trông chẳng khác nào vị trưởng khoa đại học. Anh đang đeo cặp kính này khi đính sổ liên lạc học kỳ đầu của con trai mình lên tấm kính sáng loáng trên bàn.

“Một điểm B. Bốn điểm C. Một điểm D. Một điểm D đấy, lạy Chúa tôi! Todd, mẹ con không nói ra nhưng mẹ hết sức phiền lòng”

Todd cúi gằm. Nó không cười. Khi bố nó nặng lời, tình hình không đùa được đâu.

“Chúa ơi, chưa bao giờ con có sổ liên lạc như thế này. Điểm D trong môn Đại số sơ cấp ư? Cái gì vậy hả?”

“Con không biết nữa, thưa bố.” Nó khúm núm nhìn xuống đầu gối.

“Bố mẹ cho rằng có thể con đang dành quá nhiều thời gian với ông Denker nên mới chểnh mảng việc học hành như vậy. Bố mẹ nghĩ con phải cắt giảm xuống cuối tuần thôi, ông tướng. Chí ít cho đến lúc bố mẹ thấy thành tích của con cải thiện...”

Todd ngẩng lên, và trong một khoảnh khắc, Bowden đã nghĩ mình trông thấy nỗi phẫn nộ hoang tàn, u tối trong mắt con trai. Anh trợn tròn mắt, tay nắm chặt phiếu liên lạc màu vàng da bò của Todd... và rồi nét biểu cảm ấy mất hút, Todd của anh nhìn bố đầy thẳng thắn, dù có chút không vui. Ban nãy có phải là phẫn nộ không nhỉ? Chắc chắn là không phải. Nhưng giây phút ấy khiến lòng anh nhộn nhạo, khiến anh chẳng biết nên hành động thể nào cho phải. Todd không giận, mà Dick Bowden cũng không muốn khiến con mình nổi giận. Anh với con trai là những người bạn, trước giờ hai người vẫn như đôi bạn thân, và Dick muốn mọi thứ an ổn như thế. Họ không giấu giếm bí mật gì với nhau, hoàn toàn không (trừ việc Dick Bowden thỉnh thoảng có chút quan hệ ngoài luồng với cô thư ký, nhưng đó đâu phải chuyện ta đem kể cho cậu con trai mười ba tuổi, đúng không?… ngoài ra, nó hoàn toàn chẳng có ảnh hưởng gì đến mái ấm nhà anh, cuộc sống gia đình anh). Mọi thứ vốn dĩ nên đi theo hướng như thế, hay nói đúng hơn, phải đi theo hướng như vậy trong thế giới nực cười nơi những kẻ sát nhân không bị trừng trị, nơi đám ranh cấp ba hút chích heroin, nơi đám con nít cấp hai – những đứa trẻ tầm tuổi Todd – lại dính bệnh lây truyền qua đường tình dục.

“Đừng mà, bố ơi, con xin bố đừng làm vậy. Ý con là, xin bố đừng trừng phạt ông Denker vì lỗi lầm của con. Ý con muốn nói là không có con, ông sẽ mất phương hướng mất. Con sẽ cố gắng hơn. Thật mà. Môn đại số ấy... ban đầu con chưa quen. Nhưng sau khi con đến nhà Ben Tremaine, hai đứa con học chung vài ngày, con đã bắt đầu hiểu hơn rồi. Chỉ là... con không biết nữa, chỉ là ban đầu con hơi đuối thôi.”

“Bố nghĩ con đang dành quá nhiều thời gian cho ông cụ,” Bowden nói, nhưng anh đã có phần mềm lòng. Từ chối Todd là việc chẳng dễ dàng gì cho cam, khiến thằng bé thất vọng cũng vậy, cả lời thằng bé nói về việc trừng phạt ông cụ vì điểm số của Todd sụt giảm nữa... khốn thật, thằng bé nói phải. Ông cụ mong con trai anh đến chơi biết bao.

“Thầy Storrman, giáo viên môn đại số rất khó,” Todd bộc bạch. “Rất nhiều bạn bị điểm D. Ba, bốn bạn còn bị điểm F ạ.”

Bowden trầm tư gật đầu.

“Con sẽ không đi thăm cụ vào thứ Tư nữa. Cho đến khi con cải thiện điểm số của mình.” Nó đã đọc vị đôi mắt của bố. “Và thay vì tham gia hoạt động này nọ ở trường, hằng ngày con sẽ nán lại học. Con hứa.”

“Con quý cụ ấy đến thế kia à?”

“Ông cụ hay lắm ạ,” Todd thành khẩn nói.

“Chà... thôi được. Bố con mình cứ thử theo ý con xem sao, ông tướng. Nhưng bố muốn điểm số của con phải cải thiện vượt bậc vào tháng Một, con hiểu ý bố không? Bố đang lo cho tương lai của con. Con có thể cho rằng con mới học cấp hai, chẳng cần phải lo nghĩ nhiều làm gì, nhưng không phải vậy đâu. Sai một ly, đi một dặm con ạ.” Nếu như mẹ nó hay nói Ăn phải dành, có phải kiệm thì câu cửa miệng của Dick Bowden là Sai một lỵ, đi một dặm.

“Con hiểu rồi, thưa bố,” Todd nghiêm trang nói. Đây là cuộc nói chuyện giữa hai người đàn ông.

“Giờ con ra ngoài rồi giải mấy bài tập trong sách đi.” Anh đẩy cặp kính gọng xẻ cước của mình lên mũi rồi vỗ vai Todd.

Nụ cười tươi rói, rộng tận mang tai vỡ òa trên gương mặt Todd. “Con làm ngay đây ạ!”

Bowden nhìn theo bóng lưng Todd với nụ cười đầy tự hào. Quả là cả triệu người mới có một người như con anh. Và ban nãy, hẳn biểu hiện trên khuôn mặt Todd không phải tức giận. Chắc chắn là thế. Có thể là chút hờn dỗi... nhưng không phải thứ cảm xúc tựa điện áp cao mà ban đầu anh tưởng mình đã trông thấy. Nếu Todd giận đến mức đó, anh phải biết chứ; anh đi guốc trong bụng con trai mình mà. Trước giờ đều thế. Vừa véo von huýt sáo, vừa trút bỏ trọng trách làm cha, Dick Bowden giở một bản vẽ ra, khom người săm soi.

6

Tháng Mười hai năm 1974.

Gương mặt xuất hiện sau tràng bấm chuông dai dẳng của Todd hốc hác, xanh xao. Mái tóc mới tháng Bảy còn rậm rì thì nay đã bắt đầu thưa dần trên vầng trán xương xẩu; trông nó xỉn màu, xơ xác. Dussander vốn dĩ đã ốm, nay lại càng ốm o gầy mòn hơn... dù Todd thầm nhủ, lão ta vẫn còn tốt chán so với những tù nhân nằm dưới quyền sinh sát của lão.

Lúc Dussander bước ra cửa, tay trái của Todd giấu sau lưng. Đoạn nó vung tay ra trước, trao một gói quà cho Dussander. “Chúc ông Giáng sinh an lành!” nó hét toáng.

Ban nãy, Dussander co rúm khỏi hộp quà; giờ thì lão nhận lấy nó mà chẳng tỏ vẻ sung sướng hay ngạc nhiên gì. Lão rón rén cầm như thể bên trong đựng thuốc nổ. Ngoài hiên, mưa rơi rả rích. Suốt cả tuần nay, trời mưa dầm mưa dề, thành thử Todd phải che chắn gói quà bên trong áo khoác. Món quà bọc bằng giấy bóng kính rực rỡ, thắt ruy băng.

“Cái gì vậy?” Dussander hỏi, không chút hứng thú khi hai người bọn họ bước vào bếp.

“Ông cứ mở mà xem.”

Todd lấy một lon Coca Cola từ trong túi áo khoác, đặt lên tấm vải dầu ca rô đỏ trắng trải mặt bàn bếp. “Tốt hơn hết ông nên kéo mành xuống,” nó tự tin nói.

Ngờ vực ngay lập tức manh nha trên khuôn mặt của Dussander. “Ô? Tại sao vậy?”

“Chà... vì ta chẳng lường được ai có thể trông thấy đâu,” Todd mỉm cười nói. “Chẳng phải đó là cách ông giữ mạng qua bao năm à? Bằng cách trông thấy những kẻ có thể đang quan sát trước khi họ kịp thấy ông?”

Dussander kéo mành trong bếp xuống. Đoạn lão rót cho mình một ly bourbon. Rồi lão tháo ruy băng khỏi hộp quà. Todd gói hộp quà theo cái cách những cậu thiếu niên hay gói quà Giáng sinh – những cậu nhóc đang để đầu óc ở việc gì đó quan trọng hơn, ví dụ như bóng bầu dục, khúc côn cầu đường phố hay chương trình Quái vật Kỳ lạ Tối thứ Sáu mà chúng sẽ xem cùng người bạn qua ngủ lại, hai đứa đắp chung chăn, chen chúc rúc vào đầu trường kỷ, cười ha hả. Các góc gói quà nham nhở, đường gấp bùng nhùng, băng dính dán bừa phứa. Làm những việc đàn bà con gái này chỉ tổ sốt ruột.

Dù tâm trạng khó chịu, thủ thật Dussander có phần xúc động. Về sau, khi nỗi sợ hãi đã vơi đi, lão nhủ thầm: Đáng ra mình phải biết chứ.

Món quà là một bộ đồng phục. Cụ thể hơn, đó là một bộ đồng phục SS. Đầy đủ, có cả giày ống.

Lão lặng người, ngẩn ra nhìn món quà đựng bên trong cho đến hộp giấy bên ngoài: NHÀ MAY TRANG PHỤC CAO CẤP PETER – ĐỊA ĐIỂM CHÍNH GỐC KỂ TỪ NĂM 1951!

“Không” lão khẽ nói. “Đừng hòng ta mặc. Cái gì cũng một vừa hai phải thôi, nhóc. Ta thà chết chứ không mặc nó đâu.”

“Hãy nhớ lại những gì họ làm với Eichmann đi,” Todd nghiêm nghị nói. “Ông ta già khú đế rồi, cũng chẳng theo đảng phái gì. Chẳng phải đó là những lời ông nói sao? Hơn nữa, tôi phải tiết kiệm tiền cả mùa thu mới mua được chứ đùa. Tính cả đôi bốt, nó ngốn của tôi hơn tám mươi đồng đấy. Năm 1944, ông có ngại mang bộ quân phục này đâu. Không hề.”

“Oắt con khốn kiếp!” Dussander giơ nắm đấm qua đầu. Todd chẳng buồn nao núng. Nó đứng vững, mắt quắc lên.

“Được lắm,” nó khẽ nói. “Có giỏi thì động vào tôi đi. Thử động vào tôi một lần xem.”

Dussander hạ tay xuống. Môi lão run bần bật. “Đúng là đồ quỷ sứ từ địa ngục,” lão lầm bầm.

“Mặc vào đi,” Todd mời mọc.

Tay của Dussander đưa lên dây buộc của áo choàng thì dừng lại. Đôi mắt lão tựa con cừu, van nài nhìn vào mắt Todd. “Ta xin cậu,” lão nói. “Ta chỉ là một lão già. Ta còn làm được gì nữa đâu.”

Todd lắc đầu chậm rãi nhưng đầy quả quyết. Mắt nó vẫn quắc lên. Nó thích cảnh Dussander lạy lục van xin. Giống cái cách ngày xưa, những tù nhân ở Patin từng van nài lão.

Dussander thả áo choàng xuống sàn, lõa lồ đứng đấy, trên người chỉ độc đôi dép lê và quần đùi. Ngực lão hõm xuống, bụng hơi phệ ra. Cánh tay lão gầy nhẳng, điển hình của người già. Song Todd thầm nhủ, có bộ đồng phục này là ngon lành. Bộ đồng phục sẽ tạo nên sự khác biệt.

Một cách từ tốn, Dussander lấy áo ra khỏi hộp rồi mặc lên người.

Mười phút sau, lão đứng chỉnh tề trong bộ đồng phục SS. Mũ hơi lệch, hơi so vai, nhưng huy hiệu đầu lâu xương chéo vẫn vô cùng nổi bật. Lúc này, ở Dussander tỏa ra thứ cốt cách đen tối — chí ít là trong mắt Todd – mà trước đó lão không hề có. Dù lão khòm lưng, dù đôi chân hơi lệch, Todd vẫn rất hài lòng. Lần đầu tiên, Todd thấy Dussander theo đúng dáng vẻ mà nó hằng tưởng tượng. Tất nhiên giờ thì lão đã già, đã bại trận. Nhưng một lần nữa, lão đã khoác lên mình bộ đồng phục ấy. Không phải một lão già sống mòn những năm tháng mãn chiều xế bóng bằng cách xem Lawrence Welk trên chiếc ti vi trắng đen mờ căm bọc giấy bạc trên ăng ten, mà là Kurt Dussander, Ác quỷ Khát máu của Patin.

Về phần Dussander, lão thấy ghê tởm, khó chịu... nhưng đâu đó len lỏi chút nhẹ nhõm. Lão có phần khinh ghét cái cảm xúc ấy, bởi trong thâm tâm, lão biết đó là chỉ báo rõ rệt nhất cho thấy sức chi phối về mặt tâm lý mà thằng nhóc kia đã tạo nên ở lão. Lão là tù nhân của thằng nhóc, và mỗi lần lão nhận thấy mình có thể cắn răng chịu thêm sỉ nhục, mỗi lần cảm giác nhẹ nhõm manh nha trong lão, là một lần sức mạnh của thằng nhóc ấy lại càng bành trướng. Dẫu vậy, lão không khỏi cảm thấy nhẹ nhõm. Chỉ là vải vóc, khuy cài, khuy bấm... nhưng vụng may. Vạt tà áo là khóa kéo trong khi lý ra phải là nút cài. Quân hàm bị sai, may đo thì ẩu tả, đôi bốt là phiên bản giả da rẻ tiền. Bộ đồng phục chỉ được cái mã bên ngoài, và thật ra, nó cũng chẳng khiến lão choáng váng cho lắm, đúng không? Không hề. Nó..

“Sửa mũ ngay ngắn vào!” Todd oang oang.

Dussander chớp mắt nhìn nó, giật mình.

“Sửa mũ ngay ngắn vào, đồng chí!”

Dussander làm theo, trong vô thức, lão còn làm thêm động tác kéo mũ tự cao tự đại vốn là đặc điểm không lẫn đi đâu được mà bậc Thượng úy hay làm – buồn thay, đây là đồng phục của cấp Thượng úy.

“Đứng thẳng chân”

Lão làm theo, gót chân va vào nhau khẽ vang lên tiếng lạch cạch, động tác chuẩn mà gần như không cần suy nghĩ, hành động vô thức, tựa hồ bao năm xen giữa đã bị lột bỏ theo áo choàng tắm của lão.

"Achtung![24E]”

Lão đứng tư thế nghiêm, và trong khoảnh khắc, Todd thấy sợ – sợ mất hồn mất vía. Nó cảm thấy mình tựa tay phù thủy tập sự, vô tình khiến chổi cử động nhưng không có đủ năng lực để ngăn chúng lại sau khi chúng tự do vùng vẫy. Lão già tuy eo hẹp tài chính nhưng vẫn chỉnh tề gọn ghẽ đã biến mất. Hiện diện ở đây lúc này là Dussander chính hiệu.

Đoạn nỗi sợ hãi của nó được thay thế bởi một cảm giác quyền uy râm ran.

“Đằng sau, quay!”

Dussander nhanh nhẹn quay người, gạt khỏi đầu bourbon, bốn tháng trời sống trong hành hạ. Lão nghe gót giày mình cành cạch va vào nhau khi lão xoay mặt đối diện với bếp lò dính đầy dầu mỡ. Đằng xa, lão có thể trông thấy sân diễu hành bụi bặm của khu học viện quân sự mà ngày trước lão học làm lính.

“Đằng sau, quay!”

Lão lại xoay người, lần này không thực hiện chỉ thị chuẩn chỉnh như lần trước, bởi lão có hơi mất thăng bằng. Nếu là ngày trước, lão sẽ lãnh mười điểm xấu và bị gậy chỉ huy thọc thẳng vào bụng, khiến lão chỉ có nước hổn hển những hơi thở nóng bừng vì đau đớn. Bên trong, lão khẽ mỉm cười. Thằng oắt con không biết tất cả mọi ngón nghề. Không hề.

“Bước đều, bước!” Todd ré lên. Mắt nó nóng bừng, lóe sáng.

Đôi vai của Dussander bỗng chốc mất đi vẻ hiên ngang; lão khòm lưng chúi tới trước. “Không” lão nói. “Xin cậu.”

“Bước đều, bước! Tôi nói bước đều, bước!”

Nghẹn giọng, Dussander bắt đầu đi đều qua mặt vải sơn bạc thếch lót sàn bếp. Lão quay phải để né bàn, quay phải lần nữa khi tiến sát tường. Khuôn mặt lão hơi ngước lên, không một nét biểu cảm. Chân lão giơ thẳng ra trước, đoạn giậm xuống, khiến chén bát sứ rẻ tiền trong tủ phía trên bồn rửa va vào nhau lanh canh. Hai tay lão đánh lên đánh xuống nhịp nhàng.

Hình ảnh những cây chổi cử động lại hiện lên trong đầu Todd, kéo theo đó là nỗi hoảng sợ. Chợt nó ngộ ra nó chẳng muốn lão Dussander tận hưởng chút xíu nào trong màn kịch này, và rằng có lẽ – chỉ là có lẽ thôi – nó muốn lão già ấy lấy lại phong cách năm xưa thì ít, mà muốn đem lão ra làm trò lố lăng thì nhiều. Nhưng bằng cách nào đấy, dù ông lão đã ở tuổi xế chiều, dù nhà bếp chỉ có những món đồ ba đồng một mớ, nhìn lão không hề lố bịch chút nào. Lão trông thật đáng sợ. Lần đầu tiên, Todd cảm nhận những xác chết nằm dưới hào và trong nhà hỏa thiêu thật đến thế. Những bức ảnh tay chân, thân mình ngồn ngộn chồng chất lên nhau, trắng bủng beo dưới cơn mưa xuân lạnh lẽo của nước Đức không giống cảnh dàn dựng giả tạo trong phim kinh dị – một đống thây người làm từ hình nộm mua ở trung tâm thương mại được cần gắp và nhân viên phụ trách đạo cụ dọn dẹp sau khi hoàn thành cảnh quay – mà là sự thật, choáng ngợp, không thể cắt nghĩa, ma quỷ. Trong khoảnh khắc, nó như có thể ngửi thấy mùi thối rữa nhạt nhòa và hơi ám mùi khói.

Hãi hùng dâng lên trong nó.

“Dừng lại!” nó hét lên.

Thế mà Dussander vẫn tiếp tục bước đều, đôi mắt trống rỗng, xa xôi. Đầu lão lại càng ngước lên cao, kéo căng gân trên cái cổ xương xẩu, khiến cằm chếch lên thành một góc ngạo nghễ. Cái mũi mỏng tựa lưỡi dao nhô ra thật gớm guốc.

Todd cảm nhận mồ hôi túa ra dưới nách. “Đứng lại!” nó ré lên.

Dussander đứng lại, chân phải đứng nghiêm, chân trái giơ lên cao rồi uy mãnh giậm xuống cạnh chân phải. Trong một khắc, cái vô cảm lạnh lẽo vẫn nán lại trên mặt lão — vô hồn, tựa người máy – và rồi thay thế bằng sự bối rối. Theo sau bối rối là thất bại. Lão so vai rúm người.

Todd khẽ thở hắt ra đầy nhẹ nhõm, và trong phút chốc, nó thấy căm tức bản thân mình. Ai là người nắm quyền ở đây hả? Đoạn sự tự tin của nó ào ào trở lại. Là mình, mình là kẻ nắm quyền chứ ai. Đừng quên điều đó.

Nó lại nở nụ cười. “Khá lắm. Nhưng tôi nghĩ tập luyện một chút, ông sẽ làm tốt hơn nhiều.”

Dussander đứng ngây ra đó, thở hổn hển, đầu cúi gằm.

“Ông có thể cởi ra rồi đấy,” Todd rộng lượng nói... và không tài nào ngăn mình tự nhủ liệu nó có muốn Dussander khoác lên mình bộ đồng phục này thêm lần nào không. Trong vài giây ban nãy…

7

Tháng Một năm 1975.

Todd đi một mình ra khỏi trường sau khi hồi chuông cuối cùng vang lên, lấy xe rồi đạp xuống công viên. Tìm thấy băng ghế trống, nó gạt chân chống chiếc Schwinn rồi lấy phiếu liên lạc ra khỏi túi sau. Nó nhìn quanh xem có người quen nào quanh khu này không, nhưng trong tầm mắt chỉ có cặp học sinh trung học đang sờ soạng nhau cạnh hồ và hai tên lang thang trông phát gớm chuyển nhau túi giấy. Đám bợm rượu tởm lợm gớm ghiếc, nó thầm nghĩ, nhưng hai tên ấy không phải nguyên nhân khiến nó cáu gắt. Nó mở phiếu liên lạc của mình.

Tiếng Anh: C. Lịch sử Hoa Kỳ: C. Địa học: D. Bộ môn cộng đồng: B. Tiếng Pháp sơ cấp: F. Đại số sơ cấp: F.

Nó trợn tròn nhìn điểm số mà không tin nổi vào mắt mình. Nó biết điểm sẽ tệ, nhưng thế này thì đúng là thảm họa.

Có thể như vậy là tốt nhất, một giọng nói chợt vang lên bên trong nó. Có thể mày đã cố tình làm thế, vì một phần trong mày muốn chuyện này kết thúc. Cần chuyện này kết thúc. Trước khi tai vạ ập đến.

Nó thô bạo gạt suy nghĩ ấy sang bên. Chẳng có tai vạ gì sất. Dussander như con rối trong tay nó. Hoàn toàn dưới quyền chi phối của nó. Lão già ấy tưởng một người bạn của Todd giữ lá thư, có điều lão không biết đó là người bạn nào. Nếu Todd gặp chuyện – bất cứ chuyện gì – lá thư ấy sẽ được gửi cho cảnh sát. Ngày trước nó đoán Dussander từng nung nấu kiếm cách. Còn giờ, lão ta già khú đế, chấp cả quãng còn chẳng chạy nổi.

“Lão ta nằm trong tầm kiểm soát mà, mẹ kiếp,” Todd lầm bầm rồi thụi vào đùi mạnh đến độ bỏ cơ thắt lại. Lảm nhảm một mình đúng là tệ hại – chỉ có kẻ điên mới nói chuyện một mình. Nó bị nhiễm thói quen này khoảng sáu tuần trước mà chưa tìm được cách tháo gỡ. Nó đã bắt gặp một số người nhìn nó đầy nghi ngại khi nó làm thế. Trong số đó có cả một vài giáo viên. Cái thằng Bernie Everson khốn kiếp còn bước thẳng đến trước mặt nó rồi hỏi nó có bị chập cheng hay không. Suýt chút nữa, chỉ một chút nữa thôi, Todd đã đấm vỡ mồm thằng oắt con ấy, nhưng chuyện như vậy – cãi cọ, xô xát, ẩu đả – chẳng được tích sự gì. Chuyện như thế chỉ tổ khiến nó bị rơi vào tầm ngắm thôi. Đúng thật, nói chuyện một mình không ổn tí nào, nhưng…

“Những giấc mơ cũng thật khủng khiếp,” nó lẩm bẩm. Lần này, nó không phát hiện mình đã nói thành lời.

Gần đây, nó mơ thấy toàn ác mộng. Trong mơ, lúc nào nó cũng mặc đồng phục, có lúc loại này, có lúc loại khác. Thỉnh thoảng, nó mặc đồng phục giấy, đứng xếp hàng với hàng trăm người ốm tong ốm teo; mùi cháy khét lẹt trong không khí, nó nghe thấy tiếng động cơ xe ủi gào rống. Đoạn Dussander bước đến, chỉ vào người này người khác. Những người này ở lại. Những người khác được giải đến nhà hỏa táng. Một vài người quơ quàng, chống cự, nhưng đa phần ai cũng da bọc xương vì thiếu ăn, chẳng còn sức lực. Đoạn Dussander đứng trước mặt Todd. Bốn mắt chạm nhau trong một khoảnh khắc dài đến thiên thu, rồi Dussander giơ chiếc ô bạc màu về phía Todd.

“Đưa nó đến phòng thí nghiệm,” trong mơ, Dussander nói. Mỗi lão cong cớn để lộ hàm răng giả. “Đưa thằng oắt người Mỹ này đi.”

Trong một giấc mơ khác, nó mặc đồng phục SS. Đôi bốt được đánh bóng như gương. Huy hiệu đầu lâu xương chéo và hình tia chớp lấp lánh. Tuy nhiên, nó đang đứng giữa đại lộ Santo Donato trước ánh mắt của vô vàn người xung quanh. Người ta chỉ trỏ nó. Có người còn cười rộ lên. Những người khác trông bàng hoàng ra mặt, tức tối hoặc ghê tởm. Trong giấc mơ này, một chiếc xe cũ phanh kít lại ầm ĩ, Dussander ló đầu nhìn nó, một Dussander phải đến hai trăm tuổi, bộ dạng chẳng khác nào xác ướp với lớp da tựa cuộn giấy vàng khè.

“Ta biết nhà ngươi!” Dussander trong cơn ác mộng rít rẻ reo lên. Lão nhìn đám đông xung quanh rồi quay sang Todd. “Ngươi phụ trách ở Patin! Nhìn kìa mọi người ơi! Kia chính là Ác quỷ Khát máu của Patin! Là chuyên gia năng suất’ của Himmler! Ta lên án ngươi, ngữ đồ tể! Ta lên án ngươi, kẻ xuống tay với trẻ con! Ta lên án ngươi!”

Trong một giấc mơ khác, nó mặc đồng phục kẻ sọc của tù nhân và bị hai lính gác trông hệt như bố mẹ dẫn xuống hành lang bằng đá. Cả hai mang băng tay màu vàng nổi bật có hình ngôi sao David[25E]. Đi đằng sau họ là mục sư đang đọc Sách Đệ Nhị Luật. Todd quay mặt nhìn ra sau thì phát hiện mục sư ấy chính là Dussander, lão đang khoác trên mình quân phục đen của sĩ quan SS.

Ở cuối hành lang bằng đá là cánh cửa đôi dẫn vào căn phòng bát giá có tường bằng kính. Máy chém được đặt ngay chính giữa. Đằng sau tường kính là hàng loạt đàn ông, đàn bà lố nhố, lõa lồ, đứng nhìn với vẻ mặt vô cảm, tối sầm. Trên cánh tay họ đóng con số màu xanh.

“Không sao,” Todd lẩm bẩm tự trấn an. “Không sao, thật đấy, mọi thứ nằm trong tầm kiểm soát mà”

Cặp đôi đang ve vãn nhau quay lại liếc nó. Todd trân trân nhìn bọn chúng với ánh mắt hình viên đạn xem chúng có dám hó hé gì không. Nhìn chán, bọn chúng quay sang hướng khác. Hình như thằng con trai nhếch mép cười thì phải?

Todd đứng dậy, nhét phiếu liên lạc vào túi rồi nhảy lên xe đạp. Nó đạp xuống tiệm thuốc cách đó hai dãy nhà. Đến nơi, nó mua một hũ mực xóa cùng cây bút xanh với ngòi sắc nét. Nó quay trở lại công viên (cặp đôi hôn hít nọ đã đi mất nhưng đám lang thang kia vẫn còn ở đấy, khiến cả không gian hôi toàn mùi rượu), đoạn sửa điểm tiếng Anh thành B, Lịch sử Hoa Kỳ thành A, Địa học thành B, Tiếng Pháp sơ cấp thành C và Đại số sơ cấp thành B. Nó xóa hẳn Bộ môn cộng đồng rồi viết lại để phiếu liên lạc nhìn có vẻ thống nhất, tựa đồng phục.

Đúng rồi, đồng phục.

“Cứ an tâm,” nó lại tự lầm bầm. “Cái này sẽ qua mặt được. Chắc chắn sẽ qua mặt được.”

Một đêm cuối tháng đó, tầm sau 2 giờ sáng, Kurt Dussander thức giấc, tay chân quẫy đạp trên giường, thở hồng hộc, miệng rên rỉ, bóng tối đáng kinh khiếp bủa vây. Lão cảm thấy mình sắp nghẹt thở, tê liệt bởi sợ hãi. Lồng ngực lão nặng nề tựa hồ có tảng đá, đến độ lão tự hỏi liệu mình có bị lên cơn đau tim hay không. Mò mẫm tìm cây đèn ngủ trong bóng tối, suýt chút nữa lão đã hất nó rơi khỏi bàn đầu giường trước khi bật đèn.

Mình đang ở trong phòng riêng, lão định thần lại, trong phòng ngủ, ở Santo Donato, California, trên đất Mỹ kia mà. Đấy, vẫn là tấm rèm nâu đang che cho khung cửa sổ quen thuộc, vẫn là những kệ sách chất đầy những cuốn sách rẻ tiền mua ở cửa tiệm trên đường Soren, vẫn tấm thảm xám, vẫn giấy dán tường xanh. Không có cơn đau tim, khu rừng hay những đôi mắt nào cả.

Thế mà nỗi kinh hoàng vẫn bám rịt lấy lão như tấm da thối hoẳng, tim lão cứ thế đập dồn trong lồng ngực. Giấc mơ ấy đã trở lại. Lão biết nếu thằng nhóc tiếp tục, sớm muộn gì giấc mơ cũng trở lại. Thằng nhóc đáng nguyền rủa. Lão đồ rằng lá thư bảo vệ mà nó nói chỉ là chuyện bịa, thật ra chẳng hợp lý chút nào; hẳn nó học lỏm điều này từ mấy chương trình thám tử trên ti vi. Thằng nhóc có một người bạn đáng tin đến mức không mở lá thư động trời ấy ra đọc ư? Có mà tìm đằng trời. Hoặc chỉ ít đấy là suy nghĩ của lão. Nếu lão chắc chắn...

Tay lão co quắp lại đầy đau đớn do chứng viêm khớp rồi mới từ từ thả lỏng.

Với lấy gói thuốc lá để trên bàn, lão châm một điếu rồi dúi que diêm vào cột giường. Kim đồng hồ chỉ 2 giờ 41 phút. Kiểu này đêm nay khỏi ngủ rồi. Lão rít vào khói thuốc rồi ho một tràng thiếu điều muốn nôn hết ruột gan phèo phổi ra. Nếu không xuống nhà uống một hai ly, đừng hòng chợp mắt được thêm chút nào. Hoặc ba ly. Mà hơn sáu tuần nay, lão đã nốc quá nhiều. Lão không còn ở cái tuổi trai tráng, có thể uống rượu như hũ chìm giống thời lão là sĩ quan nghỉ phép ở Berlin năm ’39, khi không khí còn căng tràn mùi chiến thắng, đi đâu cũng nghe thấy giọng của Lãnh tụ, cũng nhìn thấy đổi mắt tóe lửa, đầy uy nghi...

Thằng nhóc... thằng nhóc đáng nguyền rủa!

“Nói thật lòng đi,” lão oang oang, giọng nói của chính lão vang lên trong căn phòng tĩnh lặng khiến lão hơi giật nảy. Lão không có thói quen nói chuyện một mình, nhưng đây cũng không phải lần đầu tiên lão làm như thế. Lão nhớ thỉnh thoảng mình lại làm vậy trong mấy tuần cuối ở Patin, khi mọi chuyện bên bờ vực sụp đổ, ở phương đông, tiếng sấm rền của quân Liên Xô càng lúc càng to, ban đầu là theo ngày, sau là ráo riết từng giờ. Lúc ấy, lão bỗng thấy nói chuyện một mình là chuyện hết sức tự nhiên. Lão phải chịu nhiều áp lực, và đứng dưới áp lực, người ta thường làm trò kỳ quặc – thọc tay vào túi quần để nắm lấy tinh hoàn của mình, va hai hàng răng vào nhau. Wolff rất giỏi trò này. Vừa làm, ông ta vừa cười toe toét. Huffmann thì hay búng tay và vỗ đùi, tạo nên những nhịp điệu hối hả, đan xen mà chính đương sự hoàn toàn không hay biết. Còn lão, Kurt Dussander, thỉnh thoảng lão lại nói chuyện một mình. Nhưng giờ...

“Mày lại bị áp lực rồi,” lão nói thật to. Lần này lão ý thức mình vừa nói tiếng Đức. Đã nhiều năm nay, lão không dùng tiếng Đức, nhưng giờ đây, bỗng dưng ngôn ngữ ấy sao thật ấm áp và dễ chịu. Nó ru lão, vỗ về lão. Nó vừa ngọt ngào, vừa đen tối.

“Phải. Mày lại bị áp lực rồi. Tất cả là vì thằng nhóc ấy. Nhưng hãy thành thật với bản thân. Sáng sớm thế này, khó mà dối trá lắm. Mày không hối hận hoàn toàn vì đã kể ra, đúng không. Ban đầu, mày sợ thằng nhóc không thể và không biết cách giữ mồm giữ miệng. Nó sẽ bép xép với bạn, bạn nó kể với một đứa bạn khác, đứa bạn khác lại nói với hai đứa nữa. Nhưng nếu bấy lâu nay, nó đã kín tiếng thì nó sẽ tiếp tục như thế. Nếu ta bị đưa đi, nó sẽ mất cái... cái cuốn sách nói của nó. Thì nhiệm vụ của ta là thế mà? Ta nghĩ vậy.”

Nói xong, lão im lặng, nhưng dòng suy nghĩ vẫn tiếp tục cuộn trào. Lão đã rất cô quạnh – chẳng ai tưởng tượng nổi cô quạnh đến nhường nào. Suýt có những lúc lão đã nghiêm túc nghĩ đến chuyện tự sát. Lão sống ẩn dật nhưng nửa mùa. Những giọng nói lão nghe thấy đều phát ra từ radio. Những người duy nhất ghé thăm lão nằm ở phía bên kia mặt kính dơ dáy. Lão đã già, và đúng là lão sợ chết thật đấy, nhưng lão sợ việc mình là lão già cô độc hơn rất nhiều.

Có những lúc bàng quang chơi khăm lão. Lão mới đi được nửa đường đến nhà vệ sinh thì vết ố đen đã loang ra trên quần. Vào những hôm thời tiết ẩm, khớp của lão sẽ giật giật rồi bắt đầu gào rống, thậm chí có nhiều hôm, từ lúc mặt trời ló dạng đến lúc mặt trời khuất bóng, lão phải nhai hết cả lọ thuốc giảm đau khớp... thế mà thuốc chỉ có tác dụng làm dịu cơn nhức. Đến cả những việc như lấy sách từ trên kệ hoặc chuyển kênh ti vi, lão cũng đau thấu trời thấu đất. Mắt lão thì kém; lắm lúc lão hất đổ thứ này thứ kia, đập cẳng chân hoặc đụng đầu vào đâu đó. Lão phập phồng lo sợ mình sẽ gãy xương mà không đủ sức lết đến điện thoại, lão phập phồng lo sợ dù mình có đến được điện thoại thì lại bị tay bác sĩ nào đấy phát hiện quá khứ thật khi hắn nghi ngờ bởi nhân vật Denker không có hồ sơ y tế.

Thằng nhóc giúp lão khuây khỏa những suy nghĩ ấy. Khi nó đến đây, lão có thể nhớ lại ngày xưa. Ký ức của lão về những tháng năm ấy rõ nét đến kỳ khôi; lão có thể tuôn ra tràng giang đại hải tên tuổi, sự kiện, đến cả thời tiết hôm đó. Lão còn nhớ binh nhì Henreid giữ vị trí súng máy ở tháp đông bắc và cục bướu mà tay này có giữa hai mắt. Vài người gọi gã là Ba Mắt, hoặc Thần Cyclops. Lão nhớ cả Kessel, tay này luôn mang theo tấm hình cô người yêu khỏa thân nằm trên xô pha, tay để sau đầu. Ai muốn xem, Kessel tính tiền. Lão còn nhớ tên của bác sĩ và những thí nghiệm họ thực hiện – ngưỡng chịu đau, sóng não của nam nữ đang hấp hối, chậm phát triển thể chất, ảnh hưởng của các loại bức xạ khác nhau cùng hàng chục thí nghiệm khác. Có khi là hàng trăm.

Lão đoán lão trò chuyện với thằng nhóc giống cách những ông già khác trò chuyện, nhưng lão đoán mình may mắn hơn đa số bọn họ, khi khán giả của họ tỏ ra mất kiên nhẫn, chán chường hoặc thô lỗ ra mặt. Khán giả của lão thì hứng thú vô bờ bến.

Vậy dăm ba cơn ác mộng có phải cái giá quá đắt không?

Lão dập điếu thuốc, nằm nhìn trần nhà một lúc đoạn bỏ chân xuống sàn. Lão đoán có lẽ lão và thằng nhóc ấy thật đáng tởm; hai sinh vật dung dưỡng nhau... ăn thịt nhau. Thỉnh thoảng, bụng lão chua ngắt vì những món ăn đen tối nhưng béo ngậy mà bọn họ chia sẻ cùng nhau trong căn bếp của lão vào buổi chiều. Không biết thằng nhóc thì sao nhỉ? Nó có ngủ được không? Có lẽ là không. Gần đây Dussander thấy nó trông có vẻ nhợt nhạt và ốm hơn ban đầu, lúc nó mới bước vào cuộc đời Dussander.

Lão bước vào phòng ngủ rồi mở tủ quần áo. Lão gạt móc sang phải, vục tay sâu vào trong rồi lấy ra bộ đồng phục giả. Nó rũ xuống trên tay lão như da kền kền. Lão dùng tay kia mẫn mê nó. Chạm vào nó... rồi vuốt ve nó.

Mãi một lúc lâu sau, lão mới bỏ bộ đồng phục xuống rồi khoác lên người, thật chậm rãi, không nhìn vào gương cho đến khi bộ đồng phục được cài nút và đeo thắt lưng chỉnh tề (vạt cài đã được kéo khóa).

Nhìn bóng mình trong gương, lão gật đầu.

Lão vào lại giường, nằm xuống, hút thêm một điếu thuốc nữa. Hút xong, lão thấy mình buồn ngủ trở lại. Lão tắt đèn ngủ, không tài nào tin nổi cơn buồn ngủ kéo đến dễ dàng như vậy. Nhưng năm phút sau, lão đã chìm vào giấc ngủ, và lần này, giấc ngủ không mộng mị.

8

Tháng Hai năm 1975.

Sau bữa tối, Dick Bowden rót cho lão một ly cognac mà Dussander thầm đánh giá là dở tệ. Nhưng tất nhiên, lão nở nụ cười thật tươi và tâng bốc nó lên mây. Vợ của Bowden đem cho thằng nhóc ly sữa lắc sô cô la mạch nha. Suốt bữa ăn hôm nay, lạ thay, thằng bé câm như hến. Băn khoăn ư? Phải. Vì lý do nào đó, thằng nhóc có vẻ băn khoăn.

Dussander đã chiếm cảm tình của Dick và Monica Bowden ngay từ giây phút lão cùng thằng nhóc đến nơi. Thằng nhóc bảo với bố mẹ nó rằng thị lực của ông Denker rất kém (nên ông cụ Denker tội nghiệp rất cần một Con chó Dẫn đường, Dussander vô cảm nghĩ), vì điều đó giải thích lý do tại sao bấy lâu nay, thằng bé cần mẫn đọc sách cho cụ. Dussander thận trọng dựng màn kịch, và lão nghĩ mình không sơ hở chỗ nào.

Hôm ấy, lão mặc bộ com lê trang trọng nhất, và dù tối hôm ấy, thời tiết ẩm ướt, nhưng chứng viêm khớp của lão lại im hơi lặng tiếng đến lạ – thỉnh thoảng mới nhói một cái. Chẳng rõ giở chứng gì, thằng nhóc lại muốn lão để dù ở nhà, nhưng Dussander quyết cầm theo cho bằng được. Nhìn chung, lão đã có một bữa tối dễ chịu và rất vui. Cognac ngon dở ra sao cũng không thành vấn đề, bởi đã chín năm nay lão mới ra ngoài ăn tối.

Trong bữa ăn, lão trò chuyện về Nhà máy Động cơ Essen, công cuộc tái thiết Đức hậu chiến – Bowden hỏi vài câu rất thông minh về chủ đề này, và có vẻ ấn tượng trước câu trả lời của Dussander – rồi nói về các tác giả Đức. Monica Bowden hỏi lão cơ duyên gì mà lão đến đất Mỹ khi tuổi đã xế chiều, thế là Dussander bèn trưng ra bộ mặt buồn thương đầy phù hợp, kể lể về việc người vợ hư cấu của mình nhắm mắt xuôi tay. Như chạm trúng huyệt, Monica Bowden tỏ ra hết sức thông cảm.

Và rồi, sau ly cognac ngu xuẩn, Dick Bowden đặt câu hỏi: “Thưa ông Denker, nếu ông thấy câu hỏi riêng tư, thì ông cứ bỏ qua... nhưng thú thật, tôi rất thắc mắc không biết ông làm gì vào thời chiến.

Cả người thẳng nhóc khẽ sựng lại.

Dussander mỉm cười, lần mò tìm thuốc lá. Lão thấy nó rõ mồn một, nhưng không được chủ quan ở chi tiết vụn vặt quá. Monica đặt mấy điếu thuốc vào tay ông.

“Cảm ơn phu nhân. Bữa ăn ngon tuyệt trần. Cô nấu ăn tài quá. Ngon như bà nhà tôi năm xưa.”

Monica cảm ơn ông, trông có vẻ bối rối. Todd nhìn mẹ với vẻ khó chịu.

“Không riêng tư gì đâu,” Dussander nói, châm điếu thuốc rồi quay sang nhìn Bowden. “Tôi nằm trong lực lượng dự bị từ năm 1943 trở đi, giống tất cả những người đàn ông còn lành lặn nhưng đã quá tuổi để trực tiếp tham chiến. Lúc đó, ai cũng đã thấy trước kết cục lụi tàn của Đệ Tam Đế chế[26E] cũng như những kẻ loạn trí tạo ra nó. Nhất là kẻ mà tất thảy đều biết là ai.”

Lão thổi tắt diêm, khuôn mặt nghiêm nghị.

“Ai nấy đều thở phào nhẹ nhõm khi Hitler sa cơ thất thế. Vô cùng nhẹ nhõm. Hẳn rồi,” ở đây, lão nhìn Bowden với ánh mắt bộc bạch của hai người đàn ông với nhau, “người ta phải cẩn thận không thể hiện cảm xúc như vậy thành lời.”

“Tôi đồ là vậy,” Dick Bowden kính cẩn nói.

“Phải,” Dussander trang nghiêm. “Không được phép nói thành lời. Tôi còn nhớ đêm nọ, nhóm bạn chúng tôi, đâu đấy bốn năm người, ghé vào uống một ly ở Ratskeller trong vùng sau khi đi làm về − thời điểm đó không phải lúc nào cũng có rượu Schnaps, ngay cả bia còn không có chứ đừng nói, nhưng tình cờ thế nào, đêm ấy có cả. Chúng tôi biết nhau hai chục năm có lẻ. Một trong đám chúng tôi, Hans Hassler, loáng thoáng bảo có lẽ Lãnh tụ đã đi sai nước cờ khi khai mở mặt trận thứ hai chống lại Liên Xô. Tôi vội vàng, Hans, lạy Chúa trên cao, ông cẩn thận kẻo vạ miệng! Ông bạn Hans tội nghiệp mặt xanh như tàu lá, chuyển ngay sang chủ đề khác. Thế mà ba hôm sau, ông ấy mất tích. Tôi chưa một lần gặp lại ông ấy, và theo như tôi biết, tất cả những người ngồi ở bàn chúng tôi tối đó cũng vậy.”

“Khủng khiếp quá!” Monica thảng thốt. “Ông Denker, ông có muốn uống thêm cognac không?”

“Không, cảm ơn cô.” Lão mỉm cười với cô. “Bà nhà tôi học được một câu từ cụ thân sinh: “Thứ tuyệt hảo, tuyệt không quá trớn.”

Nét chau mày phiền muộn trên mặt Todd lại sâu thêm một chút.

“Ông có nghĩ ông ấy bị giải tới trại không?” Dick hỏi. “Người bạn Hessler của ông?”

“Hassler,” Dussander nhẹ nhàng sửa. Mặt lão u uất. “Rất nhiều người bị như thế. Trại tập trung... chúng sẽ là nỗi nhục muốn đời của người Đức. Đấy quả thật là di sản thật sự mà Hitler để lại.”

“Ôi, nói thế nặng lời quá,” Bowden châm tẩu rồi phả ra làn khói Cherry Blend dày đặc. “Theo như những gì tôi từng đọc, đa phần người Đức không biết tình hình đang xảy ra. Dân cư sống quanh Auschwitz cứ tưởng đó là nhà máy xúc xích.”

“Trời ơi, kinh khủng quá,” Monica nói, nhăn mặt với chồng như muốn nói đến đây là quá đủ rồi. Đoạn cô quay sang Dussander và mỉm cười. “Tôi rất thích mùi tẩu thuốc, ông Denker ạ, ông có thấy thế không?”

“Tôi cũng vậy, phu nhân ạ,” Dussander đáp. Cơn buồn hắt hơi suýt chút nữa đã thắng thế, nhưng may sao lão kiểm soát kịp.

Bowden chợt vươn tay qua bàn, vỗ vai cậu con trai. Todd giật nảy. “Sao tối nay con im như thóc thế. Con có ổn không đấy?”

Todd nở nụ cười kỳ dị với cả bố nó và Dussander. “Con thấy ổn ạ. Con đã nghe hầu hết những chuyện ấy rồi, bố mẹ nhớ không”

“Todd!” Monica thảng thốt. “Như thế thật...”

“Cậu bé chỉ đang nói thật thôi mà,” Dussander đỡ lời. “Đấy là đặc quyền của trẻ con mà đàn ông thường phải từ bỏ. Anh Bowden nhỉ?”

Dick cười, gật gù.

“Có lẽ bây giờ, tôi xin nhờ Todd đưa tôi về nhà thôi,” Dussander cáo từ. “Để cậu bé còn học bài nữa.”

“Todd là một học sinh rất ngoan,” Monica kể, câu nói thốt ra gần như tự động, ánh mắt cô nhìn Todd có phần bối rối. “Thường thằng bé toàn đạt điểm A và B. Học kỳ trước, con tôi có bị điểm C, nhưng thằng bé đã hứa sẽ cải thiện tiếng Pháp lên để kéo phiếu liên lạc tháng Ba lên. Nhỉ, Todd con yêu?”

Todd lại nở nụ cười kỳ dị ấy rồi gật đầu.

“Ông không cần đi bộ cho cực,” Dick đề nghị. “Tôi rất vui nếu được chở ông về nhà.”

“Tôi đi bộ vừa để hít thở khí trời, vừa tập thể dục luôn,” Dussander nói. “Thật đấy, tôi không khách sáo gì đâu… trừ khi Todd không muốn.”

“Ấy không, con cũng muốn đi bộ,” Todd nói, nghe đến đấy, bố mẹ nó cười tươi như hoa với nó.

Hai người bọn họ gần đến khúc quanh nhà Dussander thì lão phá vỡ bầu không khí im lặng. Trời lất phất mưa bụi, và lão cầm dù che cho cả hai. Lạ chưa, căn bệnh viêm khớp vẫn im làm ngủ. Thật kỳ diệu.

“Cậu giống căn bệnh viêm khớp của ta quá,” lão nói.

Todd ngẩng đầu lên. “Gì kia?”

“Tối nay, cả cậu và căn bệnh ấy đều im hơi lặng tiếng. Thứ gì ăn mất lưỡi của cậu vậy, nhóc? Mèo hay chim cốc đế?”

“Chẳng có gì,” Todd lầm bầm. Họ vòng xuống đường nhà Dussander.

“Có khi ta đoán được đấy,” Dussander nói, giọng vẩn chút ác ý. “Khi cậu đến đón ta, cậu sợ ta phạm sai lầm chứ gì… như ở đây, người ta hay bảo giấu đầu lòi đuôi. Nhưng cậu vẫn phải cắn răng qua bữa ăn tối, vì cậu chẳng còn lý do nào để bàn lùi với bố mẹ nữa. Giờ thì cậu lúng túng khi mọi thứ trôi chảy đến thế. Có đúng không?”

“Ai thèm quan tâm kia chứ?” Todd nói và sưng sỉa nhún vai.

“Sao không trôi chảy được?” Dussander chất vấn. “Ta diễn kịch từ trước khi cậu sinh ra trên đời. Ta phải công nhận cậu biết giữ mồm giữ miệng đấy. Riêng chuyện này, ta không tiếc lời khen cậu. Nhưng cậu có thấy ta tối nay không? Ta thu phục nhân tâm bố mẹ cậu rồi. Thu phục hoàn toàn!”

Todd bất ngờ thốt lên. “Ông việc gì phải làm thế!”

Dussander đứng sững lại, trân trân nhìn Todd.

“Không phải làm thế ư? Cái gì kia? Ta tưởng đó là điều cậu muốn! Chắc chắn sau này, bố mẹ cậu sẽ không phản đối gì nếu cậu tiếp tục đến đọc cho ta nghe.”

“Ông giỏi xem nhiều thứ là điều dĩ nhiên nhỉ!” Todd gay gắt. “Có thể tôi đạt được tất cả những gì tôi muốn từ ông. Ông nghĩ có ai ép tôi đến căn nhà nhếch nhác của ông, ngắm ông nốc rượu như đám bợm chính hiệu lảng vảng quanh sân ga cũ à? Ông nghĩ vậy phải không?” Nó lên giọng, gần như rít ré, chênh vênh. “Vì chẳng có ai ép được tôi cả. Tôi muốn thì tôi đến, tôi không muốn thì tôi không đến.”

“Hạ giọng xuống đi. Kẻo người ta nghe thấy.”

“Ai thèm quan tâm?” Todd bất cần, nhưng đã bước tiếp. Lần này, nó cố tình bước ra ngoài phạm vi chiếc dù.

“Không, không ai ép cậu phải đến cả,” Dussander nói. Đoạn sau khi cân nhắc, lão đánh liều đi nước cờ: “Thật ra, cậu cứ việc giữ khoảng cách. Ta bảo cậu nghe, ta chẳng ngại gì việc uống rượu một mình. Một chút cũng không.”

Todd khinh miệt nhìn lão. “Chắc ông khoái như vậy lắm à?”

Dussander chỉ lập lờ mỉm cười.

“Chà, đừng kỳ vọng gì.” Họ đã đến trước lối đi trải bê tông dẫn tới hiên nhà Dussander. Lão lần mò trong túi tìm chìa khóa. Cơn đau tựa ánh đỏ lóe lên trong các khớp ngón tay rồi dịu bớt, chực chờ. Giờ thì Dussander nghĩ lão hiểu nó chờ cái gì: chờ lão chỉ còn một mình. Lúc đó nó sẽ lộ diện.

“Tôi bảo ông này,” Todd lên tiếng. Giọng nó nghe hổn hển lạ thường. “Nếu họ phát hiện chân tướng của ông, nếu tôi nói cho họ biết, họ sẽ phỉ nhổ ông rồi đá đít đuổi lão già ốm o như ông đi.”

Dussander nhìn Todd thật lung dưới màn đêm lấm tấm mưa giăng. Khuôn mặt thằng nhóc ngước lên ngang ngược, nhưng làn da nó tái nhợt, bọng mắt thâm quầng, hơi trũng – nước da của kẻ thao thức đêm dài trong khi thế gian chìm sâu trong giấc ngủ.

“Ta chắc chắn họ sẽ không thấy gì ngoài kinh tởm ta,” Dussander nói, dù lão thầm nghĩ ông bố nhà Bowden có thể nén nỗi kinh tởm ấy đủ lâu để hỏi rất nhiều câu hỏi mà con trai anh ta từng đặt ra. “Chẳng có gì ngoài cảm giác kinh tởm. Nhưng họ sẽ cảm thấy gì về cậu hả nhóc, khi ta nói với họ rằng cậu đã biết chân tướng của ta tám tháng nay... mà không hé răng?”

Todd á khẩu trợn mắt nhìn lão trong bóng tối.

“Thích thì cứ đến gặp ta,” Dussander lãnh đạm, “nếu không thì ở nhà. Ngủ ngon nhé nhóc.”

Lão đi thẳng đến cửa chính, mặc Todd đứng trong mưa nhìn theo, há hốc mồm.

Hôm sau, lúc ăn sáng, Monica nói: “Bố con quý ông Denker lắm đấy Todd. Bố bảo ông khiến bố nhớ về ông ngoại.”

Vừa ăn bánh mì nướng, Todd vừa lầm bầm gì đó không rõ. Monica nhìn con mình và tự hỏi gần đây thằng bé ngủ có ngon không. Trông sắc mặt nó kém quá. Chưa kể, điểm số còn tụt hạng khó hiểu. Trước đây Todd không bao giờ lãnh điểm C nào.

“Dạo này con có ổn không, Todd?”

Nó ngẩn ra nhìn mẹ một lúc, đoạn nụ cười tỏa nắng quen thuộc lại bừng nở trên khuôn mặt nó, khiến lòng cô reo vui... tưới mát tâm hồn cô. Trên cằm thằng bé dính chút mứt dâu. “Dạ có,” nó đáp. “Chuẩn chỉnh luôn.”

“Todd con yêu,” cô nói.

“Mẹ Monica yêu,” nó đáp, cả hai mẹ con cùng phá lên cười.

9

Tháng Ba năm 1975.

"Meo meo," Dussander gọi. “Lại đây, meo meo. Nào nào? Meo meo?”

Lão ngồi trên hiên sau, một chén nhựa màu hồng để cạnh chân phải. Chén đựng đầy sữa. Lúc ấy là 1 giờ 30 phút chiều; ngày hôm ấy mù mịt và nóng nực. Xa xa phía tây, cây bụi cháy thấm đẫm không gian mùi mùa thu lạc quẻ không thể tả với thời gian trên cuốn lịch. Nếu thằng nhóc tới thì chừng một tiếng nữa là nó có mặt ở đây. Nhưng không phải lúc nào nó cũng đến giờ này. Thay vì ghé qua bảy ngày một tuần, thỉnh thoảng nó chỉ đến bốn, năm lần. Một trực giác dần dà lớn lên trong lão, và trực giác ấy mách bảo lão rằng thẳng nhóc đang chịu những dằn vặt và bức bối riêng.

“Meo meo,” Dussander dụ dỗ. Con mèo hoang ở tít phía bên kia sân, ngồi trên vạt cỏ dại lởm chởm cạnh hàng rào nhà Dussander. Nó là mèo đực, trông xơ xác không kém gì vạt cỏ mà nó đang thượng lên. Mỗi lần lão gọi, tai nó lại nghiêng về phía trước. Mắt nó nhìn chén sữa hồng mãi không rời.

Dussander thầm nhủ trong đầu, có lẽ thằng nhóc đang chểnh mảng trong việc học hành. Hoặc gặp ác mộng. Hoặc cả hai.

Ý cuối khiến lão nhếch mép cười.

“Meo meo,” lão khẽ khàng gọi. Tai con mèo lại vểnh tới trước. Nó không động đậy, hay đúng hơn là chưa động đậy, nhưng mắt tiếp tục thăm dò chén sữa.

Tất nhiên Dussander cũng bị giày vò với những vấn đề riêng. Suốt ba tuần nay, lão mặc đồng phục SS tựa một bộ đồ ngủ gớm ghiếc, và đúng là bộ đồng phục đã giúp lão tránh được mất ngủ và ác mộng. Lão đã ngủ say chẳng biết trời trăng gì, ban đầu là vậy. Nhưng sau đó, những cơn ác mộng trở lại, không phải dần dà từng chút một mà là ồ ạt cùng lúc, đã thế còn kinh khủng hơn trước. Lão mơ thấy mình chạy trốn, mơ thấy những con mắt. Chạy qua khu rừng ẩm ướt, tối tăm, nào lá cây rậm rạp, lá dương xỉ ướt nước quất vào mặt lão, để lại những vệt nhỏ giọt có cảm giác tựa nhựa cây... hoặc máu. Cứ thể chạy và chạy, những con mắt phát sáng lúc nào cũng bám riết xung quanh, vô hồn lom lom nhìn lão, cho đến khi lão chạy ra được khoảng đất trống. Trong bóng tối, lão thấy thì ít mà cảm nhận thì nhiều, rằng cuối khoảng đất có con dốc tức. Trên đỉnh dốc là Patin, với những tòa nhà xi măng thấp tè, những khoảng sân quây bằng dây kẽm gai và dây điện, những tháp canh trông như tàu chiến của người sao Hỏa bước ra từ bộ phim Thế giới đại chiến. Ở chính giữa là những cột khổng lồ cuồn cuộn nhả khói lên bầu trời, bên dưới ống khỏi bằng gạch sáng màu này là lò đốt đã chất đầy than, sẵn sàng hoạt động, ánh lên trong đêm đen tựa mắt của ma quỷ hung tợn. Họ bảo với cư dân khu vực này rằng tù nhân trong Patin sản xuất quần áo và nến, tất nhiên, người dân chẳng mảy may nghi ngờ, giống như người dân quanh Auschwitz cứ đinh ninh trại tập trung là nhà máy xúc xích. Chuyện đó chẳng quan trọng.

Trong mơ, khi quay mặt nhìn ra sau, cuối cùng, lão sẽ trông thấy bọn chúng bước ra khỏi nơi ẩn nấp, những kẻ đã chết nay sống dậy, đám Juden[27E] lê lết tiến về phía lão, cánh tay duỗi tới trước với những con số màu xanh ánh lên trên lớp da thịt thâm tím, bàn tay co quắp chẳng khác nào móng vuốt, khuôn mặt không còn vô cảm mà sống động với căm phẫn, sục sôi muốn trả thù, rần rật sát ý. Con nít chạy cạnh mẹ, những ông già được con cháu trung tuổi dìu đỡ. Và cảm xúc chủ chốt trên mặt bọn họ là tuyệt vọng.

Tuyệt vọng ư? Phải. Vì trong mơ, lão biết (họ cũng biết) rằng nếu lão trèo lên trên đồi, lão sẽ được an toàn. Dưới kia, trong vùng đất ẩm ướt, lầy lội, giữa khu rừng nơi những loài cây nở hoa ban đêm không chảy nhựa mà chảy máu, lão là con thú bị săn đuổi... là con mồi. Nhưng trên này, lão là kẻ thượng phong. Nếu đây là rừng, thì khu trại trên đỉnh đồi là sở thú, tất cả những loài động vật hoang dã đều được nhét vào lồng, lão, trưởng cai, có nhiệm vụ quyết định xem con nào được cho ăn, con nào sống, con nào bị đưa đi mổ xẻ để thí nghiệm, con nào được đưa đến chỗ xử lý bằng xe tải chở hàng.

Lão bắt đầu chạy lên trên đồi, nhưng chẳng hiểu sao trong cơn ác mộng, tốc độ của lão chẳng khác nào rùa bò. Lão cảm thấy những bàn tay xương xẩu đầu tiên bóp quanh cổ của lão, cảm nhận hơi thở lạnh lẽo, hôi hám của chúng, ngửi mùi thối rữa, nghe chúng rít ré chiến thắng khi kéo được lão xuống, dù sự cứu rỗi dành cho lão đang ở ngay trước mặt, cách chưa tới gang tay...

“Meo meo,” Dussander lại gọi. “Sữa này. Sữa ngon lắm.”

Cuối cùng, con mèo cũng bước đến. Băng qua nửa khoảng sân, nó lại ngồi xuống, nhưng đuôi khẽ giật giật vì sốt ruột. Nó không tin tưởng lão; còn khuya. Nhưng Dussander biết con mèo ngửi được mùi sữa nên mới ôm hy vọng. Chẳng sớm thì muộn, nó cũng phải đến.

Ở Patin ngày trước, không bao giờ có chuyện tuồn lậu hàng hóa. Một số tù nhân vào trại, thủ theo đồ có giá trị bằng cách cất vào các túi da sơn dương rồi nhét sâu vào lỗ hậu (mà rất nhiều lần, những thứ đồ có giá trị của bọn chúng hóa ra chẳng có giá trị chút nào – dăm bức ảnh, vài lọn tóc, nữ trang giả), thường bọn chúng dùng que đẩy sâu đến độ ngay cả kẻ kiểm tra – vốn là tên tù nhân được gọi với cái tên Tay Thúi – có ngón tay dài đến đâu cũng chẳng mò nổi. Lão nhớ có một nữ tù mang theo viên kim cương nhỏ, bị lỗi nên thật ra vô giá trị – nhưng nó là vật gia truyền sáu đời nhà ả, người mẹ sẽ trao cho cô con cả (chí ít đó là những gì ả ta khai ra, nhưng tất nhiên, ả là dân Do Thái, đám này chỉ giỏi bịa chuyện mà thôi). Ả nuốt nó trước khi vào Patin. Khi nó theo phân ra ngoài, ả lại nuốt nó lần nữa. Ả cứ làm đi làm lại như thế, cho đến ngày viên kim cương cửa đứt nội tạng làm ả chảy máu.

Còn nhiều chiêu trò lắm, mặc dù đa phần chỉ để giấu giếm những món vớ vẩn như thuốc lá hoặc một hai cái nơ tóc. Điều đó không thành vấn đề. Trong căn phòng Dussander dùng để thẩm vấn tù nhân để một bếp hâm, một cái bàn bếp giản dị trải khăn ca rô đỏ giống như khăn trải bàn trong bếp của lão. Trên bếp hâm lúc nào cũng đặt nồi thịt cừu hầm lục bục sôi. Khi nghi ngờ bọn chúng lén mang lậu đồ (có khi nào không nghi đâu kia chứ?), một kẻ trong bè lũ bị tình nghi được giải vào phòng này. Dussander sẽ cho chúng đứng cạnh bếp hâm đang nghi ngút tỏa ra mùi hầm béo ngậy. Lão sẽ nhẹ nhàng hỏi chúng Ai. Ai giấu vàng? Ai giấu nữ trang? Ai thủ thuốc lá? Ai cho con mụ Givenet thuốc để đứa con uống? Ai? Lão chẳng hứa hẹn gì về nồi thịt hầm; nhưng chính mùi thơm ngào ngạt kia rồi sẽ khiến người ta buột miệng. Tất nhiên, dùi cui hay nòng súng chĩa vào đũng quần bẩn thỉu của chúng cũng có tác dụng tương tự, nhưng món hầm này lại... lại tao nhã. Chính thế.

“Meo meo,” Dussander mời gọi. Tại con mèo lại vểnh tới trước. Nó dợm đứng dậy, nhưng rồi nhớ lại trong quá khứ, nó từng bị đá, bị gí que diêm làm cháy trụi cả râu, nó lại ngồi chồm hổm. Tuy nhiên, chốc sau, nó bắt đầu cử động.

Lão đã tìm được cách để khiến ác mộng thuyên giảm. Xét từ khía cạnh nào đó, nó cũng giống mặc bộ đồng phục SS... nhưng nâng lên tầm sức mạnh cao hơn. Dussander hết sức hài lòng với bản thân, chỉ thấy tiếc rằng lão không nảy ra ý này sớm hơn. Lão đoán lão phải cảm ơn thằng nhóc vì nhờ nó, lão mới tìm ra phương thức mới để vỗ về những nhộn nhạo trong lão, vì nó đã chỉ cho lão chìa khóa giải quyết những kinh hoàng quá khứ không nằm ở sự chối bỏ mà nằm ở nghiền ngẫm, thậm chí xem chúng tựa cái ôm của bằng hữu. Đúng là trước khi thằng nhóc không mời mà bước vào đời lão vào mùa hè năm ngoái, suốt thời gian dài, lão không mơ thấy ác mộng gì, nhưng giờ nhìn lại, lão cho rằng lúc ấy, lão chấp nhận quá khứ của mình một cách hèn nhát. Lão đã bị ép phải từ bỏ một phần con người mình. Giờ thì lão đã giành lại được nó.

“Meo meo,” Dussander dụ con mèo, nụ cười hiện ra trên gương mặt lão, nụ cười hiền hậu, trấn an, nụ cười của những ông cụ bằng cách nào đó đã sống qua những tháng năm khắc nghiệt nhất đời mình để cập tới chốn an toàn, bản thể tương đối lành lặn, rèn giũa cho mình chút khôn ngoan.

Con mèo nhỏm dậy, lưỡng lự đôi chút rồi uyển chuyển băng qua phần sân còn lại. Nó bước lên bậc tam cấp, ném cho Dussander ánh mắt dè chừng lần cuối, đôi tai sứt mẻ và ghẻ lở cụp xuống; rồi nó bắt đầu liếm sữa.

“Sữa ngon lắm,” Dussander nói rồi đeo đôi găng tay cao su Playtex nãy giờ nằm trong lòng lão.” Sữa ngon cho mèo ngoan đây.” Lão mua đôi găng tay trong siêu thị. Lão đứng trong lối thanh toán nhanh, những người phụ nữ lớn tuổi nhìn lão với vẻ hài lòng, thậm chí đoán già đoán non. Găng tay được quảng cáo trên ti vi. Chúng có vòng bít quanh cổ tay. Chúng linh hoạt lắm, ta có thể vừa mang găng tay, vừa nhặt đồng xu nữa kìa.

Lão dùng một ngón tay màu xanh vuốt ve lưng con mèo rồi thủ thỉ với nó. Lưng nó bắt đầu uốn cong theo nhịp điệu vuốt ve của lão.

Ngay trước khi chén sữa sạch trơn, lão chộp lấy nó.

Như bị điện giật, con thú vặn vẹo, vùng vẫy trong bàn tay siết chặt của lão, cào cấu vào lớp cao su. Thân thể nó quẫy đạp tới lui, và Dussander dám chắc nếu răng hay móng vuốt của nó phập vào người lão, nó sẽ là kẻ chiến thắng. Nó đã dày dạn kinh nghiệm rồi. Lão cũng chẳng phải dạng vừa, Dussander nghĩ, miệng nở nụ cười.

Cẩn thận giơ tay giữ con mèo thật xa, nụ cười khó nhọc in trên mặt, Dussander dùng chân đẩy mở cửa sau rồi bước vào bếp. Con mèo ré lên, vùng vẫy, cấu xé găng tay cao su. Cái đầu hình tam giác hoang dại của nó bổ xuống, phập vào một ngón tay xanh.

“Con mèo hư này,” Dussander mắng mỏ.

Cửa lò đang để ngỏ. Dussander ném con mèo vào trong. Móng vuốt của nó cào vào găng phát ra âm thanh roẹt roẹt rít ré. Dussander dùng đầu gối đóng sập cửa lò, khiến cơn đau lóe lên trong cơ. Nhưng nụ cười vẫn tiếp tục hiển hiện trên khuôn mặt lão. Vừa thở hổn hển, gần như hồng hộc, lão tựa người vào lò trong chốc lát, đầu cúi xuống. Lò chạy bằng ga. Lão chẳng dùng nó vào việc gì ngoài hâm nóng đồ ăn sẵn và giết mèo hoang.

Lão có thể nghe thấy tiếng con mèo cào cấu và eo éo đòi được thả vọng ra từ bếp ga.

Dussander xoay núm vặn của lò đến 500 độ. Có một tiếng póc vang lên khi bộ phận phát lửa của lò đốt hai hàng khí kêu xì xì. Con mèo thôi eo éo mà bắt đầu gào thét. Tiếng nó phát ra... phải... nghe gần giống tiếng trẻ con. Một đứa trẻ đang đau đớn cùng cực. Suy nghĩ ấy khiến Dussander nở nụ cười càng rộng hơn nữa. Trống ngực lão nện thình thịch. Con mèo cấu, điên loạn quay cuồng trong lò, không ngừng gào thét. Chốc sau, một thứ mùi nóng rẫy, khét lẹt của lông thú bắt đầu bay ra từ lò nướng, tràn ngập căn phòng.

Nửa tiếng sau, lão cạo thi thể con mèo ra khỏi lò bằng một cái nĩa nướng thịt lão mua với giá hai đô la chín mươi tám xu ở Grant’s trong trung tâm mua sắm cách đó hơn một cây số rưỡi.

Cái xác con mèo đã bị nướng chín bị vứt vào bao tải trống không. Lão xách túi xuống dưới tầng hầm. Sàn tầng hầm không được láng bằng xi măng. Lát sau, Dussander đi lên lại. Lão dùng chai Glade xịt nhà bếp cho đến khi cả không gian đầy thứ mùi gỗ thông nhân tạo. Lão mở hết cửa sổ. Lão rửa nĩa nướng thịt rồi treo lên móc. Đoạn lão ngồi xuống, chờ xem thằng nhóc có đến không. Lão cứ thể nở nụ cười.

Todd đến thật, khoảng năm phút sau khi Dussander quyết định bỏ cuộc sau khi đã cất công chờ cả buổi chiều. Nó mặc áo khoác màu đại diện của trường nó theo học; đầu đội mũ bóng chày đội San Diego Padres. Nó cắp sách giáo khoa dưới nách.

“Ôi trời đất ơi,” vừa bước vào nhà bếp, nó đã nhăn mũi nói. “Mùi gì mà hôi thế này?”

“Ta thử dùng bếp lò ấy mà,” Dussander đáp, tay châm điếu thuốc. “Ta làm cháy mất bữa tối rồi. Đành phải vứt đi.”

Một ngày cũng trong tháng đó, thằng nhóc đến sớm hơn hẳn so với bình thường, trước khi giờ học kết thúc. Dussander đang ngồi trong bếp, uống bourbon Ancient Age từ cái ly mẻ xỉn màu có ghi dòng chữ CÀ PHÊ CỦA BẠN ĐÂY! MUA HA HA HA! quanh miệng. Lão đã lôi ghế bập bênh vào bếp, và lúc này, lão vừa nhâm nhi rượu vừa ngả nghiêng trên ghế, vừa ngả nghiêng vừa nhâm nhi, đôi dép cứ thế đập xuống lớp vải sơn bạc màu. Tâm trạng lão đang trên chín tầng mây. Cho đến tối hôm qua, lão không gặp cơn ác mộng nào kể từ thời điểm con mèo sứt tai. Dẫu vậy, cơn ác mộng đêm qua thật sự rất khủng khiếp. Đó là điều không thể phủ nhận. Chúng kéo lão xuống sau khi lão đã trèo được nửa đường lên ngọn đồi, chúng còn kịp làm với lão những điều không ngôn từ nào có thể tả xiết trước khi lão ép mình tỉnh giấc được. Dẫu vậy, sau cái lần trở lại thế giới thực đẩy tàn bạo, lão rất tự tin. Lão có thể khiến ác mộng chấm dứt khi nào lão muốn. Có thể lần này, một con mèo là không đủ. Nhưng có chỗ tạm giữ chó lạc mà. Phải. Cần thì cứ việc đến.

Todd bất ngờ nhào vào nhà bếp, mặt tái mét, bóng nhẫy và căng thẳng. Nó sút cân thì phải, Dussander thầm nhận xét. Chưa kể, trong mắt nó ánh lên tia nhìn trắng dã kỳ cục mà Dussander chẳng thấy có cảm tình chút nào.

“Ông phải giúp tôi,” Todd ngang ngạnh lên tiếng.

“Thế kia à?” Dussander ôn tồn nói, trong lòng chợt lờ mờ linh tính. Lão giữ nguyên sắc mặt khi Todd bất ngờ đưa tay đặt đống sách xuống bàn đánh rầm. Một cuốn rơi xuống lớp khăn trải bàn rồi úp chụp trên sàn thành hình túp lều ngay cạnh chân Dussander.

“Phải, mẹ kiếp, ông nói đúng rồi đấy!” Todd rít lên. “Ông liệu mà làm đi! Vì đây là lỗi của ông! Tất cả là lỗi của ông!” Những nốt ửng đỏ xuất hiện trên má của nó. “Nhưng ông sẽ phải giúp tôi thoát khỏi vụ này, vì tôi là kẻ nắm đằng chuôi! Tôi muốn ông ở đâu thì ông ở đó!”

“Giúp được gì, ta sẽ giúp,” Dussander bình thản đáp. Lão thấy trong vô thức, mình đã khoanh tay ngay ngắn trước ngực – giống như ngày xưa lão từng làm. Ngồi trên ghế, lão rướn người trước cho đến khi cằm nằm ngay trên hai cánh tay đang khoanh – giống hệt như ngày xưa. Khuôn mặt lão bình thản, thân thiện, quan tâm; không bộc lộ bất cứ những gì tiên liệu trong đầu. Trong tư thế ấy, lão gần như có thể tưởng tượng nổi thịt cừu hầm đang lục bục sôi trên bếp sau lưng. “Nói ta nghe có vấn đề gì nào.”

“Vấn đề là thế này đây,” Todd hằn học thốt lên rồi ném bìa hồ sơ vào Dussander. Nó đập vào ngực rồi rơi xuống lòng lão, trong thoáng chốc, lão ngạc nhiên trước sức nóng của cơn phẫn nộ vừa trào dâng trong lòng; lão những muốn đứng dậy và táng cho thằng oắt con một cú trời giáng. Nhưng không, lão tiếp tục giữ nét mặt bình tĩnh. Lão nhận thấy đây là phiếu liên lạc của trường thằng nhóc, dù xem chừng trường cố công cố sức giấu giếm điều đó. Thay vì để phiếu liên lạc hoặc Phiếu báo điểm, nó mang tên “Báo cáo Thành tích Học kỳ.” Lão làu bàu chế điều đó rồi mở phiếu ra xem.

Một tờ giấy nhỏ với những dòng chữ đánh máy rơi ra. Dussander bỏ nó qua một bên để lát nữa xem, trước hết, lão tập trung sự chú ý vào điểm số của thằng nhóc.

“Có vẻ cậu học hành sa sút quá đấy, nhóc ạ,” Dussander nói, trong lòng có chút hả hê. Thằng nhóc chỉ qua môn Tiếng Anh và Lịch sử Hoa Kỳ. Còn lại toàn là điểm F.

“Không phải lỗi của tôi,” Todd độc địa rít ré. “Đấy là lỗi của ông. Là tại những câu chuyện ấy. Ông có biết là tôi mơ thấy ác mộng về chúng không hả? Cứ ngồi xuống, mở sách ra là đầu óc tôi lại nghĩ đến những gì ông kể với tôi trước đó, lúc tôi định thần lại thì mẹ bảo tôi đến giờ đi ngủ rồi. Đấy, có phải lỗi tại tôi đâu! Không phải! Ông có nghe thủng không? Không phải tại tôi!”

“Ta nghe thấy rất rõ,” Dussander đáp rồi đọc nội dung đánh trên tờ giấy kẹp vào phiếu liên lạc của Todd.

Kính gửi ông bà Bouden,

Thư này nhằm mục đích đề nghị sắp xếp buổi trao đổi về điểm số học kỳ hai và ba của em Todd. Xét tới thành tích học tập rất tốt của em trước đây, điểm số hiện tại cho thấy có vấn đề đang ảnh hưởng đến thành tích học tập của em theo hướng xấu. Vấn đề ấy thường được giải quyết bằng một buổi thảo luận thẳng thắn và cởi mở.

Tôi xin chỉ ra rằng mặc dù Todd qua môn nửa năm vừa qua, điểm cuối kỳ của em có thể sẽ không đạt trong một số trường hợp, trừ khi em nỗ lực cải thiện thành tích trong học kỳ bốn này. Điểm không đạt đòi hỏi yêu cầu em sẽ phải học hè để không bị lưu ban và gây ra vấn đề lớn trong lịch trình học tập.

Tôi cũng xin nhấn mạnh rằng Todd nằm trong nhóm nhắm đến đại học, nhưng thành tích năm nay cách yêu cầu đầu vào của các trường đại học rất xa. Nó cũng nằm dưới mức học vấn thu được từ các bài kiểm tra SAT.

Tôi rất sẵn lòng sắp xếp thời gian thuận tiện đôi bên để chúng ta cùng gặp gỡ. Với tình hình hiện tại, tôi cho rằng nên càng sớm càng tốt.

Thân ái,

Edward French.

“Cái tay Edward French này là ai thế?” Dussander hỏi, kẹp tờ giấy vào trong phiếu liên lạc (một phần trong lão vẫn không khỏi kinh ngạc trước lối nói màu mè hoa lá của dân Mỹ; lá thư dài dằng dặc chỉ để báo cho phụ huynh rằng con trai họ học hành bê bết!) rồi lại khoanh tay. Dự cảm tai họa trong lòng lão lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết, nhưng lão nhất quyết không chịu đầu hàng trước nó. Một năm trước, lão sẽ đầu hàng; một năm trước, lão đã chuẩn bị tinh thần đợi khi vận hạn ập tới. Giờ thì không, nhưng xem ra thằng nhóc đáng nguyền rủa kia vẫn rước xui xẻo đến cho lão. “Là hiệu trưởng của cậu à?”

“Ed Ủng cao su á? Làm gì có chuyện. Ông ta là thầy tư vấn của tôi.”

“Thầy tư vấn? Tức là sao?”

“Ông tự hiểu đi chứ, Todd nói, giọng kích động. “Ông đọc lá thư chết toi kia rồi mà!” Nó sốt ruột bước quanh phòng, bắn những tia nhìn hằn học hình viên đạn về phía Dussander. “Chậc, tôi nhất quyết không để chuyện này bung bét như vậy. Còn khuya. Đừng hòng tôi đi học hè. Hè này, bố mẹ tôi đi Hawaii, tôi sẽ đi theo họ.” Nó chỉ tay vào phiếu liên lạc trên bàn. “Ông có biết bố tôi sẽ làm gì khi thấy nó không?”

Dussander lắc đầu.

“Bố tôi sẽ cho tôi lên bờ xuống ruộng. Lên bờ xuống ruộng đấy. Bố tôi sẽ biết là do ông. Không còn nguyên nhân nào khác, vì mọi thứ vẫn y nguyên. Bố tôi sẽ chọc ngoáy, tọc mạch, cho tôi vật vã. Và rồi... rồi tôi... tôi xem như tàn đời.”

Nó căm phẫn lừ mắt nhìn Dussander.

“Bố mẹ sẽ trông chừng tôi. Trời ơi, có khi họ còn đưa tôi đi khám bác sĩ, tôi chịu chẳng biết nữa. Sao mà tôi biết được kia chứ. Nhưng không chịu tàn đời đâu. Và đừng hòng tôi tham gia lớp học hè chết tiệt ấy.”

“Hoặc đến trường cải tạo,” Dussander nói. Giọng lão nhẹ bẫng.

Đang đi lòng vòng trong phòng, Todd khựng lại. Mặt nó nín lặng. Hai gò má và trán của nó vốn đã nhợt nhạt lại càng bợt bạt hơn. Nó nhìn chằm chằm Dussander, phải cố hai lần mới có thể lúng búng. “Cái gì? Ông nói cái gì?”

“Cậu nhóc à,” Dussander nói, khoác trên mình vẻ mặt hết sức kiên nhẫn, “năm phút vừa rồi, ta đã lắng nghe cậu léo nhéo, than trời than đất, và những lời rên rỉ ấy của cậu chung quy đều là một điều. Cậu đang gặp rắc rối. Cậu có thể bị phát hiện. Cậu có thể rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.” Thấy cuối cùng, toàn bộ sự chú ý của thằng nhóc đã đổ dồn vào mình, Dussander trầm ngâm hớp một ngụm rượu.

“Nhóc à,” lão nói tiếp, “thái độ của cậu như thế rất nguy hiểm. Nguy hiểm cho cả ta nữa. Nói đúng hơn nguy hiểm chực chờ ta rất lớn. Còn cậu chỉ lo lắng về phiếu liên lạc. Chà! Mỗi cái phiếu liên lạc mà làm quá.”

Lão dùng ngón tay vàng vọt hất văng nó khỏi bàn, rơi xuống sàn.

“Còn ta thì lo cho cái mạng của ta đây này.”

Todd chẳng nói chẳng rằng; nó cứ thể chằm chằm nhìn Dussander với ánh mắt trắng dã, rồ dại.

“Người Israel sẽ không do dự khi thấy ta đã bảy mươi sáu tuổi đâu. Ở đất nước ấy, án tử hình còn thịnh lắm, cậu biết không, nhất là khi người đứng sau vành móng ngựa là một tên tội chiến tranh Đức quốc xã có dính líu đến trại tập trung”

“Ông là công dân Mỹ,” Todd nói. “Nước Mỹ sẽ không để họ mang ông đi đâu. Tôi từng đọc thông tin đó rồi. Tôi...”

“Cậu đọc, nhưng cậu không bao giờ nghe! Ta không phải công dân Mỹ! Giấy tờ của ta là từ la cosa nostra[28E]. Ta sẽ bị trục xuất, với tình báo Mossad[29E] chờ sẵn ở bất cứ nơi nào mà ta đáp xuống.

“Ước gì họ treo cổ ông,” Todd lầm bầm, nắm tay thành nắm đấm rồi nhìn chằm chằm tay mình. “Tôi đúng là điên mới dây dưa vào ông.”

“Chuẩn rồi,” Dussander nói và khẽ nở nụ cười. “Nhưng sự thật là cậu đã dây dưa vào ta rồi. Chúng ta phải sống trong hiện tại, nhóc ạ, chứ không phải trong một quá khứ ‘biết vậy tôi đã không làm này làm kia.’ Cậu phải nhận ra số phận của cậu và ta đã bện xoắn vào nhau rồi. Nếu cậu lật lọng’ với ta, theo lối nói của đất nước này, cậu nghĩ ta có lưỡng lự khi vạch trần cậu không? Bảy trăm nghìn người chết ở Patin. Dưới góc nhìn của thế giới này, ta là một tên tội phạm, một con quái vật, mấy tờ báo lá cải của các cậu sẽ gọi ta là đồ tể. Còn cậu là đồng lõa trong mọi chuyện, nhóc ạ. Cậu biết thông tin phạm tội của một người nước ngoài bất hợp pháp nhưng lại không tố giác. Và nếu ta bị bắt, ta sẽ khai với cả thế giới về cậu. Khi những tay phóng viên chĩa micro vào mặt ta, ta sẽ nhắc đi nhắc lại tên cậu, đến mỏi mồm thì thôi. ‘Todd Bowden, phải, đó là tên thằng bé... nó ở đây bao lâu ư? Gần một năm rồi. Nó muốn biết tất tần tật... nhất là những phần ngon lành cành đào. Nguyên văn lời nó nói đấy: “Tất cả những phần ngon lành cành đào.”

Todd nín thở. Mặt nó tựa như trong suốt. Dussander mỉm cười với nó, nhấm nháp ngụm bourbon.

“Ta nghĩ họ sẽ tống cậu vào ngục. Có thể họ sẽ gọi nơi đó là trại cải tạo, hoặc cơ sở phục hồi nhân phẩm – có thể họ sẽ dùng một cái tên sang trọng hơn, như Báo cáo Tình hình Học kỳ’ – môi lão cong cớn – “nhưng bất kể họ gọi đó là gì, trên khung cửa sổ thể nào cũng có chấn song.”

Todd liếm môi. “Tôi sẽ bảo ông nói dối. Tôi sẽ bảo với họ tôi vừa mới phát hiện ra. Họ sẽ tin tôi, không đời nào tin ông đâu. Ông liệu mà nhớ lấy.”

Nụ cười mỉm chi vẫn đọng trên môi Dussander. “Ta tưởng cậu bảo bố cậu sẽ cho cậu lên bờ xuống ruộng kia mà.”

Todd cất lên chậm rãi, giống cái cách một người nghĩ đến đâu phát ngôn đến đấy. “Có thể là không. Có thể lần này thì không. Đây đâu phải chuyện ném đá vỡ kính cửa sổ.”

Dussander thầm nhăn mặt. Lão nghĩ có khi thằng nhóc nhận xét đúng – đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, khéo thằng nhóc sẽ thuyết phục được bố nó. Suy cho cùng, khi đối mặt với sự thật kinh hoàng như thế, bố mẹ nào mà chẳng muốn xuôi theo con?

“Có thể có. Có thể không. Nhưng cậu làm thế nào để giải thích tất cả những cuốn sách cậu phải đọc cho ta nghe vì ông Denker tội nghiệp mắt kém? Mắt ta không được như xưa, nhưng đeo kính vào, ta vẫn có thể đọc cỡ chữ nhỏ. Ta chứng minh được đấy.”

“Tôi sẽ bảo ông lừa tôi!”

“Thế kia à? Vậy vì lý do gì cậu bị ta lừa?”

“Vì... vì tình bạn. Vì ông cô đơn.”

Dussander ngẫm lại thì thấy điều này dễ tin, vì nó gần với sự thật. Nếu là giai đoạn ban đầu, thằng nhóc có thể thuyết phục mọi người theo hướng đó. Nhưng giờ nó tàn tạ lắm rồi; nó chẳng giữ nổi mình, tựa áo khoác dãi dầu sương gió nên giờ đã sờn rách. Nếu có đứa trẻ bắn khẩu súng đồ chơi bên kia đường, thể nào thằng nhóc này cũng giật thót và hét ầm lên như con gái.

“Phiếu liên lạc của cậu cũng sẽ là bằng chứng ủng hộ ta,” Dussander đáp. “Đâu phải vì Robinson Crusoe mà điểm số của cậu rớt thê thảm như vậy đâu nhỉ, cậu nhóc?”

“Ông không nói thì người ta bảo ông cầm à? Im đi cho tôi nhờ!”

“Không” Dussander khẳng định. “Ta sẽ không im.” Lão châm điếu thuốc, đánh lửa bằng cách quẹt diêm xuống cửa bếp lò. “Cho đến khi ta khiến cậu thấy được sự thật hết sức giản đơn. Chúng ta chung thuyền đấy, có chết thì chết chung.” Lão nhìn Todd qua màn khói, không mỉm cười, khuôn mặt nhăn nheo già nua tựa một loài bò sát. “Ta sẽ kéo cậu xuống chung, nhóc ạ. Không ăn được thì đạp đổ. Nếu cậu khai ra bất cứ điều gì, ta sẽ tiết lộ tất tần tật. Đây là lời hứa dành cho cậu.”

Todd sưng sỉa nhìn lão trân trân, chẳng đáp gì.

“Còn bây giờ,” Dussander mau mắn, với thái độ của kẻ đã gác lại những khó chịu đằng sau, “câu hỏi là chúng ta biết làm gì với tình hình này đây? Cậu có ý tưởng gì không?”

“Thứ này sẽ sửa được phiếu liên lạc,” Todd nói rồi lỗi bình mực xóa mới từ trong túi áo khoác. “Còn lá thư chết tiệt này thì tôi chịu.”

Dussander nhìn bình mực xóa đầy hài lòng. Bản thân lão ngày xưa cũng từng làm giả vài báo cáo. Khi chỉ tiêu đặt ở mức chót vót... rồi tiếp tục đi quá trớn. Và... tương tự với tình cảnh hiện thời − vấn đề nằm ở hóa đơn... giấy tờ liệt kê chiến lợi phẩm thu được trong cuộc chiến. Hằng tuần, lão đều kiểm tra các hộp đựng đồ quý giá, tất cả sẽ được gửi về Berlin bằng tàu chở hàng đặc biệt, chẳng khác nào những két sắt khổng lồ gắn bánh xe. Trên thùng có dán một bì đựng hồ sơ, bên trong là hóa đơn kiểm kê các món đồ đựng trong thùng. Nào nhẫn, nào vòng cổ, nào vàng miếng. Tuy nhiên, Dussander cũng có hộp đựng đồ quý giá riêng – thật ra chẳng giá trị lắm, nhưng không phải hàng vớ vẩn. Ngọc bích. Tourmaline. Ngọc mắt mèo. Vài viên ngọc trai bị lỗi. Kim cương công nghiệp. Khi thấy một món đồ nằm trong danh sách hàng gửi đi Berlin bắt mắt hoặc có vẻ sinh lời, lão sẽ lấy nó ra, tráo bằng một thứ trong hộp của mình rồi dùng bút xóa sửa trên hóa đơn. Lão phát triển kỹ năng giả mạo lên mức bậc thầy… thứ tài năng ấy thỉnh thoảng vẫn hữu dụng sau khi chiến tranh kết thúc.

“Tốt lắm,” lão bảo Todd. “Về vấn đề còn lại...”

Dussander vừa nghiêng ngả trên ghế vừa nhấm nháp rượu. Todd kéo ghế đến bàn rồi bắt đầu hí hoáy chỉnh sửa tờ phiếu liên lạc mà nó lẳng lặng nhặt từ dưới sàn lên. Vẻ ngoài bình thản của Dussander tác động lên thằng nhóc, giờ thì nó lặng thinh sửa điểm, đầu chăm chú chúi xuống tờ phiếu, giống như một cậu bé người Mỹ bình dị khác đang quyết tâm dốc hết sức, bất kể nhiệm vụ là trồng ngô, ném bóng sao cho đối thủ không đỡ được cú nào trong Giải bóng chày Thiếu nhi hay làm giả điểm số trên phiếu liên lạc.

Dussander nhìn gáy thằng bé, có hơi rám nắng, lộ rõ giữa đuôi tóc và cổ tròn của áo thun. Mắt lão lia từ đó sang ngăn trên cùng của quầy bếp, chỗ lão để dao chặt thịt. Chỉ cần một cú – lão biết phải đâm vào đâu – là tủy sống của thằng nhóc sẽ đứt phựt. Cái mồm nó sẽ được phong ấn vĩnh viễn. Dussander mỉm cười tiếc nuối. Nếu thằng nhóc mất tích, thể nào cũng có câu hỏi. Quá nhiều câu hỏi là đằng khác. Một số sẽ nhắm trực tiếp đến lão. Ngay cả khi chẳng có lá thư nào giao cho cậu bạn, lão cũng không thể liều mạng để cảnh sát chõ mũi vào. Tiếc quá.

“Ông thầy tên French này,” lão cất tiếng, tay gõ lên lá thư. “Ông ta có quen biết bố mẹ cậu không?”

“Ông ta hả?” Lời Todd nói xen lẫn sự khinh bỉ. “Bố mẹ tôi còn khuya mới thèm đi những nơi ông thầy ấy trầy trật mới vào nổi.”

“Ông thầy ấy có từng gặp bố mẹ cậu trong phạm vi công việc chưa? Ông ta có lần nào họp với bố mẹ cậu chưa?”

“Chưa. Lúc nào tôi cũng nằm gần tốp đầu lớp. Đến tận bây giờ.”

“Thế ông thầy ấy biết gì về bố mẹ cậu?” Dussander nói, mơ màng nhìn vào cái ly lúc này đã gần cạn. “Ờ đúng là ông ta biết rõ về cậu. Chắc hẳn ông ta có tất tần tật hồ sơ về cậu để tra cứu. Có cả thông tin về những trận đánh nhau trong sân chơi nhà trẻ ấy chứ. Nhưng về bố mẹ cậu thì sao? Ông ta biết những gì?”

Todd cất bút và lọ mực xóa con con đi. “Chà, ông ta biết tên bố mẹ tôi. Tất nhiên rồi. Tuổi tác. Biết nhà tôi theo hội Giám lý. Không cần điền thông tin ấy, nhưng khi nào bố mẹ tôi cũng ghi vào. Gia đình tôi chẳng mấy khi đi lễ, nhưng ông thầy biết sơ lược như thế. Ông ta cũng biết nghề nghiệp của bố tôi; thông tin này có trên mẫu đơn. Năm nào bố mẹ tôi cũng phải khai thông tin cho nhà trường. Tôi khá chắc chỉ có chừng đó thôi.”

“Liệu ông ta có biết ở nhà, bố mẹ cậu hục hặc không?”

“Điều đó nghĩa là sao?”

Dussander uống nốt chút rượu bourbon còn trong ly. “Cãi vã. Bất đồng. Bố cậu ngủ ngoài trường kỷ. Mẹ cậu tìm rượu giải sầu.” Mắt lão ánh lên. “Có nguy cơ ly hôn.”

Todd phẫn nộ thốt lên: “Làm gì có chuyện đó! Không thể nào!”

“Ta không bảo là có. Nhưng nghĩ mà xem, nhóc. Giả sử tình hình nhà cậu đang cơm không lành, canh chẳng ngọt, như cái cách người ta hay nói.”

Todd chỉ cau mày nhìn ông.

“Cậu sẽ lo lắng về bố mẹ mình,” Dussander nói tiếp. “Rất lo là đằng khác. Cậu chẳng buồn ăn, chẳng buồn ngủ. Điều đáng tiếc nhất là thành tích học tập của cậu đi xuống. Đúng không? Thật đáng buồn cho những đứa trẻ lớn lên trong các căn nhà xáo trộn như thế.”

Chợt ánh mắt nó sáng bừng vì ngộ ra ý lão – vừa thấu suốt, vừa là thứ hao hao lòng biết ơn ngây ngô. Dussander hết sức hài lòng.

“Phải, một gia đình bên bờ vực sụp đổ là điều vô cùng bất hạnh,” Dussander hào sảng nói, tay rót thêm bourbon. Lão đã ngà ngà hơi men. “Mấy bộ phim truyền hình ban ngày thể hiện điều này rõ lắm. Họ gay gắt với nhau. Nói xấu sau lưng, dối trá. Nhưng trên tất cả là tổn thương. Tổn thương, cậu nhóc ạ. Cậu không hiểu những gì bố mẹ đang trải qua. Họ chăm chăm vào vấn đề của mình, chẳng còn thời gian cho vấn đề của con trai họ. Vấn đề của con trai không là cái đinh gì so với thứ họ đang đối mặt, hein? Một ngày nào đó, khi những vết thương bắt đầu lành lại, tất nhiên họ sẽ quan tâm đến con họ nhiều hơn. Nhưng giờ điều duy nhất họ có thể đồng thuận là nhờ ông của thằng bé đến gặp thầy French.”

Mắt của Todd dần sáng lên lấp lánh, gần như thiết tha. “Có lý lắm,” nó lầm bầm. “Phải, có khi lại hiệu quả, có khi...” Nó chợt khựng lại. Mắt nó tối sầm. “Không, không được đâu. Nhìn ông không giống tôi, chút xíu cũng không. Thầy Ed Ủng Cao su còn lâu mới tin.”

“Himmel! Gott im Himmel!”[30E] Dussander ré lên, lão đứng dậy, băng qua bếp (hơi lảo đảo), mở cửa hầm rượu, lấy ra một chai Ancient Age mới toanh. Lão khui nắp rồi đổ tổng tộc ra ly. “Bình thường cậu tinh khôn lắm mà, hôm nay sao Dummkopft[31E] thế. Có khi nào ông lại nhìn giống cháu trai của mình không hả? Tóc ta bạc rồi. Thế tóc cậu có bạc không?”

Quay lại bàn, lão nhanh nhẹn vươn tay, chộp lấy nắm tóc vàng của Todd rồi giật phắt.

“Thôi ngay cho tôi!” Todd cáu kỉnh nhưng khẽ nở nụ cười.

“Ngoài ra,” Dussander nói, trở lại ghế bập bênh, “cậu có tóc vàng, mắt xanh. Mắt ta cũng xanh, và trước khi chuyển bạc, ngày xưa tóc ta cũng vàng đấy. Cậu cứ việc kể ta nghe gia phả nhà cậu. Cô dì chú bác. Đồng nghiệp của bố cậu. Những sở thích nho nhỏ của mẹ cậu. Ta sẽ nhớ hết. Ta sẽ nghiền ngẫm rồi ghi nhớ. Chỉ cần hai ngày sau là ta lại quên tất tần tật rồi – gần đây ký ức của ta giống như túi vải đổ đầy nước – nhưng ta nhớ đủ lâu.” Lão mỉm cười quyết đoán. “Thời trước, ta luôn đi trước Wiesenthal một bước, ta còn lừa phỉnh được cả Himmler đấy. Nếu ta không lừa được một ông thầy trường công nước Mỹ này, ta thà tự bọc vải liệm quanh người rồi chui xuống huyệt cho xong”

“Hên xui,” Todd chậm rãi nói, Dussander có thể thấy thằng nhóc đã chấp nhận câu chuyện ấy rồi. Mắt nó sáng rỡ lên vì nhẹ nhõm.

“Không, chắc chắn chứ!” Dussander ré lên.

Lão bắt đầu khúc khích cười, cái ghế bập bênh ken két ngả nghiêng trước sau. Todd nhìn lão, bối rối, có hơi sợ hãi, nhưng sau một lúc, đến lượt nó cũng bắt đầu phá lên cười. Hai người bọn họ cứ thế cười ngặt nghẽo trong nhà bếp của Dussander, Dussander ngồi gần cửa sổ để ngỏ đúng lúc cơn gió California ấm áp thổi vào, còn Todd ngả ra trên chân ghế sau, lưng ghế tựa vào cửa bếp lò, lớp men trắng chi chít những vết đen trông như than do những que diêm của Dussander để lại khi lão quẹt diêm.

Ed French Ủng cao su (Todd đã giải thích với Dussander rằng biệt danh của ông thầy xuất phát từ đôi ủng cao su mà ông này trùm bên ngoài đôi giày của mình khi đi mưa) là người gầy còm, lúc nào cũng làm màu bằng cách mang giày Keds đến trường. Theo suy nghĩ của thầy, làm như vậy sẽ xóa nhòa khoảng cách, giúp thầy gần gũi hơn với một trăm lẻ sáu học sinh trong khoảng độ tuổi từ mười hai đến mười bốn mà thầy đóng vai trò tư vấn. Ông thầy có năm đôi giày Keds, từ màu Xanh Dương Phi Mã đến Vàng Chóe Bắp Rang, mà không hay biết rằng sau lưng thầy, tụi học sinh đặt biệt danh Ed Ủng cao su, Giày Pete và Kẻ Mang Ked như trong cụm từ Kẻ mang Ked giá lâm. Thời đại học, ông thầy được gọi là Mím môi mím lợi, và có lẽ điều nhục nhã nhất với thầy là phát hiện đến cả cái biệt danh đáng xấu hổ ấy cũng đã bị lộ.

Họa hoằn lắm mới thấy thầy mang cà vạt, bởi bình thường thầy thích áo thun cổ lọ. Thầy đi theo phong cách này từ giữa thập niên sáu mươi, khi David McCallum khiến phong cách ấy nổi như cồn qua bộ phim Người đàn ông từ U.N.C.L.E. Thời đại học, bạn học của thầy hay theo dõi thầy băng qua sân và í ới, “Mím môi mím lợi mặc áo len Người đàn ông từ U.N.C.L.E. đến rồi kia.” Chuyên ngành của thầy là Tâm lý học Giáo dục, và trong thâm tâm, thầy tự xem mình là nhà tư vấn định hướng có chất lượng duy nhất mà thầy từng gặp. Thầy kết nối thật sự với học sinh của mình. Thầy có thể xóa tan mọi khoảng cách với chúng; thầy có thể vừa tán hươu tán vượn với chúng, vừa im lặng đầy cảm thông khi chúng cần gào thét, phát tiết ra ngoài. Thầy có thể bắt bệnh được học trò vì thầy hiểu thật hãm làm sao ở cái tuổi mười ba, khi người khác khiến ta tan nát cõi lòng mà ta chẳng biết làm thế nào để trở lại lợi hại hơn xưa.

Vấn đề nằm ở chỗ, thầy trầy trật mãi cũng không thể nhớ ra tuổi mười ba của mình ra sao. Thầy đoán đó là cái giá cao nhất ta phải trả khi lớn lên trong thập niên năm mươi. Ngoài ra, còn có việc bước vào thập niên sáu mươi đầy bỡ ngỡ với cái biệt danh Mím môi mím lợi.

Lúc này đây, khi ông nội của Todd Bowden bước vào văn phòng, đóng sập cánh cửa kính mờ sau lưng, thầy Ed Ủng cao su lịch sự đứng dậy nhưng cẩn trọng không đi vòng qua bàn để chào ông cụ. Thầy ý thức đôi giày mình đang mang. Nhiều khi, người thế hệ cũ không hiểu giày thể thao là công cụ nâng đỡ về mặt tinh thần những đứa trẻ có cảm giác e ngại giáo viên – nói cách khác, một vài người lớn tuổi thấy chướng mắt khi thầy tư vấn định hướng lại mang giày Keds.

Ông cụ đẹp lão quá, thầy Ed Ủng cao su nghĩ thầm. Mái tóc bạc của cụ được chải gọn ra sau. Bộ vest ba mảnh của cụ tinh tươm sạch sẽ. Cà vạt màu xám nhạt được thắt gọn ghẽ. Tay trái, cụ cầm dù gấp (ngoài trời, mưa lất phất rơi từ cuối tuần đến giờ) quy củ chẳng khác nào nhà binh. Vài năm trước, thầy Ed Ủng cao su và vợ đã lao đầu vào Dorothy Sayers[32E], đọc tất tần tật mọi tác phẩm của quý bà đáng nể này mà hai vợ chồng có thể tìm ra. Thầy chợt nghĩ thầm trong đầu, đây chính là nhân vật Ngài Peter Wimsey bước ra từ trang sách. Ông cụ là hình tượng Wimsey ở tuổi bảy mươi lăm, rất nhiều năm sau khi Bunter và Harriet Vane đã về miền xa vắng. Thầy dặn lòng về nhà sẽ kể cho Sondra chuyện này.

“Cụ Bowden,” thầy kính trọng chào rồi chìa tay ra.

“Hân hạnh,” Bowden đáp, bắt tay thầy. Thầy Ed Ủng cao su cẩn thận không dồn lực quá nhiều, khảng khái giống như khi bắt tay với các ông bố mà thầy từng gặp; rõ ràng từ cái cách ông cụ thận trọng chìa tay ra, cụ bị viêm khớp.

“Hân hạnh, thưa thầy French,” Bowden lặp lại lần nữa rồi mới ngồi xuống, kỹ lưỡng kéo đầu gối quần lên. Cụ dựng dù giữa hai chân và tựa vào nó, trông như con kền kền vô cùng tao nhã vừa mới ghé vào tìm chỗ ngủ trong văn phòng của thầy Ed French Ủng cao su. Cách cụ nói chuyện vương một chút giọng vùng miền, thầy Ed Ủng cao su nghĩ, nhưng không phải kiểu âm điệu rành mạch của giới thượng lưu Anh quốc như giọng của Wimsey; giọng của cụ nặng hơn, thiên về Châu Âu. Mà phải công nhận, cụ và Todd nhìn giống nhau đến đáng kinh ngạc. Đặc biệt là mũi và mắt.

“Tôi rất vui khi cụ đến,” thầy Ed Ủng cao su ngồi xuống ghế, “dù trong trường hợp này, thường bố hoặc mẹ của em học sinh...”

Tất nhiên, đây là một lời nói ném đá dò đường. Sau gần chục năm kinh nghiệm trong ngành tư vấn, thầy thừa biết khi cô dì chú bác hoặc ông bà đến họp phụ huynh đồng nghĩa với việc gia đình có lục đục – lục đục này chính là căn nguyên sinh ra vấn đề. Thầy Ed Ủng cao su có phần nhẹ nhõm. Đành rằng gia đình bất hòa là chuyện chẳng ai vui nổi, nhưng với một cậu bé thông minh sáng dạ như Todd, đâm đầu vào thuốc cấm còn tệ hại hơn bội phần.

“Phải, tất nhiên là thế,” Bowden nói, vẻ đau buồn và tức giận cùng lúc toát lên trên gương mặt cụ. “Con trai và con dâu nhờ ta đến gặp, trao đổi với thầy về chuyện hết sức đáng tiếc này, thưa thầy French. Todd là một cậu bé sáng láng, xin thầy hãy tin ta. Điểm số hiện tại chỉ là rắc rối tạm thời mà thôi.”

“Vâng, chúng ta đều hy vọng như vậy, phải không, thưa cụ Bowden? Nếu muốn, cụ cứ hút thuốc. Trong khuôn viên trường học, điều này vốn không được cho phép, nhưng tôi sẽ không nói với ai.”

“Cảm ơn thầy.”

Cụ Bowden lấy gói thuốc Camel nhăn nhúm từ túi trong, đưa một trong hai điếu thuốc cong vẹo lên môi, tìm que diêm Diamond Blue-Tip, quẹt lên gót chiếc giày đen rồi châm thuốc. Rít hơi đầu, cụ húng hắng ho theo kiểu người già, đoạn vẩy tắt que diêm rồi bỏ đầu diêm cháy đen vào chiếc gạt tàn mà thầy Ed Ủng cao su đưa cho. Thầy Ed Ủng cao su ngẩn ra nhìn như bị mê hoặc bởi nghi lễ ấy, vì trong mắt thầy, nó uy nghi chẳng kém gì đôi giày của cụ.

“Ta bắt đầu từ đâu nhỉ,” Bowden nói, khuôn mặt ưu tư nhìn thầy Ed Ủng cao su qua làn khói thuốc lững lờ.

“Chà,” thầy Ed Ủng cao su dịu dàng nói, “tôi có thể đoán ra phần nào khi người đến đây là cụ thay vì bố mẹ em Todd, cụ biết đấy.”

“Phải, ta đồ là thế. Đúng lắm.” Cụ đan hai tay lại. Điếu thuốc Camel thò ra từ giữa ngón trỏ và ngón giữa tay phải. Cụ ngồi thẳng lưng, cằm ngước lên. Chẳng hiểu vì lẽ gì mà cái cách ông cụ chuẩn bị tinh thần gợi cho thầy Ed Cao su nhớ đến nước Phổ, nhớ đến những bộ phim chiến tranh mà thầy từng xem lúc bé.

“Con trai và con dâu của ta đang có xích mích ở nhà,” Bowden bộc bạch, từng lời nói ra đều được cân nhắc kỹ lưỡng. “Ta e là tình hình khá trầm trọng” Đôi mắt tuy già nhưng hết sức tinh anh dõi theo thầy Ed Cao su mở tập hồ sơ để trước mặt. Bên trong có xấp giấy tờ, tuy không nhiều.

“Và cụ cho rằng những vấn đề này ảnh hưởng đến thành tích học tập của em Todd?”

Bowden rướn người tới trước khoảng 15 phân. Đôi mắt xanh biếc của cụ dán thẳng vào đôi mắt nâu của thầy Ed Cao su không rời. Theo sau là khoảng lặng hết sức ngột ngạt, đoạn Bowden lên tiếng: “Mẹ thằng bé nghiện rượu.”

Cụ lại ngồi thẳng lưng trở lại.

“Ồ,” thầy Ed Cao su thốt lên.

“Vâng,” Bowden đáp, muộn phiền gật đầu. “Thằng bé kể với ta có hai lần nó về nhà thì bắt gặp mẹ vạ vật trên bàn bếp. Nó biết con trai ta suy nghĩ gì về việc vợ mình chìm trong hơi men, nên những lúc như vậy, nó tự hâm nóng bữa tối trong bếp lò, cho mẹ nó uống thật nhiều cà phê đen để chí ít, mẹ nó sẽ tỉnh rượu khi Richard về nhà.”

“Khủng khiếp quá” thầy Ed Cao su nhận xét, dù thầy đã nghe nhiều trường hợp tồi tệ hơn – những bà mẹ nghiện heroin, những ông bố không hiểu ma xui quỷ khiến thế nào lại hãm hiếp con gái… hoặc con trai mình. “Cô Bowden có nghĩ đến việc thăm khám bác sĩ chuyên môn chưa ạ?”

“Thằng bé đã cố thuyết phục mẹ nó rằng đó là phương án hữu hiệu nhất. Ta nghĩ bản thân mẹ thằng bé cũng rất hổ thẹn. Nếu được cho chút ít thời gian...” Ông cụ phe phẩy điếu thuốc, để lại một vòng khói tròn tản mác trong không trung. “Thầy hiểu không?”

“Vâng, tất nhiên rồi.” Thầy Ed Cao su gật đầu, lòng thầm thán phục cử chỉ vừa tạo ra vòng tròn khói. “Con trai cụ... bố của em Todd...”

“Con trai ta cũng không phải vô can,” Bowden nghiêm khắc nói. “Nó chỉ biết lao đầu vào công việc, thường xuyên vắng mặt ở những bữa cơm nhà, nhiều đêm đột ngột phải lên chỗ làm... ta xin nói thật, thưa thầy French, con trai ta có khi kết hôn với công việc chứ chẳng phải kết hôn với Monica – con dâu mất. Ngày xưa cụ thân sinh dạy ta rằng gia đình là trên hết. Với thầy cũng thế, phải không?”

“Tất nhiên là thế,” thầy Ed Cao su thật lòng đáp. Ngày xưa, bố thầy làm bảo vệ đêm cho một trung tâm thương mại lớn ở Los Angeles, thầy chỉ có dịp gặp bố mình vào cuối tuần và vào dịp nghỉ lễ.

“Đó là một khía cạnh khác của vấn đề,” Bowden đáp.

Thầy Ed Cao su gật đầu, tư lự một chút. “Người con còn lại của cụ thì sao, thưa cụ Bowden? Ờ...” Thầy nhìn xuống tập hồ sơ. “Harold. Chú của em Todd.”

“Harry và Deborah hiện sống ở Minnesota, Bowden nói, sự thật vốn là thế. “Nó giảng dạy trong đại học Y dưới đó. Vì tính chất công việc nên nó khó đi lại, mà yêu cầu nó làm vậy lại kỳ cục.” Khuôn mặt ông cụ toát lên nét chính trực. “Vợ chồng Harry yêu thương nhau lắm.”

“Vậy ạ,” thầy Ed Cao su liếc nhìn hồ sơ thêm lần nữa rồi đóng lại. “Thưa cụ Bowden, tôi rất trân trọng sự thẳng thắn của cụ. Tôi cũng xin phép thẳng thắn như thế.”

“Cảm ơn thầy,” Bowden cứng rắn đáp.

“Trong quá trình tư vấn, giáo viên chúng tôi muốn làm tất cả cho học sinh của mình, nhưng thú thật là lực bất tòng tâm. Đội ngũ chúng tôi chỉ có sáu người, mà mỗi thầy cô lại phụ trách hơn một trăm em học sinh. Đồng nghiệp mới vào của tôi, cô Hepburn, phụ trách một trăm mười lăm em. Ở cái tuổi này, trong xã hội của chúng ta, em nào cũng cần giúp đỡ.”

“Tất nhiên là thế,” Bowden nghiền nát điếu thuốc xuống gạt tàn rồi lại đan tay lần nữa.

“Thỉnh thoảng, chúng tôi không thấy được vấn đề. Tình hình gia đình, ma túy là hai vấn đề phổ biến nhất. Chí ít Todd không bị vướng vào ma túy đá, mescaline hay PCP”

“Thế thì địa ngục mất.”

“Có những lúc,” thầy Ed Cao su nói tiếp, “chúng tôi chẳng thể làm gì. Thật sự rất đau lòng, nhưng vốn dĩ, cuộc sống là thế. Thường thì những em đầu tiên bị hất ra hỏi hệ thống mà chúng tôi vận hành tại đây là những em nghịch phá trong lớp, những em không chịu giao tiếp, lúc nào mặt cũng rầu rĩ, những em không chịu nỗ lực hòa nhập vào tập thể. Các em ấy tựa những cá thể chỉ chờ hệ thống gạt mình ra do điểm số hoặc đợi đủ tuổi để có thể nghỉ học mà không cần bố mẹ đồng ý rồi nhập ngũ, kiếm công việc ở Trạm rửa xe Speedy-Boy hoặc cưới bạn trai của mình. Cụ có hiểu không? Người ta hay bảo, hệ thống của chúng ta không đẹp như vẻ bên ngoài.”

“Cảm ơn thầy đã thẳng thắn.”

“Nhưng lòng tôi đau như cắt khi chứng kiến bộ máy bắt đầu ác nghiệt với một học sinh như em Todd. Năm ngoái, điểm trung bình của em ấy đạt 92 điểm, điều đó có nghĩa thành tích của em nằm trong tốp năm phần trăm. Điểm trung bình môn tiếng Anh của em ấy còn tốt hơn. Em Todd có tài viết lách, và đó là điều hết sức đặc biệt trong một thế hệ trẻ em có quan điểm văn hóa bắt đầu ở trước màn hình ti vi và kết thúc tại rạp chiếu phim trong xóm. Tôi đã nói chuyện với cô giáo quản lý Todd ở môn tiểu luận năm ngoái. Cô cho hay hai mươi năm theo nghề giáo, cô mới nhận được một bài nghiên cứu học kỳ xuất sắc như bài của Todd. Chủ đề bài viết là trại tử thần của Đức trong thế chiến thứ hai. Bài viết đạt điểm A cộng, con A cộng duy nhất mà cô từng cho học sinh trong môn tiểu luận.”

“Ta đọc rồi,” Bowden nói. “Bài viết rất hay.”

“Cậu bé cũng thể hiện năng lực hơn người ở khoa học đời sống, khoa học xã hội, và mặc dù cậu bé không nằm trong nhóm thần đồng toán học vĩ đại của thế kỷ, tất cả những điều tôi thu thập được cho thấy cậu bé rất chịu khó dùi mài đèn sách... cho đến năm nay. Tình hình rất khác cho đến năm nay. Đầu đuôi câu chuyện là thế.”

“Vâng”

“Tôi rất buồn lòng khi chứng kiến Todd đi xuống như vậy, thưa cụ Bowden. Về lớp phụ đạo hè... chà, ban nãy tôi có nói tôi xin phép thẳng thắn. Với một cậu bé như Todd, lớp học hè lợi bất cập hại. Lớp phụ đạo hè cấp hai thường chẳng khác nào sở thú. Đàn khỉ, đàn linh cẩu đều có mặt, chưa kể sự góp vui của đàn chim cưu. Gần mực thì đen cho một cậu bé như Todd.”

“Hẳn vậy.”

“Vậy chúng ta đi đến kết luận luôn nhỉ? Tôi đề nghị sắp xếp một chuỗi họp phụ huynh với anh chị Bowden ở Trung tâm Tư vấn dưới phố. Tất nhiên, mọi thứ được giữ bí mật hết mức. Người phụ trách cơ sở này, Harry Ackerman, vốn là bạn tốt của tôi. Và tôi không nghĩ Todd nên là người trình bày với bố mẹ ý tưởng này; cụ làm thì sẽ tốt hơn.” Thầy Ed Cao su nở nụ cười tươi. “Có thể chúng ta sẽ đưa tình hình trở lại quỹ đạo trước tháng Sáu. Không có gì là bất khả thi cả.”

Nhưng Bowden trông có thảng thốt trước đề nghị ấy.

“Ta nghĩ bố mẹ thằng bé sẽ không bằng lòng nếu hiện giờ, ta đem chuyện này nói với chúng,” ông giải thích. “Tình hình đang rất căng thẳng. Chưa biết mọi sự hạ hồi phân giải ra sau. Thằng bé đã hứa với ta nó sẽ học hành chăm chỉ hơn. Nó rất ý thức về việc điểm số mình sụt giảm như vậy.” Ông cười mỉm chi, nụ cười mà thầy Ed French không lý giải nổi. “Nó lo hơn thầy tưởng đấy.”

“Nhưng…”

“Và bố mẹ thằng bé sẽ giận ta nữa,” Bowden vội nhấn mạnh. “Hẳn là thế. Chưa gì mà Monica đã thấy ta là kẻ vác tù và hàng tổng rồi. Ta không muốn vậy, nhưng thầy thấy tình hình rồi đấy. Ta cảm thấy mọi thứ nên để nguyên... tạm thời là thế.”

“Tôi có khá nhiều kinh nghiệm trong những vấn đề như thế này” thầy Ed Cao su nói với Bowden. Thầy đan tay vào nhau trên hồ sơ của Todd rồi nhìn ông cụ một cách chân thành. “Tôi thật sự nghĩ tư vấn là điều phải làm. Mong cụ hiểu tôi quan tâm đến vấn đề hôn nhân mà con trai và con dâu cụ đang đối mặt ở khía cạnh nó tác động đến Todd ra sao... hiện tại, tôi thấy ảnh hưởng này tương đối nặng nề.”

“Vậy tôi xin đề nghị ngược lại,” Bowden nói. “Tôi nghĩ nhà trường có cơ chế cảnh báo bố mẹ khi con em bị điểm kém phải không?”

“Phải,” thầy Ed Cao su thận trọng đáp. “Chúng được gọi là thẻ Tường trình Lý do. Tất nhiên, các em học sinh gọi nó là Thẻ Trượt Vỏ Chuối. Chúng nhận thẻ này khi điểm số môn học dưới 78 điểm. Hay nói cách khác, nhà trường gửi thẻ Tường trình Lý do đến những em bị điểm D hoặc điểm F ở một môn học nào đó.”

“Tốt lắm,” Bowden nói. “Vậy ta đề nghị thế này: nếu thằng bé nhận một thẻ như vậy... dù chỉ một chăng nữa” – ông đưa một ngón tay xương xẩu lên — “ta sẽ nói với con trai và con dâu chuyện tư vấn. Ta sẽ trình bày kỹ càng hơn.” Từ “kỹ càng” được ông phát âm lơ lở. “Nếu cháu ta nhận một Thẻ Trượt Vỏ Chuối trong tháng Tư...”

“Thật ra chúng tôi gửi thẻ vào tháng Năm.”

“Vậy à? Nếu thằng bé nhận một tấm thẻ, ta đảm bảo bố mẹ nó sẽ phải chấp nhận đề nghị tư vấn. Hai đứa rất lo cho con trai, thầy French ạ. Nhưng hiện tại, vấn đề cá nhân đã chiếm hết suy nghĩ của chúng rồi...” Ông nhún vai.

“Tôi hiểu.”

“Vậy chúng ta hãy cho bố mẹ thằng bé thêm chút thời gian để giải quyết vấn đề riêng. Tự lực cánh sinh... người Mỹ vốn thế mà, không phải sao?”

“Vâng, có lẽ thế,” thầy Ed Cao su nói sau chút trầm tư... đoạn thầy khẽ liếc nhìn đồng hồ và nhận ra năm phút nữa, mình có một cuộc hẹn khác. “Thôi vậy cũng được.”

Thầy đứng dậy, Bowden cũng đứng dậy theo. Họ bắt tay, thầy Ed Cao su cẩn thận nhắc bản thân cụ ông bị viêm khớp.

“Nhưng thành thật mà nói, tôi xin nhắc trước là rất ít học sinh có thể bứt phá khỏi thành tích đội sổ suốt mười tám tuần chỉ trong bốn tuần học. Phải vắt chân lên cổ mới bù lại được. Tôi e cụ sẽ phải theo dõi sát sao để giữ lời cam đoan ấy, thưa cụ Bowden.”

Bowden lại nở nụ cười mỉm chi, khiến thầy Ed cảm thấy nhộn nhạo trong lòng. “Vậy à?” ông chỉ nói như thế.

Có một điều làm thầy Ed Cao su lấn cấn suốt buổi trò chuyện, và phải đến lúc ăn trưa ở căng tin, tức là hơn một tiếng sau khi “Ngài Peter” đã ra về, dù cắp gọn gàng dưới nách, thầy mới xác định được cụ thể.

Thầy và ông nội của Todd trò chuyện ít nhất mười lăm phút, có khi gần hai mươi phút, nhưng thầy Ed để ý ông cụ không gọi cháu nội mình bằng tên lấy một lần.

Todd đạp xe như ma đuổi vào lối đi nhà Dussander rồi gạt chân chống xe. Trường vừa tan học mười lăm phút trước. Nó nhảy phốc lên thềm, tra chìa, đoạn hộc tốc chạy dọc hành lang xuống nhà bếp len lỏi ánh nắng. Khuôn mặt nó trộn giữa nắng mai hy vọng và mây mù rầu rĩ. Nó lừng khừng đứng ở lối ra vào nhà bếp, bụng và thanh đới thắt lại, nhìn Dussander trên chiếc ghế bập bênh, trong lòng là ly bourbon. Lão vẫn mặc trên mình bộ vest bảnh nhất, mặc dù lão đã kéo cà vạt xuống năm phân và cởi nút trên cùng của áo sơ mi. Lão nhìn Todd với bộ mặt vô cảm, đôi mắt tựa mắt thằn lằn nheo nheo.

“Sao?” Todd khó nhọc lên tiếng.

Dussander để mặc thằng bé đứng trên đống lửa thêm một chút, một khoảnh khắc tưởng chừng dài chục năm trời với Todd. Đoạn, Dussander mới bỏ ly rượu lên bàn, bên cạnh chai Ancient Age rồi thủng thẳng:

“Gã ngốc tin sái cổ.”

Nín thở từ ban nãy, Todd trút tiếng thở phào đầy nhẹ nhõm.

Trước khi nó kịp hít một hơi, Dussander đã nói thêm: “Ông thầy muốn ông bố bà mẹ đang hục hặc của cậu dự các buổi tư vấn dưới phố với một người bạn của ông ta. Công nhận thầy của cậu dai thật.”

“Chúa ơi! Rồi ông... ông làm gì... ông xử lý thế nào?”

“Ta nhảy số nhanh lắm,” Dussander đáp. “Như cô bé trong câu chuyện của Saki, tùy cơ ứng biến là điểm mạnh của ta mà. Ta hứa bố mẹ cậu sẽ tham gia tư vấn nếu cậu nhận thêm một tấm Thẻ Trượt Vỏ Chuối nào vào tháng Năm.”

Mặt Todd cắt không còn giọt máu.

“Ông làm cái gì kia?” nó thiếu điều hét ầm lên. “Chưa gì tôi đã trượt hai bài kiểm tra nhanh môn đại số, một bài kiểm tra lịch sử từ khi học kỳ bắt đầu rồi!” Nó sấn sổ bước vào phòng, khuôn mặt nhợt nhạt bóng nhẫy do mồ hôi túa ra. “Chiều nay vừa kiểm tra nhanh môn tiếng Pháp, tôi làm cũng chẳng ra sao... tôi biết như thế. Tôi chẳng nghĩ được gì ngoài chuyện lão Ed Cao su chết toi ấy và liệu ông có qua mặt được lão hay không. Ừ thì ông lo liệu chỗ ông thầy ấy xong rồi,” nó gay gắt nói. “Nhưng không bị Thẻ Trượt Vỏ Chuối nào ư? Có khi tôi ăn năm, cái thẻ là ít.”

“Để ông thầy không sinh nghi, ta chỉ có thể làm thế thôi” Dussander nói. “Dù ông thầy French này ngốc thật đấy, thì hắn ta chỉ đang làm việc của mình. Giờ đến lượt cậu thực thi nhiệm vụ của cậu.”

“Ông nói vậy là có ý gì?” mặt Todd nhăn nhúm khó coi, đầy thịnh nộ, giọng nói gây hấn.

“Cậu lo học đi. Trong bốn tuần tới, cậu sẽ phải học hành chăm chỉ hơn bất cứ lúc nào trong đời. Chưa hết, vào thứ Hai, cậu sẽ đến gặp từng giáo viên bộ môn và xin lỗi vì thành tích của mình tuột dốc. Cậu sẽ...”

“Không được,” Todd nói. “Ông không hiểu rồi. Chuyện đó là không thể. Tôi trễ ít nhất năm tuần trong môn khoa học và lịch sử. Riêng đại số chắc phải hơn mười tuần.”

“Khó cũng phải cố,” Dussander gọn lỏn. Lão rót thêm bourbon.

“Ông tưởng mình khôn ngoan lắm chắc?” Todd hét vào mặt lão. “Tôi nói cho ông biết, tôi không nghe theo lệnh của ông. Cái thời ông ra lệnh đã là dĩ vãng rồi. Ông hiểu không hả?” Đột nhiên, nó gằn giọng. “Cái thứ nguy hiểm nhất ông có trong nhà lúc này chỉ dừng lại ở thuốc diệt côn trùng Shell thôi. Ông chẳng là cái thá gì ngoài một lão già thê thảm đánh rắm mùi trứng thối nếu ăn bánh taco. Tôi cá ông còn tè cả ra giường.”

“Nghe đây, oắt con vắt mũi chưa sạch,” Dussander bình thản cất tiếng.

Todd tức giận ngẩng phắt lên.

“Trước ngày hôm nay,” Dussander cẩn trọng nói, “vẫn có khả năng, dù rất thấp, rằng cậu vạch trần ta và ung dung phủi tay sạch trơn. Ta không nghĩ cậu đủ sức làm thế với tình trạng tinh thần như hiện tại, nhưng thôi, bỏ qua. Nói chung, trên lý thuyết, điều đó hoàn toàn có thể. Nhưng giờ, gió đổi chiều rồi. Hôm nay, ta đã giả làm ông nội cậu, Victor Bowden. Không ai có thể nghi ngờ ta làm thế mà không có sự.... từ gì ấy nhỉ? ... sự đồng lõa của cậu. Nếu mọi chuyện vỡ lở, thì cậu chỉ có nước đi đời. Và cậu không biện hộ được đâu. Hôm nay, ta đã xử lý hết rồi.”

“Ước gì ông…”

“Ước với chả mong” Dussander gầm lên. “Cứ ở đấy mà ước, những lời nói ấy của cậu khiến ta phát bệnh, chúng chẳng khác nào đống phân chó dưới cống! Ta chỉ muốn biết liệu cậu có hiểu tình hình chúng ta hiện tại hay chưa!”

“Tôi hiểu rồi,” Todd lầm bầm. Tay nó nắm chặt thành nắm đấm kể từ lúc Dussander quát lên với nó – nó không quen với việc bị người khác nạt nộ. Buông tay ra, nó ngẩn ngơ thấy móng tay đã cửa vào lòng bàn tay những hình bán nguyệt rỉ máu. Nó đoán móng tay mà dài hơn thì những vết cứa sẽ sâu hơn nhiều, nhưng trong bốn tháng đổ lại, nó đã sinh tật gặm móng tay.

“Tốt. Vậy cậu sẽ đi xin lỗi cho đàng hoàng rồi học hành đi. Rảnh rỗi ở trường, hãy lôi sách ra học. Ăn trưa cũng học. Sau giờ học, đến đây học tiếp, cuối tuần cũng đến đây làm như thế.”

“Không phải ở đây,” Todd nhanh nhảu. “Ở nhà tôi.”

“Không. Ở nhà, thể nào cậu cũng phí phạm thời gian, để đầu óc trên mây. Cậu ở đây, ta mới có thể đứng cạnh và xem chừng cậu nếu cần. Vấn đề này can dự đến quyền lợi của ta, nên ta sẽ góp sức. Tả có thể hỏi hay dò bài cho cậu.”

“Nếu tôi không muốn đến thì ông đừng hòng ép.”

Dussander nhấp ngụm rượu. “Đúng thế. Vậy thì mọi thứ vẫn sẽ tiếp tục như cũ. Cậu sẽ trượt. Ông thầy French tư vấn ấy muốn ta giữ lời hứa của mình. Nếu ta không làm được, ông thầy sẽ gọi cho bố mẹ cậu. Họ sẽ phát hiện ra chuyện ông Denker hiền lành đã đóng giả làm ông nội theo yêu cầu của cậu. Họ sẽ phát hiện chuyện điểm số bị bôi sửa. Họ...”

“Ôi, ông im đi. Tôi sẽ đến.”

“Cậu đến rồi còn gì. Bắt đầu bằng môn đại số đi.”

“Không đời nào! Đang là chiều thứ Sáu mà!”

“Từ bây giờ, chiều nào cậu cũng học,” Dussander nhẹ nhàng bảo. “Bắt đầu bằng môn đại số đi.”

Todd trợn mắt lên nhìn lão – nhưng chỉ trong chốc lát, đoạn nó cụp mắt xuống rồi lục túi tìm sách đại số – và Dussander thấy sát ý rực lên trong mắt nó. Không phải sát ý theo lối ẩn dụ; mà là sát ý theo nghĩa đen. Đã nhiều năm rồi lão mới thấy ánh mắt đen tối, bạo liệt, đa đoan đến thế, nhưng một lần thấy thì cả đời chẳng quên. Lão đoán có lẽ lão sẽ thấy ánh nhìn ấy trong mắt mình nếu mười lăm cầm theo gương vào cái ngày nhìn thấy cái gáy trắng không chút phòng bị của thằng nhóc.

Có thân phải lo thôi, lão nghĩ với chút sửng sốt. Sai một ly, đi một dặm.

Lão uống bourbon, đung đưa trên ghế và nhìn thằng nhóc học bài.

Todd đạp xe về đến nhà lúc gần 5 giờ chiều. Nó cảm thấy mệt lử, mắt nóng bừng, kiệt quệ, tức giận nhưng bất lực. Lần nào mắt nó rời khỏi trang sách – khỏi cái thế giới ngu đần, điên rồ, khó hiểu của tập hợp, tập hợp con, cặp được sắp và tọa độ Descartes – giọng nói già đời sắc bén của Dussander lại vang lên. Còn thì lão hoàn toàn im lặng... ngoại trừ tiếng dép của lão cứ loẹt quẹt xuống sàn khiến nó điên người và tiếng ghế ken két đung đưa. Lão ngồi đó tựa con kền kền đang chờ con mồi của mình trút hơi thở cuối cùng. Sao nó lại vướng vào chuyện này kia chứ? Làm cách nào mà nó lại chui đầu vào đây nhỉ? Đúng là một mớ bòng bong, hổ lốn khủng khiếp. Chiều nay, nó cũng nhặt nhạnh được chút kiến thức – lý thuyết tập hợp vốn khiến nó vò đầu bứt tai ngay trước kỳ nghỉ Giáng sinh, nay như nút thắt đã được tháo gỡ trong đầu nó – nhưng bắt nó cày đủ kiến thức để lết qua bài kiểm tra đại số tuần tới với điểm D thì chi bằng lên trời còn dễ hơn.

Bốn tuần nữa, nó sẽ tàn đời.

Phía góc đường, nó trông thấy một con chim giẻ cùi lam nằm trên vỉa hè, mỏ chậm chạp mở ra đóng lại. Con chim đang cố gắng đứng dậy đi trong vô vọng. Một bên cánh của nó đã nát bấy, Todd đoán chắc xe chạy ngang qua đã cán trúng con chim và hất văng nó lên vỉa hè như hất miếng nhựa đồ chơi. Một con mắt nhỏ xíu, sáng quắc ngước nhìn Todd chằm chằm.

Todd nhìn suốt lúc lâu, tay nắm hờ ghi đông xe đạp. Ban nãy trời còn ấm, vậy mà lúc này, không khí gần như lạnh buốt. Nó đoán buổi chiều hôm nay, đám bạn nó đã chơi đùa dưới sân bóng chày Babe Ruth trên đường Quả Óc Chó, chắc tụi nó chia nhau ra thay phiên nhau ném bắt bóng, có thể là theo kiểu xoay vòng, hoặc đổi lượt sau khi đánh ba bóng bổng sáu bóng bập sát đất. Hiện tại đang là thời điểm mà bọn con trai cố gắng nâng cao trình độ bóng chày của chúng. Có những đứa đã bàn đến chuyện năm nay sẽ lập đội bóng chày nghiệp dư để thi giải thành phố; có những ông bố sẵn lòng chạy ngược chạy xuôi đưa con đi thi đấu. Tất nhiên Todd sẽ giao bóng. Nó là ngôi sao giao bóng Giải Thiếu nhi cho đến năm ngoái, khi nó quá tuổi tham gia Giải Thiếu niên. Khỏi nằm mơ được giao bóng rồi.

Thì sao kia chứ? Nó chỉ việc từ chối đám bạn. Nó chỉ việc bảo với hội bạn rằng: Các cậu, tớ đang vướng vào một lão tội phạm chiến tranh. Tớ nắm thóp lão ta rồi, nhưng nào ngờ gậy ông đập lưng ông, nghe xong đừng cười nhé, ha ha, tớ phát hiện lão cũng nắm thóp tớ chặt như tớ nắm lão. Tớ bắt đầu mơ dị hết chỗ chê và đổ mồ hôi lạnh. Điểm số thì cắm đầu, tớ đã phải sửa điểm trên phiếu liên lạc để bố mẹ tớ không phát hiện, lần đầu tiên trong đời, tớ cắm mặt vào sách cày đêm ngày. Nói vậy chứ tớ không sợ bị cấm túc đâu. Tớ sợ phải đi trại cải tạo kìa. Đó là lý do năm nay tớ không chơi bóng chày cùng các cậu được. Sự tình là thế đấy, mọi người.

Nụ cười mỉm chi giống nụ cười của Dussander, chẳng có chút gì giống với nụ cười rạng rỡ đến mang tai ngày trước của nó, hiện lên trên môi. Nụ cười ấy không hề tỏa nắng mà đầy bóng tối. Nụ cười ấy chẳng có chút gì vui thủ hay tự tin. Nụ cười ấy chỉ mang hàm ý: Sự tình là thế đấy, mọi người.

Nó đẩy xe đạp cán qua con chim giẻ cùi chậm chạp một cách tinh vi, nghe tiếng lông vũ loạt soạt như giấy báo, tiếng xương nhỏ xíu răng rắc gãy bên trong. Nó quay xe, cán thêm lần nữa. Con chim vẫn co giật. Nó lại cán tiếp, một chiếc lông vũ nhoe nhoét máu dính vào bánh trước, cứ thế quay tròn, hết lên lại xuống, hết lên lại xuống. Đến lúc ấy, con chim đã thôi cử động, con chim tạch, con chim ngỏm củ tỏi, con chim đã về với lồng chim vĩ đại trên trời, nhưng Todd cứ đẩy xe đạp tới lui tấm thân nát bấy. Thằng nhóc làm đi làm lại như vậy gần năm phút, suốt khoảng thời gian ấy, nụ cười mỉm chi cứ dán chặt trên mặt nó. Sự tình là thế đấy, mọi người.

10

Tháng Tư năm 1975.

Ông cụ đứng giữa hành lang của khu phức hợp, gương mặt bừng nụ cười, trong lúc Dave Klingerman tiến đến gặp ông. Tiếng chó sủa như chợ vỡ vang khắp không gian xem chừng chẳng khiến ông cụ phiền lòng chút nào, cả mùi lông thú, mùi nước tiểu hoặc tiếng cả trăm chó hoang ăng ẳng, gấu gấu trong lồng, chạy tới chạy lui, lồng lộn vào lưới. Mới gặp nhưng Klingerman đã hiểu ngay, ông cụ là một người yêu chó. Nụ cười của cụ vừa hiền từ vừa nhã nhặn. Ông thận trọng chìa bàn tay sưng vù, đầy u cục do viêm khớp, Klingerman cũng bắt lấy với sự thận trọng tương đương.

“Xin chào ông” anh nói, giọng oang oang. “Chắc ông thấy ổn ào lắm nhỉ?”

“Có sao đâu mà,” cụ già nói. “Không sao đâu. Tên tôi là Arthur Denker.”

“Tôi là Klingerman. Dave Klingerman.”

“Rất hân hạnh được gặp anh. Tôi đọc trong báo – tôi thậm chí còn không tin vào mắt mình – rằng ở đây, anh tặng chó miễn phí. Có lẽ tôi hiểu sai. Thật ra tôi nghĩ tôi nhầm lẫn ở đâu đó rồi.”

“Không đâu, chúng tôi tặng chó miễn phí thật mà,” Dave đáp. “Nếu không làm vậy, chúng tôi buộc phải kết liễu chúng. Sáu mươi ngày, chính phủ cho chúng tôi chừng ấy thời gian. Đáng tiếc làm sao. Mời ông vào văn phòng. Yên tĩnh hơn. Cũng thơm tho hơn.”

Trong văn phòng, Dave lại nghe câu chuyện quen thuộc (nhưng không kém phần xúc động): ông Arthur Denker đã ở tuổi thất thập cổ lại hi. Ông đến California khi bà nhà qua đời. Ông không giàu có gì, nhưng ông rất trân quý những gì ông có. Sống một mình vốn cô đơn. Người bạn duy nhất của ông là cậu bé thỉnh thoảng đến nhà đọc sách cho ông nghe. Ở Đức, ông từng nuôi chú chó Saint Bernard rất xinh xẻo. Giờ đây, ở Santo Donato, ông có một ngôi nhà với sân sau thoải mái. Sân có hàng rào bao quanh. Và ông đọc tin trên báo... liệu ông có thể nhận nuôi...

“Chà, chúng tôi không có con Bernard nào,” Dave nói. “Chúng được nhận nuôi rất nhanh vì thân thiện với trẻ con.”

“Ồ, tôi hiểu rồi. Tôi không có ý...”

“…nhưng chúng tôi có một chú chó chăn cừu vừa lớn. Ông thấy thế nào?”

Mắt của ông Denker bừng sáng, dường như ông có thể rơi lệ đến nơi. “Tuyệt quá,” ông thốt lên. “Thế thì tuyệt quá.”

“Chú chó thì miễn phí, nhưng có một số chi phí khác. Tiêm sài sốt chó, tiêm dại. Giấy phép nuôi chó của thành phố. Đa số mọi người sẽ phải trả chừng hai mươi lăm đô la, nhưng người trên sáu mươi lăm tuổi được chính phủ chi trả một nửa – đây là một phần của chương trình Tuổi Vàng California.”

“Tuổi Vàng à... tuổi tôi là thế đúng không?” ông Denker nói rồi phá lên cười. Trong một khắc, thật ngớ ngẩn nhưng Dave đã thấy lạnh người.

“À... tôi cho là vậy, thưa ông.”

“Chuyện đó hợp lý lắm.”

“Vâng, chúng tôi cũng nghĩ thế. Trong tiệm bán thú cưng, một chú chó tương tự có thể tốn một trăm hai mươi lăm đô la. Nhưng người ta vẫn tìm đến những nơi như thế thay vì chỗ này. Tất nhiên, họ trả số tiền ấy cho một đống giấy tờ chứ chẳng phải cho bản thân chú chó.” Dave lắc đầu. “Phải chi họ hiểu một năm có bao nhiêu động vật khỏe mạnh bị bỏ rơi.”

“Vậy nếu không tìm được mái ấm phù hợp cho chúng trong sáu mươi ngày thì chúng sẽ bị kết liễu ư?”

“Vâng, chúng tôi cho chúng ngủ giấc ngàn thu.”

“Ngủ gì kia...? Tôi xin lỗi, tiếng Anh của tôi...”

“Đó là quy định của thành phố,” Dave nói. “Không thể để chó chạ©We-love-ebooky rỗng trong thành phố được.”

“Các anh bắn chúng ư?”

“Không, chúng tôi dùng khí. Nhân đạo lắm. Chúng không cảm thấy gì cả.”

“Vâng,” ông Denker nói. “Hẳn là thế rồi.”

Vị trí của Todd trong lớp Đại số sơ cấp là bàn thứ tư ở hàng thứ hai. Nó ngồi đó, cố gắng giữ cho khuôn mặt mình tỉnh bơ khi thầy Storrman trả bài kiểm tra. Nhưng chưa gì, những móng tay lởm chởm của nó đã bấm vào lòng bàn tay, cả người như đang túa ra mồ hôi chua lè.

Đừng kỳ vọng. Đừng ngây thơ như thế. Có nằm mơ mày cũng chẳng đậu nổi. Mày thừa biết mày trượt chỏng vó rồi mà.

Tuy nhiên, nó không thể nào triệt tiêu hy vọng ngu xuẩn kia. Suốt nhiều tuần nay, nó đọc bài thi đại số mà cứ như đọc tiếng Hy Lạp, nhưng đây là bài thi đại số đầu tiên có vẻ không viết bằng tiếng nước ngoài trong mắt nó. Như ngồi trên đống lửa (ngồi trên đống lửa á? không, nói toạc móng heo thì nó sợ đến hết hồn vía), nó dám chắc nó làm không tốt lắm, nhưng biết đâu... chà, nhưng ai chứ thầy Storrman thì khác, tim thầy ấy gắn ổ khóa Yale rồi...

THÔI ĐI! nó ra lệnh với bản thân, và trong một khoảnh khắc, một khoảnh khắc khủng khiếp lạnh người, nó cứ tưởng nó đã hét lên hai từ này trong lớp. Mày đi tong rồi con ạ, chết mày chưa, chẳng thứ gì trên đời có thể thay đổi được sự tình đâu.

Thầy Storrman bình thản phát bài kiểm tra cho nó rồi đi tiếp. Todd úp bài thi xuống mặt bàn chi chít chữ viết tắt. Trong thoáng chốc, nó còn nghĩ nó không đủ dũng khí để lật bài lên xem điểm. Mãi lúc sau, nó mới bất thình lình lật ngược bài thi lên khiến tờ giấy bị rách. Lưỡi nó dính vào vòm miệng, mắt nó trố ra nhìn. Tim nó như ngừng đập trong một khắc.

Số điểm 83 được khoanh tròn trên đầu trang giấy. Bên dưới là điểm bằng chữ: C+. Dưới điểm bằng chữ là nhận xét ngắn: Tiến bộ rất nhiều! Có khi thầy còn nhẹ nhõm gấp đôi em đấy. Kiểm tra lỗi sai cẩn thận. Có ít nhất ba lỗi sai về tính toán chứ không phải sai về khái niệm.

Tim nó đập trở lại với tốc độ nhanh gấp ba. Cảm giác nhẹ nhõm ngập tràn cơ thể nó, nhưng cảm giác ấy không hề mát dịu mà nóng rẫy, phức tạp và lạ lùng. Nó nhắm mắt, chẳng nghe thấy tiếng lớp học như chợ vỡ bàn bạc về bài thi, bắt đầu bới móc để xin phúc khảo thêm một điểm chỗ này hay chỗ khác. Todd thấy sắc đỏ trong mắt. Nó rung động như máu đang tuần hoàn với nhịp tim của nó. Trong phút giây ấy, nó căm ghét Dussander đến tận xương tủy. Tay co quắp lại thành nắm đấm, nó chỉ ước, ước, ước giá mà cái cổ trơ xương như cổ gà của lão Dussander đang nằm trong tay nó.

Vợ chồng Dick và Monica Bowden ngủ giường riêng, ngăn cách bằng tủ đầu giường, bên trên đặt đèn ngủ bắt chước phong cách Tiffany xinh xắn. Nội thất căn phòng của hai vợ chồng được làm bằng gỗ đỏ tự nhiên, tường xếp đầy sách. Phía bên kia căn phòng, lọt thỏm giữa hai đồ chặn sách bằng ngà (tượng chú voi đang đứng trên chân sau) là ti vi Sony màn hình tròn. Dick đang đeo tai nghe xem Johnny Carson còn Monica đang đọc cuốn sách mới của Michael Crichton mà cô đem về từ câu lạc bộ sách hôm nay.

“Dick này?” Cô nhét đánh dấu trang (trên đó ghi CHỖ NÀY TÔI ĐỌC MÀ NGỦ GẬT) cho Crichton rồi đóng sách lại.

Trên ti vi, Buddy Hackett vừa khiến mọi người cười lăn cười bò. Dick mỉm cười.

“Dick?” cô nói to hơn.

Anh bỏ tai nghe ra. “Gì thế?”

“Anh có nghĩ Todd ổn không?”

Anh nhìn vợ hồi lâu, chau mày, đoạn lắc đầu. “Je ne comprends pas, chérie.”[33E] Mấy câu tiếng Pháp lõm bõm chữ được chữ mất là trò đùa giữa hai người bọn họ. Ngày trước, khi anh trượt môn tiếng Pháp, bố anh đã gửi anh thêm hai trăm đô la để thuê gia sư về kèm. Anh tìm được Monica Darrow sau khi chọn bừa tên của cô từ những hồ sơ gắn trên bảng thông tin của đoàn hội. Đến Giáng sinh, cô bắt đầu mang huy hiệu hội sinh viên của anh... còn anh thì đạt được điểm C môn tiếng Pháp.

“Chà... thằng bé sút cân quá.”

“Ừ đúng là nó hơi gầy thật,” Dick đồng tình. Anh đã bỏ tai nghe vào lòng, mặc nó phát ra những tiếng oai oái nho nhỏ. “Thằng bé đang tuổi lớn mà, Monica.”

“Có sớm quá không?” cô lo lắng hỏi.

Anh cười phá lên. “Sớm gì mà sớm. Lúc dậy thì, anh nhổ giò thêm 18 phân đấy – từ một chú lùn cao 167 phân năm mười hai tuổi cao vồng lên một nam tử hán vạm vỡ 185 phân trước mặt em lúc này. Mẹ anh còn đùa khi anh mười bốn tuổi, em còn có thể nghe thấy anh to ra vào ban đêm nữa kìa.”

“May là không phải phần nào của anh cũng phát triển nhiều như thế.”

“Quan trọng là cách em sử dụng.”

“Thế anh muốn sử dụng vào tối nay không?”

“Thiếu nữ bạo ghê chưa,” Dick Bowden trêu, đoạn ném tai nghe qua bên kia phòng.

Sau đó, khi anh đang chìm vào giấc ngủ:

“Dick, thằng bé còn mơ thấy ác mộng nữa anh ạ.”

“Ác mộng ư?” anh lẩm bẩm.

“Phải. Em đã nghe thấy thằng bé nói mớ hai, ba lần lúc ngủ khi em đi xuống lầu dùng nhà vệ sinh vào ban đêm. Em không đánh thức con dậy. Em biết nghe thật ngớ ngẩn, nhưng bà của em từng nói nếu đánh thức người đang mơ thấy ác mộng tỉnh dậy giữa chừng, mình sẽ khiến họ phát điên.”

“Bà em gốc Ba Lan đúng không?”

“Ừ, dân Ba Lan, đúng rồi. Anh ăn nói hay quá nhỉ!”

“Em hiểu ý anh mà. Sao em không dùng nhà vệ sinh tầng trên?” Hai năm trước, anh đã tự lắp đặt thêm nhà vệ sinh.

“Anh thừa biết nếu em dội nước, thể nào anh cũng thức giấc mà,” cô nói.

“Thì em đừng dội.”

“Dick, gớm quá đi.”

Anh thở dài.

“Thỉnh thoảng em vào xem thì thấy mồ hôi nó vã ra như tắm. Ga trải giường thì ướt nữa.”

Anh cười trong bóng tối. “Ghê nhỉ”

“Cái gì thế... ô.” Cô khẽ đánh anh. “Gớm quá đấy. Với lại, thằng bé mới mười ba tuổi.”

“Tháng sau, nó tròn mười bốn. Không còn nhỏ nhít gì đâu. Có thể phát triển như thế là hơi sớm, nhưng thằng bé cũng lớn rồi.”

“Chứ ngày xưa, anh bao nhiêu tuổi?”

“Mười bốn hay mười lăm gì đấy. Anh không nhớ chính xác. Nhưng anh nhớ lúc tỉnh dậy, anh cứ tưởng mình đã chết và lên thiên đường.”

“Nhưng ngày ấy, anh còn lớn hơn Todd bây giờ.”

“Con nít thời nay lớn nhanh lắm em ạ. Chắc là do sữa... hay flouride gì đấy. Em có biết là trong ngôi trường ở Jackson Park bọn anh xây năm ngoái, nhà vệ sinh nữ nào cũng có tủ chứa băng vệ sinh không? Mà đó là trường tiểu học đấy. Học sinh lớp sáu bây giờ mới mười một tuổi thôi. Còn em bắt đầu bị năm bao nhiêu tuổi?”

“Em không nhớ,” cô đáp. “Em chỉ biết là giấc mơ của Todd không giống kiểu... kiểu đã chết và lên thiên đường đâu.”

“Em từng hỏi con chuyện này chưa?”

“Có một lần. Cách đây khoảng sáu tuần. Khi anh đang đi chơi golf với lão Ernie Jacobs đáng ghét ấy.”

“Cái lão Ernie Jacobs đáng ghét ấy sắp sửa cho anh làm đối tác chiến lược vào năm 1977 đấy, chỉ mong trước đó lão ta không thân bại danh liệt vì chuyện tòm tem với cô thư ký gốc Phi vỡ lở. Với lại, lúc nào lão ấy cũng trả phí thuê sân tập golf. Mà lúc em hỏi, Todd nói sao?”

“Nó bảo nó không nhớ. Nhưng nói sao nhỉ... mặt nó sa sầm lại. Em nghĩ thằng bé nhớ anh ạ.”

“Monica, anh không nhớ tất cả những gì xảy ra thời niên thiếu xưa như trái đất của anh, nhưng anh nhớ một điều: mộng tinh không phải lúc nào cũng dễ chịu. Thật ra, có khi nó khó chịu lắm.”

“Sao lại thế được?”

“Tội lỗi. Đủ loại tội lỗi. Một số có thể xuất phát từ thuở nhỏ, con trẻ được dạy rằng tè ướt giường là điều sai trái. Rồi tình dục nữa này. Ai mà biết lý do gì sinh ra mộng tinh kia chứ? Lỡ đụng chạm ai đó trên xe buýt? Ngước thấy váy của một nữ sinh trong lớp học? Anh chịu. Lý do duy nhất anh có thể nhớ là lần anh nhảy khỏi tấm ván ở hồ bơi Hiệp hội Thanh niên Cơ đốc vào ngày hội nam sinh nữ sinh và mất quần bơi lúc xuống nước.

“Chuyện đó làm anh hứng hả?” cô hỏi, khẽ khúc khích.

“Ừ. Nên nếu thằng bé không muốn nói với em về vấn đề cậu nhỏ của nó thì đừng ép con.”

“Vợ chồng mình đã cố hết sức nuôi dạy để con không gặp những tội lỗi không đáng có mà.”

“Chuyện chẳng đặng đừng thôi. Nó mang những cảm giác ấy về nhà giống những lần nó bị lây cảm lạnh hồi lớp một ấy. Từ bạn bè, hoặc cách thầy cô vòng vo tam quốc ở một số chủ đề. Có lẽ thằng bé còn phát sinh cảm giác ấy do bố anh. ‘Đừng sờ nó vào ban đêm, Todd ạ, kẻo tay cháu mọc lông, mắt cháu bị mù, cháu mất trí nhớ bây giờ, và sau một thời gian, của quý của cháu sẽ đen thui rồi thối rữa đấy. Nên liệu mà cẩn thận, Todd ạ.”

“Dick Bowden! Bố anh sẽ không bao giờ...”

“Không ấy à. Trời ạ, có đấy. Giống bà nội gốc Ba Lan bảo với em đánh thức người đang nằm mơ thấy ác mộng chỉ khiến họ phát khùng thôi. Bố anh cũng nhắc anh luôn phải lau nắp bồn cầu công cộng trước khi ngồi xuống để không dính vi khuẩn của người khác. Anh đoán thứ bố anh nói là giang mai. Anh cá bà của em cũng tiêm vào đầu em suy nghĩ ấy.”

“Không, là mẹ em,” cô lơ đễnh đáp. “Mẹ dạy em phải luôn xả nước. Đó là lý do em xuống tầng dưới.”

“Nó vẫn khiến anh tỉnh giấc đấy,” Dick lầm bầm.

"Gì kia?”

“Không có gì.”

Lần này, anh thực sự đã chìm qua thềm giấc ngủ thì cô lại gọi tên anh.

“Gì nữa?” anh hỏi, hơi mất kiên nhẫn.

“Anh có nghĩ là... ồ, thôi bỏ qua vậy. Anh ngủ lại đi.”

“Nào, em nói nốt đi cho xong. Anh lại tỉnh ngủ rồi. Anh có nghĩ gì?”

“Ông cụ kia, ông Denker ấy mà. Anh có nghĩ là Todd gặp ông cụ quá nhiều không? Biết đâu ông ấy... ôi, em không biết nữa... bơm vào đầu Todd quá nhiều câu chuyện thì sao.”

“Những chuyện kinh dị thật sự,” Dick nói. “Cái ngày Nhà máy Động cơ Essen không đạt chỉ tiêu à? Anh khúc khích.

“Em chỉ suy nghĩ vậy thôi,” cô nói, giọng hơi cộc. Chăn loạt soạt vang lên khi cô xoay người sang bên. “Xin lỗi đã làm phiền anh.”

Anh đặt tay lên mảng lưng trần của vợ. “Anh bảo này, em yêu,” anh ôn tồn, khựng lại một chút, ngẫm nghĩ cẩn thận, lựa chọn từ ngữ. “Nhiều lúc anh cũng thấy lo cho Todd. Không phải lo những điều như em, nhưng lo thì vẫn là lo, đúng không?”

Cô quay sang nhìn anh. “Anh lo gì thế?”

“Chà, anh lớn lên rất khác so với con lúc này. Bố anh mở tiệm buôn bán. Mọi người hay gọi ông là Chủ Vic tạp hóa. Ông có một cuốn sổ ghi tên những ai mua thiếu và số tiền họ thiếu. Em có biết ông ấy gọi nó là gì không?”

“Không.” Dick hiếm khi kể về thời niên thiếu; cô cứ đinh ninh là vì thuở bé, anh không có nhiều kỷ niệm đẹp. Cô lắng nghe cẩn thận.

“Bố anh gọi nó là Sổ Tay Trái. Ông ấy bảo tay phải là chuyện kinh doanh, nhưng tay phải không bao giờ nên biết tay trái đang làm gì. Ông ấy nói nếu tay phải mà biết, nó sẽ chộp lấy dao thái thịt và chém đứt tay trái.”

“Anh chưa bao giờ kể cho em chuyện đó.”

“Chà, thời điểm mình mới cưới, anh không thích ông cụ cho lắm, và sự thật là đến giờ anh vẫn chưa giải tỏa được hiềm khích ấy. Anh không tài nào hiểu nổi tại sao anh phải mặc quần nhận từ hộp từ thiện trong khi bà Mazursky có thể mua chịu thịt nguội bằng cách soạn đi soạn lại câu chuyện từ tuần sau chồng bà ấy sẽ đi làm. Lão Bill Mazursky bợm rượu chết toi ấy có làm được trò trống gì ngoài việc giữ rịt chai rượu mười hai xu để nó không bay mất đâu.

“Ngày ấy, anh chỉ muốn cuốn xéo khỏi khu phố và bước ra khỏi đời bố anh. Nên anh cố đạt điểm cao, chơi những môn thể thao anh chẳng thích thú gì để đạt được học bổng trường đại học California Los Angeles. Anh cày cuốc để đảm bảo luôn nằm trong tốp mười phần trăm các môn học vì thời đó, cuốn Sổ Tay Trái duy nhất của trường đại học là dành cho quân binh từng tham chiến. Bố gửi tiền cho anh mua sách, nhưng ngoài phần đó ra, số tiền duy nhất anh từng xin ông là lần anh rối trí viết thư về nhà vì anh đang trượt môn tiếng Pháp buồn cười ấy. Thế rồi anh gặp em. Về sau, anh nghe ông Halleck sống cách một dãy nhà kể bố anh nắm giữ xiết xe ô tô của ông này để lấy hai trăm đô la.

“Giờ thì anh có em, vợ chồng mình có Todd. Anh luôn nghĩ con trai mình là một cậu bé rất tuyệt vời, và anh đã cố hết sức để đảm bảo con luôn có mọi thứ nó cần... bất cứ thứ gì giúp nó nên người. Ngày xưa, anh từng cười câu chuyện cổ về người đàn ông muốn con trai được sống cuộc đời tốt đẹp hơn mình, nhưng càng già đi, anh thấy câu chuyện ấy càng lúc càng ít buồn cười và trở nên đúng đắn hơn. Anh không bao giờ muốn Todd phải mặc quần từ hộp Từ thiện vì vợ của một lão bợm rượu nào đấy mua chịu thịt nguội. Em hiểu không?”

“Vâng, tất nhiên là em hiểu,” cô khẽ đáp.

“Rồi khoảng mười năm trước, ngay trước khi ông già anh phát chán với việc phản đối những tay cải tạo đô thị và về hưu, ông cụ bị đột quỵ nhẹ. Ông phải nằm viện mười ngày. Và mọi người trong khu phố, dân gốc Ý, gốc Đức, cả một số dân mọi đen bắt đầu chuyển vào sống khoảng năm 1955... họ trả hóa đơn viện phí. Từng đồng một. Anh thật lòng không tin nổi. Họ còn giữ cho cửa hàng hoạt động nữa chứ. Fiona Castellano nhờ bốn, năm bà bạn thất nghiệp đến làm việc theo ca. Khi ông già anh quay lại, sổ sách chuẩn đến từng xu.”

“Wow,” cô nói, khẽ khọt hết cỡ.

“Em biết ông già nói gì với anh không? Ông bảo ông lúc nào cũng sợ già đi – sợ mình kinh hãi, tổn thương, đơn độc. Sợ phải nằm bệnh viện và không kiếm được đồng ra đồng vào nữa. Sợ mình sẽ chết. Ông bảo sau cơn đột quỵ, ông chẳng sợ nữa. Ông bảo ông có thể ra đi thanh thản. Ý bố là vui vẻ khi ra đi ấy à?’ anh từng hỏi. ‘Không, ông đáp. ‘Bố nghĩ chẳng có ai ra đi mà vui vẻ cả, Dickie ạ. Ông lúc nào cũng gọi anh là Dickie, đến giờ vẫn thế, và đó là một điều anh nghĩ anh sẽ chẳng bao giờ thích nổi. Ông bảo ông nghĩ không ai ra đi mà vui vẻ, nhưng ta có thể ra đi trong thanh thản. Anh rất ấn tượng với câu nói ấy.”

Anh im lặng trầm tư hồi lâu.

“Năm, sáu năm trở lại đây, anh có thêm góc nhìn mới về ông già của anh. Có thể lý do là vì ông ấy ở San Remo và không gây mất hòa khí giữa hai bố con. Dần dà, anh nghĩ có khi Sổ Tay Trái không phải ý tưởng quá tồi tệ. Đó là lúc anh bắt đầu lo lắng cho Todd. Anh những muốn nói với con rằng có lẽ cuộc đời này ẩn chứa nhiều điều hơn là việc anh có thể đưa cả nhà mình đi Hawaii chơi trong một tháng hoặc có thể mua cho Todd những chiếc quần không hôi mùi long não mà ngày xưa người ta hay bỏ vào thùng từ thiện. Anh chẳng biết phải mở lời nói với con thế nào. Nhưng anh nghĩ có thể thằng bé biết. Và điều đó khiến anh như trút được đá tảng.”

“Ý anh là đọc sách cho ông Denker sao?”

“Ừ. Thằng bé chẳng nhận được gì từ việc đó. Denker không thể trả thù lao cho nó. Ông cụ ấy sống đơn côi, cách xa những người bạn bè, họ hàng còn sống trên đời của mình cả ngàn cây số, ông cụ chính là hiện thân của những điều bố anh sợ hãi. Và rồi Todd bước vào cuộc đời ông cụ.”

“Em chưa bao giờ nghĩ được như thế.”

“Em có để ý thái độ của Todd khi em nhắc với thằng bé về ông cụ không?”

“Nó kiệm lời hẳn.”

“Phải. Nó im như thóc và ngượng ngùng như thể nó đang làm điều gì đó sai trái. Giống như bố anh ngày trước khi ai đó rối rít cảm ơn ông vì đã cho họ mua chịu. Chúng ta là cánh tay phải của Todd. Vợ chồng mình và tất cả mọi thứ – căn nhà này, những chuyến trượt tuyết ở Tahoe, chiếc Thunderbird trong ga ra, cái ti vi màu. Tất cả là tay phải của con. Và nó không muốn mình thấy cánh tay trái của nó đang tính đến chuyện gì.”

“Vậy là anh không nghĩ thằng bé gặp ông Denker nhiều quá?”

“Em yêu, em nhìn điểm số của con mà xem! Nếu điểm số của nó sụt giảm, anh sẽ là người đầu tiên bảo Con này, giọt nước làm tràn ly rồi đấy, đừng đi quá trớn. Điểm số của thằng bé là nơi đầu tiên sẽ xuất hiện vấn đề. Mà thành tích nó gần đây thế nào?”

“Vẫn tốt như xưa, sau lần chểnh mảng trước đây.”

“Vậy vợ chồng mình có gì phải lấn cấn? Anh bảo này, mai anh có cuộc họp lúc 9 giờ, vợ yêu ạ. Nếu không ngủ thì thể nào anh cũng gà gật cho xem.”

“Ừ, anh ngủ đi,” cô chiều theo ý anh, và khi anh quay người, cô khẽ hôn lên vai anh. “Em yêu anh”

“Anh cũng yêu em,” anh khoan khoái nói rồi nhắm mắt. “Mọi chuyện ổn mà, Monica. Em lo nghĩ nhiều quá.”

“Em cũng biết thế. Chúc anh ngủ ngon.

Hai vợ chồng chìm vào giấc ngủ.

“Đừng nhìn ra ngoài cửa sổ nữa,” Dussander nhắc. “Ngoài đó chẳng có gì hay họ đâu.”

Todd sưng sỉa nhìn lão. Trên bàn là cuốn sách lịch sử đang mở ở trang có bức hình màu cảnh Teddy Roosevelt xông lên đồi San Juan. Những tay lính Cuba bất lực rụng như ngả rạ từ vó ngựa của Teddy. Trên môi của Teddy là nụ cười đậm chất Mỹ, nụ cười rạng rỡ của kẻ biết Chúa ngự nơi thiên đàng, trên đời này mạnh được yếu thua. Còn Todd Bowden chẳng cười gì sất.

“Ông thích sai bảo người khác lắm đúng không?” nó hỏi.

“Ta thích làm kẻ tự do,” Dussander đáp. “Học đi.”

“Tiên sư nhà ông.”

“Thời ta còn bé,” Dussander thủng thẳng, “nếu dám nói những lời như vậy, ta sẽ bị bố mẹ lấy xà phòng rửa miệng cho sạch đấy.”

“Thời thế thay đổi rồi.”

“Vậy à?” Dussander nhấp một ngụm bourbon. “Học đi.”

Todd nhìn chòng chọc Dussander. “Ông chẳng là cái thá gì, chỉ là lão bợm rượu mà thôi. Ông biết không hả?”

“Học đi.”

“Câm ngay!” Todd đóng sách lại đánh rầm. Tiếng động tựa tiếng súng trường phát nổ trong nhà bếp của Dussander. “Tôi có vắt chân lên cổ cũng chẳng bắt kịp nổi. Không kịp cho bài kiểm tra đâu. Cái thứ khốn nạn này còn những năm mươi trang mới đến phần Thế chiến thứ nhất kìa. Mai tôi sẽ chuẩn bị tài liệu quay cóp trong Phòng học Hai.”

Dussander nghiêm giọng: “Cậu không được phép làm thế!”

“Tại sao không? Ai cản tôi được? Ông chắc?”

“Cậu nhóc, cậu vẫn chưa lý giải được hoàn toàn tình thế ngặt nghèo của chúng ta. Cậu tưởng ta thích bắt thằng oắt chỉ biết than thân trách phận như cậu chúi mũi vào sách à?” Lão lên giọng, tới tấp, khắt khe, đầy quyền uy. “Cậu tưởng ta thích nghe cậu giận cá chém thớt và chửi bậy như con nít à? ‘Tiên sư nhà ông” Dussander the thé bắt chước khiến mặt Todd đỏ như gấc. “Tiên sư nhà ông, rồi sao, ai thèm quan tâm, mai tôi sẽ làm, tiên sư nhà ông!”

“Chà, ông khoái quá nhỉ!” Todd hét lên đáp trả. “Phải, ông khoái quá mà! Ông chỉ thấy mình không vật vờ như đã chết khi ông trèo lên đầu tôi ngồi thôi! Ông để cho tôi yên đi, mẹ kiếp!”

“Nếu cậu bị bắt quả tang quay cóp, cậu nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra? Họ sẽ báo cho ai trước?”

Todd nhìn đôi tay với đầu móng nham nhở do bị gặm, chẳng nói lời nào.

“Ai hả?”

“Lạy Chúa, ông biết thừa mà. Thầy Ed Cao su. Sau đó chắc là bố mẹ tôi.”

Dussander gật đầu. “Ta cũng đoán thế. Học đi. Bỏ tài liệu quay cóp vào trong đầu ấy, đó mới là chỗ dành cho chúng.”

“Tôi ghét ông” Todd chán nản nói. “Ghét tận xương tủy.” Nhưng nó vẫn mở sách ra, để rồi lại trông thấy Teddy Roosevelt cười rạng rỡ với nó, Teddy phi nước đại vào thế kỷ hai mươi với lưỡi kiếm trên tay, với quân Cuba tan đàn xẻ nghé trước ông – có lẽ là vì nụ cười Mỹ của ông chứa sức mạnh quá đỗi mãnh liệt.

Dussander lại lắc lư trên ghế. Lão cầm ly rượu bourbon trên tay. “Ngoan lắm,” lão nói, gần như âu yếm.

Todd bị mộng tinh lần đầu vào đêm cuối tháng Tư, nó thức giấc trong tiếng mưa thì thầm rả rích qua kẽ lá và cành cây ngoài cửa sổ.

Trong mơ, nó đang ở trong một phòng thí nghiệm Patin. Nó đứng cuối một chiếc bàn dài và thấp. Một cô gái quyến rũ với vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành bị kẹp chặt xuống bàn. Dussander đang hỗ trợ nó. Ngoài chiếc tạp dề của đồ tể màu trắng ra, Dussander chẳng mặc gì trên người. Khi lão ta xoay người để bật thiết bị giám sát, Todd có thể trông thấy hai cái mông xương xẩu của lão đang ép vào nhau như hai tảng đá trắng dị dạng.

Lão đưa thứ gì đó cho Todd, nó nhận ra ngay lập tức dù chưa từng sử dụng lần nào. Là dương vật giả. Đầu làm bằng kim loại được mài bóng, lấp lánh dưới ánh đèn huỳnh quang trên trần nhà sắc crom đầy lãnh cảm. Món đồ rỗng ở trong. Có sợi dây điện màu đen thò ra và dẫn đến quả bóng cao su đỏ.

“Làm đi,” Dussander nói. “Lãnh tụ đồng ý cho cậu tiến hành. Người bảo đó là phần thưởng cho việc cậu học hành chăm chỉ.”

Todd nhìn xuống thân thể mình thì thấy mình đang lõa lồ. Dương vật nhỏ bé của nó dựng thẳng đứng, chĩa lên căng tròn từ lớp lông mỏng. Nó đeo dương vật giả vào. Hơi chật nhưng bên trong có sẵn một lớp bôi trơn. Ma sát làm nó khoan khoái. Không; không chỉ khoan khoái mà đạt đến độ sung sướng.

Nó nhìn xuống cô gái và cảm thấy một sự dịch chuyển lạ lùng trong suy nghĩ... như thể chúng vừa hòa vào dòng chảy hoàn hảo nhất. Chợt mọi thứ đều đúng đắn. Những cánh cửa vừa mở ra. Nó sẽ đi qua chúng. Nó cầm quả bóng cao su đỏ trong tay trái, kê đầu gối lên bàn, dừng một chút, canh góc trong lúc dương vật ngật ngưỡng chĩa ra từ cơ thể mảnh khảnh của thằng nhóc.

Nó nghe giọng lão Dussander cất lên, văng vẳng từ đằng xa: “Thử nghiệm tám mươi tư. Điện, kích thích tình dục, trao đổi chất. Dựa trên lý thuyết Thyssen về gia cường âm tính. Đối tượng là một gái Do Thái chừng mười sáu tuổi, không có sẹo, không có dấu hiệu nhận diện, không khuyết tật...”

Cô ta ré lên khi đầu dương vật giả chạm vào người cô. Todd thấy tiếng hét ấy nghe dễ chịu làm sao, cô ta cố gắng vẫy vùng trong vô vọng để thoát thân hoặc chí ít là để khép hai chân lại.

Đây là những điều về cuộc chiến mà họ không thể phô bày trên tạp chí, nó nghĩ, nhưng đó là sự thật, không thể chối cãi.

Nó bất thình lình thọc tới, thô bạo gạt chân cô ra. Cô ré lên muốn thủng màng nhĩ.

Ban đầu cô ta còn chống đối, cự tuyệt nó, nhưng sau đó, cô ta nằm im như tượng chịu trận. Phần bôi trơn bên trong dương vật giả kéo tới kéo lui cậu bé cương cứng của Todd. Khoái cảm tựa như thăng thiên. Ngón tay nó nghịch quả bóng cao su trong tay trái.

Đằng xa, Dussander đọc mạch, huyết áp, hô hấp, sóng alpha, sóng beta, số nhát.

Khi cực khoái bắt đầu trào dâng trong người, Todd ngừng chuyển động, không nhúc nhích rồi bóp quả bóng. Đôi mắt khép chặt từ nãy đến giờ của cô gái bừng mở, trợn trừng. Lưỡi cô ta run rẩy trong khoang miệng màu hồng. Tay chân cô ta co giật. Nhưng hành động chính nằm ở thân người cô ta, nó hết nâng lên lại hạ xuống, rung chuyển, từng thớ cơ

(ôi từng thớ cơ từng thớ cơ chuyển động thít chặt đóng lại từng)

từng thớ cơ và cảm giác đạt cực khoái thật

(đê mê)

ôi thật là thật là

(tàn cục của thế gian ầm ì ngoài kia)

Nó tỉnh giấc trước âm thanh ấy và tiếng mưa rơi. Nó cuộn tròn người trong chăn tối thui, tim đập với tốc độ người chạy nước rút. Bụng dưới dính đầy chất lỏng ấm áp, dinh dính. Trong khoảnh khắc, nó còn hoảng loạn tưởng mình đang chảy máu đến chết... nhưng rồi nó nhận ra thứ đó là gì, và nó cảm thấy gợn lên trong lòng sự khiếp sợ đến choáng váng, buồn nôn. Tinh dịch. Dịch. Sữa. Nước rừng. Những từ loáng thoáng ngoài hàng rào, phòng thay đồ hay tường nhà vệ sinh trạm xăng. Nó chẳng ham hố điều này chút nào.

Tay nó bất lực co quắp lại thành nắm đấm. Cực khoái trong giấc mơ tái diễn lại trong tâm trí nó, giờ đây, cảnh tượng ấy nhạt nhòa, vô nghĩa, đáng sợ. Nhưng đầu dây thần kinh của nó vẫn râm ran kích động, dần dà rút khỏi đầu nhọn. Khung cảnh cuối cùng đã phai mờ, song vẫn gớm ghiếc và thật thu hút, giống như khi ta ngây ngô cắn một thứ quả nhiệt đới nào đó, để rồi nhận ra (trễ đúng một giây) nó ngọt ngây ngất đến thế là vì nó đã hỏng.

Khoảnh khắc ấy, nó nhận ra điều nó phải làm.

Chỉ có một cách để nó làm chủ bản thân mình như trước. Nó phải giết Dussander. Đó là phương pháp duy nhất. Trò chơi kết thúc rồi; cũng đã hết giờ kể chuyện. Đây là việc sống còn.

“Giết lão đi, rồi mọi thứ sẽ kết thúc,” nó lầm bầm trong bóng tối, với mưa rào rạo trên cái cây bên ngoài và tinh dịch dần khô trên bụng. Khi nó thì thầm, mọi thứ bỗng thực tế vô cùng.

Dussander lúc nào cũng trữ ba bốn chai Ancient Age trên kệ ở cầu thang dốc tức trong hầm rượu. Lão sẽ đi đến mở cửa (thường thì lúc ấy đã ngà ngà say), bước xuống hai bậc. Đoạn lão sẽ rướn tới, một tay đặt trên kệ, tay kia chộp lấy cổ chai rượu mới. Sàn nhà hầm rượu không được lát gạch, nhưng đất được nén chặt và Dussander cứ hai tháng lại đổ dầu phủ sàn một lần để ngăn không cho sâu bọ sinh sôi trong đất. Todd nghĩ đặc điểm làm gì cũng ưu tiên năng suất của lão xuất phát từ văn hóa Phổ nhiều hơn là Đức. Xi măng hay không xi măng thì xương người già cũng dễ gãy. Mà người già hay xảy ra tai nạn. Khám nghiệm tử thi sẽ chỉ ra rằng “ông Denker” đã uống rất nhiều cồn khi “ngã.”

Chuyện xảy ra như thế nào vậy Todd?

Con gọi cửa mà ông không trả lời, nên con dùng chìa khóa phụ ông cho con. Thỉnh thoảng ông hay ngủ quên. Con vào bếp thì thấy của hầm đang mở. Con bước xuống cầu thang thì ông... ông…

Rồi lại lã chã nước mắt là xong.

Thể nào cũng hiệu quả.

Nó sẽ lại làm chủ bản thân mình như trước.

Todd cứ thế nằm thao láo trong bóng tối suốt một lúc lâu, lắng nghe sấm động xuôi dần về phía tây, ngoài Thái Bình Dương, lắng nghe tiếng mưa rơi âm thầm. Nó cứ tưởng nó sẽ nằm thao thức cả đêm, trở đi trở lại chuyện này trong đầu. Nhưng rồi chỉ chốc sau, nó đã ngủ thiếp đi, một giấc ngủ không mộng mị, tay giữ rịt thành nắm đấm ngay dưới cằm. Nó tỉnh giấc vào ngày đầu tháng Năm, lần đầu tiên được ngủ đủ giấc trong nhiều tháng.

11

Tháng Năm năm 1975.

Đối với Todd, thứ Sáu ấy là ngày dài nhất đời nó. Nó ngồi trong các tiết học, đầu óc chẳng vào chữ nào, chỉ đợi năm phút cuối cùng khi giáo viên lấy ra đống Thẻ Trượt Vỏ Chuối con con để phát cho học sinh. Mỗi lần thầy cô cầm xấp thẻ đến gần bàn của Todd, người nó lại lạnh ngắt. Mỗi lần thầy cô đi ngang qua nó mà không dừng lại, nó cảm nhận chóng mặt và hoảng loạn nhẹ như những cơn sóng ập vào nó.

Tiết đại số là khủng khiếp nhất. Thầy Storrman tiến lại... lưỡng lự... và ngay lúc Todd dám chắc thầy sắp sửa đi tiếp, thầy lại lật úp một Thẻ Trượt Vỏ Chuối lên bàn của Todd. Todd nhìn nó mà mặt không còn giọt máu, chẳng có cảm giác gì. Giờ thì đã rồi, nó chỉ biết lạnh người mà thôi. Chà, thế đấy, nó thầm nghĩ. Thi đấu. Ghi điểm. Thắng thua ngã ngũ. Trừ khi Dussander nghĩ ra được phương án khác. Nhưng nghi lắm.

Nó bâng quơ lật Thẻ Trượt Vỏ Chuối lên xem nó lỡ điểm C nhiều không. Chắc chỉ có chút ít, nhưng đừng mong thầy Storrman vững như bàn thạch sẽ du di cho bất cứ ai. Nó thấy ô phê điểm trống trơn – cả ô điểm bằng chữ và ô điểm bằng số. Trong phần nhận xét là lời nhắn: Thầy thật sự rất vui thầy không phải cho em thẻ nào! Chas. Storrman.

Cơn chóng mặt lại ập tới, lần này mạnh bạo hơn, khuấy đảo khắp đầu nó, khiến nó cảm thấy như quả bóng đầy khí heli. Nó chộp lấy cạnh bàn thật mạnh, trở đi trở lại một suy nghĩ trong đầu như phát cuồng: Mày không được ngất, không được ngất, không được ngất. Dần dà, những đợt sóng váng vất ấy trôi qua, và rồi nó phải kìm nén mong muốn chạy lên chỗ thầy Storrman, xoay người thầy lại và dùng cây bút chì mới chuốt nhọn hoắt mà nó cầm trong tay để đâm lủng mắt ông ta. Dù trong lòng sóng gió đảo điên, ngoài mặt, nó vẫn thận trọng giữ vẻ bình thản. Dấu hiệu duy nhất thể hiện bên trong nó đang có biến là mí mắt một bên giật nhẹ.

Mười lăm phút sau là giờ tan trường. Todd chầm chậm bước quanh tòa nhà đến chỗ để xe đạp, đầu cúi gằm, tay thọc túi quần, sách cắp dưới tay phải, chẳng buồn quan tâm đám học sinh đang chạy nhảy, hét ầm xung quanh. Nó thảy sách vào giỏ xe, mở khóa chiếc Schwinn rồi đạp xe đi. Đến nhà lão Dussander.

Hôm nay, nó thầm nghĩ. Hôm nay là ngày chầu trời đấy, lão già.

“Thế nào,” Dussander lên tiếng, đổ bourbon vào ly lúc Todd bước vào nhà bếp, “bị cáo trở về từ vành móng ngựa. Tòa tuyên án ra sao, tù nhân?” Lão đang mặc áo choàng tắm và mang đôi vớ len cao đến giữa ống quyển. Todd nhận xét, những đôi vớ như vậy rất dễ mang. Nó liếc nhìn chai Ancient Age mà Dussanger đang uống. Chỉ còn ba lóng tay.

“Không con D, con F, không Thẻ Trượt Vỏ Chuối nào,” Todd đáp. “Tôi vẫn sẽ phải sửa một vài điểm trong tháng Sáu, nhưng có thể chỉ cần sửa điểm trung bình thôi. Học kỳ này, nếu giữ được thành tích hiện tại, tôi sẽ đạt được điểm A và B.”

“Ồ, cậu sẽ duy trì thành tích chứ,” Dussander nói. “Chúng ta sẽ đảm bảo điều đó.” Lão uống rồi lại đổ thêm bourbon vào ly. “Thế này thì phải ăn mừng thôi.” Lời lão nói líu nhíu vào nhau – tuy khó lòng nhận ra, nhưng Todd thừa biết lão già chết toi này đang xỉn quắc cần câu. Đúng, hôm nay. Phải là hôm nay.

Nhưng nó bình thản.

“Ăn mừng cái quái gì,” nó bảo Dussander.

“Ta e rằng cậu nhân viên giao hàng chưa mang trứng cá tầm trắng và nấm truffle đến rồi,” Dussander lờ nó đi. “Đúng là thời nay, chẳng nhờ vả được ai. Hay chúng ta làm vài cái bánh quy Ritz và phô mai Velveeta trong lúc chờ nhỉ?”

“Được thôi,” Todd nói. “Đúng là vẽ chuyện.”

Dussander đứng dậy (một bên gối đập vào bàn khiến lão nhãn mặt), đoạn bước đến tủ lạnh. Lão lấy phô mai ra, chuẩn bị dao từ ngăn kéo và đĩa từ trong chạn cùng hộp bánh Ritz từ ngăn đựng bánh mì.

“Tất cả đều đã tẩm Acid hydrocyanic,” lão bảo Todd trong lúc bày phô mai và bánh quy lên bàn. Lão cười thật tươi, và Todd thấy hôm nay lão lại không mang răng giả. Nhưng Todd vẫn mỉm cười đáp lại.

“Hôm nay yên ắng quá!” Dussander cảm thán. “Ta còn tưởng cậu sẽ nhào lộn từ đây cho đến hết hành lang chứ.” Rót chút rượu bourbon còn sót lại vào ly, lão hớp một ngụm rồi chép miệng.

“Chắc tôi vẫn còn tê liệt cảm xúc,” Todd nói. Nó cắn miếng bánh quy. Nó đã thôi khước từ đồ ăn của Dussander cách đây rất lâu. Dussander tưởng Todd trao một lá thư cho người bạn nào đó – tất nhiên là làm gì có; nó có bạn bè, nhưng chẳng có ai nó tin cậy đến mức ấy. Nó đoán có lẽ Dussander cũng đoán ra sự thật từ lâu rồi, nhưng nó biết thừa lão ta chẳng có gan đánh liều thử xem mình phán đoán đúng hay sai bằng cách giết người đâu.

“Hôm nay chúng ta nói chuyện gì đây?” Dussander hỏi, uống nốt ngụm rượu. “Ta cho cậu một ngày nghỉ ngơi, không cần học, cậu thấy sao? Hử? Hử?” Rượu vào là y như rằng giọng của lão nặng hơn. Todd chúa ghét cái giọng ấy. Nhưng giờ nó thấy chẳng có vấn đề gì với giọng của lão; bằng lòng với mọi sự. Nó rất bình thản. Nó nhìn tay mình, đôi tay lát nữa sẽ đẩy lão già, chúng vẫn như bình thường, chẳng có gì khác lạ. Chúng không hề run rẩy mà hết sức bình thản.

“Sao cũng được,” nó đáp. “Ông muốn nói gì cứ nói.”

“Vậy ta kể về loại xà phòng đặc biệt bọn ta làm ra nhé? Hay thí nghiệm về đồng tính ép buộc? Hay có lẽ cậu sẽ muốn nghe chuyện ta trốn khỏi Berlin ra sao sau khi ta ngu dại trở lại. Lần ấy suýt thì toi, ta nói thật.” Lão làm động tác cạo một bên má lún phún râu rồi cười.

“Nói gì cũng được,” Todd gọn lỏn. “Thật đấy.” Nó dõi theo Dussander ngắm nghía chai rượu rỗng không, đoạn cầm chai đứng dậy. Lão bước đến thùng rác rồi vứt vào trong.

“Không, chắc không phải những chuyện như thế,” Dussander đánh giá. “Có vẻ cậu không có tâm trạng thì phải.” Lão lưỡng lự đứng cạnh thùng rác một lát rồi băng qua nhà bếp đến cửa hầm rượu. Đôi vớ len loạt soạt khe khẽ trên lớp vải sơn mấp mô. “Ta nghĩ hôm nay ta sẽ kể cho cậu câu chuyện về một lão già sợ hãi.”

Dussander mở cửa hầm rượu. Lưng của lão quay về phía bàn. Todd im lặng đứng dậy.

“Ông lão thấy sợ,” Dussander nói tiếp, “một thằng nhóc là bạn của ông, theo cách hết sức dị thường. Cậu bé ấy thông minh lắm. Mẹ cậu hay gọi cậu là ‘học sinh ngoan, và ông cụ cũng thấy cậu bé là một học sinh xuất sắc... chỉ là không phải theo cách mà mẹ cậu nghĩ.”

Dussander lần mò tìm công tắc điện kiểu cũ trên tường, cố bật đèn bằng những ngón tay lóng ngóng đầy u cục. Todd bước tới – gần như là lướt đi — trên sàn lót vải sơn, không đạp lên chỗ nào có thể kêu răng rắc hay ken két. Giờ đây, nó nắm nhà bếp này trong lòng bàn tay. Có lẽ còn hơn thế.

“Ban đầu, cậu bé ấy không phải bạn của ông cụ,” Dussander kể. Mãi lão mới bật được công tắc. Lão bước xuống một bậc, cẩn thận theo đúng kiểu bợm nhậu lâu năm. “Ban đầu, ông cụ chẳng ưa gì cậu bé. Nhưng dần dà, ông lão bắt đầu... bắt đầu thích có cậu bé bầu bạn, dù ông vẫn không ưa cậu.” Lão đang nhìn kệ nhưng vẫn giữ tay cầm. Todd bình thản – không, giờ thì nó đã chuyển sang lạnh lùng – bước ra đằng sau ông, tính toán tỷ lệ sao cho một cú đẩy mạnh gạt Dussander ra khỏi tay cầm. Nó quyết định đợi cho đến khi Dussander rướn người tới trước.

“Một phần nguyên nhân ông lão thích thú là vì cảm giác bình đẳng,” Dussander trầm tư nói tiếp. “Cậu biết không, cả cậu bé và ông già ấy đều giữ nhau ở thế ngàn cân treo sợi tóc. Cả hai đều biết những điều đối phương muốn giữ bí mật. Và rồi... à, và rồi chợt ông lão nhận ra mọi thứ đang dần khác đi. Phải. Ông lão đang mất dần vị thế – mất một phần hoặc mất hoàn toàn, tùy thuộc vào cậu bé bị dồn vào chân tường ra sao, hay tinh ranh đến mức nào. Vào một đêm trường mất ngủ, ông lão chợt nhận ra mình cũng có thể tạo dựng vị thế mới để nắm thóp cậu nhóc. Nhằm đảm bảo an toàn cho bản thân.”

Giờ thì Dussander buông tay nắm ra, rướn người trên bậc cầu thang dốc tức của hầm rượu, nhưng Todd đứng ngây ra như tượng. Cái lạnh lùng thấu xương đã tan chảy khỏi nó, được thay thế bằng cơn giận và bối rối khiến nó đỏ mặt tía tai. Khi Dussander chộp lấy chai rượu mới, Todd cay nghiệt thầm nhủ lão già này đúng là có cái hầm rượu thối nhất thị trấn, bất kể có đổ dầu hay không. Nồng nặc như thể có thứ gì đó chết rữa bên dưới.

“Thế là ngay lúc đó, ông lão bèn ra khỏi giường. Giấc ngủ có là gì với một ông cụ? Thứ vô cùng nhỏ nhoi. Ông lão ngồi vào bàn, nghĩ về việc ông lão đã khôn ngoan thế nào khi kéo cậu bé vào những tội lỗi mà thằng nhóc cứ chì chiết lão. Ông lão ngồi đó, nghĩ về việc cậu bé đã học hành chăm chỉ ra sao, nỗ lực hết sức thế nào để kéo điểm số lên trở lại. Và rằng, khi điểm số đã hồi phục, cậu bé sẽ không cần ông cụ ấy sống sót nữa. Và nếu ông lão chết, cậu bé sẽ được tự do.”

Lão quay người lại, nắm cổ chai rượu Ancient Age chưa khui.

“Ta nghe thấy tiếng cậu đấy, cậu biết không,” lão nói, giọng hết sức dịu dàng. “Từ giây phút cậu đẩy ghế ra sau rồi đứng dậy. Cậu tưởng cậu khẽ khàng nhưng không được như thế đâu, nhóc ạ. Chí ít là chưa.”

Todd nín lặng.

“Nên là!” Dussander reo lên, bước lùi lại vào bếp rồi đóng sập cửa hầm rượu lại. “Ông lão viết ra giấy tất tần tật mọi thứ, nicht wahr?[34E] Từ đầu chí cuối, không sót chữ nào. Ông cụ viết xong cũng là lúc trời đã tang tảng sáng, tay ông tê rần vì viêm khớp – căn bệnh viêm khớp verdammt[35E] – nhưng đã nhiều tuần, ông cụ mới cảm thấy khoan khoái đến thế. Ông cảm thấy an toàn. Ông cụ quay vào giường, ngủ đến giữa buổi chiều. Thật ra, nếu ngủ lâu hơn nữa, ông cụ sẽ bỏ lỡ chương trình yêu thích mang tên Bệnh viện Tổng hợp.”

Lão đã trở lại ghế bập bênh. Sau khi yên vị, lão rút con dao gấp đã cũ với tay cầm bằng ngà màu vàng ra, đoạn bắt đầu tỉ mẩn cắt lớp bọc quanh nắp chai rượu bourbon.

“Ngày hôm sau, ông lão diện bộ com lê đẹp nhất đi xuống ngân hàng nơi ông cất giữ tài khoản vãng lai và tài khoản tiết kiệm của mình. Ông cụ trao đổi với một nhân viên ngân hàng và nhận được những câu trả lời thỏa đáng nhất cho mọi câu hỏi. Ông thuê một hộp ký gửi an toàn. Nhân viên ngân hàng giải thích ông sẽ giữ một chìa và ngân hàng giữ một chìa. Để mở được hộp cần phải có cả hai chìa khóa. Không ai khác ngoài ông cụ có thể sử dụng chìa khóa của ông mà không có giấy xác nhận công chứng có chữ ký của ông lão. Chỉ có một ngoại lệ.”

Dussander nở nụ cười móm sọm không răng với Todd Bowden lúc này mặt sượng trân, trắng bệch.

“Ngoại lệ ấy là khi chủ của hộp ký gửi qua đời,” lão nói tiếp. Mắt vẫn nhìn Todd, miệng vẫn nở nụ cười, Dussander cất dao vào trong túi áo choàng, mở nắp chai rượu bourbon rồi rót ra ly.

“Lúc đó sẽ thế nào?” Todd hỏi, giọng khô khốc.

“Thì chiếc hộp sẽ được mở ra dưới sự chứng kiến của nhân viên ngân hàng và đại diện của Sở Thuế vụ. Tài liệu bên trong sẽ được kiểm kê. Trong trường hợp này, họ sẽ chỉ tìm thấy một tài liệu dài mười hai trang. Không đánh thuế được... nhưng hết sức thú vị.”

Mười ngón tay của Todd rón rén nắm chặt vào nhau. “Ông không thể làm thế,” nó nói, giọng choáng váng, bán tín bán nghi. Đó là giọng của một kẻ vừa trông thấy kẻ khác bước đi trên trần nhà. “Ông không thể... không thể làm thế.”

“Cậu nhóc à,” Dussander hiền từ cất tiếng, “ta làm xong rồi.”

“Nhưng... tôi... ông…” Giọng nó chợt rống lên đầy thống thiết. “Ông già rồi! Ông không biết ông già khú đế rồi à? Lỡ đâu ông chết thì sao! Ông có thể ngỏm bất cứ lúc nào!”

Dussander đứng dậy. Lão bước đến tủ bếp rồi lấy xuống một cái cốc nhỏ. Cốc này ngày trước đựng thạch rau câu. Các nhân vật hoạt hình nhảy múa xung quanh miệng ly. Todd biết hết các nhân vật này – vợ chồng Fred và Wilma Flintstone, vợ chồng Barney và Betty Rubble, Pebbles và Bamm-Bamm. Nó lớn lên cùng các nhân vật ấy. Nó nhìn Dussander dùng khăn lau chùi cái ly đựng thạch với vẻ gần như long trọng. Nó nhìn lão đặt cái ly xuống trước mặt nó. Nó tiếp tục nhìn lão đổ một lóng tay rượu bourbon vào ly.

“Ông rót làm gì?” Todd lầm bầm. “Tôi không uống. Chỉ có đám bợm mạt hạng như ông mới uống thôi.”

“Nâng ly nào, nhóc. Dịp đặc biệt mà. Hôm nay cậu sẽ uống”

Todd nhìn lão suốt một lúc lâu, đoạn cầm ly lên. Dussander điệu nghệ cụng cốc sứ rẻ tiền của mình vào ly của nó.

“Cậu nhóc, ta xin nâng ly chúc mừng, vạn tuế! Vạn tuế cho cả hai ta! Prosit![36E] ” Lão uống ực cạn phần rượu bourbon rồi bắt đầu phá lên cười ha hả. Lão đung đưa tới lui, đôi chân mang vớ lộp bộp chạm xuống lớp vải dầu, cứ thế cười, và Todd thầm nhủ chưa bao giờ trông lão giống con kền kền đến vậy, con kền kền khoác áo choàng tắm, một con quái vật thối hoẵng mùi xác chết.

“Tôi căm thù ông” nó gầm gừ, thế là lão bắt đầu sặc do cười quá nhiều. Mặt lão chuyển sang màu gạch; nghe tiếng lão như thể vừa ho, vừa cười, vừa mắc nghẹn cùng lúc. Todd sợ quá, vội vàng đứng dậy vỗ vào lưng lão cho đến khi cơn ho qua đi.

“Danke schön,”[37E] lão nói. “Uống đi kìa. Uống vào tốt lắm.”

Todd uống phần rượu của mình. Nó có vị như thuốc cảm dở tệ và làm bụng nó như có lửa đốt.

“Thật không tin nổi ông uống cái thứ cứt đái này cả ngày,” nó nhận xét, đặt ly xuống bàn và rùng mình. “Ông liệu mà bỏ đi. Bỏ rượu, bỏ thuốc lá đi.”

“Thấy cậu lo lắng cho sức khỏe của ta, ta xúc động quá,” Dussander nói. Lão lôi gói thuốc lá nhăn nhúm từ trong túi áo choàng, ban nãy con dao xếp cũng biến mất vào cái túi này. “Và ta cũng hết sức quan tâm đến sức khỏe của cậu đấy, nhóc ạ. Gần như hôm nào đọc báo, ta cũng thấy tin người đi xe đạp bị cán chết ở ngã giao đông đúc. Cậu nên bỏ đạp xe mà chuyển sang đi bộ. Hoặc đi xe buýt như ta này.”

“Sao ông không toang đi cho tôi nhờ?” Todd thốt lên.

“Nhóc à,” Dussander thủng thẳng rót thêm bourbon và phá lên cười tiếp, “chúng ta đang phá toang đời nhau mà – cậu không biết sao?”

Ngày nọ, chừng một tuần sau đó, Todd ngồi trên bậc thêm hoang phế trong một sân ga cũ. Nó lần lượt nhặt xỉ than ném qua đường ray gỉ sét um tùm cỏ dại.

Tại sao mình không nên giết lão ta nhỉ?

Vì nó là một thằng nhóc lý tính, nên câu trả lời lý tính sẽ xuất hiện đầu tiên. Chẳng vì lý do gì cả. Chẳng chóng thì chày, Dussander cũng sẽ về chầu trời, và với những thói quen của lão, có lẽ chuyện này sẽ sớm thôi. Dù nó giết lão già hay Dussander đau tim mà chết trong bồn tắm, rồi đâu cũng vào đấy. Chí ít nó có có thể cảm nhận khoái lạc khi được siết cổ con kền kền già.

Chẳng sớm thì muộn – cụm từ ấy thật lố bịch.

Chắc là sẽ muộn lắm, Todd nói. Dù hút thuốc như ống bễ, nốc rượu như hũ chìm, lão già ấy lỳ đòn. Lão đã sống dai đến thế này, thì thì chắc còn khuya lão mới toi đời.

Bỗng bên dưới chỗ nó vang lên tiếng ngáy khe khẽ.

Todd nhảy dựng lên, đánh rơi nắm xỉ than trong tay. Tiếng ngáy ấy lại cất lên.

Suýt chút nữa đã co giò chạy, nó khựng lại nhưng tiếng ngáy ngưng bặt. Cách đó hơn tám trăm mét, một xa lộ tám làn đường bắc qua đường chân trời, phía trên con đường cụt đầy rác rến và phủ đầy cỏ dại cùng những tòa nhà bỏ hoang, hàng rào lưới B-40 gỉ sét, thềm ga mục nát, biến dạng. Những chiếc xe ô tô băng băng trên xa lộ lấp lánh dưới ánh mặt trời như những con bọ vỏ cứng ngoại lai. Trên kia là tám làn xe, trong khi dưới này chẳng có gì ngoài Todd, vài con chim... và cái thứ gì đấy vừa khò khè ngáy.

Nó cẩn thận khom lưng, tay tựa lên gối, nhìn xuống dưới thêm ga. Có một gã sâu rượu nằm giữa đống cỏ dại vàng úa cùng lon rỗng và đống chai cũ bẩn. Chẳng thể nào áng chừng được tuổi của hắn; Todd đoán hắn tầm từ ba mươi tới bốn trăm tuổi. Hắn khoác trên mình áo thun tả tơi nhoe nhoét bãi nôn đã khô cứng, quần xanh lá quá khổ, mang giày da lao động màu xám nứt cả trăm chỗ là ít. Những chỗ nứt toang hoác như những cái mồm há hốc vì đau. Todd cảm tưởng hắn có mùi y như hầm rượu nhà lão Dussander.

Đôi mắt vằn vện mạch máu của gã sâu rượu từ từ mở ra, chĩa vào Todd trong tình trạng lờ đờ, chẳng buồn để tâm. Thấy hắn nhìn mình, Todd nghĩ đến con dao xếp Thụy Sĩ mẫu Angler trong túi. Nó mua con dao này trong tiệm bán đồ thể thao ở biển Redonco gần một năm trước. Nó có thể nghe thấy giọng người nhân viên văng vẳng trong đầu: Cậu không tìm được con dao nào tuyệt hơn con dao này đâu, con trai – rồi có ngày nó sẽ cứu mạng cậu. Một năm, chúng ta bán được những nghìn rưỡi con dao Thụy Sĩ đấy.

Một nghìn rưỡi con dao một năm.

Nó thọc tay vào túi, nắm chặt lấy con dao. Trong tâm trí nó hiện lên hình ảnh con dao gấp của Dussander đang từ từ gọt cổ chai rượu bourbon, cứa đứt lớp bọc. Chốc sau, nó nhận ra nó đang cứng lên.

Sợ hãi xâm lấn khiến người nó lạnh ngắt.

Tay sâu rượu kia chùi một tay lên đôi môi nứt nẻ rồi liếm môi bằng cái lưỡi vàng vọt gớm guốc do nicotine. “Có đồng mười xu nào không nhóc?”

Todd trơ ra nhìn hắn.

“Tao phải đi L.A. Cần mười xu nữa mới đủ xe buýt. Tao có hẹn đó. Cơ hội việc làm. Nhóc ngoan như mày chắc có mười xu chứ. Có khi mày có đồng hai mươi lăm xu ấy nhỉ.”

Phải, cậu có thể moi ruột một con cá mang xanh với con dao như thế... à không, cậu còn có thể moi ruột một con cá marlin nếu muốn nữa kìa. Một năm, chúng ta bán được nghìn rưỡi dao đấy. Cửa hàng bán đồ thể thao và cửa hàng Dụng cụ Quân đội – Hải quân nào ở Mỹ cũng có bán, và nếu cậu quyết định dùng con dao này moi ruột một tay bợm rượu già nua, bẩn thỉu, mạt hạng, thì không ai có thể truy ra cậu đâu, KHÔNG AI CẢ.

Tay lang thang hạ giọng; hắn thì thầm, thều thào đầy bí mật. “Ta sẽ thổi kèn với giá một đô, đảm bảo ngất ngây con gà tây. Sướng phọt cả não, nhóc, mày...”

Todd rút tay ra khỏi túi. Nó không chắc trong túi có bao nhiêu cho đến khi mở tay ra. Hai đồng hai mươi lăm xu. Hai đồng năm xu. Một đồng mười xu. Vài xu lẻ. Nó ném đống xu vào người hắn ta rồi bay biến.

12

Tháng Sáu năm 1975.

Todd Bowden, giờ đã mười bốn tuổi, đạp xe vào con đường dẫn đến nhà Dussander rồi dựng chân chống. Thấy tờ báo L.A. Times trên bậc tam cấp dưới cùng; nó nhặt lên. Nó nhìn chuông cửa, bên dưới, dòng chữ ARTHUR DENKER và KHÔNG TIẾP NHẬN VIÊN TIẾP THỊ, BÁN HÀNG RONG được khắc ngay ngắn vẫn ngự trị ở nguyên vị trí. Giờ nó chẳng buồn bấm chuông; nó có chìa khóa mà.

Gần đó là tiếng lọc xọc, xoèn xoẹt của một Cậu Bé Cắt Cỏ. Đưa mắt nhìn bãi cỏ nhà Dussander, nó đánh giá bãi cỏ này cần cắt tỉa rồi đây; nó sẽ phải bảo lão già tìm một thằng nhóc có máy cắt cỏ. Gần đây, Dussander hay quên những điều nhỏ nhặt như thế này. Có lẽ người già ai rồi cũng lẫn; có lẽ mưa dầm thấm đất, bấy nhiêu rượu Ancient Age đang bắt đầu phát tác lên não của Dussander. Ở cái tuổi mười bốn, thằng nhóc suy nghĩ rất người lớn, mà những suy nghĩ ấy không phải chuyện hi hữu với Todd. Gần đây, nó có nhiều suy nghĩ rất trưởng thành. Hầu hết không tốt lành cho lắm.

Nó tự mở cửa vào nhà.

Đến hẹn lại lên, nó cảm thấy lạnh người vì khiếp sợ khi bước vào bếp và trông thấy Dussander đang ngồi trên ghế bập bênh, người hơi nghiêng sang bên, cốc rượu để trên bàn, bên cạnh là chai bourbon đã vơi một nửa. Trong lớp vỏ bọc mayonnaise có điếu thuốc lá cháy trụi chỉ còn lớp tro xám quấn vào nhau, xung quanh là vài đẩu mẩu thuốc lá bị dập tắt. Miệng của Dussander há to. Khuôn mặt lão vàng vọt. Hai bàn tay to bự của lão lủng lẳng buông thõng xuống tay ghế. Lão chẳng có vẻ gì còn thở.

“Dussander” nó nói, giọng hơi lạc. “Sáng bảnh bắt rồi, dậy đi lão già.”

Nó thấy lòng mình như có nhẹ nhõm quét qua khi lão già cục cực, chớp mắt rồi cuối cùng cũng ngồi dậy.

“Ai nhập hồn cậu à? Sao sớm thể?”

“Ngày cuối học kỳ nên thầy cô cho chúng tôi về sớm,” Todd nói. Nó chỉ về điếu thuốc lá cháy trên tờ giấy bọc mayonnaise. “Ông làm thế có ngày cháy cả nhà cho xem.”

“Có thể lắm,” Dussander hờ hững đáp. Lão lục lọi tìm bao thuốc, rút ra một điếu (nó suýt chút nữa lăn khỏi mép bàn, may sao Dussander kịp thời chụp lại) rồi loay hoay mãi cũng châm được thuốc. Theo sau đó là cơn ho thiếu điều nôn tất tần tật ruột gan phèo phổi, và Todd đã nhăn mặt lại vì kinh tởm. Nếu lão già cứ ho sặc ho sụa thế này, Todd nghĩ có khi lão sẽ khạc lên bàn những bãi mô phổi đen xám... và vừa khạc, lão sẽ vừa cười toe toẹt.

Mãi một lúc sau, cơn họ mới dịu bớt để Dussander cất tiếng: “Cậu mang cái gì tới đấy?”

“Phiếu điểm số.”

Dussander cầm lấy tờ phiếu, mở ra, giơ nó cách mắt một sải tay để đọc cho dễ. “Tiếng Anh... A. Lịch sử Hoa Kỳ... A. Khoa học Trái đất... B-cộng. Bộ môn cộng đồng... A. Tiếng Pháp sơ cấp. B trừ. Đại số Sơ cấp... B.” Lão đặt xuống. “Giỏi lắm. Có câu gì nhỉ? À, chúng ta đã cứu cậu bàn thua trông thấy đấy nhóc. Cậu có cần sửa điểm trung bình nào ở cột cuối không?”

“Tiếng Pháp và Đại số thôi, nhưng tổng thể không hơn tám hoặc chín điểm. Tôi không dám tin mọi chuyện lại có kết cục thế này. Tôi đoán có lẽ tôi nợ ông điều đó. Tôi chẳng tự hào gì chuyện này, nhưng đó là sự thật. Nên cảm ơn ông.”

“Diễn văn xúc động gớm,” Dussander nói và lại ho sù sụ.

“Chắc sắp tới tôi không gặp ông nhiều nữa,” Todd cất tiếng, Dussander chợt ngừng ho.

“Không à?” lão hỏi, giọng lịch thiệp.

“Phải,” Todd trả lời. “Bắt đầu từ ngày 25 tháng Sáu, gia đình tôi sẽ đi Hawaii một tháng. Vào tháng Chín tôi sẽ đi học ở trường phía bên kia thị trấn. Do vụ xe buýt om sòm quá.”

“Ồ phải, Schwarzen,[38E]” Dussander nói, thần người nhìn con ruồi rề rề bay từ ô ca rô đỏ và trắng trên khăn trải bàn. “Suốt hai mươi năm nay, đất nước này lo lắng rồi than vãn đủ điều về Schwarzen. Nhưng chúng ta biết cách giải quyết... đúng không nhóc?” Lão nở nụ cười không răng với Todd, nó bèn đưa mắt nhìn xuống, cảm thấy dạ dày mình quặn thắt đến phát bệnh. Nó ngập ngụa trong kinh hãi, căm ghét và nung nấu làm một hành động thật tồi tệ mà chỉ có trong mơ nó mới dám thỏa sức suy ngẫm.

“Ông nghe này, có thể ông chưa biết, nhưng tôi dự định học lên đại học,” Todd nói. “Tôi biết còn rất lâu, tuy nhiên, tôi tính trước cả rồi. Tôi thậm chí còn biết tôi muốn học ngành gì. Ngành lịch sử.

“Đáng ngưỡng mộ chưa kìa. Kẻ nào không học từ lịch sử thì…”

“Ôi, ông thôi đi,” Todd nói.

Dussander thân thiện làm theo yêu cầu. Lão biết nó còn chuyện muốn trao đổi... chứ chưa xong. Lão đan ngón tay vào nhau, mắt nhìn thẳng nhóc.

“Tôi có thể bảo bạn tôi trả lại lá thư,” bất ngờ, Todd thốt lên. “Ông thấy ổn không? Tôi sẽ để ông đọc nó, sau đó tôi đốt lá thư trước mặt ông. Nếu như...”

“.. Nếu như ta bỏ thứ tài liệu kia ra khỏi hộp ký gửi an toàn chứ gì.”

“Chà… đúng vậy.”

Dussander thở dài mệt mỏi. “Cậu nhóc thân mến,” lão ta mở lời. “Đến nước này mà vẫn chẳng hiểu tình hình. Ngay từ đầu, cậu đã chẳng hiểu gì. Một phần vì cậu chỉ là một thằng nhóc, nhưng đó không phải lý do duy nhất... ngay từ ban đầu, cậu đã là một thằng nhóc rất già đời. Không, từ trước đến giờ, tên tội phạm thật sự chính là cái ngạo mạn hoang đường của dân Mỹ trong cậu, không cho phép cậu cân nhắc hành vi của mình có thể dẫn đến những kết cục như thế nào... ngay cả bây giờ, nó vẫn che mờ mắt cậu.”

Thấy Todd toan lên tiếng, Dussander đã cứng rắn khoát tay, trong phút chốc, lão biến thành tay cảnh sát giao thông già nhất thế giới.

“Không, đừng cãi lời ta. Đó là sự thật. Cậu thích làm gì thì cứ làm. Rời khỏi nhà, khăn gói khỏi vùng này, một đi không trở lại. Ta có thể ngăn cậu không? Không. Dĩ nhiên ta không thể. Cậu cứ việc tận hưởng kỳ nghỉ ở Hawaii trong khi ta ngồi chết gí trong căn bếp nóng chết ngốt, hôi hám dầu mỡ này, chờ xem năm nay có thêm tay Schwarzen nào ở Watts bỗng nổi hứng giết cảnh sát và đốt căn phòng trọ của mình không. Ta không thể ngăn cậu, cũng giống như ta chẳng ngăn việc bản thân đang già đi từng ngày.”

Lão nhìn chăm chăm vào Todd, chòng chọc đến độ Todd phải quay mặt đi.

“Tận trong thâm tâm, ta không ưa cậu. Không gì có thể khiến ta ưa nổi cậu. Cậu tự tiện lao vào cuộc đời ta. Cậu là vị khách không mời mà xộc vào nhà ta. Cậu bắt ta mở ra những lăng mộ lý ra nên được phong ấn vĩnh viễn, vì ta đã phát hiện một số xác chết hóa ra bị chôn sống, và có vài xác chết vẫn còn thoi thóp.

“Cậu tự mua dây buộc mình, nhưng ta có thấy tội nghiệp cậu không? Gott im Himmel! Cậu tự trải nệm; nhưng nếu cậu trằn trọc ngủ không yên, thì ta có nên thấy tội nghiệp cậu không? Không. ta không tội nghiệp cậu, ta không ưa cậu, song dần dà, ta đã tôn trọng cậu chút đỉnh. Nên đừng thử độ kiên nhẫn của ta bằng cách bảo ta giải thích lại lần nữa. Chúng ta có thể lấy giấy tờ và hủy chúng ngay tại đây, trong nhà bếp của ta. Nhưng mọi chuyện còn lâu mới kết thúc ở đấy. Thật ra, có hủy hay không, chúng ta cũng vẫn thế mà thôi.”

“Tôi không hiểu ý ông.”

“Cậu không hiểu vì cậu chưa từng một lần ngẫm nghĩ về hậu quả mà hành vi của mình gây ra. Nhưng lắng tai mà nghe này, cậu nhóc. Nếu chúng ta đốt thư tại đây, trong cái hũ này, làm sao ta biết cậu không sao nó ra một bản? Hoặc hai bản? Ba bản? Ở thư viện, người ta có để máy photocopy, cứ năm xu là ai cũng sao được một bản. Với một đô la, cậu có thể dán bản sao lệnh xử tử ta ở mọi góc đường của hai chục dãy nhà. Tức là hơn ba cây số lệnh xử tử đấy, nhóc ạ! Nghĩ mà xem! Cậu nói ta nghe làm thế nào biết cậu không làm vậy?”

“Tôi... chà, tôi... tôi...” Todd nhận ra nó lúng búng như gà mắc tóc, bèn ép cho mình ngậm mồm lại. Bỗng dưng nó thấy da mình râm ran ấm nóng, và chẳng vì lý do gì, nó chợt nhớ lại một chuyện xảy ra năm nó bảy hay tám tuổi. Khi ấy, nó và một người bạn bò qua ống ngầm bên dưới đường chuyên chở hàng hóa cũ ngay ngoài rìa thị trấn. Người bạn ốm hơn Todd thoăn thoắt chui qua... nhưng Todd bị kẹt bên trong. Bỗng lớp đất đá ngay trên đầu nó trở nên sống động hẳn trong đầu nó, cái trọng lượng tối tăm ấy, và khi một chiếc xe bán tải vùn vụt chạy qua, băng băng tiến về L.A., khiến mặt đất rung chuyển và cái ống kim loại xoắn cứ thế rung lên một nhịp điệu trầm thấp, ma mị, nó bắt đầu òa lên khóc, vẫy vùng như mất trí, rướn người tới trước, quẫy đạp hai chân, hét lên cầu cứu. Mãi sau đó, nó cũng nhúc nhích được, và sau một hồi cố công cố sức trườn ra khỏi ống, nó lăn đùng ra ngất.

Dussander vừa mới vạch ra một kịch bản lá mặt lá trái cơ bản đến độ nó chưa một lần nghĩ đến. Nó có thể cảm thấy da nó nóng bừng lên, nó bèn tự nhủ: Mình không được khóc.

“Và làm sao cậu biết ta không sao ra hai bản cất trong hộp ký gửi an toàn... ta chỉ đốt một lá, lá còn lại ta cất bên trong?”

Kẹt rồi. Mắc kẹt như ngày xưa kẹt trong ống, và giờ thì mày biết kêu gào cầu cứu ai đây?

Trống ngực nó đập dồn trong lồng ngực. Nó cảm thấy mồ hôi túa ra trên bàn tay và sau gáy. Nó nhớ lại cảm giác kẹt trong ống, mùi nước tù đọng, lớp kim loại gợn sóng lạnh lẽo, mọi thứ rung lắc khi xe tải chạy qua trên đầu. Nó nhớ nước mắt của nó nóng rẫy, tuyệt vọng nhường nào.

“Ngay cả khi chúng ta có thể sắp xếp một bên thứ ba công bằng chăng nữa, nghi ngờ sẽ luôn nảy mầm. Vấn đề này vốn không thể giải quyết, nhóc ạ. Hãy tin điều đó.”

Kẹt rồi. Kẹt trong ống rồi. Chẳng có cách nào chui ra.

Nó cảm thấy thế gian xám xịt trước mắt. Không được khóc. Không được ngất. Nó ép bản thân cầm cự bằng được.

Dussander uống một ngụm rượu to và nhìn Todd qua rìa cốc.

“Giờ để ta nói với cậu thêm hai điều. Thứ nhất, nếu vai trò của cậu trong chuyện này bị phanh phui, hình phạt cậu phải chịu có thể sẽ rất nhỏ. Thậm chí có khả năng, khả năng rất cao là đằng khác, rằng chuyện này sẽ chẳng bao giờ bị phanh phui trên báo giới. Ta từng dọa cậu sẽ bị đi trại cải tạo khi ta sợ đến mụ mẫm rằng cậu sẽ không chịu nổi mà kể ra tất cả. Nhưng ta có tin chuyện đó sẽ xảy ra không? Không đâu – ta chỉ dùng nó như ông bố lôi ông ba bị ra dọa để đứa con về nhà sau khi trời tối. Ta cho rằng họ sẽ không gửi cậu vào trại như thế, ở đất nước này thì không, bởi ở đây, họ chỉ trừng phạt những kẻ giết người theo kiểu cưỡi ngựa xem hoa rồi thả chúng nhong nhong ngoài đường để giết chóc lần nữa sau hai năm ngồi xem ti vi màu trong nhà giam.

“Song nó vẫn có thể hủy hoại cả đời cậu đấy. Tiền án vẫn là tiền án... và con người lại giỏi gièm pha. Họ suốt ngày bàn ra tán vào. Người ta sẽ không để một biến cố hay ho như thế trôi vào dĩ vãng đâu; nó đóng chai như rượu vậy. Và tất nhiên, tội trạng của cậu lại càng phình lên theo năm tháng. Dần dà, việc cậu giữ im lặng càng là minh chứng cậu có tội. Nếu sự thật lộ ra bây giờ, người ta chỉ bảo, ‘Nó chỉ là con nít thôi!”… mà không hay biết như ta, rằng cậu là một đứa con nít già đời ra sao. Nhưng cậu nhóc à, họ sẽ nói gì nếu sự thật về ta, kết hợp với việc cậu biết chân tướng của ta từ năm 1974 mà vẫn im lặng, bị phanh phui khi cậu học trung học? Thế thì khổ đấy. Để chuyện này lộ ra khi cậu học đại học thì đúng là thảm họa. Còn nếu cậu là một người vừa khởi nghiệp... Long trời lở đất. Cậu hiểu điều đầu tiên chưa?”

Todd lặng thinh, nhưng Dussander có vẻ hài lòng. Lão gật đầu.

Vẫn gật gù, lão nói tiếp: “Thứ hai, ta không tin cậu có một lá thư đâu.”

Todd chật vật mãi mới có thể giữ vẻ mặt phớt tỉnh, nhưng nó lo ngay ngáy mắt nó đã trợn tròn vì sốc. Dussander nhìn nó, không buồn giấu vẻ dò xét, và Todd bất thần nhớ lại ông lão này từng tra khảo hàng trăm, có khi là hàng nghìn người. Lão ta là hàng lọc lõi. Todd cảm thấy tựa hồ hộp sọ nó biến thành kính cửa sổ, và mọi thứ cứ nháy lên bên trong thành những con chữ to tướng.

“Ta từng tự hỏi ai là người cậu có thể tin tưởng đến thế. Bạn bè cậu là ai... cậu chơi đùa với ai? Cậu nhóc một mình một cõi, lạnh lùng, lý tính này sẽ đặt niềm tin vào ai? Câu trả lời là không ai cả.”

Mắt của Dussander lóe lên vàng vọt.

“Ta đã mổ xẻ cậu và tính toán tỷ lệ rất nhiều lần. Ta hiểu cậu, ta còn lạ gì kiểu người như cậu – không, không hiểu từng đường tơ kẽ tóc, vì một người chẳng bao giờ có thể biết toàn bộ những gì kẻ khác mưu toan trong lòng – nhưng ta biết rất ít những gì cậu làm và người cậu gặp bên ngoài căn nhà này. Thế nên ta tự nhủ, ‘Dussander, có khả năng nhà ngươi sai. Sau chừng ấy năm, ngươi có muốn bị bắt và có thể lên đoạn đầu đài vì đánh giá sai một thằng oắt con không? Có thể thời trẻ, ta sẽ chấp nhận đánh liều – tính ra phần thắng nghiêng về ta, khả năng ta sai cũng thấp. Cậu biết không, ta cảm thấy thật lạ – càng già, những điều liên quan đến sinh tử mà chúng ta phải đánh đổi ít hơn... thế nhưng, chúng ta lại càng lúc càng bảo thủ.”

Lão nhìn xoáy vào khuôn mặt của Todd.

“Ta còn một điều nữa cần nói, sau đó cậu muốn đi đâu thì đi. Điều ta phải nhấn mạnh là, dù ta nghi ngờ lá thư của cậu chỉ là bịa đặt, đừng nghi ngờ lá thư của ta có thật hay không. Tài liệu ta mô tả với cậu tồn tại đấy. Nếu ta mất mạng hôm nay ... hay ngày mai... mọi thứ sẽ bị phanh phui. Mọi thứ.”

“Vậy xem như tôi chỉ có thiệt,” Todd nói. Nó bật ra tiếng cười khe khẽ, choáng váng. “Ông không thấy vậy à?”

“Không đâu. Năm tháng sẽ trôi qua. Con tạo xoay vần, gọng kìm của cậu với ta sẽ càng lúc càng mất đi giá trị, bởi dù cuộc sống và sự tự do của ta vẫn rất quan trọng với ta, người Mỹ và cả người Israel dần dà sẽ không còn hứng thú với việc tước đạt chúng khỏi tay ta.”

“Vậy sao? Thế tại sao họ không thả cái lão Hess kia đi?”

“Nếu người Mỹ giam cầm lão ta, họ sẽ thả hắn ra thôi, vì dân Mỹ phạt tội đám kẻ sát nhân theo kiểu cưỡi ngựa xem hoa,” Dussander nói. “Liệu người Mỹ có cho phép người Israel dẫn độ một ông lão tám mươi tuổi để họ có thể treo cổ lão ta như treo cổ Eichmann không? Ta đồ là không. Ở một đất nước để hình lính cứu hỏa cứu mấy con mèo trên cây lên trang nhất của tờ báo thành phố thì không.

“Không, gọng kìm của cậu với ta sẽ yếu dần cho dù gọng kim của ta với cậu lại mạnh hơn. Không có gì là bất biến. Và sẽ đến lúc – nếu ta sống đủ lâu – ta quyết định những gì cậu biết chẳng còn nghĩa lý gì nữa. Khi đó, ta sẽ hủy tài liệu kia.”

“Nhưng từ đây đến lúc ấy, rất nhiều điều có thể xảy ra! Nào tai nạn, nào bệnh tật...”

Dussander nhún vai. “Nếu ý Chúa muốn có nước thì sẽ có nước, nếu ý Chúa muốn ta đi tìm thì ta sẽ đi tìm, và nếu ý Chúa muốn ta uống thì ta sẽ uống. Điều xảy ra không nằm trong tầm tay chúng ta.”

Todd trân trân nhìn lão già suốt một lúc lâu – rất lâu là đằng khác. Trong lý lẽ Dussander đưa ra có lỗ hổng – phải có lỗ hổng nào đó. Phải có một lối thoát, một cửa thoát hiểm cho cả hai bọn họ hoặc cho một mình Todd. Một cách để xóa nhòa chúng – tạm dừng, mọi người ơi, tớ bị đau chân rồi, không được bảo tớ thua cuộc đâu đấy. Viễn cảnh đen tối của những năm tháng tương lai run rẩy nơi đáy mắt của nó; nó cảm nhận chúng hiện ở đấy, đợi được thai nghén thành một suy nghĩ có ý thức. Mọi nơi nó đi, mọi thứ nó làm...

Nó nhớ lại một nhân vật hoạt hình có cái đe lủng lẳng treo trên đầu. Khi nó tốt nghiệp cấp ba, Dussander sẽ tám mươi mốt tuổi, mà lúc đó cũng chẳng phải kết thúc; khi nó cầm trong tay tấm bằng đại học, Dussander sẽ tám mươi lăm tuổi, vẫn chưa thấy mình đã già khú đế, nó sẽ hoàn thành luận án thạc sĩ và học xong vào năm Dussander tám mươi bảy tuổi... đến tận lúc ấy, có thể Dussander vẫn chưa cảm thấy an toàn.

“Không” Todd vội vàng. “Lời ông nói. tôi không đối mặt nổi.”

“Cậu nhóc,” Dussander dịu dàng nói, và lần đầu tiên, Todd kinh hãi nghe thấy chất giọng lơ lớ của lão trên từ đầu tiên. “Cậu nhóc à... không được cũng phải được.”

Todd nhìn chằm chằm vào lão, tưởng chừng lưỡi đang sưng tấy lên, dày cộm trong miệng đến độ nghẹn họng và khiến nó ngạt thở. Đoạn nó quay người, lảo đảo rời khỏi căn nhà.

Dussander nhìn theo nó với khuôn mặt vô cảm, và khi cánh cửa đã đóng lại, tiếng bước chân của thằng nhóc cũng ngưng bặt, tức nó đã trèo lên xe đạp, lão châm một điếu thuốc. Tất nhiên, không hề có hộp ký gửi an toàn hay giấy tờ nào tồn tại. Nhưng thằng nhóc tin những thứ đó tồn tại trên đời; nó tin sái cổ. Lão an toàn rồi. Mọi chuyện thế là chấm dứt.

Nào ngờ, đây chưa phải hồi kết.

Tối hôm ấy, cả hai người bọn họ nằm mơ thấy cảnh mình giết người, để rồi cả hai giật mình tỉnh giấc giữa đêm, sợ hãi xen lẫn thích thú.

Todd thức dậy trong cảm giác dính nhớp đã trở nên quen thuộc ở bụng dưới. Dussander, già quá nên chẳng trải qua những chuyện đó, khoác bộ đồng phục SS lên người rồi vào giường nằm lại, đợi cho trống ngực bớt dồn dập. Bộ đồng phục được chế tác rẻ tiền, chưa gì đã bắt đầu sờn rách.

Trong giấc mơ của Dussander, cuối cùng lão cũng đến được khu trại trên đỉnh đồi. Cánh cổng to lớn mở ra cho lão vào trong rồi rốn roảng trượt trên rãnh sắt để đóng lại. Cả cổng lẫn hàng rào bao quanh khu trại đều có điện chạy qua. Những thân hình trơ xương, lõa lồ đuổi theo lão, ập vào hàng rào như những cơn sóng; Dussander cười vào mặt bọn chúng, lão khệnh khạng bước tới bước lui, ngực ưỡn ra, mũ đội lệch theo góc thật chuẩn xác. Không gian khét lẹt mùi da thịt bị nướng cháy, đề rồi lão tỉnh dậy ở nam California, nghĩ về lồng đèn bí ngô và đêm ma cà rồng tìm kiếm ngọn lửa xanh.

Hai ngày trước hôm cả gia đình Bowden dự định bay đến Hawaii, Todd trở lại sân ga bị bỏ hoang nơi người ta từng lên tàu đi San Francisco, Seattle, Las Vegas; nơi những thế hệ trước đó từng dùng xe goòng đi đến Los Angeles.

Khi nó đến nơi, trời đã nhá nhem tối. Trên xa lộ uốn lượn cách đó hơn tám trăm mét, hầu hết các xe ô tô đều đã bật đèn. Dù trời nóng nhưng Todd vẫn mặc áo khoác mỏng. Bên dưới lớp áo là con dao chặt thịt bọc trong khăn tắm cũ giắt vào thắt lưng. Nó mua con dao này với giá chiết khấu trong một trung tâm thương mại rất to, xung quanh là bãi giữ xe rộng thênh thang.

Nó nhìn xuống dưới thềm ga, chỗ gã lang thang từng xuất hiện cách đây một tháng. Tâm trí nó quay cuồng trở tới trở lui nhưng chẳng vớ được gì; bên trong nó lúc này là bóng tối chồng bóng tối.

Nó phát hiện bên dưới là gã lang thang ấy, hoặc có lẽ là một gã khác; vẻ ngoài của chúng nhìn y như nhau.

“Này!” Todd lên tiếng. “Này! Ông muốn có tiền không?”

Gã lang thang quay người lại, chớp chớp mắt. Trông thấy nụ cười rạng rỡ, tỏa nắng của Todd, hắn bèn nhe răng cười đáp lại. Giây sau, con dao chặt thịt đã chém xuống, vùn vụt xé gió, sáng trắng ánh crom, chém ngọt như cắt bơ vào gò má phải râu ria của hắn. Máu phụt ra. Todd có thể thấy lưỡi dao trong cái miệng há hốc của gã lang thang... rồi mũi dao mắc kẹt một chút vào khóe môi bên trái, kéo miệng hắn thành nụ cười xiên lệch đến điên rồ. Rồi con dao rạch thành nụ cười cho hắn; nó chạm khắc khuôn mặt gã lang thang ấy chẳng khác nào quả bí Halloween.

Nó đâm gã lang thang ba mươi bảy lần. Nó đếm từng lần. Ba mươi bảy lần, với lần đầu tiên là cú chém xuyên thẳng qua má của hắn rồi biến nụ cười ngập ngừng thành nụ cười rộng đến mang tai, bê bết máu me. Sau cú chém thứ tư, gã lang thang ngừng la hét. Sau cú chém thứ sáu, hắn ngừng tìm cách trườn bò khỏi Todd. Và rồi Todd bò hẳn xuống dưới thềm ga để hoàn thành nốt công việc.

Trên đường về nhà, nó ném con dao xuống sông. Quần nó nhuốm máu. Nó ném vào máy giặt rồi chỉnh chế độ giặt nước lạnh. Giặt xong, quần vẫn ố vài vết lờ mờ nhưng Todd không để tâm cho lắm. Từ từ rồi chúng cũng phai. Ngày hôm sau, nó nhận ra mình chẳng giơ nổi tay phải quá vai. Nó nói với bố chắc nó bị bong gân khi chơi ném bóng chày với vài cậu bạn trong công viên.

“Đi Hawaii là đỡ ngay ấy mà,” Dick Bowden vừa đáp vừa xoa đầu Todd, và đúng là thế thật; đến lúc họ trở về nhà, tay nó đã lành hẳn.

13

Chẳng mấy chốc lại đến tháng Bảy.

Dussander, chỉnh tề khoác trên mình một trong ba bộ com lê của lão (không phải bộ đẹp nhất), đứng ở trạm xe buýt chờ chuyến xe cuối cùng đưa lão về nhà. Lúc này là 10 giờ 45 phút tối. Lão vừa đi xem phim, một bộ phim hài nhẹ nhàng, giải trí mà lão thấy đáng đồng tiền bát gạo. Từ lúc nhận được lá thư vào buổi sáng, tâm trạng của lão rất tốt. Số là thằng nhóc gửi cho lão một tấm bưu thiếp bóng loáng in màu cảnh bãi biển Waikiki với những tòa khách sạn cao tầng trắng hếu như xương xung quanh. Mặt sau ghi lời nhắn ngắn gọn.

Gửi ông Denker,

Trời ơi, nơi này tuyệt cú mèo. Hôm nào cháu cũng bơi. Bố cháu bắt được con cá rõ to, còn mẹ cháu tranh thủ đọc sách (cháu đùa đấy). Ngày mai, cả nhà cháu đi tham quan núi lửa. Cháu sẽ cố không rơi vào trong Cháu mong ông vẫn ổn.

Chúc ông khỏe,

Todd.

Lão vẫn đang tủm tỉm cười trước câu chúc đầy hoành tráng cuối cùng thì một cánh tay chạm vào khuỷu tay lão.

“Thưa ông?”

“Vâng?”

Lão phòng thủ quay lại – ngay cả ở Santo Donato này vẫn có cướp giật – rồi nhăn mặt trước mùi hôi. Thứ mùi tả pín là trộn giữa mùi bia, hôi miệng, mồ hôi đã khô và có thể cả mùi cao Musterole. Là một gã lang thang mặc quần thụng. Hắn – một kẻ người chẳng ra người, ngợm chẳng ra ngợm – mặc áo dạ và mang đôi giày cũ rách đến độ phải cố định bằng những vòng băng keo dơ dáy. Khuôn mặt lù lù phía trên bộ đồ tạp nham ấy trông như thần chết.

“Ông có dư đồng mười xu nào không thưa ông? Tôi phải lên L.A. ấy mà. Tôi được người ta giới thiệu việc làm. Tôi cần thêm mười xu mới đủ đi xe tốc hành. Tôi sẽ không hỏi nếu đó không phải cơ hội lớn dành cho tôi.”

Dussander không nhịn nổi mà chau mày lại, nhưng giờ thì nụ cười đã lộ diện trên khuôn mặt lão.

“Anh thực sự chỉ cần cuốc xe buýt thôi à?”

Gã lang thang cười khả ố, chẳng hiểu câu hỏi.

“Hay thế này đi, anh đi xe buýt về nhà với ta,” Dussander đề nghị. “Ta có thể mời anh ăn uống một bữa, tắm táp và ngủ. Đổi lại chỉ cần anh trò chuyện một chút là được. Ta già rồi mà lại sống côi cút. Có người bầu bạn thì chẳng còn gì bằng.

Nụ cười của gã say rượu chợt tươi rói khi tình hình đã rõ trắng đen. Hóa ra đây là một lão già đồng bóng vừa có của vừa khoái phổ độ chúng sinh.

“Ông ở một mình thôi à! Tẻ quá nhỉ?”

Dussander đáp lại nụ cười toe toét đầy hàm ý của hắn với nụ cười lịch sự. “Ta chỉ nhờ anh ngồi cách xa ta một khoảng trên xe buýt. Người anh hơi nặng mùi.”

“Vậy có lẽ ông không muốn tôi làm nhà ông hôi rình đâu,” bỗng dưng gã bợm rượu lè nhè nói đầy tự trọng.

“Nào, một lát nữa là xe buýt đến rồi. Sau khi tôi xuống xe, anh xuống sau tôi một trạm rồi đi ngược lại hai dãy nhà. Tôi sẽ đợi anh ở góc đường. Vào buổi sáng, tôi sẽ xem tôi dư được bao nhiêu. Có thể là hai đô la”

“Có khi năm đô la ấy chứ,” gã say sôi nổi. Cái tự trọng ban nãy đã mất hút không còn tăm tích.

“Để xem, để xem,” Dussander sốt ruột đáp. Giờ lão đã có thể nghe thấy tiếng động cơ diesel của chiếc xe buýt ầm ì tiến lại. Lão bèn dúi đồng hai mươi lăm xu, tương ứng với tiền vé xe buýt vào bàn tay đầy cáu ghét của gã lang thang rồi bước đi mà không ngoảnh mặt lại.

Gã lang thang lừng khừng đứng đó khi đèn pha của chiếc xe buýt quét qua trạm xe. Hắn vẫn chôn chân tại chỗ, chau mày nhìn xuống đồng hai mươi lăm xu khi lão già đồng bóng kia bước lên xe buýt mà không buồn ngoái nhìn. Hắn bèn bỏ đi, nhưng rồi ở giây cuối cùng, hắn quay ngoắt lại, lao lên xe trước khi cửa đóng. Hắn nhét đồng hai mươi lăm xu vào hộp vé xe với biểu cảm của kẻ vừa đặt cược một trăm đô la vào một ván được ăn cả, ngã về không. Hắn đi ngang qua Dussander mà chẳng nói chẳng rằng, chỉ liếc nhìn lão rồi ngồi ở cuối xe. Hắn ngủ gật một chút, và khi tỉnh giấc, lão đồng bóng giàu có kia đã xuống xe. Hắn cũng xuống ở bến tiếp theo, chẳng biết có xuống đúng hay không, mà thật sự hắn chẳng quan tâm cho lắm.

Đi ngược lại hai dãy nhà, hắn trông thấy một bóng người ẩn hiện dưới ngọn đèn đường. Lão già đồng bóng chứ còn ai trồng khoai đất này. Lão già nhìn hắn tiến lại, đứng nghiêm như quân binh.

Trong khoảnh khắc, gã lang thang lạnh người vì sợ, hắn những muốn quay lưng bỏ đi và gạt tất chuyện này sang bên.

Đoạn lão già chộp lấy cánh tay hắn... lực nắm của lão ta chặt đến ngạc nhiên.

“Tốt lắm,” lão nói. “Ta rất vui khi anh đến. Nhà ta ở dưới kia. Cách một đoạn.”

“Có khi phải mười đô,” gã lang thang trơ tráo, cho phép lão già dẫn đường.

“Có khi phải mười đô,” lão đồng bóng đồng tình rồi phá lên cười. “Biết đâu đấy?”

14

Và rồi đến năm kỷ niệm hai trăm năm thông qua Tuyên ngôn Độc lập.[39E]

Todd ghé qua thăm Dussander được năm, sáu lần trong khoảng thời gian từ khi đi Hawaii trở về vào mùa hè năm 1975 đến chuyến đi Rome của gia đình nó ngay thời điểm các hoạt động đánh trống, vẫy cờ, ngắm Thuyền Buồm đạt đến cực điểm.

Những chuyến thăm viếng Dussander khá bình lặng và không mấy sóng gió; hai người bọn họ nhận thấy hóa ra họ có thể nhã nhặn giết thời gian bên nhau. Họ trò chuyện bằng im lặng nhiều hơn là bằng lời nói, và nếu điệp vụ FBI có nghe lén thì cũng sẽ chán đến độ ngủ quên trước những lời họ trao đổi. Todd kể với lão già thỉnh thoảng nó hẹn hò với một cô bé mang tên Angela Farrow. Thật ra nó không si mê gì cô gái này, nhưng cô ấy là con gái một người bạn của mẹ nó. Lão già kể với Todd gần đây lão đang tập bện thảm vì lão đọc được rằng hoạt động này có lợi cho chứng viêm khớp. Lão cho Todd xem vài mẫu thảm mình bện được, và Todd lên tiếng tán dương theo đúng nghĩa vụ.

Thằng nhóc đã nhổ giò kha khá phải không? (Chà, 5 phân.) Dussander đã bỏ thuốc lá chưa? (Chưa, nhưng lão phải hạn chế bớt; hút thuốc làm lão ho nhiều quá.) Thành tích trên trường của nó thế nào? (Thử thách nhưng rất thú vị; nó đạt toàn điểm A và B, vào vòng chung kết cuộc thi của bang với dự án Hội chợ Khoa học về năng lượng mặt trời, giờ nó đang suy tính tới việc theo đuổi chuyên ngành nhân chủng học thay vì lịch sử khi vào đại học.) Năm nay ai cắt cỏ cho Dussander? (Randy Chambers sống trên con đường này – một cậu nhóc : ngoan nhưng hơi mập và chậm chạp.)

Năm ấy, Dussander kết liễu mạng sống của ba gã lang thang trong bếp nhà mình. Lão bị tiếp cận ở trạm xe buýt dưới phố khoảng hai chục lần, mời bọn chúng về-nhà-ăn-uống-tắm-rửa-nghỉ-ngơi bảy lần. Lão bị từ chối hai lần, còn hai lần kia, chúng tỉnh bơ bỏ đi, cầm theo hai mươi lăm xu mà Dussander cho để trả vé xe buýt. Sau một hồi suy ngẫm, lão tìm ra cách giải quyết vấn đề này; lão đi mua một tập vé xe trị giá hai đô la năm mươi xu cho mười lăm chuyến. Có đem vé xe đến tiệm rượu trong vùng cũng không thể năn nỉ ỉ ôi được.

Vào những ngày thời tiết ấm áp mới gần đây, Dussander để ý có mùi rất khó chịu xộc lên từ dưới hầm rượu. Hôm nào như vậy, lão lại đóng kín cửa và cửa sổ nhà mình.

Todd Bowden phát hiện một gã lang thang say xỉn ngủ vùi trong cống thoát nước bỏ hoang đằng sau bãi đất trống trên Đường Cienaga - chuyện này xảy ra vào tháng Mười hai, trong kỳ nghỉ Giáng sinh. Nó đứng đó một lúc, tay thọc vào túi, mắt dán vào gã lang thang, còn người thì run lên. Nó quay lại khu đất ấy sáu lần trong khoảng thời gian năm tuần, lúc nào cũng mặc áo khoác mỏng, kéo khóa lên ngang ngực để giấu cây búa Craftsman giắt ở thắt lưng. Cuối cùng, nó cũng tình cờ gặp lại gã lang thang nọ – có thể là tên ấy, mà cũng có thể là kẻ khác, ai thèm quan tâm kia chứ – vào ngày đầu tháng Ba. Ban đầu, nó dùng đầu đóng đinh của búa, rồi chẳng biết tự lúc nào (nó chịu, không nhớ rõ; mọi thứ dường như lặn ngụp trong sương khói đỏ ngầu), nó chuyển sang dùng đầu tán đinh, bửa nát mặt gã lang thang.

Còn với Dussander, những kẻ lang thang là của có phần vị kỷ mà lão dâng lên để tạ tội với thần linh mà lão cuối cùng cũng nhận ra... hoặc từng lạc lối và tìm lại được. Và đám lang thang ấy rất nhộn. Chúng khiến lão tràn trề nhựa sống. Lão dần cảm thấy những năm tháng lão sống ở Santo Donato – khoảng thời gian trước khi thằng nhóc xuất hiện trên thềm nhà lão với đôi mắt to tròn xanh biêng biếc và nụ cười tươi rói đậm chất Mỹ – là những năm già nua trước tuổi. Lúc mới tới đây, lão vừa quá nửa lục tuần. Vậy mà giờ, lão thấy mình trẻ trung hơn cả khi ấy.

Nếu biết đến ý tưởng tạ tội với thần linh này, ban đầu có thể Todd sẽ giật mình – nhưng cuối cùng, nó cũng sẽ chấp nhận mà thôi. Sau khi đâm gã lang thang dưới thềm ga, nó đã chuẩn bị tinh thần ác mộng sẽ khủng khiếp hơn − có khi sẽ khiến nó phát điên. Nó đã lường trước cảm giác tội lỗi sẽ khiến nó tê liệt, buộc nó thốt ra lời thú tội hoặc đẩy nó đến bước đường tự sát.

Nào ngờ chẳng hề có chuyện đó, nó đi Hawaii với bố mẹ và tận hưởng chuyến du lịch vui vẻ nhất đời.

Nó lên cấp ba vào tháng Chín vừa rồi, cảm thấy cuộc đời bước sang trang mới, như thể một kẻ khác đã nhảy vào lớp da Todd Bowden của nó. Những điều từ lúc bé đến giờ chẳng khiến nó ấn tượng gì – vừng đông vừa ló dạng, quang cảnh đại dương ở Cầu Tàu đánh cá, khung cảnh mọi người hối hả qua lại trên con đường dưới phố ngay lúc chạng vạng, vào khoảnh khắc đèn đường bật sáng – thì giờ đây, tất cả in dấu trong tâm trí nó tựa những món trang sức bằng đá chạm khắc tinh xảo, tựa những bức hình sắc nét đến độ tưởng chừng được mạ bằng kim loại. Nó nếm trải cuộc sống trên đầu lưỡi tựa kẻ uống rượu trực tiếp từ chai.

Sau khi nhìn thấy gã lang thang dưới cống, nhưng trước lúc giết hắn, những cơn ác mộng lại bắt đầu.

Giấc mơ hay xuất hiện nhất là về gã lang thang bị nó đâm chết trong sân ga bỏ hoang. Nó đi học về, đang tung tăng vào nhà, câu Chào mẹ Monica yêu quý! trên đầu môi. Tiếng nói của nó tắc tị khi trông thấy thi thể gã lang thang chỗ quầy ăn sáng. Hắn ngồi bên bàn ăn, trên người là bộ quần áo hôi mùi nôn mửa. Máu chảy thành vệt trên mặt sàn lát gạch sáng bóng; máu đang khô lại trên mặt quầy inox. Trên chạn bát bằng gỗ thông tự nhiên đầy dấu vân tay dính máu.

Trên tấm bảng lời nhắn cạnh tủ lạnh gắn lời nhắn mà mẹ nó để lại: Todd – Mẹ đi mua đồ. 3 giờ 30 mới về. Kim của chiếc đồng hồ phong cách hình mặt trời tỏa nắng ngay phía trên bếp lò Jenn-Air chỉ 3 giờ 20 phút và gã lang thang thì nằm lăn ra chết trên quầy tựa một thứ di hài rỉ máu gớm guốc tít bên dưới tầng hầm cửa hàng đồ cũ, máu me lênh láng khắp nơi, Todd vội vàng lao vào cọ rửa, lau chùi mọi bề mặt đập vào mắt, vừa làm vừa hét lên với cái xác của gã lang thang bảo hắn phải cút đi, phải để cho nó yên, nhưng gã lang thang cứ nằm ườn ra đấy, chết vẫn hoàn chết, mặt ngửa lên trần toe toét cười, máu không ngừng tuôn ra từ những vết đâm trên lớp da dơ dáy. Lôi cây lau nhà O Cedar từ trong tủ, Todd điên cuồng đẩy nó tới lui trên sàn nhà, ý thức được việc thực ra mình không lau sạch máu mà chỉ đang làm loãng máu ra, khiến nó nhoe nhoét khắp sàn, nhưng nó không tài nào dừng lại được. Đúng lúc nghe thấy tiếng xe ô tô Town & Country của mẹ rẽ vào nhà, nó nhận ra gã lang thang kia chính là Dussander. Nó choàng tỉnh giấc, mồ hôi vãi ra như tắm, hồng hộc thở không ra hơi, tay nắm chặt ga trải giường.

Nhưng sau khi tìm lại được gã lang thang dưới cống – chẳng biết cùng một kẻ hay là kẻ khác – rồi dùng búa kết liễu hắn, những giấc mơ ấy biến mất. Nó đoán nó sẽ phải tiếp tục giết người, và có thể không chỉ một lần. Đáng tiếc thật đấy, nhưng thôi, đằng nào bọn chúng cũng đã quá hạn hữu dụng dưới tư cách con người rồi. Tất nhiên, chúng vẫn hữu dụng với Todd. Ngày một trưởng thành, Todd, tương tự những người mà nó biết, chỉ đang lèo lái phong cách sống của mình để phù hợp với nhu cầu riêng. Thật ra nó chẳng có gì khác biệt so với kẻ khác. Ta phải tự tìm lối đi riêng trong đời; nếu không muốn rơi ra bên lề, ta phải tự thân vận động.

15

Vào mùa thu năm lớp mười một, Todd chơi vị trí trung vệ cho đội bóng đại diện Santo Donato Cougars và được phong danh hiệu Cầu thủ Xuất sắc nhất. Và vào học kỳ hai năm ấy, học kỳ kết thúc vào cuối tháng Một năm 1977, nó giành chiến thắng trong Cuộc thi Tiểu luận về Lòng ái quốc Quân đoàn Cựu chiến binh Mỹ. Học sinh trung học đang học các khóa lịch sử Hoa Kỳ ở tất cả các thành phố đều có thể dự thi. Tác phẩm của Todd mang tên “Trách nhiệm của một người Mỹ.” Mùa bóng chày năm ấy, nó là ngôi sao giao bóng của trường, đem lại bốn chiến thắng và không thua trận nào. Hệ số đánh bóng trung bình của nó là 0.361. Ở lễ trao thưởng tháng Sáu, nó được phong tặng danh hiệu Vận động viên của năm và được huấn luyện viên Haines trao tặng kỷ niệm chương (huấn luyện viên Haines có lần từng kéo nó ra góc và dặn dò nó tiếp tục luyện tập ném bóng cong “vì mấy thằng mọi đen ấy không đỡ được cú bóng xoáy nào đâu, Bowden, không thằng nào đỡ được”). Monica Bowden òa lên nghẹn ngào khi Todd từ trường gọi về, báo tin nó sắp được trao thưởng. Dick Bowden dương dương tự đắc bước đi quanh văn phòng suốt hai tuần sau buổi lễ, cố gắng không khoe khoang. Mùa hè năm ấy, cả gia đình thuê một căn nhà gỗ tại Big Sur rồi ở đó trong hai tuần, Todd được dịp lặn đến chán chê mê mỏi. Năm ấy, Todd giết bốn gã vô gia cư. Nó đâm chết hai gã, dùng búa đập chết hai gã còn lại. Nó học được thói quen mặc hai quần vào những dịp mà bây giờ bản thân nó đã thừa nhận là các chuyến đi săn. Thỉnh thoảng nó đi xe buýt vào thành phố, tìm các địa điểm thích hợp. Nó phát hiện ra hai nơi tuyệt vời nhất là Hội truyền giáo vì Người cùng khổ ở Santo Donato trên đường Douglas và góc đường gần Cứu Thế Quân trên đường Euclid. Nó sẽ đi thật chậm rãi quanh hai khu vực này, đợi có kẻ tới ăn xin. Khi một gã lang thang tiếp cận nó, Todd sẽ nói với hắn nó muốn mua một chai whiskey và nếu hắn ta đi mua giùm nó, Todd sẽ chia cho hắn nửa chai. Nó bảo nó biết một chỗ họ có thể đi. Tất nhiên lần nào cũng là một nơi khác. Nó cố cưỡng lại mong muốn quay lại sân ga hoặc cống đằng sau bãi đất hoang trên đường Cienaga. Quay lại hiện trường từng gây án chẳng khác nào lạy ông tôi ở bụi này.

Cũng trong năm đó, Dussander thỉnh thoảng hút thuốc, uống rượu bourbon Ancient Age và xem ti vi. Thỉnh thoảng Todd ghé qua, nhưng những cuộc nói chuyện càng lúc càng vô vị. Càng lúc hai người càng xa cách. Cũng năm đó, Dussander mừng thọ bảy mươi chín tuổi, còn Todd thì lên mười sáu. Dussander chiêm nghiệm mười sáu là tuổi đẹp nhất thời trai tráng, bốn mươi mốt là tuổi đẹp nhất thời trung niên và bảy mươi chín là tuổi đẹp nhất của thời lão niên. Todd lịch sự gật đầu. Dussander đã ngà ngà say, lão cười hăng hắc khiến Todd vô cùng khó chịu.

Dussander tống tiễn hai gã lang thang trong năm học 1976–1977 của Todd. Tên thứ hai trông thế mà sống dai ra phết; Dussander đã chuốc rượu cho hắn say mềm, thế mà hắn vẫn có thể loạng choạng đi quanh nhà bếp với nửa con dao cắt bít tết cắm vào cổ, máu ồng ộc chảy xuống mặt trước áo thun, tong tỏng lên sàn nhà. Tìm được hành lang phía trước sau hai vòng lảo đảo quanh bếp, suýt chút nữa hắn đã trốn thoát khỏi căn nhà.

Dussander đứng chôn chân trong bếp, trợn tròn mắt vì bàng hoàng và sốc, nhìn theo gã lang thang rên rỉ và hổn hển lết đến cửa, ngả nghiêng từ bên này sang bên kia hành lang, làm rơi bức hình Currier & Ives rẻ tiền xuống sàn. Phải đến lúc hắn ta lần mò đến tay nắm cửa, lão mới bừng tỉnh khỏi trạng thái tê liệt ấy. Dussander lao qua phòng, giật mở ngăn kéo đựng đồ rồi lấy cây xiên thịt ra. Lão chạy xuống hành lang, chĩa thẳng cây xiên thịt ra trước rồi cắm vào lưng gã lang thang.

Dussander đứng ngay bên trên hắn, thở hồng hộc, trái tim già cỗi đập một cách đáng ngại... đập như một nạn nhân lên cơn đau tim vào chương trình ti vi tối thứ Bảy mà lão rất thích mang tên Cấp cứu! Nhưng cuối cùng nó cũng chậm lại, trở về nhịp điệu bình thường, lão biết lão sẽ không sao.

Có cả một bãi chiến trường máu me cần phải lau dọn.

Chuyện xảy ra vào bốn tháng trước, và kể từ đó, lão không mở lời đề nghị với ai ở trạm xe buýt dưới phố. Lão sợ khi lão suýt nữa đã để sổng tên vừa rồi.. nhưng khi nhớ lại cách lão xử lý vào phút cuối, lòng lão ngập tràn tự hào. Rốt cuộc, gã lang thang không thoát khỏi cửa, đó là điều mấu chốt.

16

Vào mùa thu năm 1977, trong học kỳ một năm lớp mười hai, Todd tham gia Câu lạc bộ Súng trường. Đến tháng Sáu năm 1978, nó đã đạt đủ điều kiện thiện xạ. Nó lại dành danh hiệu Cầu thủ Xuất sắc nhất trong bóng bầu dục, thắng năm trận, thua một trận mùa giải bóng chày (lý do thua là vì hai lỗi xử lý bóng và một điểm vì để lỡ bóng), đạt điểm Học bổng Học thuật cao thứ ba trong lịch sử trường. Nó nộp vào trường Berkeley và được nhận ngay lập tức. Đến tháng Tư, nó biết nó sẽ là học sinh có thành tích tốt nhất hoặc nhì trong trường để đọc diễn văn đêm tốt nghiệp. Nó thật sự rất muốn trở thành người đạt thành tích cao nhất.

Nửa cuối năm lớp mười hai, một thôi thúc kỳ dị cứ trào dâng trong nó – thôi thúc ấy khiến Todd sợ hãi bởi nó quá phi lý trí. Nó cảm thấy mình kiểm soát được hoàn toàn, chắc chắn thôi thúc ấy, chí ít điều đó cho nó chút thoải mái, nhưng nội việc suy nghĩ như vậy hiện lên trong đầu đã đủ đáng sợ rồi. Nó đã vạch ra đường đi nước bước đời mình. Nó đã xử lý mọi thứ đâu ra đấy. Đời nó cũng giống căn bếp sáng choang, ngập tràn ánh nắng của mẹ nó, nơi mọi mặt phẳng đều loang loáng crom, Formica hoặc inox – cái chốn chỉ cần ấn nút là mọi thứ sẽ hoạt động. Tất nhiên có những ngăn tủ sâu và tối trong nhà bếp này, bên trong có thể chứa rất nhiều thứ mà vẫn đóng kín cửa.

Thôi thúc mới này khiến nó nhớ lại cơn ác mộng mà nó về nhà và phát hiện cái xác máu me bê bết của gã lang thang trong căn phòng sạch sẽ, sáng trưng ánh đèn của mẹ nó. Tựa hồ trong công cuộc sắp xếp sáng sủa, cẩn trọng của nó, trong căn bếp chứa-mọi-thứ-và-thứ-gì-cũng-đúng-chỗ của tâm trí nó, một vị khách đen tối, máu me không mời đã xộc vào, lảo đảo, lê lết, tìm chốn để chết giữa thanh thiên bạch nhật...

Cách nhà Bowden bốn trăm mét là xa lộ tám làn đường. Một dải đất rậm rạp rất dốc dẫn xuống xa lộ này. Dải đất có rất nhiều chỗ ẩn nấp. Bố đã tặng nó khẩu Winchester .30-.30 làm quà Giáng sinh với ống kính ngắm xa có thể tháo lắp. Vào giờ cao điểm, khi cả tám làn xe đều đông như mắc cửi, nó có thể tìm một vị trí trên dải đất và... thì đấy, nó có thể dễ dàng...

Làm gì?

Tự sát à?

Đạp đổ mọi thứ nó đã cất công gầy dựng bốn năm vừa qua?

Nói gì kia?

Không thưa ngài, không thưa bà, không thể nào.

Cứ cười lên là xong, họ hay bảo thế còn gì.

Ừ thì cười... nhưng thôi thúc ấy cứ dai dẳng bám riết.

Một ngày thứ Bảy vài tuần trước lễ tốt nghiệp cấp ba, Todd bỏ khẩu .30-.30 vào hộp sau khi đã cẩn thận lấy hết ổ đạn ra. Nó để khẩu súng trường ở băng ghế sau đồ chơi mới của bố nó – chiếc Porsche đã qua sử dụng. Nó lái xe đến một vị trí nơi dải đất um tùm dốc thẳng đứng xuống xa lộ. Bố mẹ nó đã lái chiếc sedan mui dài xuống L.A. vào cuối tuần. Dick hiện đã trở thành đối tác xây dựng chiến lược nên sẽ họp bàn với phía Hyatt về khách sạn Reno mới.

Tim Todd nện thình thịch trong lồng ngực, miệng đắng ngắt nước bọt chua lè, tê rần khi nó lần mò xuống triền dốc với hộp đựng khẩu súng trường ôm trong tay. Nó đến trước một cái cây đổ rồi khoanh chân ngồi phía sau. Nó lấy khẩu súng ra khỏi hộp rồi đặt lên bề mặt của thân cây trơn nhẵn. Nhành cây chĩa lên một góc vừa vặn để tựa nòng súng. Nó tì báng súng vào chỗ lõm trên vai phải rồi nhìn qua ống ngắm.

Đồ ngu! tâm trí nó gào lên. Trời ơi, điều này thật sự rất ngu ngốc! Chỉ cần có người thấy thì dù khẩu súng có lên đạn hay không, mày cũng đi đời! Mày sẽ vướng vào cả đống rắc rối đấy, coi chừng bị cảnh sát tuần tra bắn nát thây bây giờ!

Đang là buổi sáng thứ Bảy nên xe cộ không quá đông. Nó nhắm tâm bắn vào một người phụ nữ ngồi sau tay lái chiếc Toyota xanh dương. Cửa sổ cô này đang mở một nửa, cổ tròn của áo cánh không tay cô đang mặc bay phất phơ. Todd canh tâm bắn ngay thái dương của cô ta rồi giả vờ bóp cò. Như thế không tốt cho kim hỏa nhưng mẹ kiếp, có làm sao đâu.

“Đoàng” nó thì thầm khi chiếc Toyota biến mất dưới đường chui cách dải đất Todd đang ngồi chừng tám trăm mét. Nó nuốt cục nghẹn có vị chẳng khác nào một đống xu dồn lại với nhau.

Một người đàn ông đằng sau tay lái chiếc xe bán tải Subaru Brat chạy đến. Gã này có bộ râu màu xám lôi thôi, bẩn thỉu, đầu đội mũ bóng chày đội San Diego Padres.

“Đồ... đồ con chuột bẩn thỉu... con chuột bẩn thỉu dám bắn anh em tao,” Todd lầm bầm, khúc khích cười một chút rồi bóp cò khẩu .30-.30 lần nữa.

Nó bắn thêm năm người, tiếng tanh tách vô dụng của cò súng phá bĩnh ảo giác ở cuối mỗi lần “giết”. Đoạn nó cất khẩu súng trường vào hộp. Nó mang hộp quay lại triền dốc, cúi người để không bị ai thấy. Nó đặt súng ra sau chiếc Porsche. Thái dương nó nóng bừng, giật điên cuồng. Nó lái xe về nhà. Lên phòng. Thủ dâm.

17

Gã vô gia cư mặc áo len hình tuần lộc vừa nát vừa tưa, trông giật mình đến độ siêu thực giữa thời tiết ở nam California. Hắn cũng mang quần jeans xanh thủy thủ lủng ở đầu gối, để lộ lớp da trắng bợt, lông lá và một cơ số vết trầy xước đóng vảy. Hắn nâng cốc đựng thạch lên – với các nhân vật vợ chồng Fred và Wilma, Barney và Betty nhảy múa quanh miệng, có thể là một nghi lễ cầu mắn đẻ gớm guốc hay gì đấy – rồi uống sạch chỗ rượu Ancient Age trong một hớp. Hắn liếm lưỡi lần cuối cùng lúc còn sống trên đời.

“Thưa ông, uống vào phê như con tê tê. Tôi xin được phép nói thế.”

“Ta lúc nào cũng thích làm một ly vào buổi tối,” Dussander cất tiếng đồng tình từ đằng sau rồi chém thẳng con dao chặt thịt vào cổ gã vô gia cư. Tiếng xương sụn đứt toạc vang lên, giống y như tiếng đùi gà được xé đầy hứng khởi khỏi con gà vừa nướng xong. Cốc đựng thạch rơi khỏi tay gã lang thang, rớt xuống bàn. Nó lăn đến mép bàn, chuyển động của nó tạo ra ảo giác như các nhân vật hoạt hình trên cốc đang nhảy múa.

Gã vô gia cư quay đầu lại, cố cất tiếng hét. Nhưng chẳng có âm thanh nào phát ra ngoại trừ tiếng khò khè gớm guốc. Mắt hắn cứ thế trợn tròn... rồi đầu hắn đập xuống tấm vải dầu ca rô trắng đỏ phủ bàn bếp nhà Dussander. Vòm họng của gã lang thang trượt một nửa ra khỏi miệng hắn như thể nụ cười tháo rời ra được.

Dussander giật con dao ra – lão phải dùng cả hai tay mới làm được – rồi bước đến bồn rửa. Bên trong đầy nước nóng, nước rửa chén Lemon Fresh Joy và chén đĩa bẩn. Con dao biến mất trong đống bọt xà phòng mùi chanh giống như máy bay chiến đấu cỡ nhỏ lao vào mây.

Lão quay trở lại bàn, dừng chân, đặt một tay lên vai cái xác trong lúc cơn ho sù sụ rúng động cả người. Lão rút khăn mùi xoa từ trong túi rồi khạc đờm nâu vàng vào. Gần đây lão hút thuốc nhiều quá. Khi nào chuẩn bị ra quyết định xuống tay thêm lần nữa, lão cũng đốt thuốc liên tục. Nhưng lần này rất trôi chảy; vô cùng trôi chảy là đằng khác. Sau mớ hỗn độn lần trước, lão sợ thử thêm lần nữa thì chẳng khác nào đem mạng ra đùa.

Giờ nếu lão nhanh tay, lão vẫn sẽ kịp xem nửa sau chương trình Lawrence Welk.

Lão hối hả di chuyển trong bếp, mở cửa hầm rượu rồi bật đèn. Quay lại bồn rửa, lão lôi bọc đựng rác nhựa màu xanh từ trong chạn bên dưới. Vừa đi đến chỗ cái xác, lão vừa giũ ra một túi. Máu chảy tứ phía trên tấm trải bàn. Nó đọng thành vũng trong lòng thi thể và dưới lớp vải sơn trải sàn mấp mô, bạc màu. Thể nào máu cũng dính lên ghế, nhưng không sao, tất cả đều lau rửa được.

Dussander nắm tóc cái xác, giật đầu hắn lên. Cái đầu ngửa lên trơn tru như không xương, và giây sau, gã lang thang ngả ra sau như đang chuẩn bị gội đầu trước khi cắt tóc. Dussander trùm bao rác lên đầu xác chết, qua vai và cánh tay xuống đến tận khuỷu tay. Tối đa chỉ đến thế. Lão gỡ thắt lưng của vị khách quá cố rồi kéo nó ra khỏi đỉa quần. Lão quấn thắt lưng quanh túi rác, trên khuỷu tay chừng sáu, bảy phân rồi cài thật chặt. Túi nhựa sột soạt. Dussander khe khẽ ngân nga.

Chân của gã vô gia cư mang đôi giày Hush Puppies mòn vẹt dơ dáy. Chúng tạo thành chữ V vẹo vọ trên sàn khi Dussander nắm thắt lưng rồi kéo thi thể đến cửa hầm rượu. Một thứ màu trắng rơi ra khỏi túi nhựa, rớt đánh cạch lên sàn. Dussander nhìn thì thấy đấy là vòm họng của gã lang thang. Lão nhặt lên, nhét vào trong túi trước của cái xác.

Lão để thi thể xuống cửa hầm, đầu ngả lên bậc thang thứ hai. Dussander trèo qua xác, đá ba cú thật mạnh. Hai cú đá đầu tiên, cái xác chỉ hơi xê dịch, cú thứ ba khiến nó trượt xuống cầu thang. Đi được nửa đường, chân tung qua đầu, thi thể lộn nhào một vòng. Xác chết đập bụng lên sàn đất đánh rầm. Một chiếc giày Hush Puppy bay ra, và Dussander tự nhắc bản thân lát phải nhặt nó lên.

Lão bước xuống cầu thang, vòng qua cái xác, tiến đến ghế treo đồ. Bên trái băng ghế có xẻng, cây cào và cuốc dựng ngay ngắn vào tường. Dussander lấy xẻng. Tập thể dục một chút tốt cho người già. Tập thể dục một chút giúp ta thấy mình trẻ lại.

Mùi dưới đây không thơm tho gì nhưng lão không thấy phiền. Lão rắc vôi nơi này một tháng một lần (ba ngày một lần sau khi “xử” một gã lang thang), và ở tầng trên, lão bật quạt để mùi không lan khắp nhà vào những ngày đứng gió nóng nực. Lão nhớ Josef Kramer hay bảo người chết biết nói, chúng ta nghe lời của họ qua lỗ mũi.

Dussander chọn một điểm trong góc phía bắc căn hầm rồi bắt tay vào làm việc. Cái huyệt rộng bảy mươi lăm phân, dài một mét tám. Lão đào sâu được khoảng sáu mươi phân, bằng một nửa độ sâu cần thiết, thì cơn đau đầu tiên nhói lên trong ngực như bị súng săn bắn vào. Lão dựng thẳng người, mắt long lên. Rồi cơn đau chạy xuống cánh tay... đau đến không tưởng, như thể một bàn tay vô hình đã nắm lấy tất cả mạch máu bên trong rồi kéo cật lực. Lão nhìn cái xẻng rơi xuống và cảm thấy đầu gối sụm xuống. Trong một khoảnh khắc khủng khiếp, lão cứ tưởng mình sẽ ngã vật xuống huyệt.

May sao, lão loạng choạng lùi được ra sau ba bước rồi ngồi phịch xuống ghế. Mặt lão đần thối vì ngạc nhiên – lão cảm nhận được điều đó – và lão tự nhủ hẳn vẻ mặt mình trông giống mấy tay diễn viên hài kịch câm khi đập mặt vào cửa xoay hoặc đạp phải phân bò. Vục mặt xuống giữa hai đầu gối, lão thở hổn hển.

Mười lăm phút trôi qua như rùa bò. Cơn đau bắt đầu dịu lại, nhưng lão không tin sức lão chịu đựng nổi. Lần đầu tiên trong đời, lão thấm thía thế nào là tuổi già mà bấy lâu nay lão chưa có dịp phải kinh qua. Lão kinh hãi đến độ thiếu điều thút thít khóc. Thần chết đã sượt qua người lão trong căn hầm ẩm thấp, hôi hám này; viên áo choàng của tử thần đã chạm vào Dussander. Có thể thần chết sẽ còn quay lại bắt lão. Nhưng chừng nào còn sức, chừng đó lão sẽ không bỏ mạng dưới này.

Lão gượng dậy, tay ôm ngực như thể níu giữ bộ máy mỏng manh bên trong. Lão lảo đảo đi từ băng ghế đến cầu thang. Chân trái vấp phải cẳng chân thông thượt của thi thể, lão khuỵu xuống gối, miệng khẽ rên lên. Cơn đau lóe lên trong lồng ngực. Lão nhìn lên cầu thang – sao bỗng dưng nó dốc quá thể. Mười hai bậc. Ô vuông ánh sáng trên cùng xa xôi tựa trêu ngươi.

“Ein,”[40E] Kurt Dussander cất tiếng rồi lê người lên bậc thang đầu tiên. "Zwei, Drei, Vier.”[41E]

Lão mất hai mươi phút mới leo lên được sàn nhà bếp. Trong khi đang leo dở, có hai lần cơn đau suýt nữa tái phát, và cả hai lần, Dussander đều nhắm tịt mắt lại, chờ xem điều gì xảy ra, chắc mẩm nếu cơn đau trở lại và khủng khiếp như ban nãy, lão cầm chắc cái chết. May mà cả hai lần, cơn đau đều dịu đi.

Lão bò qua sàn bếp đến bàn, tránh mấy vũng máu và vệt máu lúc này đang đông lại. Lão lấy chai rượu Ancient Age, hớp một ngụm rồi nhắm mắt. Thứ thít chặt bên trong ngực lão dường như nới ra chút đỉnh. Cơn đau dịu thêm. Năm phút sau, lão đã có thể từ từ bước dọc hành lang. Điện thoại của lão được đặt trên chiếc bàn nhỏ cách đó một khoảng.

Điện thoại nhà Bowden đổ chuông lúc 9 giờ 15 phút. Todd đang khoanh chân ngồi trên ghế, ôn lại những điểm đáng chú ý cho bài lượng giác cuối kỳ. Lượng giác khiến nó trầy vi tróc vảy, hay nói đúng hơn, môn toán cũng vậy, và có lẽ sau này vẫn sẽ như thế. Bố nó ngồi bên kia phòng, kiểm tra biên lai bằng máy tính cầm tay để trong lòng với khuôn mặt có vẻ hơi ngạc nhiên. Gần điện thoại nhất là Monica, lúc này đang xem bộ phim James Bond mà Todd thu lại trên kênh HBO hai đêm trước.

“A lô?” Cô nhấc máy. Gương mặt hơi cau lại, cô chuyển máy cho Todd. “Là ông Denker. Ông ấy có vẻ đang háo hức về chuyện gì đó. Hoặc đang bực mình.”

Tim của Todd thiếu điều nhảy ra khỏi họng, nhưng biểu cảm của nó vẫn giữ nguyên. “Vậy hả mẹ?” Nó đi đến chỗ điện thoại và cầm ống nghe mẹ đưa. “Chào ông Denker.”

Giọng của Dussander khàn đục và ngắn gọn. “Qua đây ngay, cậu nhóc. Ta vừa lên cơn đau tim. Ta thấy khá tệ.”

“Trời,” Todd cất tiếng, cố lượm lặt những suy nghĩ tán loạn, cố thăm dò nỗi sợ hãi đang phình to trong đầu. “Nghe thú vị thật ạ, nhưng trễ rồi mà cháu đang phải học bài...”

“Ta hiểu cậu không nói chuyện được,” Dussander cộc cằn, gần như gào lên. “Nhưng cậu có thể nghe. Ta không thể gọi cấp cứu hay gọi hai-hai-hai được, nhóc ạ... chí ít là chưa. Nhà ta như bãi chiến trường. Ta cần trợ giúp... và điều đó cũng có nghĩa cậu cần trợ giúp.”

“Chà... nếu ông nói vậy..” nhịp tim của Todd đã đạt đến một trăm hai mươi nhịp một phút, nhưng khuôn mặt hết sức bình thản, gần như trầm lặng. Chẳng phải nó thừa biết một đêm như thế này rồi đến sao? Phải, dĩ nhiên là nó biết.

“Nói với bố mẹ cậu là ta có một lá thư,” Dussander bảo. “Lá thư quan trọng. Cậu hiểu không?”

“Vâng, được,” Todd đáp.

“Giờ thì chúng ta xem, nhóc. Xem cậu làm nên trò trống gì.”

“Được ạ,” Todd nói. Chợt nó nhận ra mẹ đang nhìn nó chứ không theo dõi bộ phim nữa, nó bèn cố nặn nụ cười gượng gạo trên mặt. “Chào ông.”

Dussander còn nói gì đó nhưng Todd đã dập máy.

“Con qua nhà ông Denker một lát,” nó thông báo với cả bố và mẹ nhưng chỉ nhìn mẹ nó – vẻ lo lắng vẫn còn vương trên mặt của cô. “Bố mẹ có cần con ghé qua tiệm tạp hóa mua gì không?”

“Mua đồ chùi tẩu cho bố và một gói trách nhiệm tài chính cho mẹ con nhé,” Dick lên tiếng.

“Hài hước thật,” Monica nói. “Todd, ông Denker...”

“Vì Chúa, em mua cái gì ở Fielding’s vậy hả?” Dick cắt ngang.

“Kệ trưng đồ trang trí trong tủ. Em nói với anh rồi mà. Ông Denker có vấn đề gì không Todd? Giọng ông cụ nghe hơi lạ.”

“Thật sự có kệ trưng đồ trang trí à? Anh cứ tưởng chỉ có mấy bà nhà văn người Anh khùng điên viết truyện kỳ bí bịa ra chúng để lúc nào cũng có nơi cho thủ phạm tìm hung khí cùn thôi chứ.”

“Dick, em có thể nói một câu cho đàng hoàng được không?”

“Ờ. Em cứ việc. Nhưng kệ trưng trong tủ sao?”

“Con đoán ông vẫn ổn,” Todd trả lời. Nó mặc áo khoác đội bóng rồi kéo khóa. “Nhưng ông đang háo hức lắm. Ông nhận được bức thư từ người cháu trai ở Hamburg hay Düsseldorf gì đó. Nhiều năm rồi ông chưa nghe tin gì của gia đình mình, giờ ông nhận được thư mà mắt ông lại kém quá, đọc không được.”

“Chà, thế thì khốn nạn quá,” Dick bảo. “Đi đi, Todd. Con qua nhà giúp ông đi.”

“Mẹ tưởng ông có người khác đọc cho rồi,” Monica nói. “Một cậu bé khác.”

“Đúng vậy,” Todd đáp, bỗng dưng căm ghét mẹ nó, căm ghét trực giác nhạy bén mà nó thấy đang ngập tràn trong mắt cô. “Chắc thằng bé ấy không có nhà, hoặc có thể trễ rồi, nó không qua được.”

“Ô. Ừ... vậy con đi đi. Nhưng nhớ cẩn thận đấy.”

“Dạ vâng. Bố mẹ không cần con mua gì ngoài tiệm à?”

“Không. Mà con ôn cho bài thi toán cuối kỳ đến đâu rồi?”

“Con thi lượng giác,” Todd đáp. “Chắc là ổn ạ. Con ôn gần xong rồi.” Lời nói dối này khá trắng trợn.

“Con muốn lấy chiếc Porsche mà đi không?” Dick hỏi.

“Dạ thôi, con sẽ đi xe đạp.” Nó muốn có thêm năm phút để góp nhặt suy nghĩ và kiểm soát lại cảm xúc — chí ít là cố gắng làm hai việc này. Với lại, trong trạng thái hiện tại, khéo có khi nó sẽ tông chiếc Porsche đánh rầm vào cột dây điện thoại mất.

“Nhớ cột miếng phản quang vào đùi nhé,” Monica dặn dò, “gửi ông Denker lời chào của bố mẹ.”

"Dạ.”

Nghi ngờ vẫn còn trong mắt mẹ nó nhưng đã vơi bớt. Nó hôn gió với mẹ rồi vào trong ga ra lấy xe đạp – một chiếc xe đạp Ý kiểu xe đua chứ không còn là chiếc Schwinn. Trống ngực vẫn đập thình thịch, nó cảm thấy trào dâng trong lòng thôi thúc điên rồ đem khẩu súng .30-.30 vào trong nhà, bắn chết bố mẹ nó rồi đi xuống triền dốc trông ra xa lộ. Không việc gì phải lo nghĩ cho lão Dussander nữa. Không ác mộng, không gã lang thang nào nữa. Nó sẽ bắn, bắn, bắn không ngừng, chỉ chừa một viên đạn cho cái kết.

Đoạn lý trí trở lại, nó đạp xe đến nhà Dussander, miếng phản quang cứ thế xoay tròn lên và xuống trên đầu gối, mái tóc vàng của nó lật phật bay trên đầu.

“Lạy Chúa tôi!” Todd gần như hét lên.

Nó đang đứng ngay cửa bếp. Dussander thu lu ngồi tựa vào khuỷu tay, ở giữa là cốc sứ. Những giọt mồ hôi rịn trên trán. Nhưng Todd không nhìn lão mà nhìn đống máu. Tưởng chừng máu ở khắp mọi nơi – đọng thành vũng trên bàn, trên ghế ngồi trong bếp, trên sàn.

“Ông chảy máu ở đâu vậy?” Todd gào lên, cố gắng mãi nó mới nhúc nhích nổi đôi chân đông cứng của mình – nó có cảm tưởng nó đã chôn chân đứng ở cửa cả ngàn năm là ít. Kết thúc rồi, nó nghĩ thầm, mọi thứ đến hồi kết thúc rồi. Bong bóng đã bay lên quá cao, cưng ơi, bay tít lên trời, cưng à, thôi thế là vĩnh biệt. Dẫu vậy, nó vẫn cẩn thận không đạp lên máu. “Tôi tưởng ông lên cơn đau tim!”

“Đây không phải máu ta,” Dussander lầm bầm.

“Cái gì?” Todd khựng lại. “Ông nói cái gì?”

“Xuống tầng hầm đi. Cậu sẽ thấy điều cần phải làm.”

“Cái quái gì vậy hả?” Todd hỏi. Chợt một suy nghĩ khủng khiếp hiện lên trong đầu nó.

“Đừng phung phí thời gian đôi bên, nhóc. Ta nghĩ cậu sẽ không ngạc nhiên khi thấy cảnh tượng dưới tầng đâu. Hẳn cậu cũng có kinh nghiệm tương tự thứ dưới hầm nhà ta rồi. Kinh nghiệm trực tiếp.”

Todd trân trân nhìn lão đầy choáng váng rồi lao xuống cầu thang hầm rượu, bước một lúc hai bậc. Trong ánh đèn vàng tù mù của tầng hầm, mới nhìn, nó cứ tưởng Dussander đẩy bịch rác xuống đây. Và rồi nó thấy hai cẳng chân thò ra cùng đôi tay bẩn thỉu thít chặt hai bên bằng thắt lưng.

“Lạy Chúa tôi,” nó lặp lại, nhưng lần này lời thốt lên chẳng còn chút sức lực – tiếng nó thều thào, mỏng manh.

Nó đè mu bàn tay phải lên đôi môi khô như giấy nhám. Nó nhắm mắt lại một chút... và khi mở mắt ra, nó cảm thấy cuối cùng mình cũng đã bình tâm lại.

Todd bắt tay vào việc.

Nhác thấy tay cầm của xẻng thò ra từ cái hố nông đằng xa, nó ngay lập tức hiểu Dussander đang làm gì lúc trái tim lão gặp trục trặc. Liền sau đó, nó nhận ra dưới tầng hầm có mùi rất hôi – giống mùi cà chua thối. Nó đã từng ngửi thấy mùi này, nhưng ở tầng trên, mùi không nồng nặc bằng – và tất nhiên, mấy năm qua, nó chẳng mấy khi ghé qua đây. Giờ thì nó hiểu chính xác thứ mùi hôi hám ấy là gì, suốt một lúc, nó phải cố nén để không nôn thốc nôn tháo. Nó cất lên chuỗi nôn khan, bị kiềm lại bởi hai tay bịt miệng và mũi.

Dần dà, nó bình tĩnh trở lại.

Nó nắm chân xác chết, kéo hắn tới rìa hố. Thả hắn xuống, lau mồ hôi trên trán bằng gan bàn tay trái xong, nó đứng im như tượng một lát, suy nghĩ thật lung.

Đoạn nó chộp lấy xẻng rồi bắt đầu đào hố sâu hơn. Khi hố đã sâu được một mét rưỡi, nó bước tới, đạp thi thể chẳng rõ danh tính xuống huyệt. Todd đứng ở rìa huyệt nhìn xuống. Quần jeans tả tơi. Tay dơ dáy, đóng đầy vảy. Đúng là ngữ đầu đường xó chợ. Mỉa mai đến độ buồn cười. Tới mức người ta có thể thét lên cười ha hả.

Nó chạy lên tầng trên.

“Ông sao rồi?” nó hỏi Dussander.

“Ta sẽ ổn. Cậu xử lý xong chưa?”

“Tôi đang làm, được chưa?”

“Nhanh lên. Còn trên này nữa.”

“Giá mà tôi có thể tìm một đàn heo rồi để chúng ăn thịt ông” Todd nói rồi quay xuống hầm trước khi Dussander kịp đáp.

Sắp sửa lấp xong xác gã lang thang thì bỗng dưng nó thấy có gì đó lệch lạc. Nó nhìn chằm chằm vào huyệt, một tay giữ rịt lấy cán xảng. Cẳng chân của hắn thò ra khỏi ụ đất, mũi chân cũng vậy – một chân mang chiếc giày cũ, hình như giày Hush Puppy, một chân mang chiếc vớ thể thao bẩn thỉu vốn dĩ từng có màu trắng vào cái thời Taft còn là tổng thống.

Khoan, sao lại chỉ có một chiếc giày Hush Puppy?

Todd vội vòng qua lò đến dưới chân cầu thang. Nó điên cuồng đảo mắt nhìn quanh. Cơn đau đầu nện thình thịch trong thái dương, tựa mũi khoan cùn đũn đang tìm cách đục thủng lỗ ra ngoài. Nó phát hiện chiếc giày cũ cách đó một mét rưỡi, lật úp và khuất dưới dãy kệ bỏ trống. Todd chộp lấy nó, chạy lại huyệt vứt vào trong. Đoạn nó tiếp tục xúc đất. Nó lấp chiếc giày, cẳng chân, tất tần tật.

Khi đã san phẳng cái hố, nó dộng xẻng xuống hết lần này đến lần khác để đầm chặt đất. Đoạn nó dùng cào khua tới khua lui, cố ngụy trang việc đất ở đây vừa bị xới lên. Tốn công vô ích; không có công cụ ngụy trang, cái hố vừa được đào lên rồi lấp sẽ luôn giống một cái hố vừa được đào lên rồi lấp. Mà đằng nào cũng chẳng có ai đặt chân xuống tận đây, đúng chứ? Nó và Dussander chỉ có nước hy vọng như thế mà thôi.

Todd chạy ngược lên trên. Nó đã bắt đầu thở dốc.

Khuỷu tay của Dussander trượt xa nhau, đầu của lão gục xuống tận bàn. Mắt lão nhắm nghiền, môi thâm tím – màu của hoa cúc tây.

“Ông Dussander!” Todd hét lên. Miệng nó nóng bừng và chua lè – vị của sợ hãi trộn với adrenaline và máu nóng đang rần rật chảy. “Tôi cấm ông chết trước mặt tôi, lão già khốn kiếp kia!”

“Be bé cái mồm thôi,” Dussander nói mà không mở mắt. “Cả dãy nhà tụ tập tới đây bây giờ.”

“Ông để chất tẩy rửa ở đâu? Lestoil... Top Job... hay cái gì tương tự cũng được. Và giẻ lau. Tôi cần giẻ lau.

“Tất cả dưới bồn rửa chén.”

Rất nhiều máu đã khô lại. Dussander ngước đầu lên nhìn Todd lăn lê bò toài trên sàn, chà vũng máu trên vải dầu rồi máu chảy dọc xuống chân ghế mà gã lang thang ngồi trước đó. Thằng nhóc không ngừng cắn và nghiến vào môi, chẳng khác nào ngựa gặm hàm thiếc. Cuối cùng công việc cũng xong. Mùi chất tẩy rửa hăng hắc phủ khắp căn phòng.

“Có một hộp đựng giẻ lau dưới cầu thang,” Dussander nói. “Nhét đống giẻ dính máu xuống dưới đáy đi. Đừng quên rửa tay đấy.”

“Tôi không cần ông khuyên. Là ông kéo tôi vào vụ này.”

“Vậy sao? Ta phải nói cậu xử trí rất tốt đấy.” Trong thoáng chốc, thái độ nhạo báng quen thuộc xuất hiện trong giọng của Dussander, và rồi mặt lão rúm ró đến dị dạng vì đau. “Nhanh lên.”

Todd giải quyết đống giẻ lau rồi hộc tốc chạy lên cầu thang của hầm lần cuối. Nó lo lắng nhìn xuống cầu thang một lát rồi tắt đèn, đóng cửa. Đi đến bồn rửa, nó kéo tay áo lên, rửa với nước nóng nhất nó có thể chịu. Nó đưa tay vào nước xà phòng... rồi nhấc con dao chặt thịt mà Dussander đã sử dụng lên.

“Giá mà tôi có thể dùng thứ này rạch họng ông,” Todd hằn học.

“Ờ, rồi cho đàn heo ăn thịt ta. Không nghi ngờ gì cả.”

Todd rửa con dao, lau khô rồi cất nó đi. Nó hối hả rửa nốt đống chén bát, xả nước, rửa bồn. Vừa lau tay, vừa nhìn đồng hồ, nó thấy đã 10 giờ 20 phút.

Nó đi đến chỗ đồng hồ trong hành lang, nhấc máy lên và tư lự nhìn. Nó cứ có cảm giác mình đã bỏ qua thứ gì đó – một thứ chứa mối nguy hại tiềm tàng như giày của gã lang thang. Là gì nhỉ? Nó không tài nào nghĩ ra. Nếu không vì cơn đau đầu thì có thể nó đã nhớ ra rồi. Tiên sư cơn đau đầu chết bằm. Bình thường nó chẳng hay quên như vậy, điều này thật đáng sợ.

Nó bấm số 222, sau một hồi chuông, tiếng nói trả lời: “MED-Q Santo Donato xin nghe. Bạn có vấn đề y tế gì?”

“Tên cháu là Todd Bowden. Cháu ở số 963 đường Claremont. Cháu cần xe cấp cứu.”

“Có chuyện gì vậy cháu?”

“Bạn cháu, ông D..” Nó cắn môi mạnh đến bật máu, trong khoảnh khắc, nó thấy mất phương hướng, chìm trong nhịp giật của cơn đau đầu. Dussander. Suýt chút nữa nó đã nói với người trực MED-Q tên thật của Dussander.

“Bình tĩnh nào, cháu trai,” giọng nói trấn an. “Cứ từ từ, cháu sẽ ổn thôi.”

“Bạn của cháu, ông Denker,” Todd tiếp tục. “Cháu nghĩ ông vừa lên cơn đau tim.”

“Triệu chứng thế nào?”

Todd bắt đầu liệt kê, nhưng đầu dây bên kia nắm bắt tình hình ngay khi Todd mô tả cơn đau ngực di chuyển xuống tay trái. Anh nói Todd xe cấp cứu sẽ đến trong mười tới hai mươi phút, tùy tình hình giao thông. Todd cúp máy, áp gan bàn tay lên mắt.

“Cậu gọi được chưa?” Dussander yếu ớt cất tiếng.

“Rồi!” Todd gào lên. “Rồi, tôi gọi được rồi! Rồi, mẹ kiếp! Rồi rồi rồi! Im đi cho tôi nhờ!”

Nó áp tay thật mạnh vào mắt, khiến những tia sáng vô nghĩa rồi một màn đỏ chói bừng lên. Bình tĩnh lại đi, Todd cưng. Tự chủ đi, phớt tỉnh lên, bình tĩnh xem nào. Chuyện vặt.

Mở mắt, nó lại nhấc điện thoại lên. Giờ mới là phần khó. Giờ là lúc gọi về nhà.

“A lô?” Giọng nói nhẹ nhàng, học thức của Monica vang lên trong tai nó. Trong khoảnh khắc – chỉ một khoảnh khắc thôi — nó hình dung thấy cảnh nó thọc họng súng .30-.30 vào mũi mẹ nó rồi bóp cò, máu phụt ra.

“Con Todd đây thưa mẹ. Mẹ chuyển máy cho bố mau lên.”

Nó không dùng cách nói “thưa mẹ” nữa. Nó biết mẹ nó sẽ bắt được tín hiệu này nhanh hơn bất cứ thứ gì, và đúng là thế. “Sao vậy con? Có chuyện gì hả Todd?”

“Cho con nói chuyện với bố đã!”

“Nhưng có...”

Điện thoại lanh canh, lục cục. Nó nghe thấy tiếng mẹ trao đổi với bố. Todd chuẩn bị tinh thần.

“Là ông Denker bố ơi. Ông... hình như ông lên cơn đau tim. Con nghĩ là vậy.”

“Lạy Chúa!” Giọng bố nó nhỏ đi một chút, Todd nghe thấy bố báo tin cho mẹ. Đoạn ông nghe máy trở lại. “Ông cụ còn sống không? Theo như con nhận định?”

“Ông cụ còn sống. Tỉnh táo.

“Được rồi, tạ ơn Chúa vì điều đó. Con gọi cấp cứu đi.”

“Còn vừa gọi.”

“Hai-hai-hai phải không?”

“Dạ phải.”

“Tốt lắm. Tình hình ông tệ lắm không, theo như con thấy?”

“Con không biết nữa, bố ơi. Họ bảo xe cấp cứu sẽ đến sớm nhưng... con hơi sợ. Bố qua đây chờ với con được không?”

“Được chứ sao không. Cho bố bốn phút.”

Todd có thể nghe thấy mẹ nó nói gì đó khi bố cúp máy, ngắt kết nối. Todd gác máy.

Bốn phút.

Bốn phút để làm những gì còn sót. Bốn phút để nhớ nó đã quên mất điều gì. Mà nó có quên gì không nhỉ? Hay thần hồn nát thần tính thôi. Chúa ơi, nó ước nó không phải gọi cho bố. Nhưng đó là điều tự nhiên, phải không? Đúng rồi. Có điều tự nhiên nào mà nó chưa làm không? Điều gì đó...?

“Ôi, cái đồ đầu đất!” bất thình lình, nó than van rồi lao vào nhà bếp. Dussander tựa đầu lên bàn, mắt hé mở, đờ đẫn.

“Dussander!” Todd ré lên. Nó lắc Dussander thật mạnh khiến lão già rên rỉ. “Dậy ngay! Dậy ngay, lão già khốn nạn hôi hám kia!”

“Cái gì? Cấp cứu đến rồi à?”

“Lá thư! Bố tôi đang qua, sắp sửa tới rồi. Cái lá thư chết toi ấy đâu?”

“Hả... thư gì?”

“Ông bảo tôi ông nhận được lá thư quan trọng. Tôi nói...” Tim nó chùng xuống. “Tôi bảo nó từ nước ngoài... từ Đức. Chúa ơi!” Todd đưa tay vò đầu.

“Một lá thư.” Dussander chậm rãi ngẩng đầu lên đầy khó nhọc. Khuôn mặt đầy nếp nhăn của lão vàng vọt, trắng nhợt, môi thì xanh tím. “Từ Willi đi. Willi Frankel. Cháu... cháu Willi của ta.”

Todd nhìn đồng hồ và thấy chưa gì đã hai phút trôi qua kể từ lúc nó cúp máy. Bố nó sẽ không thể đi từ nhà nó đến nhà Dussander trong bốn phút, nhưng bố có thể lái chiếc Porsche ấy vù vù. Và vù. Thứ gì cũng đang vù vù lao đi. Vẫn có gì đó sai lệch ở đây; nó cảm nhận được như thế. Nhưng không có thời gian để dừng lại tìm cho ra cái lấn cấn ấy.

“Rồi, được, tôi đang đọc nó cho ông nghe thì ông hào hứng quá nên lên cơn đau tim. Tốt lắm. Nó ở đâu?”

Dussander ngẩn ra nhìn nó.

“Lá thư! Nó ở đâu?”

“Lá thư nào?” Dussander đờ đẫn hỏi, và tay của Todd chỉ muốn đưa lên bóp cổ lão quái vật già say xỉn này.

“Lá thư tôi đọc cho ông nghe! Lá thư từ Willi Will-liếc gì nhà ông đấy! Nó ở đâu?”

Cả hai trân trân nhìn mặt bàn như thể kỳ vọng lá thư sẽ hiện ra ở đó.

“Trên lầu,” mãi lúc sau Dussander mới đáp. “Tìm trong tủ của ta. Ngăn kéo thứ ba. Ở dưới đáy ngăn kéo có một hộp gỗ nhỏ. Cậu sẽ phải đập vỡ nó ra. Ta làm mất chìa khóa từ rất lâu rồi. Có những lá thư một người bạn ta gửi từ ngày xưa. Không lá nào có ký tên hay ghi ngày tháng gì cả. Tất cả viết bằng tiếng Đức. Một hay hai trang sẽ có tác dụng ngụy trang hữu hiệu. Nếu cậu nhanh chân lên...”

“Ông bị điên hả?” Todd nổi đóa. “Tôi có biết tiếng Đức đâu! Tôi đọc thư tiếng Đức cho ông bằng niềm tin à, lão già đần độn kia?”

“Chứ việc gì Willi phải viết thư cho ta bằng tiếng Anh?” Dussander phản pháo yếu ớt. “Nếu cậu đọc cho ta nghe lá thư bằng tiếng Đức, ta sẽ hiểu nội dung ngay cả khi cậu không hiểu. Tất nhiên cách phát âm của cậu sai bét, nhưng ta vẫn sẽ...”

Dussander nói đúng – lại đúng thêm một lần nữa, và Todd không đợi nghe thêm. Dù vừa lên cơn đau tim, lão già vẫn đi trước một bước. Todd chạy dọc hành lang đến chỗ cầu thang, khựng lại đứng trước cửa chính để đảm bảo chiếc xe Porsche của bố nó không bất thình lình chạy tới trước cửa. Đúng là không có, nhưng đồng hồ của Todd cho nó biết thời gian càng lúc càng ngặt nghèo ra sao; đến giờ đã năm phút trôi qua.

Nó sải chân một lần hai bậc cầu thang rồi lao vào phòng ngủ của Dussander. Trước giờ nó chưa lên đây lần nào, thậm chí cũng chẳng tò mò, và trong một khắc, nó chỉ điên cuồng đưa mắt nhìn quanh lãnh địa lạ lẫm này. Đoạn nó trông thấy chiếc tủ, một sản phẩm rẻ tiền được thiết kế theo phong cách bố nó đặt tên là Mô đen Cửa hàng Giảm giá. Khuỵu gối trước tủ, nó giật ngăn kéo thứ ba ra. Ngăn kéo lòi ra được một nửa, lọc xọc hai bên trong rãnh rồi kẹt cứng ngắc.

“Mẹ kiếp, thứ chết toi nhà mày,” nó lầm bầm. Mặt nó xanh như tàu lá, chỉ có vài chấm đỏ sậm bừng lên hai bên má cùng đôi mắt xanh trông đen đúa chẳng khác nào mây giông Đại Tây Dương. “Mẹ kiếp, tiên sư nhà mày, ra đây cho tao!”

Nó giật mạnh đến độ cả cái tủ nghiêng ngả ra trước, suýt chút nữa đổ sầm lên người nó nhưng may sao đã lấy lại thăng bằng. Ngăn kéo lao ra ngoài, rơi vào lòng Todd. Nào vớ, quần lót và khăn mùi xoa vương vãi xung quanh. Nó lục lọi tìm đồ đạc vẫn còn bên trong ngăn kéo rồi tìm được một chiếc hộp gỗ chiều dài nhỉnh hơn 20 xen ti mét và sâu chừng 7 xen ti mét. Nó thử kéo nắp lên nhưng không được. Nó đã bị khóa, giống như Dussander đã nói. Đêm nay, chẳng có thứ gì là miễn phí.

Nó nhét quần áo rơi ra vào trong ngăn kéo rồi tống nó vào lỗ hình chữ nhật. Ngăn kéo lại bị kẹt. Todd lúi húi lôi nó ra, kéo tới đẩy lui, mồ hôi nhễ nhại trên mặt. Loay hoay một hồi nó mới có thể đóng ngăn kéo. Nó cầm cái hộp đứng dậy. Bao nhiêu phút trôi qua rồi nhỉ?

Giường của Dussander là loại có chân giường, Todd bèn dồn hết sức bình sinh đập mặt bị khóa của hộp lên cột giường, toe toét cười vì choáng váng trước cơn đau rung động trong tay, chạy thẳng tới khuỷu tay. Nó nhìn đồng hồ. Khóa trông có vẻ sứt mẻ nhưng vẫn không ăn thua. Nó đập cái hộp xuống chân giường thêm lần nữa, lần này dồn lực còn mạnh hơn, mặc kệ cơn đau. Một mảng gỗ văng ra từ chân giường, thế mà ổ khóa vẫn trơ trơ. Todd ré lên cười khe khẽ rồi mang cái hộp đến đầu bên kia tường. Lần này, nó giơ hộp lên trên đầu rồi dồn hết sức ném nó xuống dưới đất. Đến lúc ấy, ổ khóa mới chịu tan tành.

Nó đang mở nắp ra thì đèn pha quét qua cửa sổ nhà Dussander.

Nó vội vàng lục lọi trong hộp. Bưu thiếp. Mặt dây chuyền hình trái tim đựng ảnh. Một bức hình nhàu nhĩ chụp người phụ nữ chỉ vận trên người nịt tất diềm đen. Một cái ví cũ. Vài bộ thẻ căn cước. Một vỏ bao hộ chiếu bằng da trống không. Dưới cùng là các lá thư.

Ánh đèn sáng dần, và giờ thì nó đã có thể nghe thấy tiếng động cơ rất đặc trưng của chiếc xe Porsche. Tiếng xe to dần... rồi tắt.

Todd chộp lấy ba bưu phẩm gửi đường hàng không, cả hai mặt giấy đều nghìn nghịt chữ tiếng Đức rồi chạy ra khỏi phòng. Ra gần tới cầu thang, nó nhận ra mình đang để cái hộp vỡ trên giường Dussander. Nó vòng lại, chộp lấy hộp, mở ngăn kéo thứ ba ra.

Ngăn kéo lại kẹt, lần này gỗ cạ vào nhau phát lên tiếng ken két chắc nịch.

Bên ngoài, nó nghe thấy tiếng phanh khẩn cấp của chiếc Porsche đánh cạch, tiếng cửa ghế lái mở ra rồi đóng sầm lại.

Todd bất giác rên lên khe khẽ. Để cái hộp vào ngăn kéo xiêu vẹo, nó đứng dậy, dùng chân đạp thẳng một cú. Ngăn kéo đóng lại ngay ngắn. Nó đứng ngẩn ra chớp chớp mắt một chút rồi lao xuống sảnh. Nó guồng chân chạy xuống cầu thang. Đi được nửa đường, nó nghe thấy tiếng gót giày bố nó lạch cạch vội vã trên lối vào nhà Dussander. Todd nhảy qua tay vịn cầu thang, đáp xuống nhẹ nhàng rồi chạy vào bếp, những lá thư phấp phới trong tay,

Tiếng gõ cửa cốc cốc vang lên. “Todd? Todd, bố đây!”

Nó cũng đã nghe thấy tiếng xe cấp cứu vẳng lại từ đằng xa. Dussander đã rơi vào trạng thái nửa tỉnh nửa mê.

“Bố đợi con chút!” Todd la lớn.

Nó để thư lên bàn, trải chúng lộn xộn để làm ra vẻ thư bị vứt bừa xuống trong cơn hốt hoảng, đoạn nó quay lại hành lang, mở cửa cho bố vào.

“Ông cụ đâu rồi?” Dick Bowden hỏi, bước ngang qua Todd.

“Trong bếp ạ.”

“Con đã làm mọi điều rất đúng đắn, Todd ạ,” bố nó cất tiếng rồi ngượng ngùng ôm nó đầy vụng về.

“Con chỉ mong là con nhớ tất cả các chi tiết,” Todd khiêm tốn nói rồi đi theo bố xuống hành lang, bước vào trong bếp.

Trong lúc vội vã đưa Dussander ra khỏi nhà, sự hiện diện của lá thư gần như bị quên bẵng. Bố của Todd cầm nó lên xem qua rồi lại bỏ xuống khi nhân viên y tế khiêng cáng bước vào. Todd và bố đi theo xe cấp cứu, lời tường trình của nó về chuyện xảy ra được viên bác sĩ phụ trách ca của Dussander chấp nhận không chút thắc mắc. Suy cho cùng, “ông Denker” cũng đã tám mươi tuổi rồi, mà thói quen của ông cũng chẳng tốt lành cho lắm. Bác sĩ cũng khen ngợi qua loa việc nó đã suy nghĩ và hành động nhanh nhẹn. Todd cảm ơn ông với vẻ mệt mỏi rồi hỏi bố hai người bọn họ có thể về nhà được chưa.

Trên đường về nhà, Dick một lần nữa nhắc lại anh tự hào ra sao về con mình. Todd nghe tai này mà lọt tai kia. Tâm trí nó lại vẩn vơ nghĩ về khẩu .30-.30.

18

Hôm đó cũng là ngày Morris Heisel gãy lưng.

Morris không hề dự tính đến việc gãy lưng; ông chỉ định đóng đinh cố định góc máng nước mưa phía tây nhà mình. Gãy lưng là điều có nằm mơ ông cũng không thể nào ngờ đến, không có nó, đời ông cũng đủ khổ cực trăm bề rồi, xin chân thành cảm ơn. Người vợ đầu tiên của ông qua đời ở tuổi hai mươi lăm, cả hai cô con gái của họ đều không giữ được mạng sống. Em trai ông thiệt mạng trong một tai nạn giao thông thảm khốc cách Disneyland không xa vào năm 1971. Bản thân Morris đã gần tuổi lục tuần, ông bị chứng viêm khớp đang trở nặng rất nhanh mà lại sớm. Ông còn nổi mụn cóc trên cả hai tay, chúng mọc nhanh đến độ bác sĩ vừa đốt đã tái phát. Ông còn hay bị đau nửa đầu, và mấy năm gần đây, cái tay Rogan nực cười cạnh nhà cứ hay gọi ông là “Lão mèo Morris.” Morris đã phải thốt lên với Lydia, người vợ sau của mình, không biết Morris có thích bị ông gọi là “Lão Trĩ Rogan” không nhỉ.

“Ông thôi đi, Morris,” những lúc ấy, Lydia sẽ trả lời như thế. “Người ta đùa mà ông có hiểu đâu, trước cũng thế, bây giờ cũng vậy, lắm lúc tôi lại tự hỏi sao tôi có thể kết hôn với người không có lấy một sợi dây thần kinh hài hước nào như ông nhỉ. Vợ chồng chúng tôi đi Las Vegas,” Lydia nói oang oang trong nhà bếp như thể đang phát biểu với một cử tọa vô hình mà chỉ một mình bà trông thấy, “chúng tôi trông thấy Buddy Hackett, thế mà ông Morris chẳng nhếch mép nổi một lần.”

Ngoài viêm khớp, mụn cóc và đau nửa đầu, Morris còn phải chịu đựng Lydia, bởi lạy Chúa lòng lành, tầm năm năm đổ lại, tức là kể từ ngày cắt bỏ tử cung, bà vợ nhà ông càng lúc càng càm ràm đến điếc lỗ tai. Vậy nên không bị gãy lưng thì ông cũng đã phải cắn răng chịu đủ kiếp nạn và trần ai rồi.

“Morris!” Lydia ré lên, bà bước ra cửa sau, vừa đi vừa chùi nước xà phòng lên khăn. “Morris, ông trèo xuống cái thang ấy ngay đi!”

“Cái gì?” Ông quay đầu để nghe thấy lời vợ nói. Ông đang đứng ngay sát bậc trên cùng của thang nhôm. Trên bậc thang có dán hình màu vàng chóe cảnh báo: NGUY HIỂM! RẤT DỄ MẤT THĂNG BẰNG TRÊN BẬC NÀY! Morris mang tạp dề thợ mộc có túi rất rộng đựng đầy đinh, túi kia đựng các dụng cụ công nghiệp. Mặt đất bên dưới thang hơi mấp mô, chiếc thang khẽ rung lắc khi ông cử động. Cổ ông nhức nhối với khúc dạo đầu đáng ghét cho cơn đau nửa đầu. Ông bực mình. “Cái gì?”

“Tôi bảo ông trèo xuống đi kẻo gãy lưng bây giờ.”

“Tôi làm gần xong rồi.”

“Ông đung đưa trên cái thang ấy cứ như ông đang ngồi trên thuyền, Morris. Xuống đây đi.”

“Làm xong tôi xuống!” ông gắt lên. “Bà cứ mặc kệ tôi!”

“Ông sẽ gãy lưng cho mà xem, bà buồn rầu nhắc lại rồi bước vào nhà.

Mười phút sau, đóng cây đinh cuối cùng vào máng nước, ông ngả ra sau tới mức suýt soát giữ được thăng bằng thì nghe thấy tiếng mèo kêu ngao ngao, theo sau là tiếng chó sủa ầm ĩ.

“Cái quái gì vậy…”

Ông nhìn quanh khiến thang rung lắc đầy đang ngại. Đúng lúc đó, con mèo mà họ nuôi – nó có tên là Cậu Bạn Trai, chứ không phải tên Morris – lồng lộn trong góc ga ra, lông xù lên sửng cổ, đôi mắt xanh lá long lên sòng sọc. Chú cún con giống Collie nhà Rogan đang gí sát sau lưng, lưỡi thè lè ra ngoài, dây cột kéo lê đằng sau.

Xem ra Cậu Bạn Trai không phải một con mèo mê tín, bởi nó chạy bên dưới cầu thang. Theo sau là con cún.

“Cẩn thận, cẩn thận, đám ngu ngốc kia!” Morris hét lên.

Bậc thang lắc lư. Con cún đập người vào thang. Thang đổ nhào, Morris cầm chung số phận, chỉ kịp rên rỉ đầy bàng hoàng. Đinh và các đồ nghề khác rơi ra khỏi tạp dề thợ mộc. Ông tiếp đất, nửa người đập xuống lối đi lát bê tông, cơn đau như hoạn nhói lên sau lưng. Ông cảm nhận rõ mồn một sống lưng mình gãy đánh rắc. Rồi thế gian trước mặt ông trở nên xám xịt suốt một lúc.

Khi mọi thứ hiện ra rõ ràng trở lại, ông vẫn đang nằm với nửa thân người trên lối xe chạy, xung quanh vương vãi đinh và đồ đạc. Lydia đang quỳ gối nhìn ông, bù lu bù loa. Ông hàng xóm Rogan cũng ở đó, mặt cắt không còn giọt máu.

“Tôi bảo ông rồi!” Lydia trách cứ. “Tôi bảo ông trèo xuống thang rồi mà! Giờ thì nhìn đi! Giờ thì ông nhìn đi!”

Morris thấy ông chẳng còn tâm trạng nào mà nhìn. Một cơn đau đến ngạt thở, giật thành từng nhịp siết lấy hông như thắt lưng, thế đã tệ rồi, nhưng đúng là họa vô đơn chí: ông không cảm thấy gì từ cái thắt lưng đau ấy trở xuống – hoàn toàn không cảm thấy gì.

“Than khóc để sau đi,” ông nói, giọng khản đặc. “Gọi bác sĩ hộ tôi.”

“Để tôi gọi,” Rogan đáp rồi chạy về nhà mình.

“Lydia,” Morris nói. Ông liếm môi.

“Gì thế? Gì thế, Morris?” Bà cúi người xuống ông, nước mắt giàn giụa xuống má ông. Ừ thì xúc động thật đấy, nhưng nó khiến ông nhíu mày, mà nhíu mày chỉ khiến cơn đau tồi tệ hơn.

“Lydia, tôi còn bị đau nửa đầu nữa chứ.”

“Ôi, khổ thân chồng tôi! Khốn khổ cho ông rồi, Morris! Nhưng tôi đã bảo ông..”

“Tôi đau đầu vì con chó nhà Lão Trĩ Rogan ấy sủa inh ỏi suốt đêm làm tôi không ngủ được. Hôm nay con chó ấy đuổi mèo nhà tôi rồi làm tôi ngã xuống cầu thang, tôi nghĩ tôi gãy lưng rồi.”

Lydia ré lên. Tiếng hét khiến đầu của Morris ong ong.

“Lydia,” ông nói, liếm môi thêm lần nữa.

“Gì vậy ông?”

“Tôi nghi ngờ điều này suốt nhiều năm rồi. Giờ tôi mới dám chắc.”

“Ông Morris tội nghiệp của tôi! Điều gì thế?”

“Trên đời này chẳng có Chúa,” Morris nói rồi ngất xỉu.

Họ đưa ông lên Santo Donato, bác sĩ cho biết ông sẽ không bao giờ đi lại được nữa, trong khi giờ này, bình thường ông đang ngồi ăn bữa tối dở tàn dở tệ của Lydia mới phải. Họ bó bột cả người ông lại. Người ta lấy mẫu máu và nước tiểu. Bác sĩ Kemmelman đã soi mắt ông, lấy búa cao su con con gõ lên đầu gối ông – nhưng chân ông không giật lên phản ứng. Lydia thường trực bên cạnh ông suốt khoảng thời gian đó, nước mắt giàn giụa, dùng hết cái khăn mùi xoa này đến khăn mùi xoa khác. Lydia, bình thường lúc này đang ở nhà dán mắt đọc Job, đi đâu cũng thủ sẵn xấp khăn bằng ren để lau mũi, trong trường hợp có thêm lý do để nước mắt tràn bờ đê. Bà gọi cho mẹ mình, mẹ bà bảo sẽ ghé qua sớm (“Tốt quá, Lydia ạ” — mặc dù nếu trên đời này có kẻ nào Morris ghét thậm ghét tệ thì đó chính là mẹ của Lydia). Bà cũng đã gọi cho giáo sĩ, ông ấy cũng sẽ ghé qua sớm (“Tốt quá, Lydia ạ” – dù năm năm nay, ông chưa một lần đặt chân vào giáo đường Do thái và cũng không chắc tên của giáo sĩ là gì). Bà gọi cho sếp của ông, và dù ông này không thể ghé qua đây sớm, ông ta gửi những lời đồng cảm và chia buồn sâu sắc nhất (“Tốt quá, Lydia ạ” – dù nếu có người nào được xếp vào cùng một hàng với mẹ của Lydia thì có chính là lão Frank Haskell ngu độn suốt ngày nhai xì gà ấy). Cuối cùng, họ cho Morris uống một viên Valium rồi đem Lydia ra khỏi phòng. Lát sau, Morris chìm vào giấc ngủ – không lo lắng, không đau nửa đầu, không mộng mị gì. Suy nghĩ cuối cùng của ông là nếu họ cứ cho ông uống viên thuốc màu xanh con con ấy, ông sẽ tiếp tục trèo lên thang rồi ngã gãy lưng lần nữa.

Khi ông tỉnh dậy – hoặc lấy lại ý thức, cách nói này có vẻ đúng hơn – bình minh vừa ló dạng, bệnh viện vắng lặng như tờ, Morris đoán có lẽ đây là thời khắc nó yên tĩnh đến thế. Ông cảm thấy rất bình tĩnh... gần như thanh tịnh. Ông không cảm thấy đau; cơ thể ông như được bảo bọc, nhẹ tựa lông hồng. Bao quanh giường ông là một đống dụng cụ, máy móc trông chẳng khác nào chuồng sóc – bao gồm các thanh inox, dây cáp chẳng và ròng rọc. Chân ông được treo cố định bằng dây cáp nối với dụng cụ này. Lưng ông hình như đang được lót bên dưới để nâng lên cho cong nhưng ông không rõ thứ dùng để lót là gì – ông chỉ có thể suy đoán từ góc nhìn hạn hẹp của mình.

Số phận nhiều người còn bi thảm hơn, ông tự nhủ. Trên thế gian này có những người khổ sở hơn nhiều. Ở Israel, người Palestin xuống tay với biết bao người nông dân chỉ vì họ phạm tội chính trị khi đi qua một thị trấn khác để xem phim. Người Israel chống lại sự bất công này bằng cách đánh bom người Palestin, giết nhầm trẻ em còn hơn bỏ sót những tay khủng bố. Nhiều người sống cuộc đời khổ hạnh hơn mình nhiều.. tất nhiên, tình hình này chẳng tốt lành gì, đừng hiểu sai, chỉ là trên đời còn nhiều người khốn khổ hơn.

Ông vận sức nhấc một tay lên – ông vẫn nhức đâu đó trong người nhưng chỉ ở mức độ nhẹ – và yếu ớt nắm tay giơ lên trước mắt. Đấy. Tay ông không sứt mẻ gì. Cánh tay cũng còn nguyên vẹn. Ừ thì ông không cảm thấy gì từ phần thắt lưng trở xuống, rồi sao? Trên đời này có những người bị liệt từ cổ trở xuống kia kìa. Có nhiều người còn bị bệnh phong. Có những người chết dần chết mòn bởi bệnh giang mai. Ngay lúc này, đâu đó trên thế giới, có thể có ai đó đang bước lên một chiếc máy bay chuẩn bị xảy ra tai nạn. Không, tình hình ông không tốt lành gì, nhưng trên đời có những điều kinh khủng hơn rất nhiều.

Và ngày xửa ngày xưa, cuộc sống là địa ngục trần gian chứ chẳng được như bây giờ.

Ông giơ tay trái lên. Tưởng chừng nó bồng bềnh, lìa khỏi thân xác, trước mắt ông – cánh tay của một ông lão gầy gò với cơ bắp đang dần tiêu biến. Khoác trên mình bộ đồ bệnh nhân tay ngắn nên ông vẫn có thể đọc được con số xăm bằng mực xanh đã phai trên cẳng tay. P499965214. Có những thứ tệ hơn rất nhiều, phải, tệ hơn bội phần so với việc ngã từ trên thang gấp ở căn nhà ngoài ngoại ô, gãy lưng, được đưa vào một bệnh viện tuyến trên sạch sẽ, vô trùng, được cho uống một viên Valium đảm bảo sẽ cầm chân rắc rối.

Nào là buồng tắm, chúng tệ hơn nhiều. Ruth, người vợ đầu của ông, qua đời trong một buồng tắm dơ dáy của bọn chúng. Nào là những cái mương biến thành mồ chôn khổng lồ – giờ nhắm mắt lại, ông vẫn có thể trông thấy hàng người xếp dọc theo miệng mương, vẫn có thể nghe thấy tiếng súng trường bắn liên thanh, vẫn có thể nhớ cái cách họ đổ rạp xuống đất như những con rối chế tác vụng về. Nào là những lò hỏa thiêu, chúng cũng tệ hại hơn nhiều, những lò hỏa thiêu phả ra toàn bộ không gian thứ mùi ngòn ngọt của dân Do Thái cháy như những ngọn đuốc mà chẳng ai trông thấy. Những khuôn mặt méo mó vì kinh hãi của bạn bè, họ hàng ông… những khuôn mặt tan chảy tựa đèn cầy, những khuôn mặt có cảm tưởng đang tan chảy ngay trước mắt ta – héo hon, gầy mòn, da bọc xương. Rồi một ngày, họ ra đi. Đi đâu nhỉ? Ngọn lửa của đuốc đi đâu khi bị cơn gió lạnh thổi tắt? Lên thiên đường. Còn địa ngục? Ánh sáng trong đêm đen, ánh nến bập bùng trước gió. Khi Job ngã quỵ sau bao biến cố và lên tiếng thắc mắc, thì Chúa đã hỏi ông: Khi ta đặt nền trái đất thì người ở đâu? Nếu Morris Heisel là Job, ông sẽ đáp: Thế Người ở đâu khi Ruth của tôi lìa đời, Người đúng là kẻ nực cười, Người bảo tôi xem? Người đang bận xem đội Yankees đấu với đội Senators à? Nếu Người không biết cách quán xuyến công ăn việc làm của Người thì cuốn xéo khỏi tầm mắt tôi đi.

Phải, có những điều tệ hại gấp bội phần so với việc gãy lưng, ông không nghi ngờ gì chuyện đó. Nhưng Chúa kiểu gì lại để ông gãy lưng và bị liệt cả đời sau khi chứng kiến vợ con, bạn bè của mình ra đi?

Chẳng có Chúa, đời này chẳng có Chúa.

Giọt lệ rỉ ra từ khóe mắt ông, chầm chậm chảy xuống đầu, rồi xuống tai ông. Bên ngoài phòng bệnh có tiếng chuông kêu lên khe khẽ. Một người y tá mang giày đế kếp trắng kin kít bước đi trên sàn. Cửa phòng ông đang để ngỏ, trên bức tường đối diện của hành lang bên ngoài, ông có thể đọc được chữ SÓC TỈ, ông đoán cả tấm bảng để dòng chữ CHĂM SÓC TÍCH CỰC.

Trong phòng có ai đó cử động – tiếng ga trải giường sột soạt.

Nhúc nhích thật cẩn trọng, Morris quay đầu sang phải, xoay lưng lại với cửa. Ông thấy bên cạnh có bàn đầu gường, bên trên để bình nước. Trên bàn có hai nút gọi y tá. Nhìn thẳng tới trước là một giường bệnh khác, trên giường là một ông cụ trông có vẻ còn già nua và bệnh tật hơn Morris cảm thấy lúc này. Ông cụ không bị cố định vào bánh xe khổng lồ cho chuột chạy như Morris, nhưng bên cạnh giường ông là thiết bị truyền dịch, dưới chân là hộp điều khiển. Da của ông cụ trũng xuống, bủng beo. Nếp nhăn quanh miệng và mắt khắc khổ in hằn trên mặt. Tóc ông có màu trắng vàng, khô khốc, trơ như rơm rạ. Mi mắt mỏng tang bầm tím và bóng loáng, ngoài ra Morris trông thấy chiếc mũi to bị vỡ mao mạch, biểu hiện của người nghiện rượu lâu năm.

Morris quay đi... rồi quay lại nhìn. Khi ánh ban mai dần dần bừng sáng và bệnh viện thức giấc, một cảm giác hết sức lạ kỳ nhen nhóm trong ông, rằng ông biết bệnh nhân này. Có đúng không nhỉ? Ông cụ ấy áng chừng bảy mươi lăm đến tám mươi tuổi, và Morris dám chắc mình không quen ai già như thế – trừ mẹ của Lydia, một nỗi kinh hoàng mà lắm lúc Morris tưởng còn lớn tuổi hơn cả tượng nhân sự Sphinx, dù vẻ ngoài của bà ta giống y như tạc con quái thú ấy.

Có thể ông cụ này giống ai đó mà ông biết ngày xưa, thậm chí có thể từ trước khi ông đến Mỹ. Có thể là thế. Có thể không phải. Mà chuyện đó thì có gì quan trọng đâu kia chứ. Chưa kể, chẳng rõ vì lý do gì mà ký ức về trại tập trung, về Patin, lại ùa về vào tối hôm ấy, trong khi lúc nào, ông cũng cố gắng – và đa phần là thành công – chôn giấu những điều ấy?

Bỗng toàn thân ông nổi hết da gà, như thể ông vừa bước vào căn nhà ma trong tâm trí, nơi những thân người năm xưa khuấy động, nơi những hồn ma quá khứ dạo quanh. Lẽ nào là vậy, dù ông đang ở trong một bệnh viện sạch sẽ, dù ba mươi năm đã trôi qua sau khi tháng ngày đen tối ấy kết lại?

Ông quay khỏi ông cụ nằm trên giường bên kia, và chẳng mấy chốc, ông lại thấy buồn ngủ.

Tâm trí giở quẻ nên ngươi mới thấy ông cụ kia quen quen. Chỉ là tâm trí người đang cố sức bày trò mua vui, giúp người khuây khỏa theo cái cách nó từng mua vui cho ngươi khi còn ở...

Nhưng ông gạt phăng suy nghĩ ấy đi. Ông không cho phép bản thân nghĩ đến điều đó.

Dần chìm vào giấc ngủ, ông nhớ lại một điều ông từng khoe với Ruth (nhưng không bao giờ nói với Lydia; khoe khoang với Lydia chẳng được tích sự gì; bà ấy không như Ruth, lúc nào cũng nở nụ cười dịu dàng trước những lời ăn to nói lớn của ông): Tôi không bao giờ quên mặt ai. Và đây là cơ hội để xem bây giờ còn như vậy hay không. Nếu quả thực, trong quá khứ, ông từng biết người đàn ông nằm giường bên kia, có thể ông sẽ nhớ ra khi nào... và ở đâu.

Khi đã gần thiếp hẳn, trôi dạt tới lui giữa ranh giới của giấc ngủ, Morris chợt nghĩ: Có khi mình quen ông cụ trong trại tập trung.

Điều đó sẽ mỉa mai lắm đây – người ta hay gọi như thế là “trò giễu của Chúa.”

Mà Chúa nào kia chứ? Morris Heisel lại tự hỏi rồi ngủ thiếp đi.

19

Todd tốt nghiệp với thành tích đứng thứ hai trong khối, có lẽ là do điểm số bài thi lượng giác cuối kỳ mà nó ôn vào cái đêm Dussander lên cơn đau tim không được tốt. Điểm bài này kéo tổng điểm môn xuống còn 89, chỉ thiếu một điểm là đạt điểm trung bình A trừ.

Một tuần sau khi tốt nghiệp, gia đình Bowden đến thăm ông Denker ở bệnh viện tổng hợp Santo Donato. Todd cựa quậy như đỉa phải vôi suốt mười lăm phút hai bên nói qua nói lại những lời trao đổi sáo rỗng, những câu cảm ơn, ông-thấy-thế-nào-rồi, nên nó mừng rơn trong bụng khi bệnh nhân nằm ở giường bên kia gọi nó qua một lát.

“Mong cậu thứ lỗi cho tôi,” ông này nói với vẻ e ngại. Ông bị bó bột cả người, và vì lý do gì đó, ông được gắn vào một hệ thống ròng rọc và dây nhợ trên đầu. “Tên tôi là Morris Heisel. Tôi bị gãy lưng”

“Quả là tệ hại,” Todd trầm ngâm đáp.

“Úi, cậu bảo tệ hại kia đấy! Chàng thanh niên này quả là giỏi nói giảm nói tránh nhỉ!”

Todd rối rít xin lỗi, nhưng Heisel khoát tay, khẽ mỉm cười. Mặt ông nhợt nhạt, mệt mỏi, khuôn mặt của bất cứ ông cụ nào nằm bệnh viện đang phải đối diện với cuộc sống đầy những biến chuyển chóng mặt sắp tới — và hẳn nhiên, chỉ một phần nhỏ là tốt đẹp hơn. Todd thầm nhủ, theo cách đó, ông ấy và Dussander rất giống nhau.

“Không cần đâu,” Morris nói. “Không cần đáp lại câu nhận xét lỗ mãng. Cậu là người lạ kia mà. Người lạ có cần phải chịu những vấn đề của tôi không?”

“Người, không ai là đảo, không tự là một thể hoàn chỉnh.” Todd nói được nửa câu thì Morris phá lên cười.

“Cậu ấy trích dẫn thơ của Donne cho tôi nghe kìa! Cậu nhóc thông minh quá! Ông cụ cậu đến thăm có bị nặng lắm không?”

“Vâng, bác sĩ bảo tính ra ông cụ hồi phục tốt so với tuổi của mình. Ông ấy tám mươi rồi.”

“Già thế kia à!” Morris cảm thán. “Ông ấy không trò chuyện nhiều với tôi. Nhưng từ những gì ông ấy nói, tôi đoán ông ấy cũng nhập tịch. Giống tôi. Tôi vốn là người Ba Lan. Ý tôi là gốc gác của tôi. Quê tôi ở Radom.”

“Vậy ạ?” Todd lịch sự đáp.

“Phải. Cậu có biết người ta gọi nắp cống màu vàng ở Radom là gì không?”

“Không ạ,” Todd nở nụ cười.

“Là Howard Johnsons,”[42E] Morris bảo rồi phá lên cười. Todd cũng cười ha hả. Dussander liếc nhìn bọn họ, giật mình trước âm thanh rôm rả và hơi cau mày. Đoạn Monica nói gì đó, lão lại quay sang nhìn cô.

“Thế ông cụ ấy cũng nhập tịch à?”

“À, vâng” Todd đáp. “Ông cụ đến từ Đức. Essen. Ông có biết thị trấn ấy không?”

“Không” Morris đáp, “nhưng ta từng đến Đức một lần. Không biết ông cụ ngày trước có tham chiến không?”

“Cháu cũng không rõ ạ,” đôi mắt của Todd nhìn về xa xăm.

“Không à? Chà, không sao hết. Cuộc chiến cũng lùi về dĩ vãng rồi. Căn cứ theo hiến pháp, trong ba năm nữa thôi, những người chào đời ở đất nước này sau khi cuộc chiến ấy kết thúc sẽ đủ tư cách trở thành tổng thống – tổng thống đấy! Với bọn họ, chắc chẳng có gì khác biệt giữa Kỳ diệu Dunkirk và hành trình Hannibal đưa voi chiến vượt dãy Alps.”

“Ông có tham chiến không?” Todd hỏi.

“Ta nghĩ nói theo một cách nào đó thì là có. Cậu quả là người tốt khi thăm nom ông cụ già như vậy... hai ông cụ mới đúng, tính cả tôi nữa.”

Todd mỉm cười bẽn lẽn.

“Tôi mệt rồi,” Morris nói. “Chắc tôi chợp mắt một chút.”

“Mong ông sớm bình phục,” Todd chúc.

Morris gật đầu, mỉm cười rồi nhắm mắt. Todd quay lại giường của Dussander, lúc ấy bố mẹ nó cũng sắp sửa ra về – bố nó cứ liếc nhìn đồng hồ rồi thẳng ruột ngựa thốt lên đã trễ đến thế này rồi.

Hai hôm sau, Todd quay lại bệnh viện một mình. Lần này, Morris Heisel, toàn thân bất toại do bó bột, đang ngủ say ở giường bên kia.

“Cậu làm tốt lắm,” Dussander khẽ nói. “Lúc sau, cậu có trở lại căn nhà không?”

“Có. Tôi đốt lá thư chết toi ấy rồi. Tôi không nghĩ có ai thèm quan tâm đến lá thư ấy đâu, với lại tôi sợ... tôi không biết nữa.” Nó nhún vai, không tài nào mở miệng nói với Dussander nó gần như bị thần hồn nát thần tính về lá thư ấy – nó cứ sợ nhỡ may có ai đó biết tiếng Đức lang thang vào căn nhà, để ý những điều được nhắc đến trong lá thư đã là chuyện của mười, hay thậm chí hai mươi năm trước.

“Lần sau tới, tuồn cho ta thứ gì để uống nhé,” Dussander nói. “Ta nhận ra ta không nhớ nhung gì thuốc lá, nhưng…”

“Tôi sẽ không quay lại đây đâu,” Todd thẳng đuột. “Không bao giờ. Kết thúc rồi. Chúng ta sạch nợ.”

“Sạch nợ.” Dussander đan tay trên ngực rồi mỉm cười. Nụ cười chẳng hề dịu dàng... nhưng có lẽ Dussander chỉ làm được như vậy là hết mức. “Ta tưởng trong dự trù cả rồi. Họ sắp sửa cho ta ra hỏi nghĩa địa này vào tuần sau... hoặc chí ít là họ hứa như thế. Bác sĩ bảo ra còn vài năm lận lưng nữa. Ta hỏi bao nhiêu năm nhưng ông ấy chỉ cười thôi. Ta đồ rằng như thế là chưa tới ba năm, có khi không nổi hai năm ấy chứ. Song biết đâu ta lại có thể tạo bất ngờ cho ông ấy.”

Todd không nói gì.

“Nhưng ta nói riêng với cậu điều này, nhóc ạ, ta chẳng còn nuôi hy vọng thấy được giờ phút chuyển giao của thế kỷ nữa rồi.”

“Tôi muốn hỏi ông vài điều,” Todd nói, nhìn lão thật lung. “Đó là lý do hôm nay tôi đến đây. Tôi muốn hỏi ông về một điều ông từng nói.”

Todd liếc ra sau vai về phía bệnh nhân nằm ở giường bên kia, đoạn kéo ghế lại gần giường của Dussander. Nó có thể ngửi thấy mùi của Dussander, khô khốc như căn phòng Ai Cập trong viện bảo tàng.

“Hỏi đi.”

“Gã lang thang ấy. Ông bảo tôi cũng đã có kinh nghiệm. Kinh nghiệm trực tiếp. Ý ông là sao?”

Nụ cười của Dussander rộng mở chút đỉnh. “Ta có đọc báo mà nhóc. Người già khi nào cũng đọc báo, nhưng không đọc theo kiểu thế hệ trẻ đọc bây giờ. Cậu có biết rằng chim ó hay tụ họp về cuối đường băng của một số sân bay ở Nam Mỹ khi gió thổi tạt ngang quá mạnh không? Đó là cách người già đọc báo đấy. Một tháng trước, trên tờ báo Chủ nhật có đăng một bài viết. Không phải bài báo trên trang nhất, vì chẳng ai quan tâm đến những tên vô gia cư nghiện rượu nhiều đến mức đưa bọn chúng lên trang nhất cả, nhưng nó là bài báo chính trong chuyên mục đặc biệt, mang tên LIỆU CÓ KẺ ĐANG RÌNH RẬP NGƯỜI VÔ GIA CƯ Ở SANTO DONATO? Ngôn từ gây sốc. Hình ảnh bạo lực. Người Mỹ các cậu nổi tiếng thứ này mà.”

Tay của Todd nắm chặt thành nắm đấm, giấu đi móng tay nham nhở. Nó không bao giờ đọc báo Chủ nhật, thời gian đó được nó tận dụng vào những việc quan trọng hơn. Tất nhiên, suốt một tuần sau những cuộc phiêu lưu mạo hiểm nho nhỏ, nó kiểm tra báo chí hằng ngày, và không có tay lang thang nào bị nó xử lý từng lên quá trang ba chứ đừng nói. Nên việc có kẻ liên kết được chuỗi sự kiện đằng sau lưng nó khiến nó phẫn nộ.

“Câu chuyện nhắc tới vài vụ sát hại, những vụ giết người cực kỳ man rợ. Chém bằng dao, đập bằng búa. Tay tác giả mô tả bằng cụm từ Man rợ chẳng khác nào cầm thú, nhưng cậu còn lạ gì cánh lều báo. Tác giả bài báo tệ lậu ấy công nhận tỷ lệ chết của những số phận không may ấy rất cao, và rằng những năm qua, Santo Donato cũng có rất nhiều người rơi vào cảnh khốn cùng. Hằng năm, không phải tất cả những người này đều chết một cách bình thường hoặc chết vì những thói quen xấu. Sát hại là chuyện chẳng hiếm hoi gì cho cam. Nhưng trong hầu hết các trường hợp, thủ phạm cũng là hạng người tha hóa chung tầng lớp với nạn nhân, động cơ phát sinh do lời qua tiếng lại khi đánh bài ăn tiền hoặc vì chai rượu nho xạ. Kẻ giết người thường vui vẻ nhận tội vì hắn rất ăn năn hối lỗi.

“Nhưng những vụ giết người gần đây lại chưa được phá. Theo như suy nghĩ của tên lều báo này, hoặc bất cứ thứ gì vụt qua đầu hắn, một điều thậm chí còn đáng ngại hơn là mấy năm đổ lại đây, tỷ lệ mất tích rất cao. Tất nhiên, hắn ta một lần nữa công nhận, những nạn nhân này chẳng khác nào ma cà bông thời hiện đại. Chúng rày đây mai đó. Nhưng một số lại lên đường rong ruổi trong khi chưa nhận trợ cấp hoặc lương lao động theo ngày từ Spell O’ Work, vốn chỉ trả lương vào thứ Sáu. Tay nhà báo đặt ra câu hỏi, phải chăng một vài người trong số chúng là nạn nhân của Sát thủ Lang thang mà tác giả vừa đề cập đến? Những nạn nhân hiện còn đang mất tích? Ú òa!”

Dussander phẩy tay trong không trung như giũ bỏ hoàn toàn trách nhiệm.

“Dĩ nhiên bài báo chỉ gây sốc là chính. Cho người đọc chút sợ hãi thư thái vào sáng Chủ nhật. Hắn ta nhắc lại những kẻ sát nhân khét tiếng ngày xưa, hơi nhàm tai nhưng vẫn hữu dụng – Sát nhân chặt người Cleveland, Hoàng Đạo sát nhân, Ông X bí ẩn sát hại Đóa Thược Dược Đen, Jack Gót chân lò xo. Mấy lời vớ vẩn. Nhưng nó khiến ta suy nghĩ. Một ông già biết làm gì ngoài suy nghĩ khi bạn cũ không đến chơi nhà nữa?”

Todd nhún vai.

“Ta đã nghĩ: ‘Nếu ta muốn giúp cái tay lều báo đáng ghét này, tất nhiên trời có sập ta cũng chẳng làm thế, ta có thể giải thích một số vụ mất tích. Không phải những xác chết bị đâm chém hay bổ bằng búa cho chết, không phải chúng, cầu Chúa cho những linh hồn xỉn quắc cần câu ấy, nhưng ta có lời giải cho một số vụ biến mất. Vì chí ít một vài gã lang thang biến mất ấy nằm trong hầm rượu nhà ta.”

“Có bao nhiêu dưới đó?” Todd hạ giọng hỏi.

“Sáu,” Dussander bình thản đáp. “Đếm cả kẻ cậu giúp ta xử lý thì là sáu.”

“Ông mất trí thật rồi,” Todd nói. Lớp da dưới mắt nó đã chuyển sang màu trắng bóng. “Ông đem não mình cho chó gặm rồi.”

“Đem não cho chó gặm.’ Cách nói này thi vị quá! Có lẽ cậu nói đúng! Nhưng rồi ta tự nhủ: ‘Tên nhà báo bao đồng này muốn gán những vụ giết người và những vụ mất tích vào một thủ phạm – Sát nhân Lang thang trong giả thuyết của hắn. Nhưng ta nghĩ có khi tình hình không phải thế.

“Và rồi ta thầm nhủ: “Ta có biết ai có thể gây ra những điều như thế không nhỉ? Một người phải chịu đựng những căng thẳng giống ta mấy năm vừa qua. Một người cũng đã lắng nghe những hồn ma xưa cũ rung dây xích lanh canh? Và câu trả lời là có. Ta biết cậu, nhóc ạ.”

“Tôi chưa giết người bao giờ.”

Hình ảnh xuất hiện trong đầu nó không phải những kẻ lang thang; bọn chúng không phải người, chúng chẳng còn tư cách làm người nữa. Hình ảnh hiện lên là cảnh nó lom khom đằng sau thân cây chết, nhìn qua ống kính ngắm xa của khẩu súng .30-.30, tâm bắn dán vào thái dương của người đàn ông có bộ râu lôi thôi, bẩn thỉu lái chiếc xe bán tải Brat.

“Có thể là không” Dussander đồng tình đầy thân thiện. “Thế mà đêm ấy, cậu xử lý trơn tru ra phết. Ta nghĩ cậu bất ngờ nhưng đa phần là vì tức giận khi bị lão già hom hem kéo vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Ta nói có sai không?”

“Không, ông nói không sai,” Todd nói. “Tôi bực mình với ông, đến giờ vẫn bực. Tôi xử lý cho ông vì trong hộp ký gửi an toàn của mình, ông giữ một thứ có thể hủy hoại cuộc đời tôi.”

“Không, ta không có.”

“Cái gì? Ông nói gì vậy hả?”

“Nó cũng chỉ là lời bịa đặt như ‘lá thư trao cho người bạn của cậu mà thôi. Cậu chưa bao giờ viết lá thư nào như thế, cũng chẳng có người bạn nào như vậy, còn ta, ta chưa bao giờ viết lời nào về... sự kết giao của hai chúng ta, ta dùng từ này có được không nhỉ? Giờ thì ta lật hết bài lên rồi đấy. Cậu cứu mạng của ta. Mặc kệ cậu làm vậy chỉ để bảo vệ bản thân; điều đó không thay đổi việc cậu đã hành động nhanh nhẹn và hiệu quả ra sao. Ta không làm hại cậu được, nhóc ạ. Ta bộc bạch với cậu như thế. Trải qua cảnh thập tử nhất sinh, ta rất sợ, nhưng nỗi sợ không khủng khiếp như ta tưởng. Không có giấy tờ gì. Như cậu nói: chúng ta sạch nợ.”

Todd mỉm cười: hàng môi vặn vẹo nhếch lên đầy kỳ dị. Tia sáng lạ lùng, nhạo báng nhảy múa, phất phơ trong mắt nó.

“Herr Dussander,” nó cất tiếng, “giá mà tôi có thể tin điều đó.”

Tối đấy, Todd đi xuống triền dốc trông ra xa lộ, trèo qua thân cây chết rồi ngồi lên đó. Trời vừa chuyển nhá nhem. Tiết trời tối ấm áp. Đèn pha ô tô cắt qua chạng vạng tạo thành chuỗi hoa cúc vàng thật dài.

Không có giấy tờ gì.

Phải đến cuộc thảo luận sau đó, nó mới hiểu được toàn bộ tình thế hoàn toàn không thể vãn hồi ra sao. Dussander đề nghị Todd lục tìm trong nhà xem có chìa khóa hộp ký gửi an toàn nào không, và nếu không tìm thấy thì chứng tỏ chẳng có hộp ký gửi an toàn, tức là chẳng có giấy tờ gì. Nhưng chìa khóa có thể được giấu ở bất cứ đâu – cất vào lon Crisco rồi đem chôn, hoặc cất vào hộp thiếc kẹo ngậm ho Sucrets, tuồn ra sau tấm bảng đã bị lỏng lẻo rồi đặt lại ngay ngắn; thậm chí biết đâu lão còn bắt xe đến San Diego rồi để nó đằng sau một hòn đá trên bức tường đá trang trí bao quanh khu vực môi trường sống của gấu. Todd nói tiếp, có khi Dussander đã vứt luôn chìa khóa rồi. Tại sao không kia chứ. Lão chỉ cần nó đúng một lần, lúc cất giấy tờ vào trong. Khi lão qua đời, người khác sẽ lấy nó ra.

Nghe tới đây, Dussander ngần ngừ gật đầu, nhưng sau phút trầm tư, lão đề nghị thêm phương án khác. Khi lão đủ sức để về nhà, lão sẽ cho thằng nhóc gọi từng ngân hàng ở Santo Donato. Nó sẽ nói với nhân viên ngân hàng rằng nó gọi cho ông nội. Nó sẽ kể lể ông nội tội nghiệp hai năm đổ lại đây lú lẫn khủng khiếp, ông đã đánh mất chìa khóa của hộp ký gửi an toàn. Tệ hơn nữa, ông còn không nhớ nổi hộp để ở ngân hàng nào. Họ có thể kiểm tra hồ sơ cho ông Arthur Denker, không có tên lót ở giữa không? Và khi Todd không thu được kết quả nào ở các ngân hàng trong thị trấn...

Nghe chưa hết, Todd đã một lần nữa lắc đầu. Thứ nhất, câu chuyện như thế chắc chắn sẽ gây nghi ngờ. Nội dung nghe quá trơn tru. Có thể họ sẽ nghi ngờ đây là lừa đảo và nhờ cảnh sát vào cuộc. Thậm chí, ngay cả khi tất cả bọn họ tin câu chuyện này cũng vô ích. Nếu trong số cả trăm ngân hàng ở Santo Donato không có ngân hàng nào giữ hộp mang tên Denker, điều đó không có nghĩa Dussander không thuê hộp ở San Diego, L.A. hay thị trấn nào đó ven ven.

Cuối cùng, Dussander bỏ cuộc.

“Cậu có mọi câu trả lời rồi, nhóc con. Tất cả nhưng còn sót một. Ta được lợi lộc gì khi nói dối cậu? Ta bịa ra câu chuyện này để bảo vệ chính mình khỏi cậu – động cơ vốn là thế. Giờ thì ta đang cố gắng gỡ rối. Cậu thấy ta thu lợi lộc gì từ việc đó không?”

Dussander khó nhọc dựng người dậy trên khuỷu tay.

“Vì lẽ đó, đến lúc này thì tại sao ta phải cần giấy tờ làm gì? Ta có thể hủy hoại đời cậu ngay trên chính chiếc giường bệnh này nếu ta muốn. Ta có thể mở miệng nói với bất cứ tay bác sĩ nào đi ngang qua, họ đều là dân Do Thái cả, tất cả bọn họ sẽ biết ta là ai, hoặc chỉ ít ta từng là ai. Nhưng ai lại đi làm trò đấy kia chứ? Cậu là một học sinh xuất sắc. Cậu có đường công danh sáng rõ trước mắt... trừ khi cậu bất cẩn với mấy tay lang thang ấy.”

Mặt của Todd đông cứng lại. “Tôi bảo ông…”

“Ta biết. Cậu chưa bao giờ nghe chuyện bọn chúng, chưa bao giờ chạm một cọng tóc trên quả đầu đầy vảy và chấy rận của chúng, tốt quá rồi, tốt lắm, Ta không nói gì thêm nữa. Chỉ trả lời ta một điều: việc gì ta phải nói dối về chuyện này? Cậu bảo chúng ta sạch nợ. Nhưng ta xin nói chúng ta chỉ có thể sạch nợ khi tin tưởng lẫn nhau.”

Lúc này đây, ngồi đằng sau thân cây khô trên triền đất chạy thẳng xuống xa lộ, nhìn những ánh đèn pha vô danh nối đuôi nhau biến mất đến vô cùng như chuỗi viên đạn đánh dấu bắn ra thật chậm, nó biết rất rõ nó đang sợ điều gì.

Dussander nói về lòng tin. Đó là điều khiến nó thấy sợ.

Việc Dussander âm ỉ trong lòng ngọn lửa căm ghét tuy nhỏ nhưng ghê gớm sâu, điều đó cũng khiến nó thấy sợ.

Nỗi căm ghét Todd Bowden, một cậu thanh niên trẻ, gọn gàng, tinh tươm, không một nếp nhăn; Todd Bowden, một cậu học sinh xuất sắc với cả cuộc đời xán lạn trải dài trước mặt.

Nhưng điều khiến nó sợ nhất là việc Dussander nhất quyết không gọi nó bằng tên.

Todd. Cái tên ấy có gì khó kia chứ, đối với một lão khọm già người Đức toàn sử dụng răng giả? Todd. Cái tên chỉ một âm tiết. Dễ phát âm. Đặt lưỡi áp vào vòm miệng, hạ hàm răng xuống một chút, buông lưỡi ra, và thế là xong. Vậy mà Dussander lúc nào cũng gọi nó là “nhóc”. Chỉ gọi bằng từ này. Khinh bỉ. Vô danh. Phải rồi, đúng vậy, là vô danh. Vô danh như một con số trong trại tập trung.

Có lẽ Dussander nói thật. Không, không phải có lẽ; khả năng rất cao là đằng khác. Nhưng những nỗi sợ vẫn cứ ở đó... kinh khủng nhất là việc Dussander nhất định không chịu gọi nó bằng tên.

Và cội rễ của mọi thứ nằm ở việc nó không thể dứt khoát ra một quyết định cứng rắn cuối cùng. Cội rễ của mọi thứ là sự thật thảm não: dù đã qua lại nhà Dussander bốn năm, nó vẫn không biết lão già ấy nghĩ gì trong đầu. Có lẽ suy cho cùng, nó chẳng phải học sinh xuất sắc cho lắm.

Xe và xe và xe. Tay nó ngứa ngáy, những muốn cầm khẩu súng. Nó có thể xử bao nhiêu? Ba? Sáu? Thậm chí mười ba? Bao nhiêu dặm thì đến Babylon?[43E]

Nó bứt rứt cựa quậy đầy khó chịu.

Nó đồ rằng chỉ có cái chết của Dussander mới nói lên sự thật cuối cùng. Chắc chỉ tầm năm năm tới, có khi còn sớm hơn. Ba tới năm... nghe như án tù. Todd Bowden, tòa tuyên án bị cáo ba tới năm vì tội kết giao với tội phạm chiến tranh. Ba tới năm chịu ác mộng và đổ mồ hôi lạnh.

Chẳng chóng thì chày, Dussander rồi cũng sẽ lìa đời. Và rồi công cuộc chờ đợi sẽ bắt đầu. Bụng quặn thắt mỗi lần điện thoại hoặc chuông cửa reo lên.

Nó không chắc nó chịu đựng được điều đó.

Tay nó ngứa ngáy, chỉ muốn cầm lấy khẩu súng, Todd nắm chặt tay, thụi cả hai nắm đấm vào bụng. Cơn đau nhói lên, nó cứ thế co tròn người như quả bóng, nằm quằn quại suốt trên đất, mỗi mím chặt thành tiếng thét câm lặng. Cơn đau thật khủng khiếp, nhưng nó gạt đi chuỗi suy nghĩ cứ diễu hành không ngưng nghỉ.

Chí ít cũng được một lúc.

20

Đối với Morris Heisel, ngày Chủ nhật ấy đầy những điều kỳ diệu.

Atlanta Braves, đội bóng chày ưa thích của ông, thắng đội Cincinnati Reds vốn hùng mạnh hai trận liên tiếp với tỷ số 7-1 và 8-0. Lydia, chỉ giỏi kênh kiệu bô bô rằng mình lúc nào cũng biết cách chăm sóc bản thân, với câu nói ưa thích là “Một lạng phòng bệnh bằng cả ký thuốc chữa,” trượt chân trên sàn bếp đang ướt nhà người bạn Janet nên bị trật hông. Bà đành phải nằm nhà. Tình hình không nghiêm trọng lắm, không hề, tạ ơn Chúa (Chúa gì không biết) vì điều đó, nhưng nó có nghĩa bà sẽ không thể đến thăm ông ít nhất hai ngày, có khi là bốn ngày.

Bốn ngày không có bóng dáng Lydia! Bốn ngày không phải nghe về việc bà ta đã cảnh báo ông thang bị lung lay ra sao, chưa kể, ông không biết lượng sức mà trèo cao đến mức nào. Bốn ngày không phải nghe bà ta rên rỉ trước giờ bà đã luôn nói thể nào con cún nhà Rogan cũng sẽ gây đau buồn cho họ khi nó cứ đuổi Cậu Bạn Trai kiểu đấy. Bốn ngày không phải chịu cảnh nghe Lydia lải nhải hỏi giờ thì ông có thấy may chưa khi bà suốt ngày nhắc ông nộp đơn bảo hiểm, chứ nếu không nhờ bà, giờ này chắc chắn họ đang trên đường đến nhà tế bần rồi. Bốn ngày không phải nghe Lydia lải nhải bao nhiêu người vẫn sống cuộc đời hoàn toàn bình thường – hay nói đúng hơn là gần như bình thường – dù bị liệt từ hông trở xuống; có sao đâu, mọi viện bảo tàng và phòng triển lãm trong thành phố đều có lối đi dành riêng cho xe lăn cũng như cầu thang, thậm chí còn có cả xe buýt đặc biệt. Sau hồi lảm nhảm ấy, Lydia sẽ mỉm cười đầy mạnh mẽ, để rồi òa lên khóc như mưa.

Morris dần thiếp đi, chợp mắt đầy khoan khoái vào chiều muộn.

Ông tỉnh giấc lúc 5 giờ rưỡi chiều. Ông cụ nằm chung phòng vẫn đang ngủ. Tuy vẫn chưa xác định được Denker, nhưng ông chắc chắn mình từng biết ông lão này một thời điểm nào đó trong quá khứ. Một đôi lần, ông hỏi chuyện về Denker nhưng chẳng hiểu lý do gì ngăn cản mà ông không đi quá những lời xã giao với ông này – thời tiết, trận động đất vừa qua, trận động đất sắp tới, và phải, tờ Guide nói Myron Floren sẽ quay lại với tư cách khách mời đặc biệt vào cuối tuần này trên chương trình Welk.

Morris tự nhủ ông còn giữ trong lòng vì nó cho tâm trí ông trò chơi để khuây khỏa, khi bị bó bột từ vai xuống tận hông, trò chơi cho tâm trí rất hữu dụng. Nếu có những cuộc thi nho nhỏ trong đầu, ta không phải bỏ ra nhiều thời gian suy nghĩ xem sắp tới sẽ ra sao dù suốt phần đời còn lại, ta sẽ tiểu thông qua ống thông đường tiểu.

Nếu ông huỵch toẹt hỏi thẳng Denker thì trò chơi tâm trí sẽ đi đến cái kết chóng vánh và không thỏa mãn. Họ sẽ giới hạn quá khứ của mình xuống trải nghiệm chung nào đó – một chuyến tàu hỏa, một chuyến đi thuyền, thậm chí là trại tập trung. Có khi Denker từng ở trong Patin cũng nên; ở đó có rất nhiều người Do Thái Đức.

Mặt khác, một y tá từng bảo với ông một, hai tuần nữa, chắc Denker sẽ được xuất viện. Nếu Morris không tìm ra lời giải trước lúc đó, ông sẽ tuyên bố thua trong trò chơi tâm trí này và hỏi thẳng ông cụ: Tôi bảo, tôi có cảm giác tôi biết ông...

Nhưng ông thừa nhận với bản thân, mọi chuyện không chỉ dừng lại ở đó. Trong cảm giác của ông âm thầm một thứ sóng dội đáng ghét, gợi cho ông nhớ đến câu chuyện “Chân khỉ” viết về những điều ước trở thành hiện thực do con tạo xoay vần theo những cách trớ trêu ma quỷ. Cặp vợ chồng già tình cờ sở hữu chân khỉ bèn ước có một trăm đô la, kết quả là họ nhận được số tiền phúng điếu khi đứa con trai duy nhất thiệt mạng trong một tai nạn khủng khiếp ở nhà máy. Đoạn người mẹ ước người con trở lại với họ. Chốc sau, hai vợ chồng nghe thấy tiếng chân lê bước trên lối đi rồi tiếng đập cửa. Người mẹ, vui sướng đến phát điên, hộc tốc chạy xuống cầu thang để mở cửa cho cậu con trai một của mình vào. Người cha, sợ hãi đến phát điên, mò mẫm trong bóng tối tìm chân khỉ, tìm ra xong, ông bèn ước con trai mình chết trở lại. Giây sau, người mẹ mở tung cánh cửa thì chẳng thấy gì ngoài hiên, trừ gió đêm lồng lộng thổi.

Theo cách nào đó, Morris cảm thấy có lẽ ông biết ông và Denker từng quen biết nhau ở đâu, nhưng điều ông “biết” ấy tựa người con trai của cặp vợ chồng già trong câu chuyện – đội mồ trở về, nhưng cậu con ấy không còn như trong ký ức của người mẹ nữa; mà trở về trong bộ dạng bị nghiền nát bấy và nham nhở do rơi vào cỗ máy đang quay tròn, nghiến kèn kẹt. Ông cảm thấy điều ông “biết” về Denker tựa hồ thứ thuộc về tiềm thức, nó đang đập cánh cửa chắn giữa tiềm thức trong tâm trí và phần hiểu biết, suy xét lý tính, đòi được vào... nhưng một phần khác trong ông lại đang cuống cuồng tìm kiếm cái chân khỉ, hoặc thứ mang giá trị tương đương về mặt tâm lý; tìm thứ bùa chú để điều ông “biết” không bao giờ bước qua cửa.

Giờ ông nhìn Denker, nhíu mày.

Denker, Denker. Tôi biết ông ở đâu vậy, ông Denker? Là ở Patin sao? Có phải đó là lý do tại sao tôi không muốn biết không? Nhưng chắc chắn là hai người cùng sống sót từ nỗi kinh hoàng chung như vậy chẳng việc gì phải sợ nhau. Tất nhiên, trừ khi...

Ông cau mày. Ông chợt cảm giác ông đã đến rất gần, vậy mà chân ông nhè đúng lúc này để râm ran, phá hỏng sự tập trung, làm ông bực mình. Nó cứ râm ran theo kiểu chân tay ta râm ran tê vì ta ngủ đè lên và giờ máu huyết mới dần lưu thông trở lại. Nếu không phải bó bột cả người, ông đã có thể ngồi dậy và gãi chân cho đến khi hết cơn râm ran thì thôi. Ông có thể...

Mắt của Morris trợn trừng lên.

Suốt một lúc lâu, ông nằm im hết cỡ, quên đi Lydia, quên đi Denker, quên đi Patin, quên đi tất tần tật ngoại trừ cảm giác râm ran dưới chân. Phải, cả hai chân, nhưng chân phải mạnh hơn. Khi cảm thấy râm ran như vậy, ta nói Chân tôi đi ngủ rồi[44E].

Nhưng tất nhiên, ý ông muốn nói ở đây là Chân tôi đang thức giấc.

Morris sờ soạng tìm nút gọi y bác sĩ. Ông cứ ấn hết lần này đến lần khác cho đến khi y tá đến nơi.

Y tá cố gắng gạt ý kiến ấy đi – trước giờ cô còn lạ gì những bệnh nhân ôm hy vọng kia chứ. Bác sĩ phụ trách bệnh nhân này hiện không có mặt trong bệnh viện, mà cô không muốn gọi về nhà của ông. Bác sĩ Kemmelman vốn khét tiếng nóng tính như lửa... nhất là khi bị gọi điện lúc ở nhà. Nhưng Morris không để cô gạt bỏ ý kiến ấy. Tính ông vốn dĩ hòa vi quý, nhưng giờ thì ông đã chuẩn bị tinh thần làm ầm lên; ông sẵn sàng om sòm tới cùng nếu cần. Đội Braves thắng hai trận. Lydia thì trật hông. Nhưng ai cũng biết chuyện may mắn thường đi theo bộ ba.

Cuối cùng, y tá quay lại cùng bác sĩ thực tập trẻ mang tên Timpnell với mái tóc trông như thể được một cậu nhóc cắt cỏ xén hộ bằng lưỡi dao cùn. Bác sĩ Timpnell rút con dao xếp Thụy Sĩ từ trong túi quần tr©We-love-ebookắng, bật ra tuốc nơ vít Phillips rồi rê dọc nó từ ngón bàn chân phải của Morris xuống tận gót chân. Chân ông không co quắp nhưng ngón chân có nhúc nhích – nhúc nhích rõ ràng và dứt khoát đến độ khó bỏ lỡ. Morris giàn giụa nước mắt.

Mặt trông có vẻ thất thần, Timpnell ngồi bên cạnh giường của ông rồi vỗ nhè nhẹ lên tay ông.

“Chuyện này thỉnh thoảng có xảy ra,” anh lên tiếng (chắc là rút ra từ bề dày kinh nghiệm thực tế kéo dài đâu đấy chừng sáu tháng là cùng). “Không bác sĩ nào có thể dự đoán điều đó, nhưng nó vẫn xảy ra. Và rõ ràng lần này, nó đã xảy đến với ông” ”

Morris gật đầu qua làn nước mắt.

“Có thể thấy ông không bị liệt hoàn toàn.” Timpnell vẫn đang khẽ vỗ lên tay ông. “Tuy nhiên, tôi sẽ không cố dự đoán ông sẽ hồi phục nhẹ, một phần hay hoàn toàn. Có lẽ bác sĩ Kemmelman cũng vậy. Tôi đoán ông sẽ phải tập vật lý trị liệu rất nhiều, và không phải bài tập nào cũng dễ chịu. Nhưng nó vẫn sẽ dễ chịu hơn việc... ông biết đấy.”

“Vâng,” Morris nói mà nước mắt vẫn không ngừng rơi. “Tôi biết. Tạ ơn Chúa!” Nhớ lại mình đã nói với Lydia trên đời này chẳng có Chúa, ông thấy máu nóng dâng lên mặt.

“Tôi sẽ báo tình hình cho bác sĩ Kemmelman,” Timpnell nói, vỗ tay Morris lần cuối rồi đứng dậy.

“Bác sĩ có thể gọi cho vợ tôi không?” Morris hỏi. Vì bỏ qua chuyện khóc như tận thế, siết tay chặt như gọng kìm, ông vẫn có chút cảm xúc dành cho bà. Thậm chí có thể đó là tình yêu, một thứ cảm xúc xem chừng không liên quan lắm đến việc thỉnh thoảng chỉ muốn bóp cổ đối phương.

“Vâng, tôi sẽ sắp xếp việc đó. Y tá, nhờ cô...”

“Tất nhiên rồi, thưa bác sĩ, y tá đáp, và Timpnell không tài nào ngăn được nụ cười.

“Cảm ơn,” Morris vừa rối rít vừa lấy khăn giấy Kleenex trong hộp giấy để trên bục đầu giường chùi mắt. “Cảm ơn mọi người rất nhiều.”

Timpnell ra khỏi phòng. Trong lúc họ trao đổi, ông Denker cũng đã thức giấc. Morris định xin lỗi vì đã làm ổn, hoặc vì đã bù lu bù loa, nhưng rồi ông quyết định làm như thể không cần thiết.

“Vậy là ông sắp được ăn mừng rồi nhỉ,” ông Denker cất tiếng.

“Để xem sao,” Morris nói, nhưng như Timpnell, ông cũng không thể kìm được nụ cười trên gương mặt. “Để xem sao.”

“Mọi thứ tự có cách giải quyết,” Denker bâng quơ đáp, đoạn dùng điều khiển từ xa bật ti vi lên. Hiện đang là 6 giờ kém 15 phút, họ xem đoạn cuối của chương trình Hee Haw. Theo sau là thời sự buổi tối. Thất nghiệp đang tăng cao. Lạm phát không quá tệ. Billy Carter đang suy tính chuyện dấn thân sang ngành bia. Một cuộc thăm dò dư luận mới của Gallup cho thấy nếu tổ chức bầu cử ngay lúc này, có bốn ứng cử viên đảng Cộng hòa có thể đánh bại Jimmy, anh trai của Billy. Có những rắc rối liên quan đến sắc tộc phát sinh sau khi xảy ra vụ sát hại đứa trẻ người da đen ở Miami. “Một đêm bạo lực,” phát thanh viên nhận xét. Gần nhà hơn, thi thể một người đàn ông không rõ danh tính đã được phát hiện trong một vườn cây gần Cao tốc 46, bị đâm và đánh đập tới chết.

Lydia gọi ngay trước 6 giờ 30. Bác sĩ Kemmelman đã gọi cho bà, và dựa trên báo cáo của bác sĩ thực tập, ông bày tỏ góc nhìn lạc quan một cách thận trọng. Lydia cũng vui mừng một cách thận trọng không kém. Bà hứa dù có mất mạng cũng sẽ ghé qua vào hôm sau. Morris nói ông thương bà. Tối nay, ông thương yêu tất thảy mọi người – Lydia, bác sĩ Timpnell với quả đầu Cắt cỏ, ông Denker, cả cô gái trẻ bé khay đồ ăn vào lúc Morris vừa cúp máy.

Bữa tối bao gồm thịt xay, khoai tây nghiền, cà rốt ăn chung với đậu, tráng miệng là một đĩa kem nhỏ. Tình nguyện viên y tế mang đồ ăn cho ông là Felice, một cô gái tóc vàng rụt có lẽ ở tuổi đôi mươi. Cô bé cũng đang có chuyện vui – bạn trai cô vừa được nhận vào IBM làm lập trình viên máy tính và đã chính thức ngỏ lời cầu hôn cô.

Với phong thái nhã nhặn mà các cô gái trẻ rất thích, ông Denker nhiệt thành bày tỏ niềm vui. “Ôi chà, thế thì tuyệt vời quá. Cháu phải ngồi xuống và kể với chúng ta từ đầu chí cuối. Kể tất tần tật. Cấm bỏ chữ nào.”

Felice đỏ mặt, mỉm cười và nói mình không thể làm thế. “Chúng cháu phải phục vụ nốt khu B và sau đó còn khu C nữa ạ. Ông xem, gì đi đã 6 giờ 30 rồi!”

“Vậy nhất định tối mai nhé. Chúng ta rất muốn nghe đấy... ông Heisel nhi?”

“Vâng, ông nói chuẩn,” Morris lẩm bẩm, nhưng tâm trí ông đang cách đó cả triệu ki lô mét.

(cháu phải ngồi xuống và kể với chúng ta từ đầu chí cuối)

Từng lời thốt lên đúng theo giọng điệu đùa bỡn này. Trước đây, ông từng nghe thấy rồi; không nghi ngờ gì điều đó. Nhưng Denker có phải là người nói ra không? Có phải ông ta không?

(kể tất tần tật)

Giọng nói của một người phong nhã. Một người có học thức. Nhưng trong giọng nói ấy hàm chứa đe dọa. Giấu vuốt che nanh. Phải.

Ở đâu vậy kìa?

(kể tất tần tật, cấm bỏ chữ nào.)

(? PATIN?)

Morris Heisel nhìn bữa ăn của mình. Ông Denker đã bắt đầu ăn với vẻ đầy hào hứng. Gặp gỡ Felice xong, tinh thần của ông có vẻ rất tốt – giống như những lần cậu thanh niên trẻ tóc vàng đến thăm ông.

“Đúng là cô bé ngoan,” Denker nói, lời nói hơi nghẹt lại do miệng đầy cà rốt và đậu.

“Ồ vâng…”

(cháu phải ngồi xuống)

“... ý ông là Felice đúng không. Cô bé ấy

(và kể với chúng ta từ đầu chí cuối.)

“hiền lành thật.”

(kể tất tần tật, cấm bỏ chữ nào.)

Ông nhìn xuống bữa tối của mình, chợt ký ức trong trại tập trung ùa về sau bao năm ngủ yên. Ban đầu, ta sẽ sống chết để được ăn một mẩu thịt, bất kể nó đầy giòi bọ hay mốc xanh mốc vàng ra sao. Nhưng sau một thời gian, cơn đói điên cuồng ấy biến mất, bụng ta nằm bên trong như hòn đá nhỏ xám xịt. Ta có cảm giác mình sẽ chẳng bao giờ thấy đói nữa.

Cho đến khi có kẻ bày thức ăn trước mắt ta.

(kể tất tần tật đi nào, anh bạn, cấm bỏ chữ nào, anh phải ngồi xuống và kể với bọn ta từ ĐẦẦẦUUUUU chí cuối.”)

Món ăn chính trên khay nhựa của Morris là thịt xay. Sao bỗng dưng nó lại làm ông nghĩ đến thịt cừu nhỉ? Không phải thịt cừu đã trưởng thành, hoặc dẻ sườn – thịt cừu trưởng thành dai nhách, dẻ sườn thường cứng ngắc, một người rụng hết răng, chỉ còn trơ lại chân răng có lẽ sẽ không ứa nước bọt trước hai loại thịt này. Không, món mà ông đang nghĩ đến lúc này là thịt cừu hầm béo ngậy, ngọt nước, đầy rau củ. Những loại rau củ ngon lành, mềm nhừ. Sao ông lại nghĩ đến thịt cừu hầm nhỉ? Tại sao, trừ khi...

Bất thình lình, cửa mở tung. Là Lydia với khuôn mặt ửng hồng nụ cười. Cắp nạng nhôm dưới nách, bà bước đi cà nhắc như người bạn Chester của Marshal Dillon. “Morris!” bà nói như hót. Đi theo sau, khuôn mặt trông cũng vui mừng hết sức là Emma Rogan nhà bên cạnh.

Ông Denker giật mình, đánh rơi nĩa. Khẽ lầm bầm chửi rủa, ông nhăn mặt nhặt nó lên từ dưới sàn.

“TUYỆT VỜI quá đi thôi!” Lydia thét lên đầy mừng rỡ. “Tôi gọi cho Emma, nhờ bà ấy chở tôi đến đây vào tối nay chứ không đợi đến mai, tôi mang nạng rồi bảo, ‘Em, nếu tôi không chịu nổi chút đau đớn này vì Morris thì tôi là thể loại vợ thế nào kia chứ? Chính miệng tôi đã nói những lời như thế, Emma nhỉ?”

Emma Rogan, có lẽ ý thức được việc con cún nhà mình đã góp sức không nhỏ trong tai nạn này, gật đầu hùa theo lia lịa.

“Thế là tôi gọi cho bệnh viện,” Lydia kể tiếp, vừa kể vừa cởi áo khoác và tìm một chỗ thoải mái để ngồi thăm lâu, “họ bảo đã quá giờ thăm bệnh nhưng họ cho trường hợp của tôi là ngoại lệ, có điều chúng tôi không được phép ở lại quá lâu vì sợ làm phiền đến ông Denker. Ông Denker này, chúng tôi không làm phiền ông chứ?”

“Không đâu, bà đừng ngại,” ông Denker nói đầy thông cảm.

“Bà ngồi đi, Emma, lấy ghế chỗ ông Denker kìa, ông ấy có dùng đâu. Nào, Morris, ông đừng ăn kem nữa, ông làm nó nhoe nhoét khắp người như con nít rồi. Không sao đâu, chẳng mấy chốc ông sẽ ngồi lại được thôi. Để tôi đút cho ông ăn. Ú òa, ú òa. Há thật to... há cả răng, há cả lợi... nhìn xem, dạ dày ơi, thức ăn tới đây!... Không, đừng nói gì cả, mẹ biết hết mà. Bà nhìn ông ấy mà xem, Emma, ông ấy rụng gần hết tóc, tôi cứ đinh ninh ông ấy sẽ không bao giờ đi lại được nữa. Là Chúa nhân từ. Tôi đã bảo ông ấy cái thang rung rinh lắm. Tôi nói, ‘Morris, ông trèo xuống ngay kẻo...”

Bà đút kem cho chồng, liên thiên nói không ngừng suốt một tiếng đồng hồ, và đến lúc bà ra về, chống nạng khập khiễng một cách đầy phô trương trong lúc Emma đỡ tay còn lại, suy nghĩ về món cừu hầm và những giọng nói vang vọng qua bao năm những điều cuối cùng hiện lên trong tâm trí của Morris Heisel. Ông mệt rã rời. Bảo rằng hôm nay là ngày bận rộn thì nói giảm nói tránh thái quá. Morris chìm sâu vào giấc ngủ.

Ông tỉnh giấc vào giữa 3 hay 4 giờ sáng với một tiếng thét kìm nén sau bờ môi mím chặt.

Giờ thì ông biết rồi. Ông biết chính xác ông quen bệnh nhân nằm giường bên kia khi nào và ở đâu. Có điều, ngày trước, tên của lão ta không phải làm Denker. Ô không, sai bét rồi.

Ông tỉnh dậy từ cơn ác mộng khủng khiếp nhất cuộc đời mình. Ai đó đã cho ông và Lydia cái chân khỉ, họ bèn ước có tiền. Thế rồi, chẳng rõ tại sao, một cậu bé giao thư khoác trên mình bộ đồng phục Đoàn Thanh niên Hitler lại có mặt trong phòng với họ. Cậu ta đưa cho Morris bức điện tín với nội dung: RẤT TIẾC PHẢI THÔNG BÁO VỚI ÔNG CON GÁI ÔNG ĐÃ CHẾT CHẤM TRẠI TẬP TRUNG PATIN CHẤM VÔ CÙNG THƯƠNG TIẾC TRƯỚC PHƯƠNG THỨC CUỐI CÙNG NÀY CHẤM LÁ THƯ CỦA SĨ QUAN CHỈ HUY SẮP TỚI SẼ GIẢI THÍCH TẤT CẢ CHO ÔNG, KHÔNG BỎ CHỮ NÀO CHẤM XIN HÃY NHẬN LẤY SÉC TRỊ GIÁ 100 REICHSMARK CHUYỂN VÀO NGÂN HÀNG NGÀY MAI CHẤM KÝ TÊN THỦ TƯỚNG ADOLF HITLER.

Lydia kêu lên thống thiết, và mặc dù chưa một lần gặp con của Morris, bà giơ cái chân khỉ lên cao rồi ước chúng sống dậy trở về. Căn phòng tối đen. Bỗng từ bên ngoài vẳng lại tiếng bàn chân kéo lê, lảo đảo.

Morris quỳ xuống gối, hai tay mò mẫm trong bóng tối thối hoằng mùi khói thuốc, mùi ga và mùi chết chóc. Ông tìm chân khỉ. Chỉ còn lại một điều ước. Nếu tìm ra được chân khỉ, ông có thể ước cho giấc mơ kinh hoàng này lùi xa. Ông sẽ không phải thấy cảnh con gái mình, ốm tong ốm teo như cò ma, hai mắt là hai lỗ sâu hoắm, dãy số in hằn trên cánh tay da bọc xương.

Gõ cốc cốc trên cửa.

Trong cơn ác mộng, ông hoảng hốt tìm kiếm chân khỉ nhưng tìm mãi chẳng thấy. Công cuộc tìm kiếm tưởng chừng kéo dài mấy năm trời. Và rồi, đằng sau ông, cánh cửa bị phá nát. Không, ông thầm nghĩ. Mình sẽ không nhìn. Mình sẽ nhắm mắt lại. Nếu cần, mình sẽ móc mắt ra chứ nhất quyết không nhìn.

Nhưng ông vẫn nhìn. Ông phải nhìn. Trong giấc mơ, tựa hồ có những bàn tay khổng lồ chộp lấy đầu ông rồi xoay nó lại.

Đứng ở cửa không phải con gái ông mà là Denker. Một Denker trẻ hơn rất nhiều, một Denker mặc bộ đồng phục Đức quốc xã SS trên người, mũ gắn huy hiệu đầu lâu xương chéo lệch sang bên một cách ngang tàn. Nút áo của hắn ta ánh lên lạnh lùng, giày bóng loáng sặc mùi chết chóc.

Hai tay hắn đang nhấc nồi thịt cừu hầm to tướng, sôi lục bục.

Và Denker trong giấc mơ đã nở nụ cười đen tối, ngọt ngào: Anh phải ngồi xuống và kể với chúng tôi từ đầu chí cuối – như bạn bè tâm tình, hein? Chúng tôi nghe nói có kẻ giấu vàng. Có kẻ trữ thuốc lá. Hai đêm trước, Schneibel không phải bị ngộ độc thức ăn, mà có bột thủy tinh trộn trong bữa tối. Đừng lấy vải thưa che mắt thánh mà giả và mình không biết gì. Anh biết TẤT CẢ kia mà. Nên kể tất tần tật đi. Cấm bỏ chữ nào.

Và trong bóng tối, ngửi mùi thịt hầm thơm đến mụ mị đầu óc, ông sẽ khai với bọn chúng tất tần tật. Dạ dày vốn chỉ là hòn đá xám xịt giờ lại biến thành con hổ đói. Ngôn từ không ngừng tuôn trào từ môi ông. Chúng ồng ộc xổ ra từ ông như tràng thuyết giáo vô nghĩa của kẻ mất trí, sự thật và bịa đặt trộn lẫn vào nhau.

Brodin dán nhẫn cưới của mẹ bắn dưới dái.

(“anh phải ngồi xuống”)

Laslo và lerman Dorksy đã bàn về việc hối lộ lính canh tháp số ba!

(“và kể với chúng tôi từ đầu chí cuối!”)

Chồng của Rachel Tannenbaum có thuốc lá, hắn ta đã cho tên lính đến sau Zeickert, cái tên có biệt danh Ăn Gỉ Mũi vì gã lúc nào cũng móc mũi rồi ngậm ngón tay vào mồm. Tannenbaum cho Ăn Gỉ Mũi một phần thuốc lá để gã không lấy bông tai ngọc trai của vợ hắn!

(“ồ vô lý quả chẳng có lý chút nào anh đang nhập nhằng hai câu chuyện khác nhau thì phải nhưng không hề gì chúng tôi chấp nhận anh nhập nhằng hai câu chuyện còn hơn bỏ hẳn một chuyện CẤM anh bỏ chữ nào!”)

Có một người điểm danh tên đứa con trai đã chết của mình để có hai khẩu phần ăn!

(“nói chúng tôi tên hắn đi”)

Tôi không biết tên nhưng tôi có thể chỉ hắn cho các ông làm ơn vâng tôi có thể chỉ mặt hắn tôi sẽ tôi sẽ tôi

(“kể với chúng tôi tất cả những gì anh biết đi”)

sẽ tôi sẽ tôi sẽ tôi sẽ tôi sẽ tôi sẽ tôi sẽ tôi

Đến đó, ông bơi lên lại vùng ý thức với tiếng thét nóng rẫy như lửa trong họng.

Run cầm cập đến độ không tự chủ nổi, ông nhìn dáng hình đang ngủ ở giường bên kia. Ông thất thần nhìn chằm chằm vào cái mồm đầy nếp nhăn, hõm vào của lão. Con hổ già rụng hết răng. Con voi già hoang dại đã mất một ngà, ngà còn lại thối rữa, lung lay trong lỗ. Con quái vật đã lẫn.

“Ôi Chúa ơi,” Morris Heisel thì thầm. Giọng ông cao vút, mỏng tang, chẳng ai nghe thấy ngoài bản thân ông. Hai dòng lệ lã chã rơi xuống má ông về phía tai. “Ôi lạy Chúa lòng lành, kẻ giết vợ và con gái con đang ngủ cùng phòng với con, Chúa ơi, ôi lạy Chúa lòng lành, hắn ta đang ở ngay trong căn phòng này cùng với con.”

Nước mắt cứ nghẹn ngào tuôn rơi – những giọt nước mắt của phẫn uất và kinh hoàng, nóng hổi, bỏng rát.

Ông run rẩy, mòn mỏi chờ đến khi trời sáng, tưởng chừng ban mai không bao giờ gõ cửa.

21

Hôm sau, thứ Hai, Todd dậy từ lúc 6 giờ sáng, lúc nó đang biếng nhác vọc món trứng bác vừa làm thì bố xuống lầu, vẫn khoác trên người áo choàng tắm trang trí bằng chữ viết lồng nhau và dép lê.

“Hừm,” bố ậm ừ trong họng chào Todd, đi ngang qua người nó đến tủ lạnh lấy nước ép cam.

Todd lầm bầm chào lại mà không ngẩng mặt lên khỏi cuốn sách, một cuốn trong sê ri kỳ bí Phân khu 87. Nó may mắn kiếm được công việc làm vườn vào mùa hè ở ngoài Pasadena. Khoảng cách này xa quá nên khó mà lái xe đi làm hằng ngày, giả sử bố mẹ sẵn lòng cho nó mượn xe vào mùa hè (có mà nằm mơ), nhưng bố nó đang đi thực địa ngay gần đấy, nên bố có thể thả Todd ở ngay trạm xe buýt trên đường đi rồi đón nó về ở cùng địa điểm ấy trên đường về. Todd đến là chán nản với sự sắp xếp này; nó không thích lái xe về nhà từ chỗ làm cùng bố, ghét thậm ghét tệ phải đi làm với bố vào buổi sáng. Buổi sáng là khoảng thời gian nó cảm thấy mình lõa lồ nhất, khi bức tường ngăn cách giữa nó và thứ nó có thể biến thành trở nên mỏng manh nhất. Đêm nào mơ thấy ác mộng, tâm trạng nó tệ hẳn đi, nhưng dù không mộng mị gì trong đêm, tâm trạng nó cũng chẳng khá khẩm hơn. Sáng hôm nọ, bất chợt nó hoảng hốt nhận ra, gần như kinh hoàng, rằng nó đã nghiêm túc nghĩ đến chuyện với tay qua cặp tài liệu của bố nó, chộp lấy tay lái chiếc Porsche cho chiếc xe xoay mòng mòng vào hai làn xe cao tốc, xén một vết cắt hủy diệt qua dòng xe đang trên đường đi làm.

“Con muốn ăn thêm trứng không, Todd-O?”

“Không ạ, cảm ơn bố.” Dick Bowden ăn trứng ốp la. Thế quái nào lại có thể ăn trứng ốp la nhỉ? Chiên trên bếp ga Jenn-Air trong hai phút, thế là xong. Và rồi thứ ta thu được trên đĩa là một con mắt chết khổng lồ bao phủ lớp màng đục, con mắt sẽ chảy ra máu màu cam nếu ta lấy nĩa chọc vào.

Nó đẩy đĩa trứng bác ra chỗ khác dù chỉ mới ăn được một hai miếng.

Bên ngoài, tờ báo buổi sáng rơi đánh bịch lên thềm.

Chiên ốp la xong, bố nó tắt bếp và bước đến bàn. “Sáng nay con không thấy đói à, Todd-O?”

Ông gọi tôi như vậy thêm một lần nữa đi, tôi sẽ cắm thẳng con dao vào cái mũi chết tiệt của ông đấy... Bố-O.”

“Bỗng dưng con không muốn ăn cho lắm.”

Dick nở nụ cười dạt dào tình thương với con trai; trên tai phải thằng bé vẫn còn sót lại một chấm kem cạo râu. “Betty Trask cắp mất cơn thèm ăn của con rồi à. Là thế đúng không”

“Dạ, chắc vậy quá.” Nó mệt mỏi mỉm cười, nụ cười tắt ngóm ngay khi bố nó bước từ quầy ăn sáng xuống bậc thang để lấy báo. Nếu tôi bảo đứa con gái ấy lăng loàn không thể tả thì ông có hết hồn không, Bố-O? Nếu tôi nói “À, nhân tiện, bố có biết con gái của ông Ray Trask – bạn tốt của bố là một trong những con ả điếm nhất cái xứ Santo Donato này không? Nếu người nó dẻo như cao su, khéo nó sẽ tự hôn chụt chụt thân dưới của nó đấy, Bố-O. Đứa con gái ấy suốt ngày chỉ nghĩ đến chuyện đó thôi. Đúng là đồ điếm đàng thối hoẵng. Cho nó hai hơi bột trắng là đêm ấy, nó phục vụ từ A đến Z. Không có bột trắng cũng không sao, nó vẫn sẵn sàng lên giường với tôi. Nếu không có đàn ông thì nó sẵn sàng chơi cả chó ấy chứ.” Sao hả Bố-O, nghe xong bố tỉnh ngủ không? Ngày mới hết hồn chim én không?

Nó hằn học đẩy những suy nghĩ ấy đi, dù nó thừa biết chúng sẽ vẫn lấp ló.

Bố nó trở lại với tờ báo trên tay. Todd liếc nhìn tít báo: CHUYỆN GIA NHẬN XÉT TÀU CON THOI SẼ KHÔNG BAY ĐƯỢC.

Dick ngồi xuống: “Betty đúng là một cô bé xinh xắn,” bố nó cất tiếng. “Con bé làm bố nhớ tới mẹ con lần đầu bố gặp mẹ.”

“Vậy ạ?”

“Vừa xinh... vừa trẻ trung... lại tràn trề nhựa sống...” Mắt của Dick Bowden trở nên mơ màng. Đoạn đôi mắt ấy sáng trở lại, tập trung vào con trai mình, vội chữa cháy. “Bố không bảo dung mạo của mẹ con không còn xinh đẹp nữa nhé. Nhưng ở cái tuổi ấy, nói sao nhỉ... các cô gái như tỏa thứ ánh sáng rực rỡ, có thể nói là thế. Ánh sáng ấy chỉ tồn tại một thời gian rồi biến mất.” Anh nhún vai rồi giở báo ra. “C’est la vie, chắc vậy.”

Nó là một con điếm khát tình. Có lẽ đó là lý do nó rực rỡ đấy.

“Con biết cách đối xử tốt với cô bé ấy chứ, Todd-O?” Như thường lệ, bố nó lật nhanh tờ báo để đến trang thể thao. “Có vồ vập quá không?”

“Mọi chuyện vẫn ổn, bố ạ.”

(nếu ông ấy không thôi ngay cho mình nhờ, mình sẽ, mình sẽ làm gì đó, hét ầm lên, hất cà phê vào mắt ông ấy mất.)

“Ray bảo con là một chàng trai rất tốt,” Dick bâng quơ nói. Cuối cùng cũng lật đến trang thể thao, bố nó chăm chú đọc. Bàn ăn sáng mãi mới được ban cho chút im lặng.

Betty Trask mê nó như điếu đổ ngay từ lần đầu tiên hai đứa nó hẹn hò. Nó đưa con bé đến một chỗ kín đáo trong vùng sau khi xem phim vì nó biết trình tự các bước vốn là thế; hai đứa nó sẽ trao đổi nước bọt cho nhau chừng nửa tiếng đồng hồ và có những chi tiết cần thiết để tám lại với bạn bè vào ngày hôm sau. Con bé sẽ đảo mắt rồi kể lể mình đã phải cản lại vì bạn trai cứ muốn tiến thêm – đúng là mệt mỏi với đám con trai thật đấy, và đừng bao giờ mong con bé lên giường ngay buổi hẹn đầu tiên, con bé không phải hạng gái như thế. Bạn bè con bé sẽ gật gù hùa theo rồi cả đám sẽ rồng rắn kéo nhau vào nhà vệ sinh nữ làm những trò chúng nó hay làm trong đó – dặm lại lớp trang điểm, hút Tampax hoặc những nhố gì đấy.

Còn một thằng con trai... chậc, ta phải sờ soạng. Chỉ ít ta phải đến được gôn hai và cố đạt đến gôn ba. Chung quy, tất cả chỉ xoay quanh hai chữ danh tiếng, danh tiếng mà thôi. Todd chẳng thèm quan tâm đến việc nó có nổi danh là nam tử hán đại trượng phu hay không; nó chỉ muốn có cái danh là người bình thường. Và chí ít, nếu ta không cố, thể nào chúng nó cũng đồn ầm lên. Mọi người sẽ bắt đầu nghi ngờ ta có bình thường hay không.

Vậy nên nó đưa đứa con gái lên đồi Jane, hôn hít, sờ ngực con bé, đi quá trớn một chút nếu con bé cho phép. Đến thế là xong. Đứa con gái sẽ ngăn nó lại, nó ra vẻ càu nhàu cự nự một chút gọi là, sau đó đưa con bé về nhà. Không việc gì phải lo ngày hôm sau, chúng nó xầm xì về mình trong nhà vệ sinh nữ. Không việc gì phải lo người khác sẽ nghĩ Todd Bowden không bình thường. Có điều...

Có điều Betty Trask đúng là hạng con gái lên giường ngay buổi hẹn đầu tiên. Đúng hơn là vào mọi buổi hẹn. Mọi lúc có thể.

Lần đầu tiên là khoảng một tháng trước khi lão phát xít chết toi kia lên cơn đau tim, Todd tự thấy nó hành sự khá tốt dù mới chân ướt chân ráo... có lẽ cũng giống như cầu thủ giao bóng trẻ tuổi sẽ làm tốt khi được lựa ra để ném trong trận đấu lớn nhất năm mà không báo trước. Chẳng có thời gian để lo nghĩ hay xoắn cả lên.

Trước đó, Todd luôn cảm nhận được khi nào một đứa con gái quyết định để bản thân mình bị cuốn theo nhịp cảm xúc vào buổi hẹn hò hôm sau. Nó ý thức được bản thân dễ gây cảm tình, cả vẻ ngoài và triển vọng của nó đều sáng sủa. Nó là loại con trai mà các bà mẹ rõ chướng mắt xem là “đối tượng lý tưởng”. Và khi nó đánh hơi sắp đến giai đoạn hiến dâng thể xác, nó sẽ bắt đầu cặp kè với một đứa con gái khác. Mặc kệ việc này nói lên điều gì về tính cách của nó, Todd đã thành thật thừa nhận với chính mình rằng nếu nó tình cờ quen phải một đứa con gái thực sự lãnh cảm, có lẽ nó sẽ vui vẻ hẹn hò với con bé ấy trong nhiều năm tới. Thậm chí có khi còn cưới con bé ấy về làm vợ.

Nhưng lần đầu tiên với Betty diễn ra tương đối suôn sẻ — con bé ấy rành đường đi bước bước, dù Todd thì không. Con bé đã phải chỉ nó cách đưa dương vật vào trong, nhưng xem chừng, con bé thấy đó là điều bình thường như cân đường hộp sữa. Giữa lúc hành sự, con bé đã ông ổng thốt lên từ tấm chăn mà chúng nó đang nằm: “Em thích mây mưa quá đi mất!” Tông giọng giống giọng một đứa con gái thường dùng để bày tỏ tình yêu của nó với kem dâu.

Những cuộc gặp sau – có năm cuộc hẹn (đúng hơn là năm cuộc hẹn rưỡi, nếu tính cả cuộc hẹn tối hôm qua) — không tuyệt vời được như thế. Nói trắng ra, chúng tệ hại dần theo tốc độ cấp số nhân... dù nó nghĩ đến tận lúc này, Betty không hề hay biết điều đó (chí ít là tới tối hôm qua thì chưa). Trái lại là đằng khác. Rõ ràng Betty tin rằng nó đã tìm ra khúc gỗ công phá thành trong mơ.

Thế mà Todd chẳng thấy tí chút cảm xúc nào đáng lẽ nên có vào thời điểm như thế. Hôn môi con bé ấy cứ như hôn miếng gan sống còn hâm hẩm. Khi lưỡi của con bé thọc vào miệng nó, nó chỉ thấy thắc mắc không biết con bé này mang vi trùng gì, lắm lúc nó còn có cảm tưởng nó ngửi thấy mùi trám răng của đối phương – thứ mùi kim loại hôi rình, khó ngửi như mùi crom. Ngực con bé ấy cứ như hai túi thịt. Thế thôi.

Todd đã hành sự thêm hai lần với con bé trước khi Dussander lên cơn đau tim. Lần nào nó cũng chật vật làm cho cậu bé của nó cương lên. Trong cả hai dịp, mãi nó mới thành công nhờ sử dụng hình ảnh tưởng tượng như sau: Con bé bị lột sạch đồ ngay trước mặt tất cả bạn bè. Khóc lóc. Todd bắt con bé đi tới đi lui trước mặt đám bạn trong rồi hét lên ra lệnh: Cho chúng nó xem ngực đi! Để chúng nó thấy âm hộ của mày đi, con điếm rẻ mạt! Dạng háng ra nào! Đúng rồi, chổng mông lên và DẠNG HÁNG RA!

Chẳng trách Betty chết mê chết mệt nó. Nó là một người yêu xuất sắc, vấn đề của nó không gây khó dễ cho nó mà lại càng khiến nó hấp dẫn hơn. Cương cứng chỉ là bước đầu tiên. Khi súng đã lên nòng, ta phải đạt cực khoái. Lần thứ tư chúng nó hành sự – ba ngày sau khi Dussander lên cơn đau tim – nó nện con bé liền tù tì hơn mười phút. Betty Trask cứ tưởng mình chết và thăng thiên đến nơi; con bé đạt ba lần cực khoái và đang cố đạt lần thứ tư thì Todd nhớ lại một hình ảnh tưởng tượng xưa cũ... hay nói đúng hơn, là Tưởng Tượng Lần Đầu. Cô gái nằm trên bàn, bị kẹp chặt, bất lực. Dương vật giả to đùng. Bóng cao su để bóp. Chỉ có điều, nó tuyệt vọng, ướt đẫm mồ hôi, gần như phát điên với mong muốn vượt qua cơn kinh hoàng này, bỗng chốc khuôn mặt cô gái trên bàn biến thành khuôn mặt Betty. Hình dung ấy khiến cơ nó co thắt lại một cách lãnh cảm, khô khốc mà nó đoán chí ít trên bình diện kỹ thuật thì đây chính là cực khoái. Giây sau, Betty thì thầm vào tai nó, hơi thở ấm nóng và sực mùi kẹo cao su Juice Fruit: “Người yêu ơi, khi nào anh muốn làm cứ gọi em nhé.”

Todd suýt chút nữa đã rên rỉ thành tiếng.

Nó lâm vào thế tiến thoái lưỡng nan: Nếu chia tay với một đứa con gái sẵn sàng hiến dâng mình cho nó, danh tiếng của nó có sứt mẻ không? Mọi người có thắc mắc lý do không? Một phần trong nó đáp họ sẽ chẳng quan tâm. Nó nhớ lúc mới vào trường, nó đi xuống hành lang đằng sau hai gã khóa trên và nghe thấy một người kể với người còn lại hắn ta vừa chia tay bạn gái. Người bạn hỏi lý do tại sao. “Tao thịt nó xong rồi,” tên này gọn lỏn, và cả hai khùng khục cất tiếng cười dâm dục.

Nếu có người hỏi tại sao mình đá con bé ấy, mình chỉ việc đáp mình thịt nó xong rồi. Nhưng nhỡ đâu con bé ấy lu loa bọn mình mới chỉ hành sự năm lần thì sao? Thế có đủ chưa? Sao kia? ... Bao nhiêu? ... Thế nào mới là đủ? ... Ai sẽ bàn ra tán vào? ... Bọn chúng sẽ nói gì?

Thế là tâm trí nó cứ nghĩ tới nghĩ lui, điên cuồng như con chuột đói trong một mê cung rối rắm. Nó lờ mờ nhận ra nó đang xé chuyện bé ra to, và rằng mỗi chuyện cỏn con này cũng không giải quyết được là tín hiệu đáng ngại cho thấy nó đang lung lay đến mức nào. Nhưng dẫu biết điều đó, nó cũng chẳng có biện pháp mới nhằm thay đổi hành vi của mình, thành thử tâm trạng càng chìm vào hố sâu trầm cảm.

Đại học. Đại học là câu trả lời. Đại học cho nó lời biện hộ để chia tay với Betty mà không ai có thể thắc mắc. Nhưng tháng Chín xa xôi tận chân trời.

Lần thứ năm, nó mất gần hai mươi phút mới cứng nổi, nhưng Betty thốt lên trải nghiệm ấy có đợi cũng vô cùng xứng đáng. Đến đêm qua, nó chẳng tài nào hành sự nổi.

“Anh là cái giống gì vậy hả?” Betty hờn dỗi hỏi. Sau hai mươi phút bóp nắn dương vật oặt ẹo của nó, con bé đầu bù tóc rối và mất kiên nhẫn. “Té ra anh là xăng pha nhớt à?”

Khoảnh khắc ấy, nó thiếu điều lao vào bóp cổ con bé. Phải chi nó có khẩu súng .30-.30 trong tay thì...

“Trời ơi, bố tồi quá đi mất! Chúc mừng con trai!”

“Dạ?” Nó ngẩng lên, cắt đứt chuỗi suy nghĩ đen tối của mình.

“Con đạt thành tích Cầu thủ Trung học Nam California Xuất sắc nhất đây này!” Bố nó toe toét cười đầy tự hào và hãnh diện.

“Thế ạ?” Trong khoảnh khắc, nó nghe tiếng bố nó nói mà như vịt nghe sấm; nó phải mò mẫm tìm ý nghĩa của từng chữ. “À, đúng rồi, cuối năm học, huấn luyện viên Haines có nhắc với con về chuyện này. Thầy ấy bảo thầy đề cử con và Billy DeLyons. Con không nghĩ là lại được như thế.”

“Ôi Chúa ơi, chuyện vui mà sao con chẳng hào hứng gì hết vậy!”

“Con vẫn đang cố

(mẹ kiếp, ai thèm quan tâm kia chứ?)

quen với điều này.” Nó gồng người hết cỡ để nở nụ cười. “Con đọc bài báo được không ạ?”

Bố chuyển tờ báo qua bàn cho Todd rồi đứng dậy. “Để bố đánh thức mẹ con dậy. Phải cho mẹ con đọc trước khi bố con mình đi.”

Không, Chúa ơi – mới sáng sớm, đừng bắt tôi đối phó với cả hai người.

“Ôi, thôi bố đừng làm thế. Bố biết thừa bố mà đánh thức mẹ dậy, mẹ sẽ không ngủ lại được mà. Mình cứ để trên bàn cho mẹ thôi ạ.”

“Ừ, làm thế cũng được nhỉ. Con biết nghĩ cho người khác quá, Todd ạ.” Bố vỗ lưng nó, khiến Todd nhắm nghiền mắt lại. Cùng lúc, nó nhún vai ra vẻ ngại ngần khiến bố nó cười rộ. Todd mở mắt ra rồi nhìn bài báo.

Tựa đề bài báo là 4 NAM SINH ĐƯỢC TRAO DANH HIỆU CẦU THỦ NAM CALIFORNIA XUẤT SẮC NHẤT. Bên dưới đăng hình bốn người trong bộ đồng phục – cầu thủ bắt bóng và phòng ngự ngoài sân bên trái từ trường cấp ba Fairview, cầu thủ ném bóng tay trái từ Mountford và Todd phía ngoài cùng bên phải, đang nở nụ cười tươi rói với thế gian dưới vành mũ bóng chày. Nó đọc nội dung thì thấy Billy DeLyons nằm ở nhóm dự bị. Chí ít điều này cũng khiến nó vui vẻ. DeLyons cứ việc bô bô mình là kẻ theo hội Giảm lý cho tới khi rụng cả lưỡi nếu nó thích, nhưng đừng hòng lừa phỉnh Todd. Nó biết thừa Billy DeLyons là thể loại người thế nào. Chắc nó phải giới thiệu thằng này cho Betty Trask, đứa con gái ấy cũng là dân Do Thái mà. Nó đã thắc mắc lâu rồi, nhưng đến tối qua mới khẳng định chắc chắn. Nhà Trask chỉ giả vờ giả vịt là dân da trắng mà thôi. Chỉ cần nhìn mũi của con bé ấy nước da màu nâu nhạt kia – nước da của ông già nó còn khiếp hơn – là biết ngay. Bảo sao nó không dựng cột cờ nổi. Đơn giản thôi: thằng bé của nó biết sự khác biệt trước não của nó. Bọn chúng nghĩ mình đang lòe bịp ai mà tự xưng mình là Trask vậy?

“Chúc mừng con lần nữa nhé, con trai.”

Ngước nhìn, đầu tiên, nó trông thấy tay của bố nó chìa ra, sau đó là gương mặt toét cười ngu xuẩn.

Lão Trask bạn ông là một tay Do Thái đấy! cảnh nó hét vào mặt bố hiện lên trong tâm trí. Đó là lý do đêm qua, tôi không cương nổi với con điếm lão đẻ ra! Nguyên nhân là vậy đấy! Và rồi ngay sau đó, một giọng nói lạnh lùng thỉnh thoảng lại xuất hiện vào những giây phút như thế này dâng lên từ sâu trong lòng nó, dập tắt cơn lũ của phi lý trí đang dâng trào, như thể

(CHẾ NGỰ BẢN THÂN NGAY ĐI)

đằng sau những cánh cổng sắt.

Nó bắt tay bố. Ngây thơ nở nụ cười trước gương mặt tự hào của bố. Đáp: “Trời ạ, cảm ơn bố.”

Hai bố con gấp tờ báo ngay trang bài viết này rồi ghi vài dòng cho Monica, Dick bắt chính tay Todd phải viết và ký Con trai Xuất sắc nhất của mẹ, Todd.

22

Ed French, tức French “Chu môi”, tức Pete Giày thể thao và Lão Ked, đồng thời còn là Ed French Cao su, đang đến dự hội thảo tư vấn định hướng ở một thị trấn ven biển nhỏ bé hết sức thơ mộng mang tên San Remo. Lần nào cũng thế, hội thảo chẳng được tích sự gì mà chỉ phí phạm thời gian – điều duy nhất các giáo viên tư vấn đồng ý với nhau là họ chẳng tìm được tiếng nói chung ở bất cứ chuyện gì – và mới có một ngày, thầy đã chán ngán với đống giấy tờ, hội nghị, các buổi thảo luận. Nửa ngày thứ hai, thầy phát hiện thầy cũng chán cả San Remo, rằng trong số những tính từ nhỏ bé, thơ mộng và ven biển thì tính từ chủ chốt có lẽ là nhỏ bé. Ngoài khung cảnh hữu tình và những rặng cây đỏ, San Remo còn chẳng có nổi một rạp chiếu phim hay trung tâm chơi bowling, và Ed thì chẳng ham hố đi đến quán rượu duy nhất chỗ này – bãi đỗ xe bụi mù của nó đầy xe bản tải, chưa hết, đa số xe bán tải đều dán hình Reagan trên hãm xung gỉ sét và cửa sau xe. Thầy không sợ bị gây chuyện, nhưng thầy không muốn bỏ cả đêm nhìn đám đàn ông đội mũ cao bồi và nghe nhạc Loretta Lynn trên máy phát nhạc tự động.

Thế là thầy ở đây, vào ngày thứ ba của hội thảo kéo dài đằng đẵng tận bốn ngày; trong căn phòng số 217 ở nhà nghỉ Holiday Inn, vợ con ở nhà, ti vi thì hỏng, nhà vệ sinh thoang thoảng mùi khai. Nhà nghỉ có hồ bơi, nhưng mùa hè này, căn bệnh chàm của thầy trở nặng đến độ thà chết chứ thầy nhất quyết không mặc đồ bơi. Từ cẳng chân trở xuống, trông thầy chẳng khác nào gã hủi. Thầy có một tiếng đồng hồ trước buổi trao đổi tiếp theo (Giúp Trẻ Gặp khó khăn trong Ngôn ngữ – nói trắng ra, ý họ là làm gì đó cho những đứa trẻ bị nói lắp hoặc hở hàm ếch, nhưng ai lại huỵch toẹt ra như thế, Chúa ơi, không, người ta sẽ hạ lương chúng ta cho mà xem), thầy ăn trưa ở nhà hàng duy nhất tại San Remo, nhưng giờ thầy lại không muốn chợp mắt cho lắm, mà cái đài truyền hình duy nhất chỉ chiếu lại bộ phim Cô vợ Phù thủy.

Thầy bèn lấy cuốn sổ danh bạ và lật tới lật lui trong vô định, chẳng biết mình làm vậy với mục tiêu gì, lơ đãng tự hỏi mình có biết ai thích mê thích mệt tính chất nhỏ bé, thơ mộng hoặc ven biển để sống ở San Remo hay không. Thầy đoán có lẽ đây là điều mà tất cả khách ở nhà nghỉ Holiday Inn trên thế giới này sẽ làm khi quá chán – tìm bạn bè hoặc họ hàng ngày xưa để gọi điện thoại. Lựa chọn chỉ có như vậy, bộ phim Cô vợ Phù thủy hoặc Kinh thánh Gideon. Và nếu tình cờ vớ được ai đó, mình biết nói cái quái gì nhỉ? “Frank! Dạo này ông thể nào rồi? À với cả lý do của ông là gì thế: nhỏ bé, thơ mộng hay ven biển?” Ở. Đúng rồi. Đưa tên ấy điếu xì gà và đốt cho cháy luôn.

Nhưng nằm trên giường lật cuốn danh bạ San Remo mỏng, lướt qua các cột thông tin, thầy chợt mang máng nhớ ra đúng là thầy có người quen ở San Remo thì phải. Một tay bán sách à. Một trong binh đoàn cháu trai hay cháu gái của Sondra chăng? Hay một cậu bạn chơi bài thời đại học? Họ hàng của học sinh? Điều này nghe có vẻ quen, nhưng thầy vẫn chưa xác định được chi tiết hơn.

Lật giở một hồi, thầy bắt đầu gật gù. Suýt chút nữa thì ngủ quên, thầy giật mình, ngồi thẳng dậy và lại tỉnh như sáo.

Ngài Peter!

Mới hôm trước, kênh PBS chiếu lại bộ phim Wimsey – Đám mây Nhân chứng, Sát nhân phải quảng cáo, Chín người thủy thủ. Thầy và Sondra say sưa cày phim. Một nam diễn viên mang tên lan Carmichael đóng vai Wimsey, Sondra mê anh ta như điếu đổ. Quá đổ là đằng khác, đến độ Ed, vốn dĩ thấy Carmichael chẳng giống Ngài Peter chút nào, cảm thấy bực cả mình.

“Sandy, mặt ông ta nhìn chẳng giống tí nào. Với cả ông ấy đeo răng giả nữa kìa, ôi lạy Chúa tôi!”

“Anh vô duyên quá,” Sondra cuộn tròn người trên ghế, bông lớn đáp. “Anh ghen thì có. Ông ấy bảnh quá chừng”

“Bố ghen kìa, bố ghen kia,” Norma bé í ới, nhảy nhót xung quanh phòng khách trong bộ đồ ngủ hình con vịt.

“Đáng ra con phải đi ngủ một tiếng trước rồi,” Ed nói và hướng ánh mắt cáu bẳn nhìn con. “Nếu bố cứ để ý con đang ở đây, bố sẽ nhớ ra con không ở trong giường đấy nhé.”

Norma nhỏ thoáng luống cuống. Ed quay sang nhìn Sondra.

“Anh nhớ ba bốn năm trước, anh có một em học sinh tên Todd Bowden, ông nội thằng bé đến họp cho nó. Ông cụ ấy nhìn giống Wimsey như tạc. Một Wimsey phiên bản về già, nhưng khuôn mặt của ông ấy rất có hồn, chưa kể...”

“Wim-di, Wim-di, Đim-di, Chim-di,” Norma nhỏ véo von. “Wim-di, Bim-di, đu đồ u đồ đu đu...”

“Suỵt, hai bố con im cho em nhờ,” Sondra nói. “Em thấy ông ấy là người bảnh bao nhất rồi.” Người đâu mà đáng ghét!

Nhưng hình như ông nội của Todd Bowden nghỉ hưu ở San Remo thì phải? Đúng rồi. Trong hồ sơ ghi như vậy. Todd là một trong những cậu bé thông minh nhất khối năm ấy. Thế mà bỗng dưng, điểm số của cậu bé tụt dốc không phanh. Ông cụ xuất hiện, kể câu chuyện quen thuộc về việc bố mẹ xích mích, sau đó thuyết phục Ed cứ để tình hình như vậy một thời gian xem mọi chuyện có biến chuyển hay không. Góc nhìn của Ed là cho con trẻ tự lực cánh sinh như thế còn lâu mới hiệu quả – nếu anh bảo một em thiếu niên tự bơi thì thường em học sinh ấy sẽ chết chìm. Tuy nhiên, chẳng hiểu sao ông cụ lại có sức thuyết phục dị thường (có lẽ là do trông ông giống Wimsey), thành thử Ed đồng ý du di cho Todd đến cuối kỳ Thẻ Trượt Vỏ Chuối tiếp theo. Thế mà Todd vượt qua mới tài. Ed đoán ông cụ hẳn đã phải trực tiếp lăn xả và kéo cả gia đình vượt qua sóng gió. Ông cụ nhìn có vẻ là típ người không những làm được điều đó, mà còn cảm thấy một niềm vui khắc khổ từ điều đó. Mới hai hôm trước, thầy nhìn thấy hình của Todd trên báo – cậu bé đã đạt thành tích Cầu thủ Trung học Nam California Xuất sắc nhất bộ môn bóng chày. Không hề tầm thường chút nào nếu xét đến việc mỗi mùa xuân, có khoảng năm trăm cầu thủ nam được đề cử. Thầy đoán nếu không thấy bức hình, còn lâu thầy mới nhớ lại tên ông nội của cậu bé.

Giờ thì thầy lật cuốn danh bạ có chủ đích hơn, rà ngón tay dọc một cột thông tin, rồi rốt cuộc cũng trông thấy thông tin. BOWDEN, VICTOR S. 403 đường Ridge. Ed quay số, điện thoại đổ chuông vài hồi ở đầu dây bên kia. Thầy đang định cúp máy thì giọng một cụ già vang lên. “A lô?”

“A lô, ông Bowden. Cháu là Ed French đây ạ. Cháu là giáo viên cấp hai trường Santo Donato.”

“Vâng?” Lịch sự nhưng không còn gì khác. Rõ ràng ông cụ không nhận ra thầy. Chà, ông cụ đã già thêm ba tuổi (ai mà chẳng thể!), không thể trách thỉnh thoảng, đầu óc ông nhớ nhớ quên quên so với năm xưa.

“Ông có nhớ cháu không ạ?”

“Cho hỏi anh là ai?” giọng của Bowden dè chừng hẳn, và Ed mỉm cười. Ông cụ lẫn rồi, nhưng không muốn ai biết nếu còn xoay xở được. Ông cụ thân sinh của thầy cũng như thế khi thính giác bắt đầu suy yếu.

“Cháu là giáo viên tư vấn định hướng của Todd, cháu trai ông, ở trường cấp hai Santo Donato. Cháu gọi để chúc mừng ông. Lên cấp ba, em ấy như hổ được chắp thêm cánh vậy, ông nhỉ? Giờ Todd còn đạt cả danh hiệu Xuất sắc nhất. Ghê thật ạ!”

“Todd!” ông cụ thốt lên, giọng sáng bừng ngay lập tức. “Phải, thằng bé đạt thành tích tốt quá thầy nhỉ? Đứng thứ hai toàn khối kia đấy! Cô bé đứng trên nó theo học các khóa kinh doanh.” Trong giọng của ông hàm chứa chút khinh miệt. “Con trai tôi có gọi điện mời tôi đi dự lễ phát bằng của Todd nhưng giờ tôi phải ngồi xe lăn rồi. Tháng Một vừa rồi, tôi bị gãy hông. Tôi không muốn đi xe lăn đến. Nhưng thầy biết không, tôi có treo hình cháu tôi tốt nghiệp trong hành lang đấy! Todd làm bố mẹ nó hãnh diện lắm. Tất nhiên là cả tôi nữa.”

“Vâng, có lẽ chúng ta đã được đưa cậu bé ra khỏi thời kỳ sa sút,” Ed nói. Vừa nói, thầy vừa mỉm cười, nhưng nụ cười hơi bối rối – ông nội của Todd chẳng có vẻ gì như xưa. Nhưng cũng khó trách, chuyện xảy ra đã lâu rồi.

“Sa sút? Sa sút gì kia?”

“Buổi trò chuyện của hai chúng ta lúc Todd gặp khó khăn trong học tập. Hồi lớp chín đấy ạ.”

“Thầy nói gì tôi không hiểu,” ông lão chậm rãi nói. “Tôi sẽ không bao giờ mạo muội đứng ra nói cho con trai của Richard. Như thế sẽ rắc rối lắm... hô hô, thầy không biết như thế sẽ rắc rối to thế nào đâu. Thầy nhầm tôi với ai rồi đấy.”

“Nhưng…”

“Chắc thầy nhầm lẫn đâu đó rồi. Thầy nhầm tôi với một em học sinh và một người ông khác chăng”

Ed nghe mà như sét đánh ngang tai. Đây là một trong số ít lần thầy không biết thốt lên câu gì. Nếu có nhầm lẫn thì chắc chắn không đến từ phía thầy.

“Chà,” Bowden ngờ vực nói, “tôi rất vui vì thầy đã gọi, thưa thầy...”

Ed đã tìm lại được lưỡi. “Cháu đang ở ngay trong thị trấn, thưa ông Bowden. Cháu tham gia hội thảo tư vấn định hướng. Cháu sẽ xong xuôi vào khoảng 10 giờ sáng mai, sau khi tài liệu cuối cùng được nghiên cứu. Cháu có thể đến...” Thầy xem lại cuốn danh bạ. “... đến đường Ridge gặp ông một vài phút được không ạ?”

“Để làm gì kia chứ?”

“Có lẽ chỉ là cháu tò mò thôi. Tất cả cũng đã là chuyện quá khứ rồi. Nhưng khoảng ba năm trước, có một đợt, Todd chật vật với điểm số trên trường. Điểm cậu bé sa sút đến độ cháu phải gửi một lá thư cho phụ huynh kèm trong phiếu liên lạc yêu cầu họp với bố hoặc mẹ, lý tưởng nhất là cả hai cùng tham gia. Người đến tham dự là ông nội của cậu bé, một cụ ông rất tốt tính mang tên Victor Bowden.”

“Nhưng tôi đã nói với cậu...”

“Vâng. Cháu biết. Chỉ là cháu đã trò chuyện với một người tự xưng là ông nội của Todd. Cháu nghĩ có lẽ giờ thì điều đó không còn quan trọng nữa rồi, nhưng trăm nghe không bằng mắt thấy. Cháu chỉ xin ông khoảng vài phút thôi. Cháu cũng chỉ tranh thủ được chừng đó, vì gia đình cháu cũng chờ cháu về ăn tối.”

“Tôi chẳng có gì ngoài thời gian” Bowden đáp, giọng đượm chút thảm não. “Tôi ở đây cả ngày. Xin mời cậu ghé qua.”

Ed cảm ơn ông cụ, tạm biệt rồi cúp máy. Thầy ngồi ở mép giường, đăm chiêu nhìn chằm chằm điện thoại. Sau một hồi, thầy đứng dậy, lấy ra một gói xì gà Phillies Cheroot từ túi áo khoác treo trên lưng ghế. Thầy phải đi thôi; có buổi trao đổi sắp diễn ra, và nếu không tham dự, mọi người sẽ thắc mắc cho xem. Thầy châm điếu xì gà bằng que diêm Holiday Inn rồi thả đầu mẩu đã cháy vào gạt tàn của Holiday Inn. Bước đến cửa sổ nhà nghỉ, thầy thất thần nhìn vào sân trong của Holiday Inn.

Điều đó không còn quan trọng nữa, thầy đã bảo với cụ Bowden như vậy, nhưng điều đó vẫn quan trọng với thầy. Thầy không quen bị học sinh cho ăn cú lừa như thế, và tin động trời này khiến thầy chạnh lòng. Có lẽ vẫn có khả năng ông cụ bị lẫn, nhưng nghe lời của Victor Bowden thì thấy ông còn minh mẫn lắm. Chưa kể, khốn thật, giọng điệu ông cụ nghe khác hẳn.

Lẽ nào Todd Bowden đã chơi thầy một vố?

Ngẫm nghĩ thì thầy thấy có thể như vậy. Chí ít xét về mặt lý thuyết. Nhất là một cậu bé sáng dạ như Todd. Nó có thể lừa phỉnh tất cả mọi người chứ riêng gì Ed French. Nó có thể giả mạo chữ ký của bố hoặc mẹ nó trên Thẻ Trượt Vỏ Chuối nó lãnh trong khoảng thời gian học hành sa sút. Không ít đứa trẻ đã phát hiện mình có tài năng giả chữ ký tiềm ẩn khi nhận Thẻ Trượt Vỏ Chuối. Nó có thể dùng bút xóa trên phiếu điểm học kỳ hai và học kỳ ba, sửa điểm cho cao để bố mẹ không phát hiện, sau đó chữa lại như cũ để giáo viên chủ nhiệm không chú ý điều gì lạ thường khi liếc nhìn phiếu điểm. Nếu nhìn kỹ sẽ thấy ngay vết tẩy xóa đến hai lần, nhưng mỗi giáo viên chủ nhiệm phụ trách những sáu mươi học sinh. Kịp thu lại phiếu điểm của tất cả các học sinh trước khi hồi chuông đầu tiên vang lên đã là may rồi, nói gì đến việc căng mắt ra kiểm tra xem có phiếu nào bị sửa chữa hay không.

Điểm xếp loại cuối kỳ của Todd cũng chỉ bị ảnh hưởng ba điểm là cùng – hai kỳ điểm thấp trong tổng cộng mười hai kỳ. Điểm số còn lại rất tốt nên dư sức bù lại được phần chênh lệch. Hơn thế nữa, có bao nhiêu phụ huynh cất công đến tận trường để xem hồ sơ học bạ mà Sở giáo dục California lưu trữ kia chứ? Nhất là phụ huynh của một học sinh sáng láng như Todd Bowden?

Nếp nhăn xô lại trên vầng trán thường trơn nhẵn của Ed French.

Điều đó không còn quan trọng nữa. Ừ thì quả thật là thế. Thành tích xuất sắc của Todd ở trường là minh chứng rõ nhất; giả điểm số 94 phần trăm khó còn hơn lên trời. Bài báo viết cậu bé sẽ vào Berkeley, và Ed đoán hẳn là bố mẹ cậu hãnh diện lắm – họ có quyền như vậy. Càng lúc Ed càng cảm thấy cuộc sống Mỹ ẩn chứa một mặt trái sa đọa, nó dung dưỡng cho cơ hội chủ nghĩa, đánh lận con đen, thuốc kích thích, tình dục buông thả, đạo đức dần mờ mịt theo năm tháng. Khi con mình vươn lên xuất sắc hơn người, bậc làm cha làm mẹ có quyền tự hào.

Điều đó không còn quan trọng nữa – nhưng kẻ mang danh ông nội ấy là ai?

Câu hỏi cứ bám riết lấy thầy. Rốt cuộc là ai? Chẳng lẽ Todd Bowden đi đến Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh rồi đăng bài tìm người trên bảng thông tin sao? THIẾU NIÊN ĐIỂM SỐ SA SÚT CẦN MỘT ÔNG CỤ, ƯU TIÊN 70 – 80 TUỔI GIẢ LÀM ÔNG NỘI, TRẢ THEO MỨC HIỆP HỘI. Không thể nào. Vô lý quá đi mất. Người lớn kiểu gì mà lại đồng ý tiếp tay cho hành vi xảo trá như vậy và vì lẽ gì kia chứ?

Ed French, tức Chu môi, tức Ed Cao su, không tài nào lý giải nổi. Và vì thật ra chuyện đó chẳng có gì quan trọng, thầy dụi tắt điếu xì gà rồi đi dự buổi thảo luận. Nhưng đầu óc thầy cứ để trên mây.

Ngày hôm sau, thầy lái xe đến đường Ridge và nói chuyện thật lâu với ông Victor Bowden. Họ bàn về nho; họ bàn về kinh doanh bán lẻ thực phẩm và việc các chuỗi cửa hàng lớn đang đẩy những tiệm nhỏ ra khỏi cuộc chơi; họ bàn về đảng phái chính trị ở nam California. Bowden mời Ed ly rượu vang. Thầy vui vẻ nhận. Thầy cảm thấy thầy cần một ly rượu vang, dù lúc này mới là 10 giờ 40 phút sáng. Victor Bowden nhìn giống Peter Wimsey theo cách súng máy trông giống cây côn. Giọng của ông Victor Bowden cũng không bị lơ lớ nhẹ như những gì Ed nhớ, chưa kể ông hơi đậm người. Kẻ giả dạng ông nội của Todd gầy như que củi.

Trước khi ra về, Ed nói với ông: “Cháu hy vọng ông sẽ không nói gì về cuộc hẹn này cho vợ chồng anh chị Bowden. Biết đâu có một lời giải thích vô cùng hợp lý cho tất cả mớ bòng bong này... và nếu không có chăng nữa, nó cũng là quá khứ rồi.”

“Đôi lúc,” Bowden vừa nói vừa đưa ly rượu vang hướng lên mặt trời rồi ngắm nhìn màu đỏ sậm sóng sánh, “quá khứ không dễ ngủ yên đâu. Chứ không thì người ta học lịch sử làm gì?”

Ed gượng cười, chẳng nói gì.

“Nhưng cậu đừng lo. Tôi không bao giờ xen vào chuyện của Richard. Và Todd là một thằng bé ngoan. Nó đứng thứ nhì trong khối... hẳn phải là một đứa trẻ ngoan. Tôi nói có chuẩn không?”

“Chuẩn không cần chỉnh ạ,” Ed French chân thành đáp rồi xin thêm một ly rượu nữa.

23

Giấc ngủ của Dussander cứ chập chờn; lão ngập ngụa trong ác mộng.

Chúng đang phá sập hàng rào. Hàng nghìn, có khi hàng triệu người. Chúng chạy ra từ khu rừng rồi cắm đầu lao vào hàng rào kẽm gai có điện giật khiến hàng rào bắt đầu nghiêng vào trong một cách đáng ngại. Dây kẽm nhiều chỗ đã đứt, nằm cong queo trên nền đất khu vực diễu hành, tóe tia lửa xanh. Vậy mà người vẫn lũ lượt kéo đến không ngừng nghỉ. Rommel phản chính xác, Lãnh tụ bị điên mới nghĩ – nếu có bất cứ lúc nào ông ta nghĩ – có thể giải quyết triệt để vấn đề này. Có hàng tỷ người; chúng tràn lan trong cả vũ trụ này, và tất cả bọn chúng đều đuổi theo lão.

“Này ông. Tỉnh dậy đi, lão già kia. Dussander. Dập đi, này, dậy đi.”

Ban đầu, lão cứ tưởng giọng nói này ở trong mơ.

Nói bằng tiếng Đức; hẳn là một phần giấc mơ rồi. Tất nhiên, đó là lý do tại sao giọng nói này lại đáng sợ đến thế. Nếu tỉnh dậy, lão sẽ trốn thoát được nó, nên lão ngoi lên...

Có một người đàn ông đang ngồi cạnh giường lão, trên chiếc ghế quay ngược ra sau – một người bằng xương bằng thịt. “Dậy đi, lão già,” vị khách này nói. Hắn ta còn trẻ – ba mươi là cùng. Mắt hắn tối màu, đầy chăm chú đằng sau cặp kính gọng thép đơn giản. Mái tóc nâu của hắn dài ngang cổ áo, và trong một phút giây bối rối, Dussander còn tưởng đó là thằng nhóc kia hóa trang. Nhưng kẻ này không phải thằng nhóc, hắn mặc chiếc áo vest xanh kiểu dáng khá cũ, quá nóng nực so với thời tiết của California. Trên ve áo gắn khuy bạc nhỏ. Bạc, thứ kim loại dùng để giết ma cà rồng và người sói. Khuy có hình ngôi sao sáu cánh của người Do Thái.

“Cậu nói chuyện với ta à?” Dussander hỏi lại bằng tiếng Đức.

“Chứ còn ai nữa? Bạn cùng phòng của ông đi rồi.”

“Heisel? Phải. Ông ấy ra viện hôm qua”

“Ông tỉnh hẳn chưa?”

“Tất nhiên. Nhưng rõ ràng cậu nhầm ta với ai rồi. Tên ta là Arthur Denker. Chắc cậu nhầm phòng rồi đấy.”

“Tên tôi là Weiskopf. Còn tên ông là Kurt Dussander.”

Dussander toan liếm môi nhưng lại thôi. Có lẽ đây vẫn là một phần giấc mơ – diễn biến mới chẳng hạn. Mang cho ta một gã lang thang và con dao bít tết nào, Anh chàng Ngôi sao Do thái ở Ve áo kia, ta sẽ cho nhà người được phen trầm trồ.

“Ta chẳng biết Dussander nào cả,” lão nói với hắn ta. “Ta chẳng hiểu cậu nói gì. Ta gọi y tá đến giờ đấy.”

“Ông thừa hiểu,” Weiskopf đáp lời. Hắn khẽ cựa người, gạt một lọn tóc khỏi trán. Cái tầm thường của cử chỉ ấy dập tắt hy vọng cuối cùng của Dussander.

“Heisel,” Weiskopf nói tiếp, tay chỉ về chiếc giường trống.

“Heisel, Dussander, Weiskopf... tất cả những cái tên này đều vô nghĩa với ta.”

“Heisel ngã khỏi thang khi đang đóng máng nước mới vào tường nhà,” Weisk kể. “Ông ấy gãy lưng. Có thể không bao giờ đi lại được nữa. Số khổ thật. Nhưng đó không phải bi kịch duy nhất đời ông ta. Ông ấy từng là tù nhân ở Patin, mất cả vợ và con gái tại đấy. Patin, nơi ông chỉ huy đấy.”

“Ta thấy cậu điên rồi,” Dussander nói. “Tên ta là Arthur Denker. Ta đến đất nước này khi vợ ta qua đời. Trước đó ta từng.”

“Khỏi kể mất công,” Weiskopf khoát tay. “Ông ta vẫn nhớ như in khuôn mặt ông. Khuôn mặt này đây.”

Weiskopf búng tấm hình vào mặt của Dussander như ảo thuật gia thực hiện màn ảo thuật. Là một trong những bức hình mà thẳng nhóc cho lão xem mấy năm trước, chụp Dussander thời trẻ đội chiếc mũ SS chênh chếch đầy tự mãn ngồi sau bàn.

Dussander chậm rãi nói bằng tiếng Anh, phát âm thật cẩn thận.

“Thời chiến, ta làm trong nhà máy. Công việc của ta là giám sát công đoạn sản xuất của trục lái và hệ thống truyền động cho xe bọc thép và xe tải. Về sau, ta phụ xây dựng xe tăng Tiger. Đơn vị dự bị của ta được huy động vào trận chiến Berlin, ta cũng đã chiến đấu hết mình, tuy ngắn ngủi. Hậu chiến, ta làm việc ở Essen, Nhà máy Động cơ Menschler cho đến khi...”

“... cho đến khi ông cần phải đào tẩu đến Nam Mỹ. Thủ theo vàng nung chảy từ răng người Do Thái, bạc nung chảy từ trang sức của người Do Thái cùng tài khoản ngân hàng Thụy Sĩ đánh số hiệu. Ông Heisel về nhà mà như mở cờ trong bụng đấy. À, ông ấy cũng được dịp thất kinh khi thức dậy trong bóng tối và nhận ra mình đang chung phòng với ai. Nhưng ông ấy khá hơn rồi. Ông ấy cảm thấy Chúa đã cho ông đặc ân tối hậu khi khiến ông gãy lưng, nhờ vậy ông mới được góp công lớn trong việc bắt giữ một trong những tên đồ tể man rợ nhất từng sống trên đời này.”

Dussander nói chậm rãi, phát âm thật cẩn thận.

“Thời chiến, ta làm trong nhà máy…”

“Ôi trời, ông dẹp đi được chưa? Nếu kiểm tra kỹ càng thì đống giấy tờ của ông có mà ra bã. Tôi thừa biết, ông cũng thừa biết mà. Ông bị lộ rồi.”

“Công việc của ta là giám sát công đoạn sản xuất của...”

“Của các thi thể! Không bằng cách này thì bằng cách khác, ông sẽ có mặt ở Tel Aviv trước năm mới. Lần này, chính quyền phối hợp với chúng tôi, Dussander ạ. Người Mỹ muốn chúng tôi vui vẻ, mà ông là một trong những điều đem lại niềm vui cho chúng tôi đấy.”

“... sản xuất của trục lái và hệ thống truyền động cho xe bọc thép và xe tải. Về sau, ta phụ xây dựng xe tăng Tiger.”

“Sao ông rầy rà thế nhỉ? Nói quàng xiên làm gì?”

“Đơn vị dự bị của ta được huy động.”

“Kệ ông. Rồi ông sẽ gặp lại tôi. Sớm thôi.”

Weiskopf đứng dậy. Hắn rời khỏi phòng. Bóng của hắn nhảy nhót trên tường trong một thoáng rồi cũng mất dạng. Dussander nhắm mắt. Lão tự hỏi không biết việc phía Mỹ hợp tác mà Weiskopf nói có đúng là sự thật hay không. Ba năm trước, khi tình hình dấu ở Mỹ căng thẳng, còn lâu lão mới tin chuyện đó. Nhưng nhiễu nhương hiện thời ở Iran có thể khiến người Mỹ tăng cường ủng hộ Israel. Có thể lắm. Và điều đó có nghĩa là gì? Rằng bằng cách này hay cách khác, bất kể hợp pháp hay không, Weiskopf và cộng sự của hắn sẽ bắt được lão. Về vấn đề phát xít Đức, chúng không khoan nhượng, về vấn đề trại tập trung, chúng thiếu điều phát rồ.

Cả người lão run lẩy bẩy. Nhưng lão biết mình phải làm gì.

24

Hồ sơ học bạ của các học sinh từng theo học trường cấp hai Santo Donato được lưu trữ trong một nhà kho cũ rộng thênh thang ở phía bắc, cách nhà ga bỏ hoang không xa. Nó tối thui, vang vọng, có mùi sáp đánh bóng và mùi chất tẩy rửa công nghiệp 999 – đồng thời đây cũng là nhà kho của bảo vệ nhà trường.

Ed French đến nơi vào khoảng 4 giờ chiều chung với Norma. Một nhân viên bảo vệ đưa họ vào, chỉ cho Ed hồ sơ thầy cần nằm ở tầng bốn, dẫn họ tới thang máy kèn kẹt đến phát khiếp, khiến Norma lặng thinh, chẳng giống con bé chút nào.

Lên đến tầng bốn, cô bé mới trở lại là chính mình, nhảy nhót, lò cò dọc theo lối đi mờ tối giữa những dãy thùng và bọc tài liệu trong lúc Ed lục lọi, cuối cùng thầy cũng tìm được hồ sơ đựng phiếu liên lạc từ năm 1975. Kéo mở hộp thứ hai, thầy lật qua vần B. BORK. BOSTWICK. BOSWELL. BOWDEN, TODD. Thầy rút phiếu ra, nôn nóng lắc đầu trong ánh đèn nhập nhoạng rồi mang nó ra chỗ một cửa sổ cao bụi bặm.

“Đừng chạy lung tung trong này, con yêu,” thầy gọi với qua vai.

“Sao vậy bố?”

“Coi chừng chú lùn xấu xí bắt con bây giờ,” thầy nói rồi giơ phiếu của Todd lên ánh sáng.

Thầy thấy ngay lập tức. Phiếu liên lạc này, dù đã nằm trong hồ sơ lưu trữ ba năm nay, đã bị chỉnh sửa một cách tinh vi, gần như chuyên nghiệp.

“Chúa ơi,” Ed French lầm bầm.

“Chú lùn, chú lùn, chú lùn!” Vừa ngân nga hào hứng, Norma vừa nhảy nhót khắp lối đi.

25

Dussander cẩn trọng bước dọc hành lang bệnh viện. Lão đứng trên hai chân vẫn hơi lảo đảo. Lão đang mặc áo choàng tắm màu xanh ngoài áo bệnh nhân. Giờ đã là buổi tối, vừa qua tám giờ, và y tá đang thay ca. Khoảng thời gian nửa tiếng tới sẽ hơi náo loạn – lão quan sát thấy cứ khi nào đổi ca là khi ấy như chợ vỡ. Đó là lúc họ trao đổi các lưu ý, tám chuyện, uống cà phê ở khu vực của y tá, nằm ngay góc ở chỗ vòi uống nước.

Thứ lão muốn nằm ngay đối diện vòi uống nước.

Đi trong hành lang rộng, lão không bị ai chú ý, vào giờ này, nó gợi lão mường tượng đến hình ảnh một nhà ga dài, vang vọng âm thanh, vài phút trước khi tàu chở khách khởi hành. Các bệnh nhân chậm chạp đi tới đi lui, có người mặc áo choàng tắm như lão, có người lại túm phần lưng áo bệnh nhân bị hở lại với nhau. Tiếng nhạc văng vẳng từ năm, sáu đài phát thanh cầm tay trong năm, sáu phòng bệnh khác nhau. Người thăm bệnh đến rồi đi. Một người ở phòng nào đó cười phá lên, một người khác hình như đang khóc hu hu bên kia hành lang. Một bác sĩ đi ngang, chúi mũi vào cuốn tiểu thuyết bìa mềm.

Dussander đi đến vòi uống nước, uống một ngụm, khum tay chùi miệng rồi nhìn cánh cửa đóng kín phía bên kia hành lang. Cánh cửa ấy khi nào cũng khóa — chí ít về mặt lý thuyết là thế. Còn trong thực tế, lão để ý thấy thỉnh thoảng nó không khóa và cũng chẳng có ai trông coi. Tần suất cao nhất là vào nửa tiếng đồng hồ hỗn loạn lúc đổi ca và y tá tụ tập ở khu vực riêng. Dussander đã quan sát tất cả những điều này với con mắt tuy mệt mỏi nhưng lão luyện của một kẻ lúc nào cũng ngồi trên đống lửa suốt quãng thời gian dài, quá dài. Lão ước giá mà có thể theo dõi cánh cửa không đánh dấu ấy thêm một tuần để phòng hờ có ngoại lệ thì công sức đổ sông đổ bể – đây là cơ hội duy nhất của lão. Song lão không dư dả thời gian đến thế. Có lẽ phải hai, ba hôm nữa, chân tướng Người sói trong Xóm của lão mới bị phanh phui, nhưng điều đó cũng có thể xảy ra vào ngày mai. Lão không dám chờ. Khi tin tức được công bố, lão sẽ bị theo dõi sát sao.

Lão uống thêm một ngụm nước, chùi miệng rồi nhìn trước nhìn sau. Đoạn, thong thả, không buồn che giấu, lão bước qua hành lang, vặn tay nắm cửa, bước vào kho thuốc. Nếu người phụ nữ phụ trách đã có mặt sau bàn, lão sẽ là ông Denker cận thị. Thành thật xin lỗi, thưa cô, tôi cứ tưởng đây là nhà vệ sinh. Tôi ngớ ngẩn quá.

Nhưng kho thuốc trống không.

Lão lướt mắt qua kệ trên cùng phía bên tay trái. Không có gì ngoài thuốc nhỏ mắt và nhỏ tai. Kệ thứ hai: thuốc nhuận tràng, thuốc đặt. Kệ thứ ba, lão trông thấy cả thuốc Seconal và Veronal. Lão bỏ một lọ Seconal vào túi áo. Đoạn lão quay ngược ra cửa, bước ra mà không nhìn quanh, nụ cười bối rối hiện lên trên mặt – chắc chắn đấy không phải nhà vệ sinh rồi. Nó nằm đằng kia kìa, ngay cạnh vòi uống nước ấy. Mình lẩn thẩn quá!

Bước qua cánh cửa đề biển cho nam, lão vào trong rồi rửa tay. Đoạn lão đi ngược hành lang trở lại phòng bệnh đôi giờ đã thành phòng riêng kể từ khi ông Heisel lừng lẫy ấy ra viện. Trên bàn kê giữa hai giường là ly thủy tinh và bình nhựa đựng nước. Không có bourbon; đúng là đáng tiếc. Nhưng đằng nào những viên thuốc ấy sẽ khiến lão thăng thiên ngon lành, bất kể chúng được uống chung với thứ gì.

“Morris Heisel, salud” lão nói, khẽ nở nụ cười rồi rót một ly nước. Sau bao năm ròng thần hồn nát thần tính, thấy những khuôn mặt trông có vẻ quen thuộc trên băng ghế trong công viên, trong nhà hàng hoặc ở trạm xe buýt, cuối cùng lão đã bị nhận diện và tố cáo bởi một người đàn ông lão còn chẳng để ý mặt mũi tròn méo ra sao. Buồn cười ra phết nhỉ? Lão còn chẳng thèm nhìn Heisel đến hai lần, Heisel và cái lưng gãy trời cho của hắn. Ngẫm lại, lão thấy không phải buồn cười ra phết mà là buồn cười nôn ruột là đằng khác.

Lão bỏ ba viên thuốc vào miệng, uống nước nuốt cho trôi, uống thêm ba viên, rồi ba viên nữa. Trong căn phòng phía bên kia hành lang, lão có thể thấy hai ông cụ khòm lưng bên bàn đầu giường, chơi đánh bài mà mặt nhăn như khỉ. Một trong hai người bị thoát vị bẹn. Dussander biết như thế. Người còn lại bị gì nhỉ? Sỏi mật? Sỏi thận? Khối u? Tuyến tiền liệt? Những nỗi kinh hoàng của tuổi già. Hằng hà sa số bệnh.

Lão rót thêm nước nhưng không uống thêm thuốc ngay. Uống nhiều quá có khi lại hỏng chuyện. Có khi lão sẽ nôn ra hết và họ sẽ súc phần còn lại khỏi ruột của lão, để dành cho lão những sự sỉ nhục mà đám người Mỹ và người Israel có thể vẽ ra. Lão không định tự sát một cách ngu đần, như một con mụ Hausfrau[45E] đương cơn khóc lóc. Khi bắt đầu chóng mặt, lão sẽ uống thêm. Như thế sẽ ổn.

Giọng nói run run của một trong hai người chơi bài vắng đến lão, re ré và đắc thắng: “Bài đôi cho ba lá đạt tám điểm... tổng bài mười lăm, đạt mười hai điểm... và đúng quân J đạt mười ba điểm. Ông thấy ngon lành cành đào chưa?”

“Đừng lo,” ông cụ bị thoát vị bẹn nói đầy tự tin. “Tôi tính điểm trước. Tôi sẽ lật ngược thế cờ cho xem.”

Lật ngược thế cờ, Dussander nghĩ, mơ màng buồn ngủ. Cụm từ phù hợp ra phết – mà công nhận dân Mỹ có nhiều cách nói ngộ lắm. Tôi mà quan tâm tôi đi đầu xuống đất, chan tương đổ mẻ, bới lông tìm vết, nhiều tiền thì thắm ít tiền thì phai. Tục ngữ tuyệt vời.

Chúng tưởng chúng đã bắt được lão, nhưng lão sẽ lật ngược thế cờ ngay trước mắt chúng.

Lạ chưa, lão nhận ra lão chợt ước có thể để lại lời nhắn cho thằng nhóc. Ước lão có thể dặn nó hết sức cẩn thận. Dặn nó nghe lời lão già cuối cùng cũng đã vượt lố bản thân mình. Lão ước lão có thể nói với thằng nhóc rằng dần lão, Dussander, đã tôn trọng nó ngay cả khi lão không bao giờ ưa nổi nó, rằng nghe nó nói chuyện vui hơn hẳn lắng nghe chuỗi suy nghĩ trong đầu. Nhưng lời nhắn dù có vô tư đến đâu cũng sẽ khiến thằng nhóc nảy sinh nghi ngờ, mà Dussander thì không muốn thế. Ồ, chắc nó sẽ buồn một hoặc hai tháng, đợi một tay nhân viên nhà nước nào đó xuất hiện, hỏi han về thứ giấy tờ tìm thấy trong hộp ký gửi an toàn mà Kurt Dussander, tức Arthur Denker đã thuê... nhưng sau một khoảng thời gian, thằng nhóc càng lúc càng chắc ăn rằng lão nói thật. Thằng nhóc không cần phải lo nghĩ về chuyện này nữa, chỉ cần nó giữ bình tĩnh là được.

Dussander vươn tay, tưởng chừng cánh tay kéo dài cả cây số, với lấy ly nước rồi uống thêm ba viên thuốc. Lão đặt ly lại chỗ cũ, nhắm mắt, cựa người tựa hẳn đầu vào chiếc gối mềm như nhung. Chưa bao giờ lão cảm thấy buồn ngủ đến thế, và lần này giấc ngủ của lão sẽ dài lắm đây. Nó sẽ thư giãn lắm đây.

Trừ khi những giấc mơ lại tới.

Suy nghĩ ấy khiến lão choáng váng. Mơ ư? Cầu xin Chúa, đừng để như vậy. Không phải những cơn ác mộng ấy. Không phải ngàn thu, không phải với khả năng tỉnh giấc đã thấy mình ra đi. Không phải...

Kinh hoàng bất ngờ ập đến, lão cố chống cự để tỉnh dậy. Tưởng chừng những bàn tay đang ráo riết thò ra khỏi giường để chụp lấy lão, bàn tay vời những ngón tay háu đói.

(! KHÔNG!)

Suy nghĩ của lão vỡ vụn trong một xoắn ốc của bóng đêm càng lúc càng thăm thẳm, lão cứ thế trượt xuống xoắn ốc ấy như ngồi trên đường trượt bôi trơn, cứ thế trượt xuống, trượt xuống những giấc mơ chưa biết nội dung là gì.

Người ta phát hiện lão dùng thuốc quá liều vào lúc 1 giờ 35 phút sáng, và lão được tuyên bố qua đời khoảng mười lăm phút sau. Y tá trực là một cô gái trẻ, vốn rất có cảm tình với sự nhã nhặn có phần châm biếm của ông cụ Denker. Cô òa lên khóc nức nở. Vốn là tín đồ công giáo, cô chẳng tài nào hiểu nổi tại sao một cụ ông hiền lành, tình hình sức khỏe đang cải thiện lại muốn làm điều như vậy và đày đọa linh hồn bất tử của mình xuống địa ngục.

26

Sáng thứ Bảy, chẳng có thành viên nào nhà Bowden thức giấc trước 9 giờ. 9 giờ 30 phút, Todd và bố nó đọc sách, đọc tạp chí ở bàn trong lúc Monica, còn đang ngái ngủ, làm trứng bác, nước ép và cà phê cho hai bố con, chẳng nói lời nào vì vẫn nửa tỉnh nửa mơ.

Todd đang đọc tiểu thuyết khoa học viễn tưởng bìa mềm, còn Dick đang say sưa nghiền ngẫm cuốn Architectural Digest thì tờ báo được ném vào cửa.

“Bố có muốn con đi lấy không?”

“Để bố đi cho.”

Dick mang tờ báo vào, hớp một ngụm cà phê rồi bị sặc khi nhác thấy trang đầu tiên.

“Dick, anh có sao không?” Monica hỏi rồi vội vàng đến chỗ chồng.

Dick ho sặc ho sụa phần cà phê chảy xuống nhầm ống, và trong lúc Todd thoáng ngạc nhiên ngẩng lên từ cuốn sách để nhìn bố, Monica vỗ lưng chồng. Vỗ được ba cái, mắt cô lướt xuống tít báo khiến cô khựng lại như thể đang chơi trò giả làm tượng. Hai mắt cô trợn tròn tới độ thiếu điều rơi xuống bàn.

“Ôi lạy Chúa trên cao!” Dick Bowden lắp bắp, giọng nghèn nghẹt.

“Đó có phải... thật không tin được...” Monica lúng búng rồi bỏ dở câu nói. Cô quay sang nhìn Todd. “Ôi, con ơi...”

Bố cũng quay sang nhìn nó.

Sốt ruột, Todd vòng qua bàn. “Có chuyện gì vậy ạ?”

“Ông Denker,” Dick mở lời - anh chẳng thốt lên được thêm chữ nào.

Todd đọc tựa báo và hiểu tất cả. Tựa đề bài viết được viết bằng những con chữ đen: PHÁT XÍT ĐỨC BỊ TRUY NÃ TỰ SÁT TRONG BỆNH VIỆN SANTO DONATO. Bên dưới để hai bức hình cạnh nhau. Todd đã từng thấy cả hai rồi. Một bức chụp Arthur Denker sáu năm về trước, thuở còn nhanh nhẹn hoạt bát. Todd biết kẻ chụp bức hình là một tay nhiếp ảnh gia đường phố dị hợm, và lão già mua lại bức hình chỉ để đảm bảo nó không tình cờ rơi vào tay kẻ xấu. Bức hình còn lại là hình một sĩ quan SS mang tên Kurt Dussander đang ngồi sau bàn làm việc ở Patin, mũ chếch sang bên.

Nếu bài báo đăng bức hình mà tên dị hợm kia chụp, điều đó có nghĩa họ đã vào nhà của lão.

Todd đọc lướt qua bài báo, đầu óc nó quay cuồng. Không nhắc gì đến mấy gã lang thang. Nhưng rồi họ sẽ phát hiện những thi thể, khi đó, câu chuyện này sẽ rúng động cả thế giới, SĨ QUAN CHỈ HUY PATIN CHƯA RỬA TAY GÁC KIẾM. KINH HOÀNG DƯỚI HẦM PHÁT XÍT. HẮN VẪN GIẾT KHÔNG GỚM TAY.

Todd Bowden lảo đảo muốn ngã.

Nó nghe thấy tiếng mẹ nó ré lên thất thanh vắng lại từ xa: “Đỡ con, Dick ơi! Thằng bé ngất rồi!”

Từ

(ngấtrồingấtrồingấtrồi)

cứ lặp đi lặp lại mãi không thôi. Nó mơ hồ cảm thấy hai tay bố chộp lấy nó, và suốt hồi lâu, Todd chẳng cảm thấy gì hay nghe thấy gì nữa.

27

Lúc lật tờ báo ra, Ed French đang ăn bánh mì Đan Mạch. Thầy ho sặc sụa, phát ra một tiếng ằng ặc lạ tai rồi phun mẩu bánh nhai dở khắp bàn.

“Eddie!” Sondra French hoảng hồn cất tiếng. “Anh có sao không”

“Bố nghẹn, bố nghẹn,” Norma nhỏ bé hài hước tuyên bố dù có hơi âu lo, đoạn hào hứng cùng mẹ vỗ lưng Ed. Ed gần như chẳng cảm thấy những cú đập của hai mẹ con vì vẫn mải chằm chằm nhìn tờ báo.

“Sao vậy, Eddie ơi?” Sondra hỏi lại.

“Ông ta! Ông ta!” Ed hét lên, chĩa ngón tay xuống tờ báo mạnh đến độ móng tay đâm thủng qua trang sau.

“Người này! Ngài Peter!”

“Anh đang nói cái quái...”

“Đây chính là ông ngoại của Todd Bowden!”

“Cái gì? Tên tội phạm chiến tranh này sao? Eddie, điên rồ quá!”

“Nhưng đúng là ông ta,” Ed rền rĩ. “Lạy Chúa trên cao, đúng là ông ta rồi!”

Sondra French chăm chú nhìn bức hình suốt một lúc lâu.

“Ông ta trông chẳng giống Peter Wimsey chút nào,” mãi lúc sau, cô thốt lên.

28

Mặt xanh như tàu lá, Todd ngồi giữa bố và mẹ trên ghế.

Đối diện là một thanh tra cảnh sát lịch sự, tóc muối tiêu mang tên Richler. Bố của Todd đề nghị gọi cảnh sát, nhưng Todd đã tự mình làm, giọng nó khản đặc qua điện thoại như thời nó mười bốn tuổi.

Nó tường thuật đã xong. Không tốn nhiều thời gian. Nó nói bằng chất giọng đều đều khô khốc khiến Monica sợ hết hồn vía. Đúng là thằng bé đã mười bảy tuổi, nhưng dù gì, nó vẫn còn nhỏ. Chuyện này sẽ là vết thương in hằn cả đời nó.

“Cháu đọc sách cho ông ấy... ôi, cháu chẳng biết nữa. Tom Jones. Cối xay bột bên sông Floss. Câu chuyện này chán ngắt. Hình như chúng cháu đọc không hết cuốn này thì phải. Một vài truyện của Hawthorne – cháu nhớ ông ấy đặc biệt thích ‘Khuôn mặt đá Vĩ đại’ và ‘Chàng Goodman Brown. Chúng cháu đọc được một phần Chuyện vặt ông Pickwick nhưng ông ấy không thích. Ông bảo Dickens chỉ hài hước khi đang nghiêm túc và Pickwick đúng là õng ẹo. Đấy chính xác là từ ông ấy dùng, õng ẹo. Tác phẩm ổn nhất là Tom Jones. Cả hai chúng cháu đều thích nó.”

“Và chuyện này xảy ra ba năm trước,” Richler nói.

“Vâng. Khi nào có cơ hội, cháu cũng ghé qua thăm ông ấy, nhưng lên cấp ba, cháu đi học bằng xe buýt... vài bạn rủ nhau lập đội bóng... lượng bài tập nhiều hơn... nói chung là cuộc sống bận rộn hơn ạ.”

“Cháu có ít thời gian hơn nhỉ.”

“Dạ phải, ít thời gian hơn. Chương trình học ở trường cũng khó hơn nhiều... nếu muốn đủ điểm vào đại học.”

“Nhưng Todd là một học sinh rất xuất sắc,” Monica thốt lên như một cái máy. “Thằng bé tốt nghiệp đứng thứ hai trong khối. Chúng tôi rất tự hào về con.”

“Hẳn vậy rồi,” Richler nở nụ cười ấm áp. “Tôi có hai cậu con trai ở Fairview, dưới thung lũng, hai đứa chỉ suýt soát đủ tiêu chuẩn thể thao của đại học thôi đấy.” Ông quay lại nhìn Todd. “Sau khi vào cấp ba, cháu không đọc sách cho ông ấy nữa à?”

“Không ạ. Thỉnh thoảng cháu đọc báo cho ông ấy thôi. Cháu đến nhà, ông nhờ cháu đọc các tít báo. Ông ấy rất quan tâm đến vụ Watergate lúc vụ này bể ra. Ngoài ra, ông ấy luôn muốn biết tình hình thị trường chứng khoán, tựa đề bài báo hay khiến ông ấy cáu tiết vãi cả ra — con xin lỗi mẹ.”

Mẹ vỗ lên tay nó.

“Cháu không biết lý do tại sao ông ấy quan tâm đến chứng khoán, nhưng tình hình là thế ạ.”

“Ông ấy có một ít cổ phiếu,” Richler cho hay. “Nhờ vậy mà ông ta có đồng ra đồng vào. Ông ta cũng có năm bộ căn cước khác nhau cất rải rác trong nhà. Quả là một con cáo già.”

“Cháu đoán ông ấy giữ cổ phiếu trong hộp ký gửi an toàn ở đâu đó,” Todd nhận xét.

“Cháu nói gì kia?” Richler nhướn mày.

“Cổ phiếu ấy ạ,” Todd nhắc lại. Trông cũng bối rối không kém, bố nó gật đầu với Richler.

“Phần giấy chứng nhận cổ phiếu còn lại nằm trong tủ để dưới giường,” Richler nói, “cùng một tấm hình của ông ta dưới danh tính Denker. Ông ta có hộp ký gửi an toàn hả cháu? Ông ta từng nói như vậy à?”

Todd nghĩ ngợi một chút rồi lắc đầu. “Cháu chỉ nghĩ nếu có cổ phiếu thì cất vào đó thôi ạ. Cháu không biết. Chuyện này... toàn bộ chuyện này khiến... bác biết đấy... khiến cháu rất sốc.” Nó lắc đầu với vẻ choáng váng trông thật vô cùng. Vì nó thật sự rất choáng. Nhưng dần dần, từng chút một, nó cảm thấy bản năng bảo vệ bản thân trỗi dậy trong người. Nó cảm thấy đầu óc mình càng lúc càng sắc bén, và tự tin manh nha trở lại. Nếu Dussander thật sự có hộp ký gửi an toàn để lưu trữ giấy tờ bảo hiểm, chẳng phải lão cũng sẽ chuyển những giấy chứng nhận cổ phiếu còn lại vào đó sao? Cả bức hình ấy nữa?

“Phía bác đang làm việc với bên Israel về vụ này,” Richler nói. “Theo một cách rất phi chính thức. Bác sẽ rất cảm kích nếu cháu không nhắc tới việc này nếu có dịp trao đổi với phía truyền thông. Họ là dân chuyên nghiệp thật sự. Có một người mang tên Weiskopf muốn trò chuyện với cháu vào ngày mai, Todd ạ. Nếu cháu và bố mẹ chấp thuận.”

“Được thôi ạ,” Todd nói, nhưng nó cảm thấy có chút khiếp sợ khi nghĩ đến chuyện bị đánh hơi bởi đám chó săn đã săn đuổi Dussander suốt nửa cuộc đời lão. Dussander e dè bọn chúng một phép, và Todd biết tốt nhất nó nên ghi lòng tạc dạ điều này.

“Anh chị Bowden, anh chị có phản đối việc cháu Todd gặp anh Weiskopf không?”

“Không, Todd đồng ý là được,” Dick Bowden trả lời. “Nhưng tôi muốn cùng đi. Tôi từng đọc thông tin về những tay Mossad này...”

“Weiskopf không phải tình báo Mossad. Theo cách gọi của người Israel, anh ta là mật vụ đặc biệt. Thật ra, anh ta dạy văn học tiếng Yiddish và ngữ pháp tiếng Anh. Ngoài ra, anh ta còn viết hai cuốn tiểu thuyết.” Richler mỉm cười.

Dick gạt tay. “Bất kể anh ta có là gì, tôi sẽ không để anh ta quấy rầy Todd. Theo như những gì tôi đọc, những tay này có thể chuyên nghiệp thái quá. Có thể anh ta không đến nỗi. Nhưng tôi muốn anh và anh Weiskopf này nhớ cho Todd chỉ cố gắng giúp ông cụ ấy. Ông ta giấu giếm thân phận của mình, nhưng Todd không biết điều đó.”

“Không sao đâu bố,” Todd mỉm cười mệt mỏi.

“Bác chỉ muốn cháu giúp bọn bác trong sức của mình,” Richler nói. “Tôi hiểu nỗi lo của anh, anh Bowden. Tôi nghĩ anh sẽ nhận thấy Weiskopf là một người ôn hòa, ít gây áp lực. Tôi đã hỏi xong rồi, nhưng tôi sẽ phá lệ một chút bằng cách nói cho mọi người những người Israel quan tâm nhất điều gì. Todd đã ở với Dussander vào lúc ông ta lên cơn đau tim khiến ông này nhập viện...”

“Ông ấy đề nghị cháu qua đọc cho ông lá thư, Todd đáp.

“Chúng ta biết.” Richler chúi người tới trước, khuỷu tay tựa lên gối, cà vạt lủng lẳng tạo thành dây dọi tới sàn. “Người Israel muốn biết nội dung lá thư. Dussander là một con cá to, nhưng ông ta không phải con cá duy nhất trong hồ – hoặc chí ít đó là những gì Sam Weiskopf nói, và tôi tin anh ta. Họ cho rằng Dussander có thể nắm thông tin của những con cá khác. Đa phần bọn chúng có thể vẫn sống đến ngày hôm nay ở Nam Mỹ, nhưng có khả năng những tên khác ở rải rác cả chục nước khác... bao gồm cả Mỹ. Mọi người có biết họ thộp cổ được kẻ từng là Unterkommandant ở Buchenwald trong sảnh một khách sạn Tel Aviv không?”

“Thật sao!” Monice nói, tròn mắt.

“Thật,” Richler gật đầu. “Hai năm trước. Mấu chốt ở đây là người Israel nghĩ lá thư mà Dussander muốn Todd đọc có khả năng là từ một trong những con cá kia. Có thể họ đúng, có thể họ sai. Dù gì chăng nữa, họ muốn biết.”

Todd vốn đã quay trở lại nhà của Dussander và đốt lá thư, nó bèn nói: “Cháu sẽ giúp bác – hoặc người tên Weiskopf kia — nếu cháu có thể, thưa trung uý Richler, nhưng lá thư viết bằng tiếng Đức. Đọc được nó thật sự rất khó. Cháu thấy mình ú ở như thằng ngốc. Ông Denker... Ông Dussander... càng lúc càng phấn khích, đề nghị cháu đánh vần từ ông không hiểu vì, bác biết đấy, cháu phát âm không chuẩn. Nhưng cháu đoán ông ấy vẫn hiểu. Cháu nhớ có lúc ông ấy cười và bảo, ‘Đúng rồi, đúng rồi, đúng là phải làm thế nhỉ? Rồi ông lẩm bẩm gì đó bằng tiếng Đức. Khoảng hai, ba phút sau, ông lên cơn đau tim. Có gì đó về Dummkopf. Hình như trong tiếng Đức, từ này có nghĩa là ngu ngốc thì phải.”

Nó nhìn Richler với vẻ ngập ngừng, trong lòng thầm hài lòng với cái lưỡi không xương của mình.

Richler gật đầu. “Phải, chúng ta hiểu nghĩa từ này trong tiếng Đức. Bác sĩ tiếp nhận đã nghe câu chuyện này từ cháu và chứng thực nó. Còn lá thư thì sao, Todd... cháu có nhớ chuyện gì xảy ra với nó không?”

Đây này, Todd nghĩ thầm. Mấu chốt.

“Cháu nhớ lúc xe cấp cứu tới, lá thư vẫn ở trên bàn. Khi mọi người rời khỏi đó. Cháu không thể làm chứng điều đó trước tòa, nhưng…”

“Tôi nghĩ có lá thư ở trên bàn,” Dick nói. “Tôi có cầm nó lên xem. Tôi nhớ hình như là thư gửi đường hàng không thì phải, nhưng tôi không để ý nó viết bằng tiếng Đức.”

“Vậy lý ra nó còn ở đó,” Richler kết luận. “Đó là điều chúng tôi chưa lý giải nổi.”

“Nó không còn sao?” Dick hỏi. “Ý tôi là nó biến mất rồi à?”

“Nó biến mất rồi.”

“Biết đâu có người phá cửa đột nhập,” Monica đưa ra giả thuyết.

“Chẳng cần phải phá cửa vào,” Richler nói. “Trong lúc rối ren đưa ông ta ra, căn nhà không bị khóa lại. Bản thân Dussander có lẽ chẳng nghĩ tới việc nhờ ai khóa giùm. Chìa khóa vẫn còn nằm trong túi quần khi ông ta chết. Căn nhà không khóa từ lúc nhân viên cấp cứu đưa ông ta đi viện đến lúc chúng tôi niêm phong mọi thứ vào 2 giờ 30 phút sáng nay.”

“Chà, thì đấy,” Dick nói.

“Không” Todd nói. “Con thấy điều khiển trung úy Richler lấn cấn rồi.” Ở phải, nó thấy rất rõ. Có bị mù mới không thấy. “Tại sao tên trộm chẳng lấy gì ngoài bức thư. Nhất là một lá thư viết bằng tiếng Đức? Không có lý chút nào. Ông Denker không có nhiều của cải để trộm, nhưng kẻ đột nhập có thể tìm được thứ đáng giá hơn thế.”

“Cháu nắm bắt nhanh quá,” Richler nói. “Không tệ.”

“Trước đây Todd từng muốn sau này trở thành thám tử mà” Monica nói và khẽ xoa đầu Todd. Sau khi lớn, thằng bé có vẻ phản đối điều này, nhưng hiện giờ, nó không buồn quan tâm. Chúa ơi, cô chẳng thích nhìn con mình nhợt nhạt như vậy chút nào. “Nhưng gần đây, nó chuyển hướng sang lịch sử rồi.”

“Lịch sử là lĩnh vực hay,” Richler khen. “Cháu có thể là một nhà sử học tìm tòi. Cháu đã từng đọc Josephine Tey chưa?”

“Dạ chưa ạ.”

“Không sao đâu. Bác chỉ ước hai cậu con nhà bác có tham vọng lớn hơn chứng kiến đội Angels dành chiến thắng để vào chung kết năm nay.”

Todd nở nụ cười mệt mỏi và chẳng nói gì.

Richler nghiêm túc trở lại. “Thêm nữa, tôi sẽ nói với mọi người giả thuyết mà chúng tôi đang theo đuổi. Chúng tôi cho rằng có người, rất có thể ở ngay Santo Donato này, biết chân tướng thật sự của Dussander.”

“Thật ư?” Dick thốt lên.

“Phải. Có người biết sự thật. Có thể cũng là một tay phát xít trốn chạy. Tôi biết nói thế này nghe như truyện trinh thám của Robert Ludlum, nhưng ai mà ngờ lại có một tên phát xít trốn chạy ở vùng ngoại ô bé nhỏ yên bình này kia chứ? Và khi Dussander được đưa vào bệnh viện, chúng tôi nghĩ nhân vật X đã chạy đến nhà, lấy lá thư vốn là bằng chứng tố giác ấy. Có lẽ đến lúc này, nó đã thành tro đang mủn ra lềnh phềnh trong hệ thống cống rãnh.”

“Điều đó cũng không có lý lắm,” Todd nói.

“Sao lại không, Todd?”

“Chà, nếu ông Denk... nếu ông Dussander có người bạn cũ từ trại tập trung, hoặc một người trước đây cũng là phát xít, tại sao ông ấy cất công gọi cháu đến đọc lá thư cho ông? Mọi người cứ nghe ông chỉnh cháu nhiều thế nào mà xem... chí ít người bạn phát xít mà bác nhắc tới sẽ biết nói tiếng Đức.”

“Luận điểm hay lắm. Nhưng vẫn có khả năng người bạn kia ngồi xe lăn hoặc bị mù. Theo như những gì phía bác biết, đó có thể chính là Bormann, song hắn ta không dám ra ngoài và lộ mặt.”

“Người mù hay ngồi xe lăn không giỏi chạy đi lấy thư đâu ạ,” Todd nói.

Richler mắt tròn mắt dẹt ngưỡng mộ. “Đúng vậy. Nhưng người mù vẫn có thể đánh cắp lá thư dù không thể đọc được nó. Hoặc thuê người làm.”

Todd ngẫm nghĩ một chút rồi gật đầu – nhưng cùng lúc, nó cũng nhún vai để thể hiện nó thấy ý tưởng này thiếu thực tế ra sao. Richler đã tiến xa khỏi Robert Ludlum[46E] và bước vào địa hạt của Sax Rohmer[47E]. Song việc ý tưởng này vô thực hay không thật ra chẳng thành vấn đề, đúng không? Chính xác. Vấn đề nằm ở chỗ Richler vẫn đang đánh hơi... và cái tay Do Thái chết toi tên Weiskopf kia cũng đang thăm dò. Thư với chả thiếc, thật khốn kiếp! Cái ý tưởng ngu xuẩn chết ông chết bà của Dussander! Và chợt nó nghĩ đến khẩu súng .30-.30 lúc này cất trong hộp, yên vị trên kệ trong ga ra lạnh và tối. Nó vội vàng kéo tâm trí nó khỏi hình ảnh ấy. Lòng bàn tay của nó ướt mồ hôi.

“Cháu có biết Dussander có người bạn nào không?” Richler hỏi.

“Bạn ấy ạ? Không. Ngày trước có một bà giúp việc, tuy nhiên, bà ấy chuyển đi rồi, mà ông lười không muốn thuê người khác. Khi hè về, ông thuê một cậu nhóc cắt cỏ, nhưng năm nay hình như là chưa. Bác có thấy cỏ mọc hơi dài không?”

“Phải. Chúng ta đã gõ cửa nhiều nhà nhưng có vẻ ông ta chưa thuê ai. Ông ấy có nghe điện thoại không?”

“Có ạ,” Todd nói với vẻ tự nhiên... đây là một tia sáng, một lối thoát khẩn cấp tương đối an toàn. Thật ra, điện thoại của Dussander chỉ đổ chuông khoảng năm, sáu lần suốt khoảng thời gian Todd biết lão — dân bán hàng, tổ chức bỏ phiếu hỏi về đồ ăn sáng, còn lại là gọi nhầm số. Lão chỉ để điện thoại phòng hờ mình đổ bệnh... và cuối cùng lão bệnh thật, cầu mong linh hồn lão mục ruỗng dưới địa ngục. “Ngày trước hằng tuần ông ấy nhận được một hoặc hai cuộc gọi.”

“Ông ấy có nói tiếng Đức vào những dịp ấy không?” Richler vội hỏi. Ông có vẻ hào hứng.

“Không ạ,” Todd đáp, chợt cẩn trọng. Nó không thích sự hào hứng của Richler – có gì đó không đúng, có gì đó nguy hiểm. Nó thấy chắc chắn như thế, và bất chợt Todd phải gồng người dữ dội mới có thể ngăn bản thân không vã mồ hôi như tắm. “Ông ấy không nói gì nhiều. Cháu nhớ có vài lần ông ấy bảo, ‘Cậu bé đọc cho tôi đang ở đây. Tôi sẽ gọi lại sau.”

“Bác cá hắn đây rồi!” Richler nói, vỗ tay đen đét lên đùi. “Bác dám đem hai tuần lương ra cá đó chính là hắn!” Ông đóng cuốn sổ lại đánh bộp (theo như Todd thấy ông ấy chẳng làm gì ngoài vẽ ngoằn ngoèo bên trong) rồi đứng dậy. “Tôi xin cảm ơn cả gia đình vì đã dành thời gian. Đặc biệt là cháu, Todd ạ. Ta biết tất cả là một cú sốc nặng với cháu, nhưng nó sẽ sớm qua đi. Chiều nay, chúng ta sẽ lật tung căn nhà ấy lên – từ tầng hầm lên tầng áp mái rồi lại lục tầng hầm thêm lần nữa. Chúng ta sẽ huy động tất cả những đội đặc nhiệm đến. Có thể chúng ta sẽ lần được người gọi điện cho Dussander.”

“Cháu hy vọng vậy,” Todd đáp.

Richler bắt tay cả gia đình rồi ra về. Dick hỏi Todd có muốn ra ngoài đánh cầu lông cho khuây khỏa đầu óc đến bữa trưa không. Todd bảo nó không có tâm trạng chơi cầu lông hay ăn trưa, đoạn đi lên tầng trên, đầu cúi gằm, so vai. Bố mẹ nó đưa mắt nhìn nhau đầy thông cảm và buồn lòng. Todd nằm lên giường, nhìn chằm chằm lên trần, nghĩ về khẩu .30-.30. Nó có thể thấy rõ mồn một khẩu súng trong tâm trí. Nó hình dung đến việc thọc thẳng nòng súng thép đánh bóng lên cái háng nhớt nhúa của con nhỏ Do Thái Betty Trask – đúng thứ con ả cần, một khẩu súng không bao giờ xìu. Mày thích nó không, Betty? nó nghe thấy mình cất giọng hỏi đứa con gái ấy. Khi nào thấy đủ rồi thì bảo tao nhé? Nó tưởng tượng con bé ấy hét toáng lên. Và cuối cùng, nụ cười khô khốc gớm ghiếc nở trên khuôn mặt nó. Nhớ nhé, cứ bảo tao đấy, con khốn... được không? Được không? Được không?...

“Vậy anh nghĩ thế nào?” Weiskopf hỏi Richler khi Richler đón anh đi ăn ở một cửa tiệm cách nhà Bowden ba dãy.

“Ừ, tôi nghĩ thằng nhóc có dính líu,” Richler đáp. “Phần nào, theo cách nào đó, ở mức độ nào đó. Nhưng nó giữ cái đầu lạnh hay không ư? Nếu cậu đổ nước sôi vào mồm nó, tôi nghĩ nó sẽ phun ra đá viên đấy. Tôi khiến thằng nhóc lòi đuôi vài lần, nhưng tôi không thu thập được gì có thể sử dụng ở tòa. Và nếu tôi đào sâu hơn, một tay luật sư khôn ngoan nào đấy có thể đưa thằng nhóc ra khỏi bẫy tầm một hoặc hai năm ngay cả khi có đầu mối gì đó. Ý tôi là, tòa án vẫn sẽ xem thằng nhóc này là vị thành niên – nó mới mười bảy tuổi thôi. Theo nhiều cách, tôi đoán thật ra nó đã thôi làm trẻ vị thành niên từ năm nó tám tuổi rồi. Thằng nhóc ấy làm tôi sởn gai ốc.” Richler đưa một điếu thuốc lên môi rồi cười phá lên – tiếng cười hơi run rẩy. “Nói đúng hơn là vô cùng sởn gai ốc.”

“Nó để lộ sơ hở gì thế.”

“Các cuộc gọi. Đó là yếu tố chính. Khi tôi mớm cho nó ý tưởng này, tôi có thể thấy mắt nó sáng lên như đèn pha.” Richler rẽ trái rồi đánh lái chiếc Chevy Nova nhạt nhòa của ông xuống làn đường dẫn vào xa lộ. Cách đó gần hai trăm mét về phía tay phải là triền dốc và cây đổ, chỗ Todd nhắm khẩu súng trường của mình về phía xe cộ trên xa lộ và bắn giả lập vào một ngày thứ Bảy cách đây không lâu.

“Hẳn là nó tự nhủ, ‘Gã cớm này đúng là bị thần kinh mới nghĩ Dussander có một người bạn phát xít trong thị trấn, nhưng nếu hắn ta nghĩ thế thì mình né được bàn thua trông thấy rồi.’ Vậy nên nó bảo, phải, hằng tuần, Dussander nhận được một hoặc hai cuộc gọi. Vô cùng bí ẩn. ‘Tôi không nói chuyện được, đang bận, gọi lại sau, – nôm na vậy. Nhưng số điện thoại của Dussander được xếp hạng ‘điện thoại im lặng mức đặc biệt suốt bảy năm nay. Gần như không có cuộc gọi nào, đặc biệt, không có cuộc gọi nào đường dài. Làm gì có chuyện hằng tuần lão ta nhận được một hoặc hai cuộc gọi.”

“Còn gì nữa không?”

“Nó lập tức đi đến kết luận rằng lá thư biến mất, ngoài ra không còn gì bị mất. Nó biết đó là thứ duy nhất bị mất vì nó là người quay lại lấy lá thư.”

Richler dụi điếu thuốc vào gạt tàn.

“Chúng tôi nghĩ lá thư chỉ là dàn dựng thôi. Chúng tôi cho rằng Dussander lên cơn đau tim khi đang cố chôn cái xác kia... cái xác mới nhất. Trên giày và cổ tay áo của lão dính đất, nên giả định này tương đối hợp lý. Điều đó có nghĩa lão ta gọi cho thằng nhóc sau khi lên cơn đau tim, chứ không phải trước. Lão bò lên trên tầng rồi gọi cho thằng nhóc. Thằng nhóc phát hoảng – có khi cả đời nó chưa bao giờ hoảng như thế – rồi trong lúc quýnh quảng, nó bịa đại chuyện về lá thư. Không hay, nhưng cũng không tệ... xét đến tình hình lúc đó. Nó đến dọn mớ lộn xộn ở nhà Dussander cho lão. Rồi thằng nhóc bị quá tải. Cấp cứu trên đường đến, bố nó cũng đang đến, và nó cần lá thư để dựng cảnh. Nó lên trên tầng, phá cái hộp…”

“Anh có xác nhận rồi à?” Weiskopf vừa hỏi vừa châm một điếu thuốc. Loại anh hút là Player không đầu lọc, Richler thấy nó có mùi chẳng khác gì phân ngựa. Ông thầm nghĩ trong đầu, hèn gì Đế chế Anh sụp đổ, họ hút thứ thuốc lá như vậy kia mà.

“Phải, chúng tôi thu được cả mớ xác nhận,” Richler nói. “Trên hộp có dấu vân tay khớp với hồ sơ học bạ của nó. Nhưng dấu vân tay của nó nằm trên gần như tất cả mọi thứ trong căn nhà chết toi ấy!”

“Nếu anh đưa chuyện này ra cật vấn nó, thể nào anh cũng làm nó phát hoảng,” Weiskopf nói.

“Ồ, nghe này, thế là cậu chưa biết thằng nhóc ấy rồi. Khi tôi bảo nó giữ cái đầu lạnh, tôi nói thật đấy. Nó sẽ bảo Dussander nhờ nó lấy cái hộp ấy một hai lần để lão ta cất đồ hay lấy đồ chẳng hạn.”

“Dấu vân tay nó còn ở trên xẻng nữa.”

“Nó sẽ bảo nó dùng xẻng để trồng một bụi hoa hồng trong sân sau.” Richler rút gói thuốc ra nhưng trống không. Weiskopf mời ông điếu thuốc Player. Richler bèn hít một hơi nhưng ho khụ khụ. “Vị dở y như mùi,” ông nghẹn.

“Như mấy cái hamburger chúng ta ăn trưa hôm qua chứ gì,” Weiskopf mỉm cười. “Burger của Mac ấy.”

“Big Mac,” Richler nói rồi phá lên cười. “Rồi rồi. Sự giao thoa giữa các nền văn hóa không phải lúc nào cũng hiệu quả.” Nụ cười của ông tắt ngóm. “Nó nhìn rất chỉn chu, cậu biết không?”

“Vâng”

“Nó không phải tội phạm vị thành niên từ Vasco, tóc để dài chấm mông, mang đôi bốt hầm hố đính đầy dây xích.”

“Đúng thế.” Weiskopf đưa mắt nhìn dòng xe cộ xung quanh họ, lòng thầm vui mừng mình không phải người cầm lái. “Nó chỉ là một thằng nhóc. Một thằng nhóc da trắng từ một mái nhà êm ấm. Tôi thấy thật khó tin khi...”

“Tôi tưởng ở Israel, các cậu rèn luyện cho thanh niên biết dùng súng trường và lựu đạn lúc họ mười tám tuổi chứ.”

“Phải. Nhưng nó mới mười bốn tuổi khi mọi thứ bắt đầu. Tại sao một đứa trẻ mười bốn tuổi lại giao du với kẻ như Dussander kia chứ? Tôi đã cố hết sức lý giải nhưng không tài nào hiểu nổi.”

“Đành chấp nhận thôi,” Richler nói, búng điếu thuốc lá ra ngoài cửa sổ. Hút nó mà ông đau cả đầu.

“Có lẽ chuyện xảy ra là sẩy tay của tạo hóa. Một sự tình cờ. Ngẫu nhiên. Tôi nghĩ trên đời này có cả ngẫu nhiên tốt và ngẫu nhiên xấu.”

“Tôi không biết cậu đang nói gì,” Richler u sầu nói. “Tôi chỉ biết thằng nhóc ấy khiến tôi sởn gai ốc hơn cả bọ dưới tảng đá.”

“Điều tôi đang nói đơn giản lắm. Những đứa trẻ khác sẽ mừng rỡ báo với bố mẹ hoặc cảnh sát rằng Con đã nhận diện được một kẻ bị truy nã. Lão ta đang sống ở địa chỉ này. Vâng, con chắc chắn. Sau đó để nhà chức trách lo liệu. Anh có thấy tôi nói sai không?”

“Không, tôi không thấy cậu sai. Thằng nhóc sẽ trở thành tâm điểm cho mọi người trầm trồ trong ít ngày. Đa phần con nít thích như thế lắm. Được đăng hình trên báo, phỏng vấn vào chương trình tin tức tối, được nhà trường tặng thưởng công dân mẫu mực.” Richler phá lên cười. “Chậc, có khi nó còn được lên Người thật ấy chứ.

“Là gì thế?”

“Bỏ qua đi,” Richler nói. Ông hơi lên giọng vì mấy chiếc xe tải mười bánh đang chạy hai bên chiếc Nova. Weiskopf lo lắng hết nhìn bên này đến nhìn bên kia. “Cậu không muốn biết đâu. Nhưng cậu nói đúng về đa phần con nít. Đa phần thôi.”

“Thằng nhóc này thì không,” Weiskopf nhận xét. “Thằng nhóc này, có lẽ chỉ nhờ vào may mắn, đã nhìn thấu lớp vỏ bọc của Dussander. Tuy nhiên, thay vì báo với bố mẹ nó hay chính quyền... nó lại đến chỗ Dussander. Tại sao? Anh bảo anh không quan tâm, nhưng tôi nghĩ là có. Tôi nghĩ nó ám ảnh anh cũng nhiều như nó ám ảnh tôi.”

“Không phải để tống tiền,” Richler khẳng định. “Chắc hẳn là thế. Đứa trẻ ấy có mọi thứ mà tuổi của nó muốn. Trong ga ra có một chiếc xe đua giải trí, chưa kể trên tường còn có khẩu súng săn voi. Và ngay cả khi nó muốn vắt kiệt Dussander cho vui, Dussander cũng không có gì để bòn rút. Ngoài dăm ba cổ phiếu, lão ta còn chẳng có mồng tơi mà rớt.”

“Anh có chắc thằng nhóc không biết anh đã phát hiện những cái xác không?”

“Tôi chắc. Có thể chiều nay, tôi sẽ quay lại và bồi nó cú này. Hiện giờ đây có thể là cú chí tử của chúng ta.” Richler khẽ đập lên tay lái. “Nếu tất cả những điều này được phát hiện sớm hơn dù chỉ một ngày, tôi nghĩ tôi có thể xin lệnh khám xét ấy chứ.”

“Bộ quần áo mà thằng nhóc mặc tối hôm đó à?”

“Phải. Nếu phát hiện được mẫu đất trên quần áo nó khớp với đất dưới hầm nhà Dussander, tôi nghĩ khả năng chúng ta vạch trần được nó rất cao. Nhưng quần áo nó mặc tối hôm đó có khi đã được giặt đi giặt lại sáu lần rồi.”

“Còn những kẻ lang thang khác bị giết thì sao? Những cái xác sở cảnh sát của anh tìm thấy quan thành phố ấy?”

“Vụ đó do Dan Bozeman xử lý. Tôi nghĩ không có liên hệ gì đâu. Dussander không khỏe được đến thế... ngoài ra, lão ta đã có sẵn mánh lới hoạt động hiệu quả rồi. Hứa cho họ ăn uống, dùng xe buýt thành phố – mẹ kiếp, xe buýt thành phố đấy! — đưa họ về nhà rồi xả xác họ ngay trong bếp.”

Weiskopf trầm lặng: “Kẻ tôi đang nghĩ đến không phải Dussander.”

“Cậu nói vậy là có ý g...” Richler đang nói dở thì chợt ngậm miệng lại. Có một khoảng im lặng dài dằng dặc, rải rác tiếng xe cộ ầm ĩ xung quanh. Đoạn Richler khẽ cất tiếng: “Này, này, cậu cứ đùa. Cho tôi xin một chữ bình...”

“Dưới tư cách đặc vụ của chính phủ nhà nước tôi, tôi chỉ quan tâm đến Bowden vì những điều nó có thể biết về mối quan hệ mà Dussander còn lưu giữ với giới phát xít ngầm. Nhưng dưới tư cách con người, tôi càng lúc càng quan tâm đến thằng nhóc ấy. Tôi muốn biết điều gì khiến nó bị kích thích. Tôi muốn biết lý do. Và khi cố gắng trả lời câu hỏi ấy cho thỏa lòng mình, càng lúc, tôi càng tự hỏi Còn gì nữa không?

“Nhưng…”

“Tôi thầm nhủ phải chăng những hành động không bằng cầm thú mà Dussander đã dự phần chính là thứ tạo nên sự liên kết giữa hai người bọn họ? Tôi tự bảo với mình, suy nghĩ ấy thật quá đáng. Những thứ đã xảy ra trong các trại tập trung ấy vẫn đủ sức khiến chúng ta cồn cào buồn nôn. Bản thân tôi cũng cảm thấy thế, dù người thân duy nhất của tôi từng chịu cảnh đày đọa trong trại là ông tôi, và ông qua đời năm tôi lên ba. Nhưng có lẽ trong những điều người Đức đã làm ẩn chứa thứ gì đó kích thích sự tò mò chết người nơi chúng ta – nó khơi mở hầm mộ của óc tưởng tượng. Có lẽ một phần sợ hãi, kinh sợ trong chúng ta xuất phát từ việc chúng ta thầm ý thức được rằng dưới những điều kiện đúng – hoặc sai – nhất định, bản thân chúng ta sẽ sẵn lòng xây dựng nơi như thế và làm việc tại đó. Thứ ngẫu nhiên xấu. Có lẽ chúng ta biết khi thiên thời địa lợi nhân hòa, thứ sống dưới hầm mộ kia sẽ vui sướng bò ra. Anh nghĩ hình dạng của chúng ra sao? Một đám Lãnh tụ điên với chỏm tóc trên đầu và hàng ria mép giống bàn chải giày, hồ muôn năm ở mọi lúc mọi nơi à? Hay giống những con quỷ đỏ, quái vật, hoặc rồng phần phật bay trên đôi cánh bò sát hôi hám?”

“Tôi chịu,” Richler đáp.

“Tôi nghĩ đa phần bọn chúng trông giống những tay kế toán viên bình thường” Weiskopf tiếp tục. “Những kẻ thấp bé lao động trí óc, suốt ngày mày mò biểu đồ, lưu đồ, máy tính, sẵn sàng tăng tỷ lệ giết chóc lên mức tối đa để lần tới có thể kết liễu hai mươi hay ba mươi triệu chứ không chỉ sáu triệu. Và một số kẻ có thể mang vẻ ngoài như Todd Bowden.”

“Cậu cũng ở mức sởn gai ốc như thằng nhóc chứ chẳng vừa đâu” Richler thốt lên.

Weiskopf gật đầu. “Chủ đề này sởn gai ốc thật. Phát hiện xác người và xác động vật trong tầng hầm nhà Dussander... việc đó có kém gì, nu? Anh đã bao giờ nghĩ đến khả năng ban đầu, đơn giản là thằng nhóc hứng thú với chủ đề trại tập trung thôi không? Hứng thú như những cậu bé hứng thú với sưu tập tiền xu, tem hoặc thích đọc về những kẻ sống ngoài vòng pháp luật miền viễn tây? Và nó đi thẳng đến chỗ Dussander để thu được nguồn thông tin từ chính kẻ trong nghề?”

“Trong cuộc” Richler sửa lại theo phản xạ. “Trời ạ, giờ thì cái gì tôi cũng tin được.”

“Có lẽ thế,” Weiskopf lầm bầm. Tiếng nói của anh gần như bị khỏa lấp trong tiếng ầm ì của một chiếc xe tải mười bánh chạy ngang qua họ, thành xe in dòng chữ BUDWEISER cao 1 mét 8. Đất nước này tuyệt vời quá, Weiskopf thầm nghĩ rồi châm thêm điếu thuốc. Họ không biểu nổi làm cách nào người dân nước mình có thể sống với đám Ả Rập nửa điên nửa dại xung quanh, nhưng nếu mình sống ở đây hai năm, chắc mình suy nhược thần kinh mất. “Có lẽ. Và có lẽ không thể đứng gần những vụ tàn sát chất chồng tàn sát mà không bị ảnh hưởng”

29

Người đàn ông thấp bé bước vào đồn cảnh sát mang theo mùi hôi khiến ai nấy đều xây xẩm. Hắn ta là tổ hợp của mùi chuối thối, thuốc dưỡng tóc Wildroot Cream Oil, cứt gián và bên trong xe chở rác thành phố vào cuối một buổi sáng bận rộn. Hắn mặc quần dệt chéo đã cũ, áo thun tổ chức màu xám rách rưới cùng áo khoác xanh dương bạc màu, dây kéo lủng lẳng như sợi dây cột răng nanh. Phần trên của đôi giày được gắn vào để bằng keo Krazy Glue. Trên đầu hắn ta đội cái mũ hẳn là ổ của bọ rệp.

“Ôi Chúa ơi, biến khỏi đây đi!” trung sĩ đang ca trực la lớn. “Anh không có bị bắt đâu, Hap ạ! Tôi thề với Chúa! Tôi thề sống thề chết cũng được! Biến khỏi đây đi! Cho tôi thở với.”

“Tôi muốn nói chuyện với trung uý Bozeman.”

“Ông ấy chết rồi. Mới hôm qua. Chúng tôi đang vô cùng thương tiếc đây. Nên anh lượn đi cho, để chúng tôi còn bình an khóc than.”

“Tôi muốn nói chuyện với trung uý Bozeman!” Hap tăng âm lượng. Phả từ mồm hắn là hơi thở trộn mùi pizza lên men, thuốc ho Mentho-lyptus của hãng Hall và mùi ngọt của rượu vang đỏ.

“Ông ấy đi Siam điều tra rồi, Hap ạ. Vậy nên anh biến khỏi đây hộ tôi được không? Anh đến chỗ nào đó ăn bóng đèn đi.”

“Tôi muốn nói chuyện với trung uý Bozeman và cho tới khi gặp, đừng hòng tôi rời khỏi đây!”

Tay trung sĩ chạy bay biến khỏi phòng. Năm phút sau, anh ta quay lại với Bozeman, một người đàn ông ốm hơi khom người tới trước, trạc ngũ tuần.

“Anh đưa hắn ta vào văn phòng của anh hộ tôi nhé, Dan?” tay trung sĩ trực năn nỉ. “Thế cũng được mà?”

“Đi nào, Hap,” Bozeman nói, và phút sau, hai người bọn họ đã ngồi trong căn buồng quây ba phía vốn là văn phòng của Bozeman. Bozeman khôn khéo mở cửa sổ duy nhất rồi bật quạt trước khi ngồi xuống. “Tôi giúp được gì, Hap?”

“Ông vẫn còn điều tra những vụ giết người ấy chứ, trung uý Bozeman?”

“Vụ giết người lang thang ấy à? Có, tôi đoán nó vẫn do tôi xử lý.”

“Chà, tôi biết ai thịt họ rồi.”

“Thế hả Hap?” Bozeman hỏi. Ông tập trung thắp tẩu thuốc. Họa hoằn lắm ông mới hút tẩu, nhưng cả cái quạt và cửa sổ mở đều ; lấn át nổi mùi của Hap. Bozeman thầm nghĩ, khéo lớp sơn sẽ rộp lên rồi bong tróc ấy chứ. Ông thở dài.

“Ông có nhớ tôi kể với ông Poley có nói chuyện với một người ngay trước ngày người ta phát hiện xác ông ấy bị đâm nát bấy trong cống không? Ông nhớ tôi nói chi tiết đó không, trung uý Bozeman?”

“Tôi nhớ.” Một số người vô gia cư lảng vảng quanh tiệm Cứu Thế Quân và quán cơm từ thiện cách đó vài dãy nhà cũng khai điều tương tự về hai trong số các nạn nhân bị sát hại, Charles “Sonny” Brackett và Peter “Poley” Smith. Họ trông thấy một người xuất hiện quanh đó, một thanh niên trẻ, nói chuyện với Sonny và Poley. Không ai biết chắc liệu Poley có đi với nhân vật ấy hay không, nhưng Hap và hai người nữa tuyên bố đã tận mắt trông thấy Poley Smith đi cùng kẻ này. Họ nghe bảo “gã này” là vị thành niên và sẵn sàng trả tiền cho một chai rượu nho xạ đối với nước trái cây. Vài kẻ lang thang khác khai cũng đã trông thấy “một gã” như vậy gần đó. Mô tả “gã” này rất cụ thể, hẳn là đủ để làm bằng chứng trước tòa, đến từ nhiều nguồn đáng tin cậy. Trẻ, tóc vàng, da trắng. Còn cần gì mà không gô cổ lại kia chứ?

“Chà, tối hôm qua tôi ngồi trong công viên,” Hap kể, “và tôi tình cờ nhặt được đống báo...”

“Trong thành phố này có luật cấm người lang thang đấy, Hap ạ.”

“Tôi chỉ đang thu gom báo thôi,” Hap nói đầy chính đáng. “Người ta xả rác đến là kinh khủng. Tôi dọn nơi công cộng cho sạch đẹp mà, trung úy. Một nơi công cộng đấy nhé. Vài tờ báo cách đây cả tuần rồi.”

“Ừ, Hap,” Bozeman gọn lỏn. Ông mơ hồ nhớ mình đang đói và rất mong đến bữa ăn trưa. Giờ sao mà chuyện ấy xa xôi thế nhỉ.

“Chà, khi tôi thức giấc, một trong mấy tờ báo bay lên mặt tôi, và hiện ra trước mắt tôi chính là hắn ta. Tôi nói thật với ông, nó làm tôi giật nảy. Nhìn này. Đây là hắn ta. Chính là kẻ này.”

Hap lôi một tờ báo nhàu nhĩ, vàng ố, bẩn do dính nước từ trong áo khoá©We-love-ebookc rồi trải nó ra. Bozeman chúi người tới trước, có phần hứng thú hơn. Hap bỏ tờ báo lên bàn để ông đọc tít báo: 4 NAM SINH ĐƯỢC TRAO DANH HIỆU CẦU THỦ NAM CALIFORNIA XUẤT SẮC NHẤT. Bên dưới tựa đề là bốn bức hình.

“Là hình nào hả Hap?”

Hap giơ một ngón tay cáu ghét chỉ vào bức hình ngoài cùng bên phải. “Đây. Họ ghi tên nó là Todd Bowden.”

Bozeman hết nhìn bức hình lại đưa mắt nhìn Hạp, tự hỏi Hap còn bao nhiêu tế bào não chưa chín và vẫn còn hoạt động sau hai mươi năm bị xào trong nước xốt sôi ùng ục vốn là rượu rẻ tiền nêm với vài phát cồn khô.

“Anh chắc không đấy, Hap? Cậu trong bức hình này đang đội mũ bóng chày. Tôi không biết cậu ta có tóc vàng hay không.”

“Nụ cười,” Hap nói. “Là cách nó cười. Nó cười với Poley theo đúng cái kiểu cuộc-đời-vẫn-đẹp-sao này khi họ bỏ đi cùng nhau. Có triệu năm trôi qua chăng nữa tôi cũng không nhầm đi đâu được. Là hắn, chính hắn đấy.”

Bozeman gần như bỏ ngoài tai câu cuối; ông suy nghĩ, suy nghĩ rất lung. Todd Bowden. Cái tên này nghe quen quen. Có gì đó khiến ông lấn cấn hơn cả ý tưởng một học sinh tiêu biểu trong vùng lại là thủ phạm sát hại những kẻ lang thang. Ông nhớ mang máng mới sáng nay, mình đã nghe thấy cái tên này trong cuộc trò chuyện nào đó. Chau mày, ông cố nặn óc nhớ lại.

Hap đã ra về, Dan Bozeman vẫn đang cố lục lọi trí nhớ của mình thì Richler và Weiskopf bước vào... và rồi giọng nói của họ khi đang lấy cà phê trong phòng khiến ông bừng tỉnh.

“Lạy Chúa tôi,” trung uý Bozeman thốt lên rồi vội bật dậy.

Cả bố và mẹ nó đề nghị hủy bỏ kế hoạch buổi chiều hôm ấy – Monica định đi chợ, còn Dick có hẹn đi đánh golf với vài người bạn làm ăn – để ở nhà với con trai, nhưng Todd bảo nó muốn ở một mình. Nó nghĩ nó sẽ lau chùi khẩu súng trường và nghiền ngẫm cho ra chuyện này. Cố sắp xếp mọi sự trong đầu nó.

“Todd này,” Dick cất lời nhưng chợt nhận ra mình chẳng biết nói gì. Anh đoán nếu anh là bố mình, lúc này anh sẽ khuyên con cầu nguyện. Nhưng mỗi thế hệ mỗi khác, và hiện giờ, nhà Bowden chẳng mấy tin vào những điều như thế. “Thỉnh thoảng biến cố lại ập đến,” anh chốt hạ bằng một câu dở tệ, vì Todd vẫn đang nhìn anh. “Con hãy cố đừng để mình âu sầu vì chuyện đó.”

“Sẽ ổn thôi ạ,” Todd nói.

Sau khi bố mẹ rời khỏi nhà, nó lấy giẻ lau và một chai dầu lau súng Alpaca ra ngoài băng ghế bên cạnh khóm hoa hồng. Quay vào ga ra, nó lấy khẩu 30-.30. Nó mang khẩu súng ra ghế, tháo nó ra, hương hoa mộc mạc ngọt ngào phảng phất thật dễ chịu trong mũi. Vừa lau khẩu súng thật kỹ lưỡng, nó vừa ngân nga một điệu nhạc, thỉnh thoảng huýt sáo véo von. Đoạn nó lắp khẩu súng lại. Ngay cả trong bóng tối, nó cũng có thể lắp thành thục. Tâm trí nó tự do tung hoành. Chừng năm phút sau, khi ý thức trở lại, nó nhận ra nó đã nạp đạn cho khẩu súng. Hôm nay nó không có tâm trạng bắn mục tiêu cố định, thế mà trong vô thức, nó vẫn nạp đạn. Nó tự nhủ nó cũng chẳng biết lý do tại sao.

Mày biết chứ, Todd cưng. Đã đến lúc rồi.

Đúng lúc đó, chiếc xe Saab bóng loáng màu vàng rẽ vào đường dẫn tới nhà nó. Todd thấy người từ trên xe bước xuống trông quen quen, nhưng phải đến khi hắn ta sập cửa xe, bước đến chỗ nó, Todd mới trông thấy đôi giày thể thao – đôi Keds cổ thấp màu xanh dương nhạt. Trời ơi, xem Quá khứ dội về kìa; kẻ đang đi trên lối vào nhà Bowden không ai khác mà chính là Ed French Cao Su, tức Lão Ked.

“Chào Todd. Lâu rồi không gặp em.

Todd dựng khẩu súng lên thành ghế rồi nở nụ cười rạng rỡ rộng tận mang tai. “Chào thầy French. Thầy có chuyện gì mà lại lặn lội đến tận đây vậy ạ?”

“Bố mẹ em có nhà không?”

“Chậc, không ạ. Thầy gặp bố mẹ em có chuyện gì không?”

“Không” Ed French cất tiếng sau một hồi suy nghĩ rất lung. “Không, thầy đoán là không. Tôi nghĩ có lẽ sẽ tốt hơn nếu chỉ có hai thầy trò mình trao đổi. Ban đầu là thế. Có thể em sẽ có lời giải thích hoàn toàn hợp lý cho tất cả mọi chuyện. Có điều khiến thầy không khỏi nghi ngờ.”

Thò tay vào túi quần, thầy lôi ra một mẩu báo. Dẫu thầy Ed Cao Su chưa cần đưa tận tay, Todd cũng thừa biết nó là gì, và lần thứ hai trong ngày hôm ấy, nó nhìn vào hai bức hình chụp Dussander. Bức ảnh tay nhiếp ảnh gia đường phố chụp được khoanh tròn bằng mực đen. Ý nghĩa rõ như ban ngày với Todd, thầy French đã nhận ra “ông nội” của Todd. Và giờ hắn ta muốn bộ bộ với cả thiên hạ về điều đó. Hắn ta muốn góp sức lan truyền tin tức tốt đẹp ấy. Thầy Ed Cao Su tốt đời đẹp đạo, chỉ giỏi khoác lác nhăng cuội và mang mấy đôi giày thể thao chết toi.

Cảnh sát sẽ hứng thú lắm đây, nhưng nói trắng ra, bọn họ đã quan tâm sẵn rồi. Giờ thì nó đã nhận ra điều đó. Lòng nó bắt đầu nặng nề chừng ba mươi phút sau khi Richler ra về. Tựa hồ nó đang bay lên cao trong một khinh khí cầu bơm căng khí cười. Rồi một mũi tên thép chọc thủng mặt vải của khinh khí cầu, làm nó đều đều sà xuống.

Những cuộc điện thoại là điểm quan trọng. Richler đưa ra lý do ấy trơn tru như miệng có bôi mỡ. Có ạ, nó đã nói, và theo nghĩa đen, tự đưa đầu vào rọ. Ngày trước hằng tuần ông ấy nhận được một hoặc hai cuộc gọi. Cứ để bọn họ sục sạo cả nam California để tìm những lão già ngày trước là phát xít. Vâng. Tuy nhiên, có thể họ sẽ nghe được câu chuyện khác từ nhà mạng điện thoại. Todd không biết liệu công ty viễn thông có nắm tần suất điện thoại chúng ta sử dụng điện thoại hay không... nhưng lúc ấy, trong mắt Richler đã có một ánh nhìn...

Rồi còn lá thư kia nữa. Nó đã vô tình bảo với Richler rằng căn nhà không bị trộm, và chắc hẳn Richler đã ra về với suy nghĩ cách duy nhất để Todd biết điều này là nó đã quay lại đó... đúng thật là thế, không chỉ một lần mà là ba lần, lần đầu tiên để lấy lá thư, thêm hai lần nữa để tìm xem có bằng chứng nào lạy ông tôi ở bụi này không. Không có gì cả; đến bộ đồng phục SS cũng đã biến mất, chính tay Dussander đã vứt nó đi một lúc nào đó trong bốn năm vừa rồi.

Chưa kể còn những cái xác. Richler không hề đả động gì đến những thi thể.

Ban đầu, Todd cứ tưởng thế thì tốt. Cứ để bọn họ sục sạo thêm ít lâu trong lúc nó suy nghĩ – và bịa chuyện – cho toàn vẹn. Không có gì phải sợ về bùn đất dính lên quần áo nó lúc chôn cất cái xác; buổi tối hôm đó, chúng đã được giặt sạch rồi. Chính tay nó bỏ chúng vào máy giặt kiêm máy sấy, ý thức rất rõ Dussander có thể về chầu trời và rồi mọi chuyện sẽ bị phanh phui. Cẩn tắc vô áy náy, nhóc ạ, Dussander sẽ thốt lên như thế cho xem.

Nhưng rồi dần dà, nó nhận ra như thể không tốt chút nào. Gần đây trời rất ấm, mà thời tiết ấm khiến tầng hầm bốc mùi rất nồng nặc; lần cuối cùng đến nhà Dussander, mùi thối cứ thế xộc lên. Chắc hẳn cảnh sát sẽ thắc mắc về thứ mùi này rồi lần ra nguồn cơn của nó. Vậy tại sao Richler lại giấu nhẹm đi thông tin ấy? Hắn ta để dành nó để nói sau à? Để dành nó nhằm tạo chút bất ngờ khủng khiếp? Và nếu Richler đang âm mưu cho nó một cú bất ngờ ra trò, điều đó có nghĩa hắn ta đã sinh nghi.

Todd ngước mắt khỏi mẩu báo và thấy thầy Ed Cao Su đang hững hờ quay mặt khỏi nó. Lão thầy nhìn ra đường, dù ngoài đường chẳng có gì náo nhiệt. Richler có thể nghi ngờ, nhưng hắn ta chỉ làm được đến thế là cùng.

Trừ khi có một bằng chứng vững chắc liên kết Todd với lão già kia.

Đó chính là thứ bằng chứng mà lão Ed Cao Su có thể cung cấp.

Gã đàn ông lố bịch mang đôi giày lố bịch. Kẻ lố bịch như thế không đáng sống. Todd sờ vào báng khẩu súng .30-.30.

Phải, lão Ed Cao Su là đầu mối mà bọn họ không có. Họ không bao giờ có thể chứng minh Todd là đồng phạm tiếp tay cho Dussander giết người. Nhưng với lời khai của lão Ed Cao Su này, họ có thể chứng minh nó cấu kết. Liệu mọi chuyện có dừng ở đó không? Ô không. Tiếp theo, họ sẽ lấy hình tốt nghiệp của nó cho những gã lang thang ở quận Mission xem. Cách này cũng hên xui may rủi đấy, nhưng Richler thà giết nhầm còn hơn bỏ sót. Nếu chúng ta không thể buộc tội nó giết đám lang thang kia thì ta buộc tội nó giết đám khác.

Tiếp theo là gì? Là ra tòa.

Bố sẽ kiếm cho nó một đống luật sư giỏi giang, tất nhiên rồi. Mấy tay luật sư sẽ giúp nó thoát tội chứ còn gì nữa. Quá nhiều chứng cứ gián tiếp. Nó biết cách tạo thiện cảm với hội thẩm đoàn. Nhưng đến lúc đó, cuộc đời nó đã đi đời nhà ma rồi, đúng y như Dussander từng nói. Mọi thứ sẽ bị lôi lên mặt báo, mổ xẻ và đem ra ánh sáng như những cái xác đang thối rữa dưới hầm nhà Dussander.

“Người trong bức hình này là người đã đến văn phòng của thầy năm em học lớp chín,” quay sang nhìn Todd, Ed chợt cất tiếng. “Ông ta đã vờ là ông nội em. Giờ hóa ra ông ta là một tên tội phạm chiến tranh bị truy nã.”

“Phải,” Todd đáp. Mặt nó trơ ra đến lạ. Đó là khuôn mặt của ma nơ canh trong trung tâm thương mại. Biết bao hồng hào, sức sống, năng lượng đều bị rút cạn. Thứ vỏ chứa còn lại đáng sợ ở sự trống rỗng khôn cùng.

“Tại sao lại vậy?” Ed hỏi, và có thể thầy cố tình nhấn câu hỏi ấy thành lời buộc tội gay gắt, nhưng khi cất lên, nó nghe thật rầu rĩ, mất phương hướng và có phần phật ý. “Tại sao lại vậy hả Todd?”

“À, hết điều này lại dẫn đến điều khác,” Todd nói, đoạn nhấc khẩu súng .30-.30 lên. “Thành thật là thế ạ. Hết điều này... lại dẫn đến điều khác.” Nó dùng ngón cái kéo mở khóa nòng rồi chĩa thẳng khẩu súng trường về phía Ed Cao Su. “Nghe có vẻ ngu nhưng thật sự chỉ có thể. Chừng đấy thôi.”

“Todd,” Ed thốt lên, mắt trợn tròn. Thầy lùi một bước. “Todd, em không muốn... thầy xin em, Todd. Chúng ta có thể nói chuyện với nhau. Chúng ta có thể thảo...”

“Thầy và lão Đức chết toi ấy cứ việc thảo luận nó dưới địa ngục” Todd nói rồi kéo cò.

Tiếng súng nổ váng lên trong sự tĩnh lặng nóng bức tịnh không chút gió của buổi chiều. Ed French bật ngửa lên chiếc xe Saab. Tay thầy mò mẫm đằng sau rồi kéo gãy một cần gạt kính chắn gió. Thầy ngẩn ra nhìn nó trong lúc máu loang ra trên tấm áo cổ lọ xanh, đoạn thầy thả cần gạt xuống và nhìn Todd.

“Norma,” thầy thì thầm.

“Ờ rồi,” Todd nói. “Thích gì cứ nói, ngữ mạt hạng” Nó bắn Ed Cao Su thêm lần nữa, để rồi nửa quả đầu biến mất trong màn máu me và xương vụn bắn tung tóe.

Ed lảo đảo không vững, cố lần mò đến cửa tài xế, cứ gọi tên con gái hết lần này đến lần khác bằng giọng nói nghẹn ngào, thoi thóp. Todd bắn thêm một phát, nhắm vào đáy thắt lưng, và Ed ngã xuống. Hai chân thầy co giật đập xuống lớp sỏi trong một thoáng rồi im lìm.

Giáo viên tư vấn gì mà sống dai như quỷ, Todd thầm nghĩ, tiếng cười thoát ra từ miệng nó. Cùng lúc, đầu nó bỗng đau nhói như thể dụng cụ đục đá vừa cắm thẳng vào não. Nó bèn nhắm mắt.

Khi mở mắt ra, đã nhiều tháng rồi nó mới cảm thấy khỏe khoắn như thế – thậm chí có khi là đã nhiều năm. Mọi thứ đều ổn. Mọi thứ đều đong đầy. Sự trống rỗng biến mất khỏi mặt nó, và một thứ đẹp tươi hoang dại khỏa lấp.

Quay vào ga ra, có bao nhiêu đạn, nó gom tất tần tật, chắc phải hơn bốn trăm viên. Nó tống chúng vào ba lô rồi khoác lên vai. Khi đi ra hòa mình vào ánh mặt trời, nó cười hứng khởi, mắt long lanh – đó là nụ cười của đám con trai vào ngày sinh nhật, vào dịp Giáng sinh, vào ngày Quốc khánh. Đó là nụ cười tượng trưng cho tên lửa, nhà trên cây, những mặt hiệu cùng căn cứ bí mật, là hậu trận đấu quan trọng với chiến thắng chung cuộc, khi các cầu thủ được người hâm mộ phấn khích công kênh trên vai ra khỏi sân vận động xuống phố. Nụ cười rạng rỡ của những cậu bé tóc vàng đội nón cối xông ra trận.

“Ta là vua của thế giới này!” nó hét lên ngạo nghễ với thiên thanh cao vời vợi, dùng hai tay giơ khẩu súng lên đầu. Đoạn nó chuyển súng qua tay phải rồi tiến đến chỗ triền dốc phía trên xa lộ, nơi thân cây đổ cho nó chỗ ẩn nấp.

Phải năm tiếng sau, gần đến tối mịt, họ mới bắn hạ được nó.

THU TÀN THƠ NGÂY

Tặng George McLeod

CÁI XÁC

1

Những điều quan trọng nhất luôn là những điều khó nói nhất. Đó là những điều khiến ta thấy ngượng ngùng, vì ngôn từ làm chúng tiêu biến – ngôn từ thu nhỏ những điều tưởng chừng vô biên trong đầu ta thành kích thước trần tục khi được cất thành lời. Nhưng còn hơn như thế, phải không? Những điều quan trọng nhất nằm cận kề chốn thâm cung chúng ta chôn giấu trái tim mình, tựa cột mốc dẫn đến kho báu mà kẻ thù của bạn lăm le chiếm giữ. Và bạn có thể lỡ lời tiết lộ những chuyện khiến bạn phải trả giá đắt chỉ để thu về cái nhìn kỳ khôi của người khác, họ chẳng biểu lời bạn vừa nói hoặc lý do bạn nghĩ nó quan trọng đến độ nước mắt lưng tròng khi kể lại. Tôi cho rằng đó là điều tệ nhất. Là khi bí mật bị chôn giấu không phải vì muốn có người kể, mà là cần đôi tai lắng nghe.

Lần đầu tiên tôi trông thấy một xác người chết là vào năm tôi mười hai, chuẩn bị lên mười ba tuổi. Chuyện xảy ra vào năm 1960, đã lâu lắm rồi... dù thỉnh thoảng tôi lại không thấy nó lâu đến vậy. Nhất là vào những đêm tôi thức giấc khi mơ thấy mưa đá lộp độp rơi vào đôi mắt trừng trừng của cậu ta.

2

Chúng tôi dựng nhà trên cây đu lớn nhô ra bãi đất trống ở Castle Rock. Hiện giờ có một công ty dịch vụ vận chuyển trên mảnh đất ấy, còn cây đu đã không còn. Thế gian vật đổi sao dời. Chúng tôi là hội cạ cứng, dù chẳng đặt tên cho hội. Thành viên thường trực có năm, hoặc sáu người cùng mấy đứa khác thỉnh thoảng nhập bọn. Chúng tôi cho đám này lên nhà trên cây khi chơi bài mà cần làn gió mới. Thường chúng tôi chơi xì dách, chỉ đặt mấy xu lẻ, tối đa là năm xu. Nhưng ta cá gấp đôi tiền vào xì dách và ngũ linh, cá gấp ba tiền vào lục linh, mặc dù Teddy là đứa khùng điên duy nhất sẵn sàng cá kiểu đó.

Tường của căn nhà trên cây là những tấm ván lượm lặt từ đống rác rến đằng sau công ty Cung cấp Gỗ & Xây dựng Mackey trên đường Carbine – chúng chắp vá, đầy hốc mắt mà chúng tôi phải lấy giấy vệ sinh hoặc giấy lau bếp chèn. Mái nhà là tấm tôn gợn sóng chúng tôi kiếm được từ bãi rác, lấm lét nhìn sau lưng suốt khoảng thời gian khiêng nó đi, vì người ta đồn con chó của lão trông coi bãi rác là quái vật ăn thịt con nít. Cùng ngày hôm đó, chúng tôi tìm được một cánh cửa lưới. Nó là lưới chống côn trùng nhưng đã gỉ sét lắm rồi – tôi nói thật, lớp gỉ sét của nó phải thuộc dạng thượng thừa. Bất kể nhìn ra ngoài cửa vào thời điểm nào, trông quang cảnh cũng như hoàng hôn.

Ngoài chơi bài, hội còn là nơi thích hợp để hút thuốc và đọc sách đen. Có khoảng năm, sáu gạt tàn thiếc cũ nát dưới đáy đề Camel, rất nhiều trang tạp chí ghim lên phần tường chắp vá, hai mươi hay ba mươi bộ bài hãng Bicycle đã quăn góc (Teddy được chú cậu ta – vốn là chủ tiệm văn phòng phẩm Castle Rock – tặng vào một ngày khi chú ấy hỏi thăm chúng tôi chơi bài gì, và Teddy đáp cả bọn đang tổ chức chơi cribbage, chú thấy hay nên ủng hộ), một bộ phỉnh nhựa, một đống tạp chí phá án Thám tử đại tài xưa như trái đất để lật cho vui khi không còn việc gì làm. Chúng tôi cũng dựng một ngăn bí mật 30 phân x 25 phân dưới sàn nhà để giấu tất tần tật đống này trong những dịp hiếm hoi khi bố của đứa nào đó nổi hứng vui vầy bố-con-ta-là-bạn-tốt. Lúc trời mưa, ở trong căn nhà trên cây chẳng khác nào ngồi giữa trống thép Jamaica... nhưng mùa hè năm ấy không mưa giọt nào.

Thời tiết năm đó nóng và khô nhất kể từ năm 1907 – hoặc chí ít đó là những gì báo chí nói, và vào thứ Sáu tuần lễ Quốc tế Lao động và khởi đầu năm học mới, ngay cả cúc hoàng anh trong cánh đồng và mương cạnh đường sau nhìn cũng khô cằn và nứt nẻ. Năm ấy, chẳng có vườn nhà ai xanh tươi nổi, biển trưng bày rượu vang đỏ và trắng Castle Rock vẫn ở đó phủ bụi. Mùa hè ấy, không ai muốn dựng biển quảng cáo gì, có lẽ ngoại trừ rượu bồ công anh.

Buổi sáng thứ Sáu, Teddy, Chris với tôi đang ở trong căn nhà trên cây, than vãn với nhau về việc sắp sửa phải đi học lại, vừa chơi bài vừa kể cho nhau nghe những câu chuyện cười quen thuộc về mấy ông bán hàng rong và về người Pháp. Làm thế nào để biết một người Pháp đã ghé qua sân sau nhà bạn? Chà, thùng rác nhà bạn trống trơn còn chó bạn nuôi dính bầu. Teddy sẽ ra vẻ bị xúc phạm, nhưng nó chính là người đầu tiên đem câu chuyện cười này ra kể khi vừa nghe từ người khác, chỉ có điều nó chuyển người Pháp thành người Ba Lan.

Cây đu tỏa bóng mát sum suê, nhưng chúng tôi vẫn cởi áo ra để không đổ mồ hôi ướt áo. Chúng tôi chơi bài scat ba đồng xu[48E], trò đánh bài chán nhất trần đời, nhưng trời nóng quá nên chẳng đứa nào còn đủ tỉnh táo để chơi trò nào phức tạp hơn. Đám chúng tôi tập hợp thành một đội bóng chày cũng được lắm, nhưng chỉ được đến giữa tháng Tám, còn sau đó cả đội tan đàn xẻ nghé. Do nóng như đổ lửa.

Tôi đang tập trung vào công việc của mình và tích các lá pích lại. Ban đầu, tôi có mười ba, thêm một lá tám thành hai mươi mốt, nhưng nãy giờ vẫn chưa có chuyển biến gì. Chris tuyên bố dằn. Tôi bốc nốt lá cuối cùng mà cũng không ăn thua.

“Hai mươi chín,” Chris nói rồi, trình những lá bài rô ra.

“Hai mươi hai,” Teddy cấm cảu nói.

“Công dã tràng,” tôi nói, rồi ném úp bài lên bàn.

“Gordie bị loại, Gordie bạn hiền vừa ngậm bịch và bước ra khỏi cửa,” Teddy í ới rồi cất nụ cười độc quyền mang danh Teddy Duchamp – hí hí hí, giống tiếng cây đinh gỉ sét bị rút từ từ khỏi tấm gỗ mục nát. Ở, cậu ta dị lắm; chúng tôi đều biết điều đó. Cậu ta cũng sắp tròn mười ba tuổi như chúng tôi, nhưng cặp kính dày cui và bộ trợ thính cậu đeo lắm lúc khiến cậu ta trông cứ như ông già. Đi trên đường, đám con nít lúc nào cũng cố xin cậu ta điếu thuốc, nhưng thật ra phần lồi lên dưới lần áo của cậu ta chỉ là pin máy trợ thính thôi.

Dù đã có cặp kính dày cộp và cái nút màu máu tươi lúc nào cũng gắn vào tai, thị lực của Teddy rất kém, chưa kể còn hay hiểu sai lời người khác nói. Khi chơi bóng chày, lúc nào cũng phải giao cậu ta vị trí sát hàng rào, cách Chris ở ngoài cánh trái và Billy Greer ngoài cánh phải cả đoạn. Sau đấy là thầm hy vọng không ai đánh bóng xa đến vậy vì Teddy sẽ cắm đầu cắm cổ đuổi theo bóng dù có thấy đường hay không. Thỉnh thoảng cậu ta lại vấp ngã một cú ra trò, có lần còn bất tỉnh nhân sự sau khi phi hết tốc lực thẳng vào hàng rào gần căn nhà trên cây. Cậu ta nằm vật ra đấy, mắt trợn trắng dã phải đến gần năm phút khiến tôi sợ mất mật. Đoạn cậu ta tỉnh lại, đi lòng vòng với cái mũi chảy máu và cục u tím bầm trên trán, cứ khăng khăng trái vừa rồi là bóng lỗi.

Thị lực cậu ta kém bẩm sinh, nhưng những gì xảy ra với tai cậu thì không bẩm sinh chút nào. Ngày ấy thịnh hành kiểu tóc cắt để hai tai thò ra như quai bình nước, thế mà Teddy đi tiên phong là người đầu tiên ở Castle Rock cắt tóc kiểu the Beatles – bốn năm trước khi đất Mỹ nghe danh ban nhạc ấy. Cậu ta để tóc che tai vì tai cậu trông chẳng khác nào hai cục sáp ấm.

Năm Teddy lên tám, bố cậu ta nổi cơn tam bành vì thằng con trai làm vỡ một cái đĩa. Khi chuyện xảy ra, mẹ cậu đang đi làm ở nhà máy giày trên South Paris, và đến khi bà phát hiện, sự đã rồi.

Bố của Teddy kéo cậu ta đến cái bếp lò bằng củi to đùng nằm cuối nhà bếp rồi gí một bên đầu của Teddy xuống mặt bếp đun bằng gang. Lão ta cứ thế giữ đầu cậu chừng mười giây. Đoạn lão giật tóc kéo Teddy lên rồi làm điều tương tự với bên tai còn lại. Xong xuôi, lão gọi cho bộ phận cấp cứu của bệnh viện Đa khoa Trung tâm, báo họ đến đưa thằng bé đi viện. Sau khi cúp máy, lão bước đến chỗ tủ quần áo, lấy khẩu súng .410 ra rồi ngồi xem phim trên ti vi với khẩu súng săn để trên đầu gối. Khi bà Burroughs hàng xóm nhà bên cạnh chạy qua hỏi Teddy có ổn không – bà nghe thấy tiếng hét – thì bố của Teddy chĩa thẳng khẩu súng về phía bà. Bà Burroughs quảng quàng chạy khỏi nhà Duchamp với tốc độ ánh sáng, trở về nhà, khóa cửa cẩn thận rồi gọi cảnh sát. Khi xe cấp cứu đến, lão Duchamp cho hộ lý vào rồi bước ra hiên sau nhà canh gác trong lúc họ để Teddy lên cáng và đẩy ra xe cấp cứu Buick đã cũ, dòng có lỗ thoát khí đặc trưng.

Bố của Teddy giải thích với hộ lý dù đám sĩ quan ăn trốc ngồi trên bảo khu vực này an toàn, nhưng những tay bắn tỉa người Đức vẫn lảng vảng khắp nơi. Một hộ lý bèn hỏi bố Teddy lão ta nghĩ mình có cầm cự được hay không, lão bèn nở nụ cười gượng gạo và đáp lão sẽ cầm cự cho đến khi địa ngục được như đại lý phân phối tủ lạnh Frigidaire. Người hộ lý giơ tay chào, thấy thế, bố của Teddy bèn giơ tay chào lại. Vài phút sau khi xe cấp cứu rời đi, cảnh sát bang đến và cho Norman Duchamp ngừng cảnh giới.

Hơn một năm ấy, lão đã làm đủ trò kỳ dị như bắn chết mèo hay đốt hòm thư, và sau hành vi tàn bạo mà lão gây ra cho cậu con trai, người ta mở phiên tòa xét xử nhanh rồi tống lão vào bệnh viện Togus vốn là một bệnh viện của Bộ Cựu chiến binh. Togus là nơi những người lính bị cho giải ngũ vì lý do tâm thần bất ổn sẽ đến. Bố của Teddy ngày trước từng chiếm đóng bãi biển ở Normandy, hoặc chí ít theo lời cậu ta kể là thế. Teddy rất tự hào về ông bố mình, bất chấp những gì lão đã gây ra cho cậu ta, hằng tuần, Teddy đều cùng mẹ vào thăm bố.

Tôi đoán cậu ta là kẻ đần độn nhất trong hội chúng tôi, chưa kể đầu óc còn hâm hấp. Cậu ta có máu liều làm những trò ngàn cân treo sợi tóc mà lần nào cũng trót lọt. Cái trò cậu ta tự hào nhất là “né xe tải.” Cậu ta sẽ nhào ra trước xe tải trên xa lộ 196, có những lúc xe sượt qua người cách vỏn vẹn vài phân. Có Chúa mới biết bao phen cậu ta khiến chúng tôi đau tim, còn đương sự thì cười khùng khục trong khi cơn gió từ chiếc xe tải vừa lao qua khiến quần áo của cậu lật phật. Chúng tôi sợ mất mật vì thị lực cậu ta cùi bắp, dù có đeo cặp kính dày như đít chai Coca-Cola hay không. Việc cậu ta ước lượng sai khoảng cách chiếc xe tải nào đó chỉ là vấn đề thời gian. Và bạn phải cẩn thận cân nhắc bạn thách đố cậu ta cái gì, vì chỉ cần thách là Teddy sẵn sàng chơi tới bến.

“Gordie bị loại rồi, hí hí hí!”

“Thôi đi,” tôi nói rồi cầm cuốn tạp chí Thám tử Đại tài lên đọc trong lúc bọn bạn chơi tiếp. Lật đến “Hắn đạp cô nữ sinh xinh đẹp đến chết trong thang máy bị kẹt” rồi say sưa đọc.

Teddy cầm bài của mình lên nhìn sơ qua rồi tuyên bố: “Tớ dằn.”

“Đồ cục cứt bốn mắt!” Chris ré lên.

“Cục cứt có nghìn mắt nhé,” Teddy trang trọng đáp, khiến cả Chris và tôi phá lên cười nắc nẻ. Teddy khẽ nhíu mày chằm chằm nhìn chúng tôi như thể đang tự hỏi bọn tôi thấy gì buồn cười. Đó cũng là một đặc điểm chẳng giống ai của cậu ta – Teddy lúc nào cũng phát ngôn những câu kỳ cục như “Cục cứt có nghìn mắt”, và không biết cậu ta nói vậy để pha trò hay ý cậu ta thật sự là thế. Cậu ta sẽ nhìn đám bạn đang cười ha hả, khẽ chau mày như muốn nói: Ôi lạy Chúa tôi, lần này là gì đây?

Teddy có tổng số điểm là ba mươi – bồi, đầm, già. Chris chỉ đạt mười sáu nên thua cuộc.

Lúc Teddy đang xào bài một cách vụng về còn tôi đang đọc đến đoạn hay của câu chuyện giết người, khi tay thủy thủ loạn trí từ New Orleans giậm chân nhảy kiểu Bristol Stomp lên người cô sinh viên đại học từ Bryn Mawr vì hắn không tài nào chịu nổi cảnh bị nhốt trong không gian hẹp, thì chúng tôi nghe thấy có tiếng người thoăn thoắt leo lên thang gắn vào thân cây đu. Tiếng gõ vang lên bên dưới cửa sập.

“Ai gọi đó?” Chris hét lên.

“Vern đây!” Nó có vẻ hào hứng và hụt hơi.

Tôi đi đến cửa sập, kéo chốt. Cửa sập mở toang và Vern Tessio, một trong những thành viên thường trực của hội, vươn người vào bên trong căn nhà trên cây. Cậu ta đổ mồ hôi như tắm, mái tóc thường ngày vốn được chải chuốt giống y thần tượng rock and roll Bobby Rydell nay bết vào cái đầu tròn thành một mớ bùng nhùng.

“Ôi trời đất ơi,” cậu ta thở hồng hộc. “Các cậu nghe xong đừng có sốc.”

“Nghe gì kia?” tôi hỏi.

“Cho tớ thở đã. Tớ hộc tốc chạy từ nhà đến đây đó.”

“Anh hộc tốc chạy về nhà,” Teddy the thé nhái giọng của Little Anthony một cách dở tệ, “chỉ để nói anh sin nhỗi...”[49E]

“Cậu lượn đi cho nước nó trong” Vern cộc cằn.

“Còn cậu ngỏm đi cho đỡ chật đất,” Teddy lem lẻm.

“Cậu chạy một mạch từ nhà đến tận đây hả?” Chris ngạc nhiên hỏi. “Trời, cậu điên rồi.” Nhà của Vern cách đây hơn 3 cây số, dưới đường Grand. “Ngoài trời phải đến 32 độ C là ít.”

“Không nhằm nhò gì,” Vern nói. “Ôi lạy Chúa. Các cậu sẽ không tin chuyện này đâu. Thật đấy.” Cậu ta vỗ đánh bép vầng trán mướt mồ hôi để chứng tỏ mình thành thật đến mức nào.

“Ờ, thế chuyện gì?” Chris hỏi.

“Các cậu xin cắm trại ngoài trời tối nay được không?” Vern nhìn chúng tôi với đôi mắt chân thành, háo hức. Đôi mắt cậu ta trông cứ như hai hạt nho khô bị nhét vào những vòng mồ hôi đen thui. “Ý tớ là, các cậu bảo với bố mẹ bọn mình cắm trại ở cánh đồng sau nhà tớ được không?”

“Ừ, chắc là được,” Chris nói, nhìn lá bài mình vừa rút. “Nhưng gần đây bố tớ xấu tính lắm. Nốc rượu miết.”

“Cậu phải xin cho bằng được,” Vern tha thiết. “Tớ nói thật. Các cậu sẽ không tin chuyện này đâu. Cậu xin được không, Gordie?”

“Có lẽ được.”

Tôi không gặp khó khăn gì trong những vụ như thế này – hay nói đúng hơn, cả mùa hè năm ấy, tôi chẳng khác nào Cậu bé Vô hình. Tháng Tư, Dennis, anh hai của tôi, thiệt mạng trong một vụ tai nạn xe Jeep. Chuyện xảy ra ở Fort Benning, Georgia, nơi anh đang được huấn luyện tác chiến cơ bản. Anh và một người nữa đang trên đường đến trạm bán hàng quân đội thì bị một chiếc xe tải quân đội đâm ngang hông xe. Dennis mất mạng ngay lập tức còn người bạn đi cùng rơi vào tình trạng hôn mê tới tận bây giờ. Cuối tuần ấy, anh sẽ tròn hai mươi hai tuổi. Tôi đã chọn sẵn cho anh tấm thiệp chúc mừng sinh nhật ở cửa hàng Dahlie’s trên Castle Green.

Lúc nghe tin, tôi òa khóc, tôi còn khóc dữ hơn ở đám tang, và tôi chẳng tài nào tin nổi Dennis không còn trên cõi đời này, rằng cái người ngày xưa từng ký đầu tôi hay dùng con nhện cao su dọa cho đến khi tôi bù lu bù loa hoặc thơm tôi khi tôi bị ngã, hai gối trầy trụa, chảy máu rồi thì thầm vào tai tôi, “Nào nào, đừng khóc nữa, đồ con nít!” – rằng cái người từng chạm vào tôi nay không còn trên đời. Tôi đau lòng, sợ hãi khi anh đã ra đi... nhưng còn bố mẹ tôi, họ như mất đi cả cõi lòng. Đối với tôi, anh Dennis tương tự một người quen. Anh lớn hơn tôi mười tuổi, nếu bạn hiểu ý tôi là gì, anh có hội bồ tèo riêng, bạn cùng lớp riêng. Chúng tôi ăn cùng bàn suốt nhiều năm liền, thỉnh thoảng anh là bạn tôi, thỉnh thoảng anh lại là kẻ đày đọa đời tôi, nhưng đa phần thì, bạn biết đấy, anh chỉ là một cậu chàng. Lúc qua đời, anh đã xa nhà được một năm, ngoại trừ vài lần về nhà nghỉ phép. Hai anh em tôi còn chẳng giống nhau nữa kìa. Sau mùa hè năm ấy một khoảng thời gian dài, tôi mới nhận ra hầu hết những giọt nước mắt tôi ứa ra là cho bố mẹ tôi. Chuyện tác động quá nhiều tới họ, và tới tôi.

“Thế có vụ gì mà cậu như đỉa phải với thế, Vern-O?” Teddy hỏi.

“Tớ dằn nhé,” Chris nói.

“Cái gì?”Teddy gào lên, ngay lập tức quên bằng chuyện của Vern. “Đồ nói dối! Cậu làm gì có bài ngon như thế. Tớ không hề xóc bài cho cậu ngon vậy.”

Chris nhếch mép cười. “Rút bài đi, đồ cục cứt.”

Teddy vươn tay đến lá bài trên cùng của xấp bài. Chris với lấy gói thuốc Winston trên rìa tường đằng sau. Tôi chúi người nhặt cuốn tạp chí phá án.

Vern Tessio cất tiếng: “Các cậu có muốn đi xem xác chết không?”

Cả bọn khựng lại.

3

Tất nhiên chúng tôi đều đã nghe tin trên radio. Chiếc radio hãng Philco nứt vỏ lượm lặt ở bãi rác lúc nào cũng ra rả phát thanh. Chúng tôi bắt đài WALM ở Lewiston, chuyên chơi những ca khúc đang làm mưa làm gió và những ca khúc trường tồn cùng thời gian: “Nàng thơ kiêu kỳ” của Jack Scott, “Lần này” của Troy Shondell, “King Creole” của Elvis và “Chỉ kẻ đơn côi” của Roy Orbison. Đến phần tin tức, trong đầu chúng tôi thường vô thức chuyển sang chế độ Im lặng. Đa phần tin tức chỉ là những điều tầm xàm vớ vẩn về Kennedy, Nixon, Quemoy, Matsu, chênh lệch tên lửa, rồi nào là Castro đang biến tướng thành một thứ kinh khủng khiếp ra sao. Nhưng tất cả chúng tôi đều lắng tai nghe câu chuyện về Ray Brower, vì cậu ta cũng tầm tuổi chúng tôi.

Cậu ta sống ở Chamberlain, một thị trấn cách Castle Rock hơn 60 ki lô mét về phía Đông. Ba ngày trước khi Vern hộc tốc xông vào căn nhà trên cây sau khi chạy hơn ba cây số trên đường Grand, Ray Brower xách theo một cái xô của mẹ để hái việt quất. Đến tối mịt mà vẫn chưa thấy con trai về, ông bà Brower bèn báo cảnh sát trưởng của hạt và một cuộc tìm kiếm đã bắt đầu – ban đầu chỉ loanh quanh nhà của đứa trẻ, sau đó trải rộng dần ra các thị trấn xung quanh như Motton, Durham và Pownal. Mọi người lăn xả vào cuộc – nào cảnh sát, phó quận trưởng, kiểm lâm, tình nguyện viên. Nhưng ba ngày trôi qua mà vẫn không tìm thấy tăm tích đứa trẻ. Nghe tin tức trên radio, ai cũng hiểu lực lượng sẽ không bao giờ tìm được cậu bé xấu số ấy còn sống; rồi công cuộc tìm kiếm ấy sẽ đuối dần và chìm vào quên lãng. Có thể cậu ta đã chết ngạt do trượt xuống bãi khai thác đá dăm hoặc chết đuối dưới suối, để rồi mười năm sau, một tay thợ săn nào đó sẽ phát hiện hài cốt của cậu. Họ đã nạo vét các hồ ở Chamberlain và hồ chứa Motton mà không thấy gì.

Ngày nay, chuyện như vậy không còn cơ hội xảy ra ở tây nam Maine nữa; phần lớn khu vực đã biến thành khu vực ngoại ô, các cộng đồng đô thị vệ tinh quanh Portland và Lewiston lan rộng tựa xúc tu của con mực khổng lồ. Rừng còn đó, và càng tiến về phía tây, về phía dãy núi White Mountains, rừng càng lúc càng dày đặc, nhưng ngày nay, nếu bạn có thể giữ vững tinh thần đi bộ chừng 8 ki lô mét theo đúng một hướng nhất định, chắc chắn bạn sẽ gặp đường cao tốc hai làn xe trải nhựa. Nhưng vào năm 1960, cả khu vực giữa Chamberlain và Castle Rock chỉ là vùng khỉ ho cò gáy, có những nơi gỗ chưa từng bị đốn đụng từ trước thế chiến thứ hai. Ngày ấy, nếu đi lạc vào rừng và mất phương hướng, ta vẫn có thể bỏ mạng.

4

Sáng hôm ấy, Vern Tessio hì hụi đào bới dưới hiên.

Chúng tôi đều hiểu điều đó ngay lập tức, nhưng có lẽ tôi nên dành ít phút giải thích với bạn. Teddy Duchamp đầu óc bã đậu thì chớ, Vern Tessio cũng là típ chẳng bao giờ bỏ chút thời gian rảnh xem College Bowl[50E]. Nhưng ông anh Billy của cậu ta còn tối dạ hơn, rồi bạn sẽ thấy. Song trước hết tôi phải kể cho bạn nghe lý do tại sao Vern lại đào đất dưới hiên.

Bốn năm trước, lúc lên tám, Vern chôn hũ tiền xu một lít Anh dưới hàng hiên dài trước nhà Tessio. Vern gọi khoảng không tối tăm bên dưới hiên là “hang động” của cậu ấy. Cậu ta chơi trò đóng giả cướp biển, còn hũ tiền xu chính là kho báu bị chôn vùi – chỉ có điều nếu bạn chơi trò cướp biển với Vern, bạn không được gọi nó là kho báu bị chôn vùi mà phải gọi nó là “chiến lợi phẩm.” Thế là cậu ấy chôn hũ tiền xu xuống thật sâu, lấp hố rồi phủ mặt đất mới đào xới bằng lá khô bay xuống dưới hiên sau nhiều năm. Cậu ta còn vẽ bản đồ kho báu rồi cất trong phòng cùng ti tỉ những món rác rến khác. Cậu quên bẵng nó đi chừng một tháng. Đoạn, thiếu tiền để đi xem phim hay gì đó, cậu chợt nhớ đến hũ tiền xu nên lục lại bản đồ. Nhưng kể từ lúc đó, mẹ cậu đã vào dọn phòng hai ba lần và đã thu gom tất tần tận bài về nhà cũ, vỏ kẹo, tạp chí truyện tranh, sách truyện cười. Buổi sáng nọ, bà bỏ chúng vào lò để đốt, thế là bản đồ kho báu của Vern đã phi thẳng lên ống khói nhà bếp.

Hoặc chí ít đó là những gì cậu ta nghĩ.

Cậu ta cố nặn óc nhớ lại vị trí mình chôn rồi bắt đầu đào bới nhưng vô vọng. Bên trái và bên phải vị trí. Vận may vẫn chưa mỉm cười. Hôm ấy, cậu ta chỉ làm đến thế, nhưng kể từ đó, thỉnh thoảng cậu ta lại đào bới. Bốn năm đấy, trời ạ. Bốn năm ròng. Người gì dai như đỉa thế nhỉ? Chẳng biết nên cười hay nên khóc nữa.

Việc này trở thành một điều ám ảnh với cậu ta. Hàng hiên trước nhà Tessio chạy dọc theo chiều dài căn nhà, có lẽ phải dài đến 12 mét và rộng 2 mét. Cậu ta đã đào tới đào lui gần như từng xen ti mét hàng hiên hai, có khi ba lần mà vẫn không thấy hũ tiền xu đâu. Số tiền xu bắt đầu phình lên trong tâm trí cậu ta. Ban đầu, cậu ta kể với Chris và tôi chắc tổng số tiền là khoảng ba đô la. Một năm sau, cậu ta tăng lên năm đô la, và mới gần đây, con số đạt đâu đó mười đô la, tùy thuộc lúc ấy cậu ta đang thiếu tiền ra sao.

Không ít lần chúng tôi đã cố bảo với cậu ta điều rõ như ban ngày với cả đám – Billy biết chuyện cái hũ nên đã đào nó lên rồi. Vern nhất quyết không chịu tin, dù cậu ta ghét Billy không thua gì người Ả Rập ghét dân Do Thái, đến độ có lẽ cậu ta sẽ vui vẻ bỏ phiếu tử hình nếu ông anh bị bắt vì tội ăn cắp vặt, ấy là giả sử cơ hội như vậy xuất hiện. Cậu ta cũng từ chối ba mặt một lời với Billy. Có lẽ cậu ta sợ Billy sẽ phá lên cười và nói Tất nhiên tao lấy rồi, đồ mít đặc, trong cái hũ đấy có tận hai mươi đô xu lẻ và tao xài hết từng đồng rồi. Thay vào đó, cứ khi nào tiếng gọi trong tim lại vang lên (và khi nào Billy không có nhà), Vern lại tiếp tục đào bới=i tìm hũ tiền xu. Cậu ta luôn bò ra khỏi hiên trong tình trạng quần jeans đầy bùn đất, tóc tai dính lá cây và trắng tay. Chúng tôi đem trò quái dị ấy ra cười nhạo cậu ta, còn đặt biệt danh cho cậu ta là Xu Lẻ – Xu lẻ Tessio. Tôi trộm nghĩ cậu ta ba chân bốn cẳng chạy đến căn cứ với thông tin sốt dẻo kia không chỉ để kể với chúng tôi mà còn cho chúng tôi thấy cuộc săn tiền xu của cậu ta cuối cùng đã đơm hoa kết trái.

Sáng hôm ấy, cậu ta dậy sớm nhất nhà, ăn cốm bắp, ra chỗ đậu xe ném bóng qua một cái lỗ tròn gắn trên ga ra, chẳng có việc gì làm, chẳng có ai để chơi đoán chữ cùng hay gì cả, thành thử cậu ta quyết định sẽ đào hũ tiền xu thêm lần nữa. Cậu đang chui dưới thềm nhà thì cửa lưới bên trên đóng sập lại. Cậu cứng người, không hó hé gì. Nếu đó là bố cậu, cậu sẽ bò ra; còn nếu đó là Billy, cậu sẽ nằm im cho đến khi Billy và người bạn lêu lổng Charlie Hogan bỏ đi.

Có hai tiếng bước chân băng qua hiên nhà, và rồi Charlie Hogan run rẩy cất tiếng, thiếu điều khóc lóc: “Chúa ơi, Billy, chúng ta biết làm gì đây?”

Vern nói chỉ cần nghe thấy cách nói của Charlie Hogan – vốn là một trong những kẻ không sợ trời, không sợ đất nhất thị trấn này – đã đủ để nó vểnh tai lên nghe. Suy cho cùng, Charlie qua lại với Ace Merrill và Chambers Nhãn cầu, nếu giao du với thành phần như thế, ngưu tầm ngưu, mã tầm mã.

“Không gì hết,” Billy nói.“Đó là điều chúng ta sẽ làm. Không gì hết.”

“Chúng ta phải làm gì đó chứ,” Charlie đáp, đoạn hai người bọn họ ngồi xuống hiên, ngay gần vị trí Vern chồm hổm. “Chứ mày không thấy nó à?”

Vern đánh liều nhích lại gần bậc tam cấp, gần như lết từng tí một. Lúc đó, cậu ta suy đoán có khi Billy và Charlie nhậu nhẹt xay xỉn rồi cán phải người khác. Vừa di chuyển, Vern vừa cẩn thận không đạp lên chiếc lá khô nào khiến chúng loạt soạt. Nếu hai người bọn họ phát hiện cậu ta dưới hiên nghe lén, bạn có thể hốt những gì còn lại từ xác cậu ta cho vào lon thức ăn cho chó Ken-L Ration.

“Chẳng có nghĩa lý gì với chúng ta cả,” Billy Tessio nói. “Thằng nhóc chết rồi, nên cũng chẳng có nghĩa lý gì với nó. Mẹ kiếp, ai thèm quan tâm họ có tìm ra nó hay không kia chứ? Tao mặc kệ.”

“Đó là thằng nhóc người ta bàn tán trên radio,” Charlie lên tiếng. “Chắc chắn là thế. Khốn thật. Brocker, Brower, Flowers, tên nó là gì gì đấy. Con tàu khốn nạn ấy hẳn đã cán bẹp nó rồi.”

“Ừ,” Billy đồng tình. Có tiếng quẹt diêm. Vern thấy nó lóe lên ngoài lối đi trải sỏi rồi ngửi thấy mùi khói thuốc. “Chứ còn gì nữa. Sau đó mày mửa cả bãi.”

Không có tiếng đáp lại, nhưng Vern cảm nhận được ê chề như sóng phát ra từ người Charlie Hogan.

“Chậc, mấy đứa con gái không thấy,” hồi sau, Billy lên tiếng. “May đấy.” Từ tiếng động phát ra, Vern hình dung anh trai nó vỗ lưng Charlie để động viên. “Chứ không tụi nó bô bô từ đây lên Portland rồi. Được cái chúng ta tếch khỏi chỗ đó ngay. Mày nghĩ bọn nó có sinh nghi gì không?”

“Không đâu,” Charlie nói. “Đằng nào Marie cũng không thích đi xuống đường Back Harlow ngang qua nghĩa địa. Con nhỏ sợ ma lắm.” Một lần nữa, tiếng thút thít vang lên: “Chúa ơi, phải chi đêm hôm qua, tụi mình không địa con xe! Phải chi tụi mình chỉ đi đến buổi diễn như bình thường”

Charlie và Billy qua lại với hai bà chị ma chê quỷ hờn mang tên Marie Dougherty và Beverly Thomas; bạn chẳng bao giờ có dịp thấy cô gái nào nửa người nửa ngợm như thế ngoài mấy buổi diễn hội chợ: vừa mụn vừa ria mép rồi đủ thứ. Thỉnh thoảng, bốn người bọn họ – hoặc có thể sáu đến tám người nếu Bracowicz Xoắn và Ace Merrill kéo bạn gái đi cùng – sẽ chôm xe ô tô ở bãi giữ xe Lewiston rồi phóng bạt mạng xuống vùng đồng quê với hai hoặc ba chai rượu vang Wild Irish Rose cùng lốc sáu chai nước ngọt hương gừng. Họ sẽ đưa mấy cô gái đến Castle View, Harlow hoặc Shiloh rồi đậu xe tại đó, uống rượu Purple Jesus màu nho rồi mò nhau. Đoạn họ vứt chiếc xe đâu đó gần nhà. Trò mua vui rẻ tiền trong chuồng khỉ, thỉnh thoảng Chris bảo thế. Bọn họ chưa bị bắt quả tang lần nào, nhưng Vern vẫn nuôi hy vọng. Cậu ta khoái việc đi thăm Billy vào Chủ nhật ở trại cải tạo.

“Nếu chúng ta báo cảnh sát, bọn họ sẽ muốn biết làm cách nào chúng ta đến được tận Harlow,” Billy nói. “Cả hai đứa mình làm gì có xe ô tô. Tốt hơn hết bọn mình cứ ngậm mồm lại thôi. Như thế họ không động vào mình.”

“Bọn mình gọi nặc danh được mà,” Charlie nói.

“Bọn họ truy được cuộc gọi, mẹ kiếp,” Billy sa sầm. “Tạo thấy trên phim Cảnh sát Cao tốc. Cả Bủa vây nữa.”

“Ừ, đúng thật,” Charlie khổ sở đồng tình. “Chúa ơi. Ước gì Ace đi với bọn mình. Mình có thể khai với cảnh sát bọn mình dùng xe nó.”

“Khổ nỗi nó không đi.”

“Ừ,” Charlie tiu nghỉu. Hắn ta thở dài. “Chắc mày nói đúng” Đầu mẩu thuốc lá bị búng xuống lối xe chạy. “Bọn mình đã phải đi dọc theo đường tàu để kiếm chỗ giải quyết nỗi buồn nhỉ? Chúng ta đâu thể đi lối khác được? Tao còn mửa một bãi lên đôi P. F. Fliers mới cáu nữa chứ.” Giọng hắn ta chùng xuống. “Thằng nhóc chết toi ấy nằm thẳng cẳng ngay đó, mày biết không? Mày có thấy thằng trời đánh thánh vật đó không, Billy?”

“Tao có thấy,” Billy nói, và đầu mẩu thuốc lá thứ hai nhập hội với đầu mẩu thứ nhất dưới lối xe chạy. “Đi xem thằng Ace dậy chưa nào. Tao muốn uống nước ép.”

“Có kể với nó không?”

“Charlie, bọn mình không kể với ai hết. Không bao giờ kể với bất cứ ai. Mày hiểu tao nói gì không hả?”

“Tao hiểu mà,” Charlie đáp. “Lạy Chúa, giá mà tụi mình không chôm con xe Dodge chết toi ấy.”

“Ôi trời ơi, ngậm mồm lại rồi đi thôi.”

Hai cặp giò mang quần jeans bóp ống bó sát, bạc màu, hai đôi chân mang giày bốt da màu đen, khóa gắn một bên, lộp cộp bước xuống bậc tam cấp. Vern cứng đờ trên hai tay và hai đầu gối (“Hai hòn của tớ kéo cao tít thò lò, đến độ tớ còn tưởng chúng nó tìm đường về nhà nữa kìa,” cậu ta kể với bọn tôi), sợ anh trai sẽ phát hiện mình nấp dưới hiên rồi kéo cậu ra và tiễn cậu về chầu trời — hắn ta cùng Charlie Hogan sẽ đá văng chút ít não được Chúa ban cho ra khỏi đôi tai to tướng của cậu rồi dùng bốt đạp lấy đạp để cậu ta. Nhưng không, bọn họ cứ thế đi thẳng, và đến khi chắc chắn họ đã đi rồi, Vern mới chui ra khỏi hiện phi đến đây.

5

“Số cậu may đấy,” tôi trầm trổ. “Không là bị bọn chúng xẻo thịt rồi.”

Teddy nói, “Tớ biết đường Back Harlow. Nó là đường cụt ở gần con sông. Ngày xưa bọn tớ từng câu đồ bơi ở đó.”

Chris gật gù. “Hồi trước có một cây cầu, nhưng sau đó xảy ra lũ quét. Cách đây lâu lắm rồi. Giờ chỉ còn đường ray xe lửa thôi.”

“Một đứa trẻ làm cách nào mà đi từ Chamberlain lên tận Harlow?” tôi hỏi Chris. “Phải đến 30, 50 ki lô mét ấy chứ.”

“Tớ nghĩ thế này. Có lẽ cậu này đã đi dọc đường ray xe lửa cả quãng đường. Cậu ấy nghĩ người ta sẽ kéo mình ra, hoặc nghĩ có thể vẫy tàu ở bến nếu cần. Nhưng giờ, tuyến đường này chỉ dành cho tàu chở hàng – Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất lên Derry và Brownsville – mà cũng không còn nhiều như xưa. Cậu ta phải đi cả quãng đường lên Castle Rock mới ra được. Thế rồi khi đêm xuống, cuối cùng một con tàu cũng xuất hiện... và rầm!”

Chris đấm tay phải vào lòng bàn tay trái đánh bép. Teddy, vốn là dân kỳ cựu trong những cú né xe tải chở gỗ trong gang tấc trên cao tốc 196, trông có vẻ hài lòng mơ hồ. Tôi thấy chộn rộn buồn nôn, tưởng tượng trong đầu cậu nhóc bơ vơ xa nhà, sợ muốn chết nhưng nhẫn nại men theo đường ray Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất mà đi, có lẽ đi trên những thanh tà vẹt vì khiếp vía do tiếng loạt soạt, lao xao của hàng cây trên đầu và bụi cỏ giữa đêm đen... có khi cả tiếng ầm ì của cống dưới nền đường sắt. Rồi con tàu băng băng lao tới, phải chăng đèn pha khổng lồ trước mũi tàu đã thôi miên cậu ta, để rồi có muốn nhảy cũng đã quá muộn. Hoặc biết đâu cậu lả đi vì đói trên đường ray khi con tàu lao tới. Dù là gì chăng nữa, Chris đã chốt hạ rất đúng: kết quả cuối cùng là cú rầm kinh thiên động địa. Cậu nhóc ấy mất mạng.

“Thế tóm lại, các cậu có muốn đi xem không?” Vern hỏi. Cậu ta cứ nhấp nhổm không yên như thể buồn đi vệ sinh vì quá hào hứng.

Cả đám chúng tôi nhìn cậu bạn hồi lâu, chẳng ai nói gì. Đoạn Chris ném bài xuống rồi bảo: “Có chứ! Và tớ dám cá hình tụi mình sẽ được đăng báo!”

"Hả?" Vern ngẩn ra.

“Là sao?” Teddy nói, toe toét nụ cười né-xe-tải điên khùng.

“Thì thế này,” Chris nói, rướn người trên chiếc bàn chơi bài ọp ẹp. “Chúng mình có thể tìm cái xác rồi đi trình báo! Tụi mình sẽ lên báo cho coi!”

“Tớ không biết đâu,” Vern nói, rõ ràng rất phật ý. “Billy sẽ biết tớ phát hiện ở đâu. Lão đánh tớ lên bờ xuống ruộng mất.”

“Không đâu,” tôi nói. “vì đám bọn mình sẽ là người tìm ra đứa trẻ đó chứ không phải Billy và Charlie Hogan trong chiếc xe ăn cắp. Như thế hai lão ấy không phải lo về chuyện này nữa. Có khi bọn họ còn trao tặng cậu huy chương ấy chứ, Xu Lẻ.”

“Thế hả?” Vern cười lộ cả hàm răng xấu xí. Nụ cười ấy có vẻ mụ mị, như thể việc Billy hài lòng với hành động của cậu ta có tác động không thua gì cú đấm vào cằm. “Cậu nghĩ vậy à?”

Teddy cũng đang toe toét cười. Đoạn cậu ta chau mày và nói: “Ối ối.”

“Sao thế?” Vern hỏi. Cậu ta lại nhấp nhổm, sợ rằng lý do gì đấy để bàn lùi lại vừa xuất hiện trong đầu Teddy... hoặc mớ hổ lốn được xem là đầu Teddy.

“Bố mẹ bọn mình,” Teddy nói. “Nếu bọn mình phát hiện cái xác của đứa nhóc tít ở Nam Harlow vào ngày mai, bố mẹ sẽ biết đêm nay, bọn mình không cắm trại trong cánh đồng sau nhà Vern.”

“Ừ nhỉ,” Chris nói. “Họ sẽ biết bọn mình đi tìm đứa trẻ ấy.”

“Không đâu,” tôi phản bác. Tôi thấy thật ngộ – vừa háo hức vừa sợ vì tôi biết bọn tôi có thể làm trót lọt. Hai cảm xúc hòa vào nhau khiến tôi thấy như bị sốc nhiệt, đầu thì ong lên. Tôi cầm xấp bài lên cho đỡ buồn tay rồi bắt đầu xóc bài. Việc này và cách chơi bài cribbage là tất cả những gì anh Dennis dạy cho tôi dưới tư cách anh hai. Những đứa khác ghen tị cách xóc bài ấy lắm, và tôi thấy tất cả đám bạn tôi biết đều bảo tôi chỉ dạy... mọi người trừ Chris. Tôi đoán Chris là người duy nhất biết chỉ cho người khác cũng giống như cho đi một phần anh Dennis, mà tôi vốn chẳng có nhiều phần của anh, sao tôi nỡ trao đi lung tung.

Tôi nói tiếp: “Bọn mình chỉ việc nói cắm trại trên cánh đồng nhà Vern chán quá vì bọn mình đã làm rất nhiều lần rồi. Thế là cả đám quyết định đi dọc theo đường ray rồi cắm trại trong rừng. Tớ nghĩ có khi bọn mình còn chẳng bị đánh đòn, vì mọi người bận chú tâm vào thứ chúng ta tìm thấy.”

“Bố tớ vẫn sẽ tẩn tớ,” Chris nói. “Dạo này bố tớ gắt lắm.” Cậu ta lắc đầu ủ dột. “Đánh cho chết đi sống lại là đằng khác.”

“Được rồi,” Teddy đứng dậy. Cậu ta vẫn đang nở nụ cười điên rồ, sẵn sàng cất tiếng cười rít rẻ đặc trưng bất cứ lúc nào. “Vậy hẹn ở nhà Vern sau bữa trưa nhé. Nói sao với bố mẹ về bữa tối đây?”

Chris nói, “Tớ, cậu và Gordie có thể bảo mình ăn ở nhà Vern.”

“Còn tớ nói mẹ tớ ăn ở nhà Chris,” Vern nhanh nhảu.

Kế hoạch này sẽ trót lọt nếu không có tình huống khẩn cấp nào ngoài tầm kiểm soát của chúng tôi hoặc vô tình các ông bố bà mẹ gặp nhau. Nhà của Vern và Chris đều không có điện thoại. Ngày ấy, rất nhiều gia đình vẫn xem điện thoại là thứ xa xỉ, nhất là những gia đình thuộc tầng lớp dân đen. Mà không đứa nào trong đám bọn tôi xuất thân từ nhà có của ăn của để.

Bố tôi đã nghỉ hưu. Bố của Vern làm trong nhà máy, đến giờ vẫn chạy con xe DeSoto 1952. Mẹ của Teddy có căn nhà trên đường Danberry và cứ có người muốn là bà sẽ cho thuê. Mùa hè năm ấy, bà không tìm được người thuê; tấm biển “phòng có sẵn nội thất cho thuê” dựng ở cửa sổ phòng khách từ tháng Sáu. Bố của Chris thì khi nào cũng “gắt”, chỉ là ít hay nhiều thôi; lão ta là một kẻ nghiện rượu thỉnh thoảng có chút tiền trợ cấp và dành phần lớn thời gian lảng vảng quán rượu Sukey’s Tavern với Junior Merrill, bố của Ace Merrill cùng một vài thành phần sâu rượu khác trong vùng.

Chris không kể nhiều về bố, nhưng cả đám đều biết cậu ấy ghét cay ghét đắng lão ta. Cứ hai tuần một lần, Chris lại bầm dập, vết bầm tím trên má, trên cổ, một mắt sưng vù, màu như hoàng hôn, có lần cậu còn đến trường với phần sau đầu quấn băng to tướng, vụng về. Những lần khác, cậu ấy không đến trường luôn. Mẹ cậu gọi cho trường xin nghỉ ốm vì cậu bị đập nhừ tử nên không đi nổi. Chris vốn thông minh, vô cùng thông mình là đằng khác, nhưng cậu trốn học nhiều quá, đến độ Halliburton, sĩ quan quản học sinh trốn học suốt ngày đến nhà Chris, lái chiếc xe Chevrolet cũ màu đen với biển dán để KHÔNG CHỞ KHÁCH dán góc kính chắn gió. Nếu Chris trốn học và bị Bertie (chúng tôi gọi như vậy – tất nhiên là sau lưng ông ta) bắt được, ông sẽ kéo cậu trở lại trường và cho Chris bị đình chỉ một tuần. Nhưng nếu Bertie phát hiện Chris ở nhà vì bố đập cậu ta bầm dập, ông ta chỉ bỏ đi, chẳng ừ hử lấy một lời. Phải đến hai mươi năm sau, tôi mới thấy thắc mắc thứ tự ưu tiên này.

Năm trước, Chris bị đình chỉ học ba ngày. Một đống tiền mua sữa vào bữa trưa của lớp đã không cánh mà bay khi đến lượt Chris trực nhật và phải thu tiền, vì cậu là một thành viên gia đình Chambers bần cùng sinh đạo tặc ấy, cậu đã phải nghỉ học ngay cả khi cậu thề mình không hề trộm số tiền. Nghe tin Chris bị đình chỉ, lão Chambers cho Chris vào nằm một đêm ở bệnh viện; lão đã đấm vỡ mũi và cổ tay phải của cậu. Chris đến từ một gia đình không ra gì, đúng thật là thế, và ai nấy đều nghĩ khi lớn lên cậu cũng sẽ như vậy... kể cả bản thân Chris. Anh trai cậu ta đáp lại kỳ vọng của thị trấn một cách xuất sắc và đáng ngưỡng mộ. Frank, anh cả, bỏ nhà đi năm mười bảy tuổi, vào Hải quân rồi vào bóc cuốn lịch dày trong nhà tù Portsmouth vì tội tấn công và hãm hiếp. Anh thứ, Richard (mắt phải trông rất buồn cười, cứ láo liên không ngừng, đó là lý do mọi người gọi anh ta là Nhãn cầu), bỏ học vào năm lớp mười, đàn đúm với Charlie, Billy Tessio và đám du côn phá làng phá xóm.

“Tớ nghĩ mọi chuyện sẽ suôn sẻ,” tôi bảo Chris. “Còn John và Marty thì sao?” John và Marty DeSpain là hai thành viên còn lại trong hội cạ cứng thường trực của chúng tôi.

“Tụi nó vẫn đang đi xa,” Chris nói. “Phải đến thứ Hai hai đứa mới về.”

“Ồ. Chán thế nhỉ.”

“Vậy bọn mình chuẩn bị xong chưa?” Vern hỏi, vẫn nhấp nhổm không yên. Cậu ta không muốn cuộc nói chuyện đi lạc đề dù chỉ một phút?”

“Tớ nghĩ là rồi,” Chris đáp. “Ai muốn chơi bài tiếp không?”

Chẳng ai hưởng ứng. Chúng tôi háo hức quá, chẳng yên vị mà chơi bài nổi. Chúng tôi leo xuống nhà trên cây, trèo qua hàng rào vào khoảng đất trống, chơi bóng chày qua lại với quả bóng quấn băng keo cũ xì của Vern một lúc nhưng cũng chẳng thấy vui. Trong đầu chúng tôi chỉ có cậu nhóc Brower bị tàu lửa tông, và rằng chúng tôi sẽ đi xem thi thể, hoặc phần còn lại của cậu ấy. Chừng 10 giờ, chúng tôi ai về nhà nấy, kiếm cớ với phụ huynh.

6

Tôi về tới nhà lúc 11 giờ 15 phút sau khi ghé qua tiệm thuốc xem mấy cuốn sách bìa mềm. Cứ vài ngày một lần, tôi lại kiểm tra xem có tác phẩm gì mới của John D. MacDonalds không. Tôi có hai mươi lăm xu, nếu có sách mới là tôi sẽ mua luôn. Nhưng chỉ có mấy cuốn cũ, mà tôi đã đọc đi đọc lại những năm, sáu lần rồi.

Tới nhà, không thấy xe ô tô đâu, tôi chợt nhớ ra mẹ và hội các dì các cô bạn của mẹ đã đến Boston xem buổi diễn nhạc. Đam mê lớn lao của mẹ tôi là đi xem các buổi biểu diễn. Mà tại sao lại không? Đứa con duy nhất của bà đã qua đời, bà phải kiếm việc gì đó để tâm trí khuây khỏa chứ. Nói kiểu này nghe có vẻ cay đắng quá nhỉ. Nhưng nếu bạn ở vị trí của tôi, bạn sẽ hiểu tại sao tôi lại cảm thấy thế.

Bố tôi đang ở ngoài, dùng vòi nước phun cho khu vườn tan hoang của ông. Nếu nhìn khuôn mặt âu sầu của ông mà không biết khu vườn hết thuốc chữa ra sao, bạn nhìn thẳng khu vườn là hiểu ngay. Đất màu xám, mủn như bột. Chẳng có cây nào sống được, ngoại trừ cây bắp không bao giờ mọc được quá một trái bắp có thể ăn. Bố tôi bảo ông không biết cách tưới nước cho khu vườn; nếu mẹ thiên nhiên không ra tay thì đành chịu. Ông tưới quá nhiều nước ở một chỗ, làm cây chết úng. Ở luống tiếp theo, cây lại chết khát. Bố tôi chẳng bao giờ tưới vừa đủ. Nhưng chẳng mấy khi ông nhắc đến chuyện đó. Ông đã mất con trai vào tháng Tư và mất khu vườn vào tháng Tám. Và nếu ông không muốn đả động đến hai chủ đề này, có lẽ đó là đặc quyền của ông. Tôi chỉ khó chịu khi bố tôi còn bỏ tất tần tật những chủ đề khác. Dân chủ cũng phải có mức độ thôi chứ.

“Con chào bố,” đứng cạnh ông, tôi cất tiếng. Tôi chìa phong kẹo sô cô la Rollos vừa mua ở tiệm thuốc về phía ông. “Bố ăn không ạ?”

“Chào con, Gordon. Không, cảm ơn con.” Ông tiếp tục tưới nước lên lớp đất xám xịt vô vọng.

“Bố cho con cắm trại ở cánh đồng sau nhà Vern Tessio đêm nay cùng các bạn được không ạ?”

“Bạn nào thế?”

“Vern. Teddy Duchamp. Có thể cả Chris nữa.”

Tôi những tưởng sẽ phải nghe bố giảng cho một bài về Chris – nào là gần mực thì đen, rồi thì Chris là quả táo thối từ đáy thùng, phường trộm cắp, ngữ du côn lên lổng.

Nhưng ông chỉ thở dài rồi bảo, “Bố thấy cũng được.”

“Tuyệt quá! Cảm ơn bố!”

Tôi quay vào trong nhà, toan mở ti vi xem có chương trình gì thì bố gọi tôi lại: “Con chỉ đi với những cậu bạn đó thôi, phải không Gordon?”

Tôi nhìn ông, chuẩn bị tinh thần lời qua tiếng lại, nhưng sáng hôm ấy, bố tôi không có tâm trạng to tiếng. Tôi nghĩ nếu có thì tốt hơn. Vai ông chùng xuống. Ông quay mặt về phía khu vườn tiêu điều, chẳng buồn liếc sang tôi, thở dài thườn thượt. Mắt ông ánh lên sắc lấp lánh thật lạ, dường như hoen lệ.

“Ôi trời, bố ơi, các bạn đàng hoàng mà..”

“Ừ thì đàng hoàng. Một đứa trộm cắp, hai đứa ngu đần. Con biết chọn bạn mà chơi quá.”

“Vern Tessio không hề ngu đần ạ,” tôi phản bác. Trường hợp của Teddy thì khó tranh luận hơn.

“Mười hai tuổi mà vẫn học lớp năm,” bố tôi nói. “Lần nó ngủ lại nhà mình. Hôm sau, lúc người ta giao báo Chủ nhật, nó mất một tiếng rưỡi đồng hồ mới đọc được mấy trang truyện cười.”

Tôi nghe mà tức giận, vì tôi không nghĩ bố tôi hành xử công bằng. Ông đánh giá Vern theo cái cách ông đánh giá tất tần tật những người bạn của tôi, họa hoằn lắm mới đụng mặt, đa phần chỉ là lúc vào và ra căn nhà. Ông hiểu sai về bạn bè tôi. Và khi ông gọi Chris là đứa trộm cắp, khi nào tôi cũng thấy nóng máu, vì ông chẳng biết gì về Chris. Tôi những muốn nói với ông điều đó, nhưng nếu tôi chọc cho ông nổi điên lên, ông sẽ bắt tôi ở nhà. Mà tâm trạng của ông cũng không đến nỗi nào, không giống những lần ông nổi giận ở bàn ăn, mắng chửi xối xả đến độ chẳng ai muốn nghe. Lúc này đây, trông ông vừa buồn, vừa mệt, vừa tàn tạ. Ông đã sáu mươi ba tuổi, đủ già để làm ông tôi.

Mẹ tôi năm mươi lăm— chẳng còn xuân thì gì cho cam. Vừa kết hôn, bố mẹ tôi đã cố gắng sinh con đẻ cái ngay lập tức, mẹ tôi mang bầu nhưng lại sẩy thai. Bà sẩy thai thêm hai lần nữa, bác sĩ bảo bà sẽ không còn khả năng mang thai đủ tháng để sinh. Tôi nghe đi nghe lại chuyện này đến độ thuộc lòng, khi bố hoặc mẹ xa xả sạc cho tôi một trận, chắc bạn hiểu ý tôi đúng không. Bố mẹ muốn tôi nghĩ tôi là ân huệ được chúa trời ban tặng, và rằng tôi không biết trân trọng phước lành của mình khi thành hình trong bụng mẹ lúc bà đã sang tuổi bốn mươi hai, mái đầu lấm tấm bạc. Tôi không biết trân trọng phước lành của mình, tôi cũng chẳng biết trân trọng bao khổ đau và hy sinh mẹ dành cho tôi.

Năm năm sau khi bác sĩ chẩn đoán mẹ tôi không bao giờ mang thai được nữa, mẹ tôi mang bầu anh Dennis. Cái thai được tám tháng thì nôm na là mẹ tôi đẻ rơi anh, nặng 3,6 cân – bố tôi từng nói nếu mẹ tôi mang thai anh Dennis đủ chín tháng mười ngày, có khi anh sẽ nặng gần 7 cân ấy chứ. Bác sĩ bảo: Chà, đôi khi tự nhiên phỉnh phờ chúng ta, nhưng thằng bé này là đứa con duy nhất anh chị sẽ có. Hãy biết ơn Chúa vì có nó và biết hài lòng. Mười năm sau, mẹ mang bầu tôi. Mẹ không chỉ mang thai tôi đủ ngày, bác sĩ còn phải dùng kẹp sản khoa để lôi tôi ra. Bạn có biết gia đình nào bát nháo như vậy không? Vừa bước vào đời, tôi đã là con của ông bố bà mẹ suốt ngày uống Geritol, tôi không muốn nhắc nhiều đến chuyện này, còn ông anh duy nhất của tôi đã chơi bóng chày trong công viên của đám con nít lớn từ lúc tôi còn đóng bỉm.

Còn về bố mẹ tôi, một món quà từ Thượng Đế đã là quá đủ. Tôi không bảo bố mẹ đối xử tệ với tôi, họ cũng không đánh đập tôi bao giờ, nhưng tôi là một bất ngờ từ trên trời rớt xuống, và tôi đoán khi đến tuổi tứ tuần, bạn không còn ham mê bất ngờ như thuở đôi mươi. Sau khi sinh tôi ra, mẹ tôi làm một phẫu thuật mà hội bạn của bà hay gọi là “Băng Cá Nhân.” Tôi đoán mẹ tôi muốn đảm bảo một trăm phần trăm sẽ không còn bất cứ món quà nào từ Thượng Đế. Khi tôi lên đại học, tôi phát hiện tôi đã may mắn hơn người khi sinh ra mà không bị thiểu năng... dù tôi nghĩ bố tôi cũng lợn cợn nghi ngờ khi thấy cậu bạn Vern của tôi tốn đến mười phút để hiểu được đoạn hội thoại trong mẩu truyện tranh hài Beetle Bailey.

Còn về việc tôi không được bố mẹ quan tâm: thật ra, tôi không hề ngộ ra chuyện đó cho đến thời trung học, khi viết báo cáo về cuốn tiểu thuyết mang tên Người vô hình. Khi đồng ý nhận cuốn này để làm báo cáo cho cô Hardy, tôi cứ tưởng nó là một tác phẩm khoa học viễn tưởng về một anh chàng quấn băng kín mít và đeo kính râm Foster Grants – trong phim, Claude Rains thủ vai nhân vật này. Đến lúc phát hiện câu chuyện hoàn toàn khác, tôi trả cuốn sách nhưng cô Hardy không cho tôi thoát nạn. Nhưng kết cục là tôi rất vui mình đã đọc. Nội dung tác phẩm Người vô hình ấy về một anh chàng da đen. Chẳng ai để ý đến anh trừ khi anh gây chuyện. Người ta nhìn mà chẳng thấy anh. Khi anh nói, chẳng ai đáp lời. Anh sống tựa hồn ma. Vừa cầm cuốn sách ấy lên, tôi đã say sưa đọc như thể đó là truyện của John D. MacDonald, vì Ralph Ellison đang viết về chính tôi. Ở bàn ăn, câu chuyện luôn xoay quanh Denny con loại được bao nhiêu cầu thủ phát bóng, Denny ai mời con đến buổi khiêu vũ Sadie Hawkins, Denny bố muốn trao đổi với con dưới tư cách hai người đàn ông về chiếc xe bố con mình đang cân nhắc. Tôi lên tiếng: “Đưa bơ cho con với,” thì bố lại đáp: Denny, con có chắc con muốn nhập ngũ không? Tôi nói: “Có ai đưa bơ cho con không ạ?” thì đến lượt mẹ hỏi Denny có muốn bà đưa anh xuống một cửa hàng áo thun Pendleton đang giảm giá trong trung tâm không, thể là tôi đành phải tự mình đi lấy bơ. Buổi tối nọ, năm tôi lên chín, tôi thử nói bậy xem có chuyện gì xảy ra: “Đưa con phần khoai tây chết toi kia với.” Và mẹ tôi bảo: Denny, hôm nay dì Grace mới gọi, dì hỏi thăm con và Gordon đấy.

Buổi tối Dennis tốt nghiệp loại xuất sắc trường trung học Castle Rock, tôi giả vờ ốm ở nhà. Nhờ Royce – anh cả của Stevie Darabont mua hộ một chai rượu Wild Irish Rose, tôi uống nửa chai rồi ói trên giường ngay giữa đêm.

Với hoàn cảnh gia đình như thế, hoặc là bạn sẽ ghét anh trai mình hoặc thần tượng hóa anh ta trong vô vọng – chí ít đó là những gì họ dạy sinh viên trong môn tâm lý học ở đại học. Vớ vẩn thật, nhỉ? Nhưng theo như tôi hiểu, tôi không cảm thấy như thế về Dennis. Chúng tôi chẳng bao giờ tranh cãi, cũng chẳng bao giờ thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Điều đó sẽ nực cười lắm. Thằng nhóc mười bốn tuổi có lý do gì để đánh đứa em mới bốn tuổi đầu kia chứ? Chưa kể, trong mắt bố mẹ tôi chỉ có mỗi người con lớn, họ chẳng bắt anh chịu gánh nặng chăm sóc cho đứa em trai nhỏ, thành thử anh không thù hằn tôi theo kiểu một số anh chị trong nhà ghen tức em mình. Những lần Denny đưa tôi đi cùng là hoàn toàn tự nguyện, và đó là những ký ức hạnh phúc nhất in hằn trong tâm trí tôi.

“Này Lachance, thằng oắt kia là ai thế?”

“Em trai tao đấy, mày ăn nói cho cẩn thận, Davis. Kẻo em tao đánh mày u đầu bây giờ. Gordie cứng cáp lắm đấy nhé.”

Bọn họ vây quanh tôi một lát, ai nấy đều to lớn, cao đến không tưởng, một khoảnh khắc tắm trong sự quan tâm tựa nắng mai. Các anh thật hộ pháp, thật già dặn.

“Này nhóc! Thằng bún thiu này thật sự là anh trai nhóc à?”

Tôi rụt rè gật đầu.

“Thằng này đúng là khốn nạn, phải không nhóc?”

Tôi lại gật đầu, và tất cả mọi người, kể cả Dennis, đều phá lên cười nắc nẻ. Rồi Dennis vỗ tay hai lần đầy rắn rỏi và cất tiếng: “Nào mọi người, bọn mình đi tập hay cứ đứng đây cà kê dê ngỗng đấy?”

Họ chạy vào vị trí, chưa gì đã ném bóng qua lại ở sân trong.

“Em qua ngồi chỗ băng ghế đi, Gordie. Ngồi yên. Đừng làm phiền ai nghe chưa?”

Tôi qua ngồi chỗ băng ghế. Tôi rất ngoan. Tôi thấy mình nhỏ như hạt cát dưới vầng mây mùa hạ ngọt ngào. Tôi nhìn anh tôi ném bóng. Và tôi chẳng làm phiền ai.

Nhưng những dịp như thế không nhiều.

Thỉnh thoảng, trước khi đi ngủ, anh đọc cho tôi nghe vài câu chuyện hay hơn của mẹ; chuyện mẹ kể quanh đi quẩn lại chỉ xoay quanh những chuyện bình thường như Người bánh gừng, Ba chú heo con, nhưng chuyện của Dennis là về Lão râu xanh và Jack Đồ tể. Anh còn có phiên bản Ba chú dê trong đó con quỷ dưới cầu là người thắng. Và như tôi đã nói, anh còn dạy tôi chơi bài cribbage và cách xóc bài. Không có gì nhiều nhặn nhưng này! Ăn mày thì không được đòi xôi gấc, tôi nói thế có đúng không?

Càng lớn, tình yêu thương tôi dành cho Dennis lại càng được thay thế bởi một cảm giác trầm trồ có phần lãnh đạm, tôi đoán đó là giác ngưỡng mộ mà con chiên Cơ Đốc dành cho Chúa. Và khi anh mất, tôi hơi sốc, hơi buồn, tôi nghĩ nó na ná cảm giác những con chiên kia cảm thấy khi tạp chí Time đăng tin Chúa đã chết. Để tôi trình bày thể này: chuyện Denny qua đời khiến tôi buồn như lúc tôi nghe trên radio tin Dan Blocker[51E] mất mạng. Tần suất tôi thấy hai người họ tương đương nhau, Denny thậm chí còn chẳng được suất chiếu lại nào.

Anh được chôn trong một quan tài kín phủ quốc kỳ (họ lấy lá cờ khỏi hòm khi hạ huyệt rồi gấp nó lại – gấp lá cờ chứ không phải gấp hộp – thành một cái mũ ba góc không vành rồi đưa cho mẹ tôi). Bố mẹ tôi tan nát cõi lòng. Bốn tháng vẫn là không đủ để hàn gắn vết thương lòng của bố mẹ tôi; tôi còn chẳng biết liệu bố mẹ tôi có bao giờ vượt qua được sự mất mát ấy không. Ông bà đứt ruột đứt gan. Phòng của Denny vẫn giữ nguyên trạng, cách phòng tôi một cánh cửa, được giữ nguyên trạng, hoặc có lẽ là dòng chảy thời gian đã ngưng đọng. Những lá cờ đuôi nheo của đại học Ivy League vẫn treo trên tường, hình kỷ yếu của những cô bạn gái cũ của anh vẫn nhét vào tấm gương nơi anh đứng hàng giờ liền, chải chuốt mái tóc ra sau thành đuôi vịt như kiểu tóc của Elvis. Chồng tạp chí Trues và Sports Illustrated vẫn nằm trên bàn của anh, ngày phát hành càng lúc càng xa theo năm tháng. Nó mang hơi hướm quang cảnh trong mấy bộ phim sướt mướt xúc động. Nhưng với tôi, nó chẳng xúc động gì; chỉ có khủng khiếp mà thôi. Tôi không vào phòng của Dennis trừ khi bắt buộc, vì tôi cứ tưởng tượng anh sẽ đứng đằng sau cửa, hoặc nấp dưới giường, hoặc trong tủ quần áo. Thường thì thứ ám ảnh tâm trí tôi nhất là tủ quần áo, và nếu mẹ sai tôi vào phòng lấy album bưu thiếp hay hộp giày đựng hình của Denny để bà xem, tôi cứ hình dung trong đầu cảnh tượng cửa tủ từ từ mở ra trong khi tôi cứng đờ người vì kinh hãi. Tôi tưởng tượng cảnh anh nhợt nhạt, máu me trong bóng tối, một bên đầu móp méo, máu và não khô lại cứng quèo trên áo. Tôi tưởng tượng tay anh vươn ra, hai bàn tay máu me co quắp thành móng vuốt, đoạn anh rền rĩ: Đáng ra phải là mày, Gordon. Đáng ra phải là mày.

7

Thành phố Bảnh, tác giả Gordon Lachance. Xuất bản lần đầu trong Greenspun Quarterly, Số 45, mùa Thu, 1970. Đã cấp phép.

Tháng Ba.

Chico đứng ở cửa sổ, khoanh tay, khuỷu tay tựa vào gờ phân cách khung cửa sổ trên và dưới, không mảnh vải che thân, nhìn ra ngoài, hơi thở phà mờ kính. Gió thốc vào bụng. Khung cửa sổ dưới cùng bên phải đã không còn. Nó được chắn bằng miếng bìa các tông.

"Chico.”

Cậu không quay lại. Cô chẳng gọi lần nữa. Cậu có thể thấy bóng cô phản chiếu trong kính, đang ngồi trên giường, chăn kéo lên bất chấp trọng lực. Lớp trang điểm mắt của cô đã nhòe thành quầng đen thui bên dưới mắt.

Chico rời mắt khỏi bóng cô rồi hướng ánh nhìn ra xa. Trời đang mưa. Những mảng tuyết bong ra, để lộ lớp đất cằn bên dưới. Cậu thấy cỏ chết của năm ngoái, một món đồ chơi bằng nhựa – của Billy, cây cào gỉ sét. Chiếc xe Dodge của anh Johnny đã tháo bánh xe, bốn bánh xe không có lốp chĩa ra như gốc cây. Cậu hồi tưởng lần cuối cùng cậu và anh Johnny sửa xe, vừa làm vừa nghe những ca khúc đang làm mưa làm gió và những ca khúc trường tồn cùng thời gian từ WLAM ở Lewiston trên cái đài phát thanh bán dẫn cũ xì của Johnny – thỉnh thoảng anh còn cho cậu uống bia. Con xe sẽ phóng như bay cho xem, Chico, anh Johnny nói. Nó sẽ ngốn hết mọi thứ trên đường, từ Gates Falls đến Castle Rock. Đợi đến lúc mình gắn cần số Hearst cho nó mà xem!

Nhưng đó là chuyện dĩ vãng, còn lúc này là hiện thực.

Đằng sau chiếc xe Dodge của anh Johnny là đường cao tốc. Tuyến số 14, hướng nam đi đến Portland và New Hampshire, hướng bắc chạy băng băng đến Canada nếu rẽ trái trên đường U.S. 1 tại Thomaston.

“Thành phố Bảnh,” mặt vẫn quay ra cửa kính, Chico cất tiếng. Cậu hút thuốc.

“Sao kia?”

“Không có gì đâu cưng”

“Chico?” Giọng cô có vẻ bối rối. Cậu sẽ phải thay ga giường trước khi bố quay về. Cô bị chảy máu.

“Gì hở em?”

“Em yêu anh, Chico.”

“Đúng thật.”

Tháng Ba bẩn thỉu. Ngươi là một con điếm già, Chico thầm nghĩ. Con mụ tháng Ba dơ bẩn với hai quả mướp lòng thòng, mưa văng đầy mặt.

“Phòng này ngày trước là của anh Johnny,” cậu bất giác nói.

"Ai kia?”

“Anh trai anh.”

“Ồ. Thế anh ấy đâu rồi?”

“Anh ấy đi lính,” Chico đáp, nhưng Johnny không đi lính. Mùa hè năm ngoái, anh làm thêm ở đường đua xe Oxford Plains thì một chiếc xe mất lái, trượt ngang qua sân đến thẳng khu vực tiếp nhiên liệu chỗ Johnny thay bánh sau cho chiếc xe đua Chevy Charger. Người ta hét lên cảnh báo nhưng Johnny không nghe thấy. Một trong những người đứng la hét là Chico, em trai của Johnny.

“Anh không lạnh à?” cô hỏi.

“Không. À, chân anh thì có. Hơi hơi.”

Và rồi cậu chợt nghĩ: Chà, Chúa ơi. Điều xảy ra với Johnny rồi cũng sẽ xảy ra với mày thôi, chỉ là sớm hay muộn. Cậu lại trông thấy quang cảnh ấy trong đầu: chiếc xe Ford Mustang trượt kin kít, sống lưng của anh trai cậu lồi lên dưới lần áo thun Hanes màu trắng; anh đang cúi người kéo bánh sau của chiếc Chevy ra. Còn kịp nhìn thấy lớp cao su tróc từ bánh xe chiếc Mustang, thấy bộ giảm thanh lủng lẳng của chiếc xe chà xuống sân trong tóe lửa. Chiếc xe tông thẳng vào Johnny khi anh đang loạng choạng đứng dậy. Rồi ngọn lửa vàng rực bùng lên.

Chà, Chico thầm nghĩ, nhanh còn đỡ hơn chậm, và cậu nghĩ về ông nội mình. Mùi bệnh viện. Những cô y tá trẻ xinh xắn cầm bô. Hơi thở cuối cùng thoi thóp. Có gì tốt lành sao?

Cậu rùng mình rồi nghĩ về Chúa. Cậu chạm vào mặt dây chuyền Thánh Christopher bằng bạc nhỏ bé trên sợi dây quanh cổ. Cậu không phải người công giáo, và chắc chắn cũng chẳng phải người Mexico: tên thật của cậu là Edward May, bạn bè gọi cậu với biệt danh Chico vì cậu có mái tóc màu đen được vuốt ngược ra sau bằng Brylcreem, chưa kể, cậu mang bốt gót nhọn kiểu Cuba. Không phải người công giáo nhưng cậu vẫn mang mặt dây chuyền này. Có lẽ nếu Johnny đeo nó, chiếc Mustang mất lái đã không đâm phải anh. Ai mà biết được.

Vừa hút thuốc, cậu vừa nhìn ra ngoài cửa sổ, đằng sau, cô gái rời khỏi giường, vội đến bên cạnh cậu, gần như lả lướt, có lẽ sợ cậu quay lại nhìn mình. Cô đặt bàn tay ấm áp lên cổ của cậu. Ngực cô áp vào lưng. Bụng cô áp vào mông cậu.

“Ôi. Lạnh quá đi mất.”

“Nơi này là vậy mà.”

“Anh có yêu em không, Chico?”

“Có chứ sao không!” cậu thốt lên một cách tự nhiên, đoạn chuyển giọng nghiêm túc: “Em đã giữ mình.”

“Điều đó thì có...”

“Em còn trinh trắng”

Bàn tay vươn lên cao hơn. Một ngón tay chạy dọc theo gáy cậu. “Em đã nói anh rồi, đúng không?”

“Có mạnh quá không? Em có bị đau không?”

Cô cười. “Không. Nhưng em hơi sợ.”

Họ đứng ngắm mưa. Một chiếc Oldsmobile mới chạy trên đường số 14 bắn nước tung tóe.

“Thành phố Bảnh,” Chico nói.

"Gì kia?”

“Người kia kìa. Anh ta đang đi đến Thành phố Bảnh. Trong chiếc xế hộp bảnh.”

Cô hôn vào vị trí vừa khẽ chạm vào, cậu phẩy tay như thể cô là con ruồi.

“Sao thế anh?”

Cậu quay sang nhìn cô. Mắt cô liếc xuống bộ hạ của cậu rồi vội vàng ngước lên. Tay cô che lấy cơ thể, đoạn cô nhớ trong phim, người ta chẳng làm thế, bèn thả tay xuống hai bên hông. Mái tóc đen nhánh, làn da trắng như tuyết, màu tựa kem. Ngực cô rắn chắc, bụng mềm mịn không ngờ. Duy chỉ có một lỗi, Chico thầm nghĩ, đời không phải phim.

"Jane?”

“Sao thế?” Cậu có thể cảm thấy mình sắp sửa lên nòng. Tuy chưa, nhưng sắp rồi.

“Không sao đâu,” cậu trấn an. “Bọn mình là bạn mà.” Cậu cố tình nhìn cô thật lung, để mình chạm vào cô theo đủ mọi cách. Khi cậu nhìn gương mặt cô, cậu thấy nó đỏ ửng. “Em có phiền khi anh nhìn em không?”

“Em... Không, không, Chico.”

Cô lùi lại, nhắm mắt, ngồi lên giường, ngửa ra sau, hai chân dạng rộng. Cậu thấy toàn bộ cơ thể của cô. Phần cơ, phần cơ nhỏ bé ở má đùi trong…. chúng đang co giật, ngoài tầm kiểm soát, và điều này chợt kích thích cậu nhiều hơn cả bộ ngực căng tròn của cô hoặc viên ngọc trai phớt hồng nơi vùng kín. Người cậu run lên vì hưng phấn, tựa chú hề Bozo nhún nhảy trên lò xo. Tình yêu có thể thần thánh như thi sĩ hay ca ngợi, cậu nghĩ, nhưng tình dục tựa chú hề Bozo quay cuồng trên lò xo. Làm thế nào một người phụ nữ nhìn vào dương vật đang chào cờ mà không phá lên cười như điên như dại nhỉ?

Mưa đập vào mái nhà, vào cửa sổ, vào tấm bìa các tông sũng nước chắn khung cửa kính vỡ bên dưới. Cậu áp tay vào ngực, canh thời điểm tựa một nhà diễn thuyết La Mã chuẩn bị khua môi múa mép. Tay cậu lạnh ngắt. Cậu buông thõng.

“Mở mắt ra đi. Anh nói rồi, mình là bạn.”

Cô ngoan ngoãn mở mắt nhìn anh. Lúc này, mắt cô tím phớt. Nước mưa chảy xuống cửa sổ tạo thành những vệt lăn tăn trên mặt, trên cổ, trên ngực cô. Thân thể trải dài trên giường, bụng cô gồng lên. Cô hoàn mỹ trong phút giây ấy.

“Ôi,” cô cất tiếng. “Chico ơi, cảm giác buồn cười quá.” Cơn rùng mình lan khắp người cô. Cô bất giác co quắp ngón chân lại. Cậu có thể thấy mu bàn chân của cô. Chúng có màu hồng. “Chico. Chico ơi.”

Cậu tiến về phía cô. Thân thể cậu run lên, mắt cô mở to, ráo hoảnh. Cô nói gì đó, vỏn vẹn một từ, nhưng cậu không nghe ra. Đây không phải lúc thắc mắc. Cậu hơi quỳ gối trước cô, chau mày nhìn sàn nhà thật lung, chạm vào phần chân ngay trên đầu gối của cô. Cậu ước lượng cơn sóng ổ ạt dâng trong mình. Nó vô tư lự, bạo liệt. Cậu dừng lâu hơn một chút.

Âm thanh duy nhất vang lên là tiếng đồng hồ báo thức tích tắc trên bàn đầu giường, đứng trên một chồng truyện tranh Người Dơi. Hơi thở của cậu gấp gáp nhanh dần. Cơ bắp di chuyển trơn tru khi cậu cử động lên xuống. Họ bắt đầu. Lần này tốt hơn lần trước. Ngoài trời, mưa cứ thế rơi, rửa trôi tuyết.

Nửa tiếng sau, Chico đánh thức khi cô còn mơ màng ngủ. “Mình phải đi thôi,” cậu nói. “Bố anh và Virginia sắp về rồi.”

Cô nhìn đồng hồ đeo tay rồi ngồi dậy. Lần này, cô chẳng buồn đưa tay che thân. Phong thái của cô đã đổi khác. Cô chưa trưởng thành hoàn toàn (dù có lẽ bản thân cô tin là có), cũng chưa học được điều gì phức tạp hơn thắt dây giày, nhưng phong thái của cô đã hoàn toàn thay đổi. Cậu gật đầu, cô mỉm cười ngập ngừng. Cậu vươn tay lấy thuốc lá trên bàn đầu giường. Trong lúc cô mặc quần lót, cậu bâng quơ nghĩ đến một bài hát hài hước ngày xưa: Cứ thổi tu tu cho đến khi tôi ra đi, Blue... cứ thổi kèn tu tu. Bài “Cột chủ kangaroo” của Rolf Harris. Cậu nở nụ cười. Ngày xưa, Johnny hay hát bài này. Cuối bài là câu: Thành thử chúng tôi thuộc da ông khi ông ra đi, Clyde, da ông treo la đà trên chuồng kia kìa.

Cô cài áo ngực rồi bắt đầu gài nút áo. “Anh cười gì thế, Chico.”

“Không có gì đâu, cậu nói.

“Cài hộ em nhé?”

Cậu đến chỗ cô, lúc này vẫn lõa lồ rồi kéo áo cho cô. Cậu hôn lên má. “Nếu em muốn, cứ vào phòng tắm chỉnh trang lại,” cậu ân cần. “Nhưng đừng làm lâu quá nhé.”

Cô đi dọc hành lang một cách tao nhã, Chico vừa dõi theo bóng cô vừa hút thuốc. Tướng cô dong dỏng cao – cao hơn cậu – và cô phải cúi đầu một chút lúc đi ngang qua cửa nhà tắm. Cậu tìm thấy quần lót của mình dưới giường. Nhét nó vào túi đồ dơ treo ngay bên trong cửa tủ quần áo, cậu lấy quần mới từ ngăn kéo. Cậu mặc quần lót, đang quay trở lại giường thì trượt chân và suýt chút nữa té xuống vũng nước chảy từ miếng các tông chặn cửa.

“Mẹ kiếp,” cậu lầm bầm tức tối.

Cậu nhìn quanh phòng, vốn là phòng của Johnny cho đến khi anh qua đời (sao mình lại bảo với cô ấy anh đi lính kia chứ, lạy Chúa? Cậu tự hỏi... có chút nhộn nhạo trong lòng). Tường bằng ván sợi, mỏng tang đến độ tối đến, cậu nghe thấy tiếng bố và Virginia hành sự bên kia tường, mà thậm chí tường còn chẳng cao chạm đến trần nữa kia. Sàn nhà tạo thành một góc hơi nghiêng, thế nên cửa phòng phải có đồ chặn mới không đóng lại – còn nếu như ta quên không chèn, nó sẽ lén lút khép lại khi ta vừa quay lưng đi. Trên bức tường xa xa là tấm áp phích phim Tay lái Nổi loạn – Hai gã đàn ông đi tìm nước Mỹ mà chẳng thấy đâu. Căn phòng có sinh khí hơn khi Johnny sống ở đây. Chico chẳng biết làm thế nào hay tại sao; cậu chỉ biết sự thật là thế. Và cậu còn biết một điều nữa. Thỉnh thoảng cậu nghĩ căn phòng này hù cậu khi đêm về. Thỉnh thoảng cậu nghĩ cửa phòng sẽ bật mở và anh Johnny đứng đó, cơ thể đen đúa, dặt dẹo, cháy nham nhở, răng tựa hàm răng giả vàng khè nhỏ ra khỏi sáp đã chảy rồi đông cứng lại; và anh Johnny thều thào: Biến khỏi phòng tao, Chico. Và nếu mày dám dụng tay vào con Dodge của tao, tao sẽ cho mày chết tươi. Hiểu không hả?

Em hiểu rồi, anh hai, Chico thầm nghĩ.

Cậu cứ bần thần đứng đó, nhìn tấm ga trải giường nhàu nhĩ vương máu của cô bạn gái, đoạn nhanh lẹ trải chăn lên. Đấy. Ngay đó. Bà có thích không hả, Virginia? Có khiến bà hết hồn hết vía không? Cậu mặc quần vào, mang bốt rồi kiếm áo len.

Cậu đang chải tóc trước gương thì cô ra khỏi nhà tắm. Trông có thật xinh xẻo. Phần bụng mềm thật mềm của cô không để lộ trong chiếc váy yếm. Cô nhìn lên giường, loay hoay chỉnh sửa, làm chiếc giường trông có vẻ tươm tất hơn chứ không chỉ bừa bãi trải ra.

“Tốt quá,” Chico cất tiếng.

Cô ngại ngần phá lên cười rồi vén lọn tóc ra sau tai. Cử chỉ ấy thật gợi tình và ưu sầu.

“Đi thôi,” cậu nói.

Họ đi ra hành lang và phòng khách. Jane dừng chân trước bức ảnh gia đình chụp ngoài tiệm đặt trên nóc ti vi. Trong hình là bố cậu, Virginia, Johnny thời trung học, Chico thời tiểu học và Billy lúc còn ẵm ngửa – trong bức hình, Johnny bế Billy trên tay. Tất cả bọn họ đều nở nụ cười có phần cứng nhắc... tất cả, trừ Virginia, khuôn mặt mơ màng, chẳng tài nào đoán được ý đồ. Chico nhớ bức hình chụp sau khi bố cậu cưới con mụ chết tiệt ấy chưa tới một tháng.

“Bố mẹ anh đây à?”

“Bố anh đó,” Chico nói. “Còn bà này là mẹ kể của anh, Virginia. Đi thôi.”

“Cô ấy vẫn đẹp thế này ư?” Jane hỏi, lấy áo khoác của mình và đưa cho Chico áo gió.

“Chắc bố anh nghĩ thế,” Chico nói.

Cả hai bước ra nhà kho. Nhà kho ẩm ướt, thông thống gió – gió rít u u qua những vết nứt trên tường ván. Có một đống lốp cũ đã mòn, chiếc xe đạp cũ của Johnny mà Chico thừa hưởng lại năm mười tuổi nhưng đã phá hỏng trong một nốt nhạc, chồng tạp chí điều tra, những chai Pepsi có thể trả lại, một khối động cơ vừa to đùng vừa đầy nhớt, một thùng gỗ đựng đầy sách bìa mềm, một bức tranh tô màu theo số đã cũ vẽ con ngựa đứng trên cỏ xanh nhạt nhòa.

Chico dìu cô đi ra ngoài. Mưa vẫn lạnh lùng rào rào trút xuống. Chiếc xe sedan của Chico đậu giữa vũng nước trên lối chạy xe, trông thật âu sầu. Dù có tháo lốp và có miếng nhựa che vị trí của kính chắn gió, chiếc Dodge của Johnny nhìn vẫn đẳng cấp hơn. Xe của Chico là một chiếc Buick. Màu sơn đã xỉn, lấm tấm vết gỉ sét. Lớp bọc của ghế trước đã được phủ bằng tấm chăn quân đội màu nâu. Một cái nút to gắn vào tấm che nắng phía ghế hành khách đề: NGÀY NÀO TÔI CŨNG MUỐN NÓ. Ghế sau có một máy khởi động ô tô gỉ sét; cậu nghĩ nếu trời ngừng mưa, cậu sẽ chùi rửa nó rồi có lẽ là lắp nó vào chiếc Dodge. Hoặc có lẽ không.

Chiếc Buick đầy mùi mốc, trầy trật hồi lâu xe mới khởi động lên.

“Hay là do ắc quy?” cô hỏi.

“Anh đoán là do cơn mưa chết tiệt này thôi.” Cậu đánh xe ra đường, bật cần gạt nước rồi khẽ dừng lại nhìn căn nhà. Nó mang thứ màu xanh nước biển xấu đui xấu mù. Nhà kho thò ra từ một góc, giấy dầu tẩm nhựa đường và ngói nhìn đã bong tróc.

Tiếng radio vang lên chói tai, Chico bèn đưa tay tắt nó luôn. Chưa gì mà cơn đau đầu chiều Chủ nhật đã lấp ló đằng sau trán. Họ lái xe ngang qua hội trường Grange và Đội Cứu hỏa Tình nguyện viên và Cửa tiệm Brownie. Chiếc T-Bird của Sally Morrison đậu ngay bên cạnh ống bơm xịn của tiệm Brownie, Chico bèn giơ tay chào cô này khi rẽ vào đường Lewiston cũ.

"Ai thế?”

"Sally Morrison.”

“Đẹp thật.” Nói rất trung lập.

Cậu lục tìm thuốc lá. “Cô ta cưới hai lần rồi ly hôn hai lần. Giờ cô này lang chạ với cả thị trấn, nếu em tin một nửa những gì cái thị trấn bé như lỗ mũi này ngồi lê đôi mách.”

‘Trông cô ấy trẻ quá.”

“Trẻ thật mà.”

“Thế anh có từng…”

Cậu đưa tay chạy dọc đùi cô rồi mỉm cười. “Không” cậu nói. “Anh hai anh thì hên xui, chứ anh thì không. Nhưng anh cũng quý Sally. Cô ấy được hưởng trợ cấp sau khi li dị và có con xe Bird màu trắng to đùng, lại chẳng thèm quan tâm thiên hạ đàm tiếu gì về mình.”

Cuốc xe này bắt đầu lê thê rồi đấy. Xa xa bên tay phải, hạt Androscoggin trông xám xịt và u uất. Băng tuyết đã tan hết. Jane im lặng trầm tư. Âm thanh duy nhất vang lên là tiếng kin kít đều đều của cần gạt nước. Khi chạy qua ổ gà trên đường, họ thấy sương mù bảng lảng sát đất, chờ màn đêm buông để ra khỏi ổ gà và chiếm cứ toàn bộ đường River.

Họ rẽ vào Auburn và Chico chạy lối tắt vào đại lộ Minot. Bốn làn xe gần như vắng tanh, những căn nhà ngoại ô tiền chế. Họ chỉ trông thấy một cậu bé mặc áo mưa vàng đi dọc vỉa hè, cẩn thận đạp vào mọi vũng nước.

“Đi đi, nhóc,” Chico khẽ nói.

“Hả?” Jane hỏi.

“Không có gì đâu cưng. Em ngủ đi.”

Cô phá lên cười với chút nghi ngại.

Chico rẽ lên đường Keston rồi lái vào lối đi dẫn đến một trong những căn nhà tiền chế. Cậu không tắt máy.

“Anh vào nhà đi, em lấy bánh quy cho anh ăn,” cô nói.

Cậu lắc đầu. “Anh phải về thôi.”

“Em biết.” Cô vòng tay ôm rồi trao cậu nụ hôn. “Cảm ơn anh đã cho em khoảng thời gian tuyệt vời nhất đời.”

Cậu chợt mỉm cười. Khuôn mặt bừng lên. Nó kỳ diệu biết mấy. “Gặp em thứ Hai này, Janey-Jane. Mình vẫn là bạn nhé.”

“Anh biết mình là bạn mà,” cô nói, đoạn hôn cậu thêm lần nữa... nhưng khi cậu mon men chạm vào ngực qua lần áo, cô rụt lại. “Đừng mà. Bố em thấy thì sao.”

Cậu để cô đi, nụ cười chỉ còn vương chút đỉnh trên môi. Cô nhanh nhảu ra khỏi xe rồi đội mưa chạy đến cửa sau. Giây sau, cô đã biến mất. Chico dừng lại để châm điếu thuốc rồi vòng xe ra lối đi. Chiếc Buick chết máy và máy khởi động dường như phải chạy một lúc lâu thì động cơ mới bắt kịp. Nghĩ đến lái xe về nhà mà phát nản.

Khi cậu về đến nhà, chiếc xe gia đình cỡ lớn của bố đã đậu trong lối đi. Cậu lái xe đến đậu bên cạnh rồi để động cơ tự tắt. Cậu cứ thế ngồi im, lắng nghe tiếng mưa. Tựa hồ đang ở trong cái trống sắt.

Bên trong, Billy đang xem Carl Stormer và Các chàng Cao bồi miền quê trên ti vi. Lúc Chico bước vào, Billy nhảy lên hào hứng. “Eddie, anh Eddie ơi, anh biết chú Pete nói gì không? Chú kể chú cùng một binh đoàn đã đánh chìm tàu ngầm của quân Đức thời chiến tranh đấy! Anh đưa em đi buổi diễn thứ Bảy tới nhé?”

“Hên xui,” Chico đáp rồi cười toe. “Có khi nếu đêm nào trước khi ăn tối, em chịu khó hôn giày anh suốt một tuần thì anh cân nhắc.” Cậu giật tóc Billy. Billy la ó, cười ha hả rồi đá vào ống khuyển của anh mình.

“Thôi nào,” Sam May vừa nói vừa bước vào phòng. “Thôi nào, hai đứa. Các con biết mẹ không thích làm ầm lên trong nhà mà.” Ông kéo cà vạt xuống, tháo nút áo trên cùng. Ông cầm đĩa để vài ba bánh mì kẹp xúc xích. Sam May đã xịt mù tạt thẳng lên bánh mì. “Ban nãy con đi đâu vậy, Eddie?”

“Con qua nhà Jane.”

Có tiếng dội nước trong nhà vệ sinh. Virginia. Chico thoáng tự hỏi không biết Jane có vương lại sợi tóc nào trong bồn rửa, hoặc để quên son môi hay kẹp tăm gì không.

“Đáng ra con phải đi thăm chú Pete và cô Ann với cả nhà chứ,” bố cậu trách. Ông cắn ba miếng hết một cái xúc xích. “Con bắt đầu xa cách với gia đình rồi đấy, Eddie. Bố không thích như vậy. Nhất là khi bố mẹ chu cấp cái ăn cái mặc cho con.”

“Ăn với chả mặc,” Chico làu bàu. “Nhiều quá dùng không hết.”

Sam ngẩng phắt lên, ban đầu, nhìn ông có vẻ tổn thương, đoạn lộ vẻ tức giận. Khi ông cất tiếng, Chico thấy rằng ông vàng khè màu mù tạt. Cậu cảm thấy nôn nao trong dạ. “Con ăn nói kiểu đấy à. Miệng còn hôi sữa chứ đã lớn khôn gì.”

Chico nhún vai, xé một miếng từ ổ bánh mì Wonder Bread để trên bàn gập cạnh ghế của bố rồi xịt tương cà lên trên. “Đằng nào ba tháng nữa con cũng rời khỏi đây rồi.”

“Con nói cái quái gì vậy hả?”

“Con sẽ sửa xe của anh Johnny rồi đi California tìm việc.”

“Ờ, được đấy. Hay lắm.” Tướng ông vốn to cao, có phần lóng ngóng, nhưng Chico có cảm tưởng từ ngày cưới Virginia về, ông như rúm lại, và ngày càng rúm thêm sau khi Johnny qua đời. Cậu nghe văng vẳng trong đầu lời mình nói với Jane: Anh hai anh thì hên xui, chứ anh thì không. Và sau đó là câu hát: Cứ thổi tu tu, Blue. “Chiếc xe ấy đến Castle Rock còn không đi nổi chứ nói gì tới California.

“Bố nghĩ vậy à? Bố cứ chống mắt lên mà hít bụi của con, mẹ kiếp.”

Bố cậu lặng người nhìn cậu trân trân, đoạn ông thẳng tay ném cái bánh kẹp xúc xích ăn dở. Nó đập vào ngực Chico, khiến mù tạt bắn tung tóe lên áo cậu và lên ghế.

“Mày nói từ đó một lần nữa xem, tao đập vỡ mũi mày, thằng con trời đánh.”

Chico nhặt chiếc bánh kẹp xúc xích lên, ngây ra nhìn. Miếng xúc xích đỏ rẻ tiền, nhoe nhoét mù tạt hiệu French’s. Phết chút ánh dương. Cậu ném ngược nó về phía bố. Sam đứng dậy, mặt ông chuyển sang màu gạch cũ, mạch máu giữa trán giật giật. Đùi ông chạm vào bàn gập, khiến nó bị lật tung. Billy đứng ở cửa bếp nhìn họ. Đĩa xúc xích và đậu cậu bé cầm trên tay bị nghiêng làm nước đậu sánh ra, rơi xuống sàn. Mắt Billy trợn tròn, miệng run rẩy. Trên ti vi, Carl Stormer và Các chàng Cao bồi miền quê đang gào rống bài “Tấm mạng đen” với tốc độ tên lửa.

“Nuôi con cái đến lớn khôn để nó nhổ vào mặt mình,” bố cậu gần giọng. “Ấy chà. Đúng là đời.” Ông quơ quàng trên mặt ghế để nhặt chiếc xúc xích ăn dở lên. Ông cầm nó trong tay như tượng dương vật bị vỡ. Và thật không tin nổi, ông bỏ vào miệng ăn tiếp... cùng lúc ấy, Chico thấy lệ hoen trên mi bố mình. “Ấy chà, con cái nhổ vào mặt mình, đời sao bạc bẽo.”

“Chà, vậy bố cưới mụ ta về làm gì?” cậu thốt lên và phải ghìm những lời tiếp theo xuống họng: Nếu bố không cưới mụ ta, anh Johnny đã không mất mạng.

“Đấy không phải chuyện của con!” Sam May gầm lên qua hàng nước mắt. “Đấy là chuyện của bố!”

“Ồ?” Chico bật lại. “Thế kia à? Còn con phải sống với mụ ta! Con và Billy, bọn con phải sống với mụ ta! Nhìn mụ ta kéo bố xuống! Mà bố thậm chí còn không biết...”

“Chuyện gì?” bố cậu nói, giọng ông chợt gầm gừ đáng ngại. Miếng xúc xích còn lại trong nắm tay của ông chẳng khác nào cục xương máu me. “Bố không biết gì?”

“Bố chẳng biết cái đếch gì trên đời hết,” cậu bật ra, hoảng sợ trước những gì suýt chút nữa mình đã thốt lên.

“Con thôi ngay đi,” bố cậu gằn giọng. “Kẻo bố đánh con một trận ra trò đấy, Chico.” Ông chỉ gọi cậu như thế khi ông vô cùng tức giận.

Quay lưng đi, Chico trông thấy Virginia đứng bên kia phòng, khẽ chỉnh lại váy, giương đôi mắt nâu to, bình thản nhìn cậu. Đôi mắt mụ ta thật đẹp; còn lại chỉ ở mức tầm tầm, chẳng có gì mới mẻ, nhưng đôi mắt ấy sẽ giúp mụ chiếm lòng kẻ khác dài dài, Chico thầm nghĩ, và chưa gì cậu đã thấy quặn lên cảm giác căm phẫn – Thành thử chúng tôi thuộc da ông khi ông ra đi, Clyde, da ông treo la đà trên chuồng kia kìa.

“Mụ ta tròng dây quanh cổ bố rồi, bố làm gì còn gan mà ra vẻ!”

Màn mắng chửi tay đôi cuối cùng đã vượt ngưỡng chịu đựng của Billy – cậu bé ré lên khóc trong kinh hãi, thả đĩa xúc xích và đậu xuống sàn, đưa hai tay lên bưng mặt. Nước đậu bắn đầy đôi giày đặc biệt mang vào ngày Chủ nhật rồi dây ra thảm.

Sam tiến một bước đoạn dừng lại khi Chico ngoắc tay đầy hỗn xược, như thể muốn nói: Ừ được lắm, bố giỏi thì đánh đi, sao đến lúc này bố mới ra tay? Hai bố con đứng sững như tượng cho đến khi Virginia cất tiếng – giọng bà ta trầm thấp, bình thản như đôi mắt nâu ấy.

“Con đưa bạn gái vào phòng à, Ed? Con biết bố mẹ cảm thấy thế nào về chuyện này mà.” Tựa hồ mới nhớ ra, bà để thêm: “Bạn con để quên khăn mùi xoa.”

Cậu phẫn uất nhìn mụ, không tài nào thể hiện được cảm xúc của mình, mụ ta nhơ bẩn ra sao, cái cách mụ ta bắn thẳng vào lưng ta, cái cách mụ ta rình rập từ đằng sau và cắt gân cho ta què giò.

Mày có thể tấn công tao nếu muốn, đôi mắt nâu ấy như muốn nói. Tao biết mày biết chuyện gì xảy ra trước khi thằng anh mày chết. Nhưng mày chỉ có thể tấn công tao bằng cách đấy thôi, phải không Chico? Đấy là nếu ông bố của mày tin mày. Và nếu lão ta tin mày, lão ta sẽ tan nát cõi lòng đấy.

Bố cậu nhào tới miếng mồi mới như gấu vồ. “Con dám dắt gái về nhà hú hí sao, thằng con khốn nạn này?”

“Anh ăn nói đúng mực giùm em với, Sam,” Virginia bình tĩnh.

“Đó là lý do con không chịu đi với cả nhà sao? Để con có thể hú... để con có thể...”

“Bố nói đi!” Chico bật khóc. “Việc gì bố phải khép nép trước bà ta! Nói đi! Bố muốn nói gì thì nói đi!”

“Ra ngoài mau,” ông thẫn thờ. “Đừng quay về cho đến khi con có thể xin lỗi bố mẹ.”

“Tôi cấm ông!” cậu rít lên. “Tôi cấm ông gọi con mụ khốn kiếp ấy là mẹ tôi! Tôi sẽ giết ông!”

“Dừng lại đi, anh Eddie!” Billy hét lên. Tiếng cậu bé nghẹn lại do hai tay vẫn đang bưng mặt. “Anh đừng hét vào mặt bố nữa! Em xin anh!”

Virginia cứ thế đứng ở cửa. Đôi mắt bình thản dán vào Chico.

Sam loạng choạng lùi ra sau một bước, phần sau đầu gối đập vào mép ghế. Ông ngồi phịch xuống, cúi mặt nhìn bàn tay lông lá. “Bố còn chẳng thể nhìn con khi những lời như vậy thốt lên từ miệng con, Eddie ạ. Con khiến bố buồn lòng quá.”

“Mụ ta khiến bố buồn lòng thì có! Sao bố không thừa nhận điều đó?”

Ông không đáp. Chẳng đưa mắt nhìn Chico, ông với lấy chiếc bánh mì kẹp xúc xích trên đĩa ở bàn. Ông vươn tay lấy chai mù tạt. Bill cứ thể khóc bù lu bù loa. Carl Stormer và Các chàng Cao bồi miền quê đang hát bài phát khi lái xe tải. “Xe tôi đã cũ, nhưng không có nghĩa nó chạy lù đù,” Carl nói với những khán giả miền Tây Maine.

“Thằng bé không biết mình đang nói gì đâu, Sam,” Virginia nhẹ nhàng an ủi. “Tuổi này khó lắm. Lớn lên là chuyện khó khăn.”

Mụ ta đánh bại cậu rồi. Đến thế là hết.

Cậu quay đi, tiến đến cửa thông tới nhà kho dẫn ra ngoài. Lúc mở cửa, cậu quay lại nhìn Virginia, mụ ta nhìn cậu đầy bình thản khi cậu gọi tên mụ.

“Gì vậy Ed?”

“Ga trải giường dính máu.” Cậu dừng lại. “Tôi bóc tem cô ấy đấy.”

Cậu nghĩ có gì đó xáo động trong mắt mụ, nhưng có thể đó chỉ là mong ước của cậu. “Con làm ơn đi đi, Ed. Con đang khiến Billy sợ.”

Cậu bỏ đi. Chiếc Buick mãi không khởi động, đến lúc cậu toan đội mưa bỏ đi thì động cơ mới lên. Cậu châm điếu thuốc, đoạn đánh xe quay ngược ra đường số 14, đạp côn xe, rồ máy khi nó bắt đầu giật và khọt khẹt. Đèn cảnh báo đánh lửa lóe lên đầy đáng ngại hai lần, rồi chiếc xe mới chạy êm hơn dù còn hơi xóc. Sau một hồi, cậu cũng ra được đường chính, từ từ chạy về phía thị trấn Gates Falls.

Cậu nhìn chiếc Dodge của anh Johnny lần cuối.

Johnny có thể có công việc ổn định ở Gates Mills & Weaving, nhưng chỉ vào ca đêm. Anh từng bảo với Chico làm ban đêm không thành vấn đề với anh, lương lậu bên này còn tốt hơn ở Plains, nhưng bố làm việc vào buổi sáng, và làm việc ban đêm ở xưởng có nghĩa Johnny sẽ ở nhà với mụ ta, ở nhà một mình hoặc có Chico trong phòng bên cạnh... mà tường thì mỏng. Anh không ngừng được, mà bà ta cũng không cho anh dừng, Johnny kể. Phải, anh biết điều này sẽ khiến bố ra sao. Nhưng bà ta... bà ta không chịu dừng, mà anh cũng không thể dừng... lúc nào bà ta cũng nhắm tới anh, em biết điều anh muốn nói là gì mà, em thấy bà ta rồi, Billy còn bé chưa hiểu được, nhưng em thấy bà ta rồi đấy...

Phải. Cậu đã thấy mụ ta. Và Johnny đã đến Plains làm việc, bảo với bố lý do là vì anh có thể lấy phụ tùng cho chiếc Dodge với giá rẻ. Đó là nguồn cơn của việc anh đang thay lốp xe lúc chiếc Mustang trượt kin kít qua sân trong với bộ giảm thanh chà xuống đất tóe lửa; đó là cách mẹ kế của cậu đã giết anh trai cậu, vậy nên cứ thổi tu tu cho đến khi tôi ra đi, Blue, vì chúng ta sẽ phóng đi thành phố Bảnh bằng chính chiếc Buick đồng nát này, và cậu nhớ mùi cao su, sống lưng của anh Johnny hằn thành hình bán nguyệt con con trên chiếc áo thun trắng tinh anh mặc, cậu nhớ cảnh Johnny loạng choạng đứng dậy do ngồi thay lốp từ nãy đến giờ khi chiếc Mustang tông vào anh, nghiền nát anh giữa nó và chiếc Chevy, có một tiếng rầm trống rỗng khi chiếc Chevy rơi khỏi giá đỡ, đoạn ánh lửa vàng rực lóe lên, mùi dầu nồng nặc...

Chico dùng cả hai chân đạp phanh khiến chiếc xe kèn kẹt rung lắc dừng lại bên vệ đường nước đọng. Cậu thô bạo nhoài người qua ghế, mở toang cửa hành khách rồi nôn mật xanh mật vàng lên bùn và tuyết. Nhìn bãi nôn lại khiến cậu nôn thêm lần nữa, nghĩ đến việc đó, cậu nôn khan thêm một lần. Suýt chút nữa thì xe đã dừng lại, nhưng cậu bắt nó kịp lúc. Đèn cảnh báo đánh lửa lưỡng lự tắt ngóm khi cậu đạp chân ga. Cậu thu người ngồi im, để những cơn run rẩy dần thoát khỏi người. Một chiếc xe lao vụt qua, chiếc xe Ford trắng cáu cạnh, hất tung tóe nước và bùn dơ dáy.

“Thành phố Bảnh,” Chico lầm bầm. “Trong xế hộp bảnh tỏn mới toanh. Hay ghê chưa.”

Cậu cảm nhận vị dịch nôn trên môi, trong họng và bọc thành lớp trong mũi. Cậu không muốn hút thuốc. Danny Carter sẽ cho cậu ngủ nhờ một đêm. Ngày mai sẽ có đủ thời gian cho cậu suy xét thêm quyết định. Cậu lái xe trở lại đường 14 rồi bon bon chạy tiếp.

8

Câu chuyện lâm li bi đát quá nhỉ?

Thiên hạ đã đọc một hai câu chuyện hay hơn rồi, tôi biết điều đó – hay nói đúng hơn là một hay hai trăm nghìn câu chuyện hay hơn. Đảng ra phải có dòng chữ ĐÂY LÀ TÁC PHẨM CỦA MỘT KHÓA HỌC SÁNG TÁC CHO SINH VIÊN đóng lên từng trang mới đúng... vì bản chất nó vốn là thể, chí ít ở mức độ nào đó. Giờ đây, trong mắt tôi, nó chắp vá đến thảm thương và ngây ngô đến đau đớn; phong cách của Hemingway (ngoại trừ việc tất cả được viết bằng thì hiện tại vì lý do nào đó – chạy theo xu hướng đến thế là cùng), chủ đề của Faulkner. Có thứ gì nghiêm túc hơn không? Văn học hơn không?

Nhưng ngay cả khi khoác lên mình vẻ bóng bẩy, tác phẩm này không thể che giấu được việc nó là câu chuyện hết sức nhục dục do một gã trai trẻ với kinh nghiệm tình trường hết sức hạn hẹp viết nên (lúc viết “Thành phố Bảnh,” tôi mới chỉ lên giường với hai cô gái, đã vậy cả hai lần đều xuất tinh sớm, bắn hết lên người họ – chẳng được như Chico trong câu chuyện kể trên đâu, tôi đoán thế). Thái độ của câu chuyện đối với phụ nữ đã vượt ngưỡng thù địch mà tiệm cận xấu xí – hai người phụ nữ trong “Thành phố Bảnh” là hạng điếm đàng, còn người thứ ba chẳng khác nào cái vỏ rỗng chỉ biết nói những câu như “Em yêu anh, Chico” và “Anh vào nhà đi, em lấy bánh quy cho anh ăn.” Ngược lại, Chico là hình tượng anh hùng tầng lớp lao động bước ra từ bài hát của Bruce Springsteen – dù Springsteen chưa nổi danh lúc tôi phát hành câu chuyện này trong tạp chí văn học của trường đại học (nơi nó được đăng giữa một bài thơ mang tên “Hình ảnh của Tôi” và một bài luận về quy chế giới hạn thăm hỏi ở trường, toàn bộ viết thường chứ chẳng viết hoa). Đây là tác phẩm của chàng trai trẻ vừa đầy bất an vừa hạn hẹp kinh nghiệm.

Tuy nhiên, tôi lại có cảm giác đây là câu chuyện đầu tiên thật sự là tác phẩm của mình – câu chuyện đầu tiên thật sự cho tôi cảm giác trọn vẹn, sau năm năm cố gắng. Câu chuyện đầu tiên có thể vẫn sẽ đứng vững dù bị tước đi cột chống đỡ. Xấu xí nhưng đầy sinh khí. Đến tận bây giờ, khi đọc lại, cố nén nụ cười trước cái vẻ gai góc đầy gượng ép và những điều giả trân của nó, tôi vẫn nhìn thấy gương mặt thật của Gordon Lachance lẩn khuất ngay phía sau con chữ, một Gordon Lachance trẻ hơn cái kẻ ký mới hợp đồng sách bìa mềm hơn là sáng tác, nhưng không trẻ như cậu bé cùng nhóm bạn đi xem xác chết của cậu bé tên Ray Brower ngày xưa. Một Gordon Lachance đang trong quá trình đánh mất vẻ rực rỡ.

Không, câu chuyện ấy thật ra chẳng hay lắm – tác giả mải mê nghe tiếng nói của người khác mà chẳng ghé tai lắng nghe tiếng nói từ bên trong mình. Nhưng đó là lần đầu tiên tôi từng sử dụng nơi chốn tôi biết và những điều tôi cảm thấy trong một tác phẩm hư cấu, có một niềm hồ hởi tệ hại khi thấy những thứ giày vò mình bao năm biểu lộ ra ngoài trong hình tướng khác, thứ hình tướng tôi có quyền kiểm soát. Hình ảnh Denny nấp trong tủ quần áo của căn phòng nơi thời gian cô đong đầy dị thường kia đã xuất hiện trong tôi cách đây nhiều năm; thành thật mà nói, tôi cứ tưởng mình đã quên bằng nó rồi. Vậy mà nó lồ lộ ở đó, trong “Thành phố Bảnh,” chỉ là khác đi một chút... nhưng trong tầm kiểm soát.

Tôi đã cưỡng lại thôi thúc thay đổi thật nhiều chi tiết, viết lại, thêm mắm dặm muối – thôi thúc ấy cũng mạnh ra trò, vì giờ tôi thấy câu chuyện này đáng xấu hổ quá. Nhưng vẫn có những chi tiết tôi ưng ý, những chi tiết sẽ trở nên rẻ rúng nếu Lachance hiện tại chỉnh sửa, một Lachance đầu đã điểm bạc. Những chi tiết như hình ảnh hằn lên chiếc áo trắng của Johnny hay nước mưa in lên cơ thể không tấc vải của Jane, chúng đã chạm đến mức hoàn mỹ.

Ngoài ra, nó là câu chuyện đầu tiên tôi không bao giờ cho bố mẹ tôi xem. Nó gợi quá nhiều điều về Denny. Quá nhiều điều về Castle Rock. Và trên tất cả, nó gợi quá nhiều về năm 1960. Ta luôn biết sự thật, vì khi ta dùng nó cứa vào bản thân hay kẻ khác, máu sẽ ồng ộc chảy thành sông.

9

Phòng của tôi nằm trên tầng hai, nhiệt độ ít nhất phải 32 độ. Dù có mở cửa, buổi chiều cũng nóng hầm hập đến hơn 40 độ C. Tôi lấy làm mừng rỡ vì tối hôm ấy tôi không phải ngủ ở đó, và chỉ cần nghĩ đến nơi chúng tôi sắp đến, tôi lại như mở cờ trong bụng. Tôi cuộn hai tấm chắn với nhau rồi lấy thắt lưng cũ cột lại. Tôi gom tất tần tật tiền, được sáu mươi tám xu cả thảy. Tôi đã sẵn sàng lên đường.

Tôi đi bằng cầu thang sau để tránh mặt bố lúc này đang ở trước nhà, nhưng tôi cũng chẳng cần lo; ông vẫn đang ngoài vườn, cầm vòi nước tạo nên cầu vồng vô nghĩa trong không trung rồi ngây ra nhìn qua chúng.

Đi xuống đường Mùa Hạ, tôi băng qua khoảng đất trống đến Carbine – nơi hiện tại là văn phòng của tờ báo Castle Rock Call. Tôi đang đi lên Carbine đến căn nhà trên cây thì một chiếc xe tấp vào lề, đoạn Chris bước ra. Một tay cậu cầm túi Nam Hướng đạo sinh, tay kia cầm hai tấm chăn cuộn lại, cột bằng dây treo quần áo.

“Cảm ơn chú” cậu nói rồi thoăn thoắt bước qua chỗ tôi khi chiếc xe chạy đi. Bình nước Nam Hướng đạo sinh đeo quanh cổ, lồng xuống dưới tay nên bình cứ nảy tới nảy lui chỗ hông. Mắt cậu lấp lánh háo hức.

“Gordie! Cậu muốn xem thứ này không?”

“Cũng được. Thứ gì đấy?”

“Đi với tớ xuống đây đã.” Cậu ta chỉ vào khoảng trống hẹp giữa tiệm ăn Điểm Xanh và nhà thuốc Castle Rock.

“Gì thế Chris?”

“Tớ đã bảo cứ đi hẵng hay.”

Cậu chạy vào con hẻm, liền giây sau đó (chừng đó thời gian là đủ để tôi dẹp hết mọi hoài nghi) tôi ba chân bốn cẳng chạy theo. Hai tòa nhà nở hậu chứ không phải song song với nhau, thành thử càng vào sâu, con hẻm càng hẹp lại. Chúng tôi gạt đống giấy báo cũ và bước qua cả ổ miểng chai bia và soda sắc lẹm, sáng lóa. Chris rẽ đằng sau tiệm Điểm Xanh rồi bỏ chăn cuộn xuống. Ở đây có tầm tám, chín cái thùng rác, hôi muốn điếc lỗ mũi.

“Phù! Chris! Cậu vừa phải thôi!”

“Đưa tay cho tớ,” Chris nói như con vẹt.

“Không, tớ nói thật, tớ sắp mửa tới n…”

Từ ngữ tắc tị trong miệng, còn tôi thì quên bẵng thùng rác hội rình. Chris bỏ túi xuống, mở ra và đưa tay vào trong. Đoạn cậu lôi ra khẩu súng lục khổng lồ với cán gỗ sậm màu.

“Cậu muốn làm Kỵ sĩ cô độc hay Cisco Kid?” Chris vừa hỏi vừa toe toét cười.

“Ôi trời đất quỷ thần ơi! Cậu lấy đâu ra vậy hả?”

“Tớ chôm từ tủ của bố. Khẩu này 45 đấy.”

“Ừ, tớ thấy mà,” tôi nói, dẫu nó có là .38 hay .357 thì tôi cũng chẳng phân biệt nổi – dù đã cày rất nhiều tác phẩm của John D. MacDonald và Ed McBain, khẩu súng lục duy nhất tôi từng thấy tận mắt là khẩu súng mà cảnh sát Bannerman mang theo... và dù đám nhóc chúng tôi năn nỉ ông lấy nó ra khỏi bao súng, Bannerman nhất quyết không chiều theo. “Trời ơi, lão ta sẽ đập cậu tơi bời nếu phát hiện ra. Cậu bảo gần đây ông ấy gắt lắm mà.”

Mắt cậu vẫn tiếp tục ánh lên nhảy múa. “Mấu chốt nằm ở đấy. Bố tớ sẽ không phát hiện ra đâu. Lão ấy và mấy tay bợm nhậu đi bù khú ở Harrison với sáu hay tám chai rượu rồi. Phải cả tuần sau họ mới về. Lũ bợm khốn kiếp.” Môi cậu nhếch lên. Cậu là người duy nhất trong cả nhóm chúng tôi không đụng một giọt rượu, dù chỉ để ra vẻ mình có gan chứ chẳng ngán ai. Cậu bảo cậu không muốn lớn lên trở thành một con sâu rượu khốn nạn như bố mình. Và có lần, cậu từng tâm sự riêng với tôi – chuyện này xảy ra sau khi anh em sinh đôi DeSpain mang theo lốc sáu chai bia chôm của bố, ai cũng trêu Chris vì cậu không uống chai nào, một ngụm cũng không – rằng cậu sợ nốc rượu bia. Cậu bảo bố cậu lúc nào cũng cắm đầu vào chai rượu, còn anh trai cậu thì say bí tỉ khi hãm hiếp cô gái kia, trong khi Nhãn Cầu luôn uống ừng ực Purple Jesus với Ace Merrill, Charlie Hogan và Billy Tessio. Cậu hỏi tôi một khi cầm rượu lên, liệu cậu có bao nhiêu phần cơ hội buông nó xuống? Có thể bạn thấy buồn cười khi một đứa trẻ mười hai tuổi đầu lại lo mình có thể biến con ma men, nhưng Chris thì chẳng thấy chuyện đó hài hước. Một chút cũng không. Cậu suy nghĩ về khả năng ấy rất nhiều. Cậu có lý do để làm thế.

“Cậu có đạn không?”

“Có chín viên đạn cả thảy – trong hộp chỉ còn chừng đó thôi. Lão ta sẽ nghĩ lão đã dùng để bắn lon lúc xỉn.”

“Súng lên đạn chưa?”

“Chưa! Lạy Chúa, cậu nghĩ tớ là loại người gì hả?”

Cuối cùng, tôi cũng cầm khẩu súng lên. Tôi thích cảm giác chắc nịch của nó trong tay. Tôi thả hồn mường tượng mình là Steve Carella của Phân khu 87 đang đuổi theo Kẻ Phá bĩnh, yểm hộ cho Meyer Meyer hoặc Kling khi họ xông vào căn nhà nhếch nhác của con nghiện đang toan làm liều. Tôi ngắm vào một thùng rác hôi thối rồi bóp cò.

ĐOÀNG!

Khẩu súng giật lên trong tay tôi. Lửa lóe lên từ đầu súng. Có cảm giác như thể cổ tay tôi vừa gãy. Tim tôi thiếu điều nhảy lên tận họng rồi mắc kẹt tại đó mà run cầm cập. Một cái lỗ to xuất hiện trên bề mặt kim loại gợn sóng của thùng rác – đây là màn hóa phép của một pháp sư ác độc.

“Chúa ơi!” tôi la lên.

Chris cười như điên như dại – chẳng rõ thích thú ra trò hay sợ hãi đến hoảng loạn. “Cậu ra tay rồi, cậu ra tay rồi! Gordie ra tay rồi!” cậu huýt gió. “Kìa, Gordon Lachance đang bắn nát Castle Rock!”

“Im đi! Mình biến khỏi đây thôi!” tôi gào lên rồi kéo áo cậu bạn.

Chúng tôi vừa chạy đi thì cửa sau của tiệm Điểm Xanh mở toang, Francine Tupper bước ra trong bộ đồng phục trắng bằng tơ nhân tạo cho nhân viên phục vụ. “Kẻ nào vậy hả? Ai ném pháo ở đây?”

Chúng tôi vắt chân lên cổ chạy thục mạng, rẽ ra sau tiệm thuốc, cửa hàng bán dụng cụ, tiệm Emporium Galorium chuyên bán đồ cổ, đồ đồng nát và tiểu thuyết ba xu. Hai đứa tôi trèo qua cổng, dằm đâm vào lòng bàn tay, cuối cùng chạy ra đường Curran. Trong lúc chạy, tôi ném cho Chris khẩu .45; dù còn cười như điên như dại, cậu vẫn chụp được khẩu súng, loay hoay nhét nó vào trong ba lỗ rồi kéo khóa. Ra đến góc đường Curran và trở lại đường Carbine, chúng tôi giảm tốc, chỉ thong thả đi bộ để không toát lên vẻ khả nghi khi chạy thục mạng giữa trời như đổ lửa. Chris vẫn không ngừng khúc khích.

“Trời ơi, phải chi cậu thấy mặt cậu lúc đó. Ôi trời đất ơi, nét mặt cậu đúng là vô giá. Hoành tráng thật sự. Cho cậu điểm A chất lượng” Cậu ta lắc đầu nguầy nguậy, vỗ đùi đánh bép rồi gào rú.

“Cậu biết đạn đã lên nòng, phải không? Đồ chết tiệt! Toi đời tớ rồi. Bà chị Tupper trông thấy tớ.”

“Thôi đi, chị ta tưởng đó là pháo mà. Với lại, cậu thừa biết bà chị Cái Bô Tupper ấy có mắt như mù. Chị ta cứ sợ đeo kính vào sẽ phá hỏng khuôn mặt xinh xắn của mình.” Đặt lòng bàn tay ra sau lưng rồi ngúng nguẩy lắc hông, cậu lại cười như được mùa.

“Chậc, tớ không quan tâm. Cậu chơi xấu quá đấy Chris. Tớ nói thật.”

“Thôi nào, Gordic.” Cậu đặt tay lên vai tôi. “Tớ không biết súng đã lên đạn, tớ thề trước Chúa, tớ thề hứa đảm bảo tớ chỉ lấy nó ra từ tủ của bố thôi. Lúc nào lão ta cũng tháo đạn ra. Chắc lần trước, lúc cất khẩu súng, lão ta say quá nên quên mất.”

“Cậu thật sự không lên đạn đấy chứ?”

“Không, thưa sếp.”

“Cậu dám thề độc nếu nói dối sẽ xuống địa ngục không?”

“Tớ thề.” Cậu làm dấu thánh giá rồi nhổ nước bọt, gương mặt thành thật và ngây thơ vô tội như cậu bé trong hợp xướng nhà thờ. Nhưng khi hai đứa tôi vừa bước vào khoảng đất trống chỗ căn nhà trên cây và trông thấy Vern cùng Tedd đang ngồi trên cuộn chăn đợi bọn tôi, cậu lại phá lên cười. Cậu ta kể đầu đuôi câu chuyện, rồi sau khi cả đám cười lăn cười bò xong, Teddy hỏi Chris nghĩ cả đám cần súng để làm gì.

“Chẳng để làm gì,” Chris đáp. “Phòng hờ bọn mình gặp gấu. Hay điều gì tương tự. Với lại, ngủ trong rừng vào ban đêm sợ chết đi được.”

Ai nấy đều gật gù. Chris là đứa to con và can trường nhất trong hội chúng tôi, cậu có nói như vậy cũng chẳng thành vấn đề, ngược lại, Teddy sẽ bị trêu thối mũi nếu cậu ta dám bóng gió mình sợ bóng tối.

“Cậu dựng lều trên cánh đồng chưa?” Teddy hỏi Vern.

“Rồi. Tớ để sẵn hai cây đèn pin đã bật sáng bên trong để ra vẻ bọn mình ở trong lều vào ban đêm.”

“Dữ dội chưa!” tôi thốt lên rồi vỗ lưng Vern. Với cậu, hành động ấy vận nhiều suy tính lắm. Cậu cười toe, mặt ửng đỏ.

“Vậy lên đường thôi,” Teddy nói. “Đi nào, chưa gì đã gần 12 giờ rồi!”

Chris đứng dậy, chúng tôi túm tụm quanh cậu.

“Chúng ta sẽ băng qua cánh đồng của Beeman và đằng sau cửa hàng nội thất cạnh trạm xăng Texaco của Sonny,” cậu nói. “Sau đó bọn mình sẽ đi tới đường ray cạnh bãi rác rồi cứ thế băng qua cầu sắt đến Harlow.

“Cậu nghĩ quãng đường xa chừng nào?” Teddy hỏi.

Chris nhún vai. “Harlow rộng lắm. Bọn mình sẽ phải cuốc bộ ít nhất 30 cây số đấy. Cậu thấy thế có đúng không, Gordie?”

“Ừ. Có khi gần 50 cây số không chừng”

“Dù có là 50 cây số chăng nữa, chúng ta sẽ đến nơi trước chiều ngày mai, nếu không ai nhát như mèo.”

“Không ai nhát như mèo đâu,” Teddy liền nói.

Chúng tôi nhìn nhau một lát.

“Meo meo,”Vern cất tiếng, cả đám phì cười.

“Đi nào, mọi người,” Chris nói, đoạn đeo ba lô lên vai.

Chúng tôi cùng bước ra khỏi mảnh đất trống, Chris đi trước một chút để dẫn đường.

10

Sau khi băng qua cánh đồng của Beeman và trầy trật trèo lên triền dốc đầy than xỉ dẫn đến đường ray Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất, chúng tôi đã cởi hết áo cột quanh hông. Ai cũng nhễ nhại mồ hôi. Leo lên đỉnh dốc, chúng tôi phóng tầm mắt xuống đường ray, về nơi chúng tôi sẽ phải đi.

Tôi sẽ không bao giờ quên khoảnh khắc ấy, bất kể tôi có già đi theo tháng năm. Tôi là người duy nhất mang theo đồng hồ – một chiếc Timex rẻ tiền tôi được tặng vì bán Cloverine Brand Salve năm ngoái. Kim chĩa thẳng hướng 12 giờ, mặt trời cứ thế đổ xuống khung cảnh khô cằn không một bóng râm trước mặt chúng tôi với cái nóng hầm hập như chảo lửa. Ta có thể cảm nhận ánh mặt trời đang tìm đường chui vào hộp sọ, nướng chín não của ta.

Đằng sau chúng tôi là Castle Rock, trải rộng trên ngọn đồi dài mang tên Castle View, bao quanh khoảng đất rậm rì xanh đầy bóng râm. Xa xa dọc sông Castle, ta có thể thấy ống khói của nhà máy len đang phả khói màu đồng thau lên màn trời và xả nước thải xuống sông. Xưởng Nội thất Jolly nằm phía bên trái. Thẳng ngay trước mặt chúng tôi là đường ray xe lửa, chói chang, tựa hồ được chạm khắc bởi ánh mặt trời. Chúng chạy song song với con sông Castle cũng nằm bên trái chúng tôi. Phía bên phải là một vùng đất um tùm bụi rậm (ngày nay ở đó có đường dành cho xe mô tô – họ tổ chức đua xe địa hình vào chiều Chủ nhật hàng tuần sau 2 giờ). Phía chân trời có nhà máy nước cũ bỏ hoang, gỉ sét và trông có vẻ đáng sợ.

Giữa trưa, chúng tôi cứ thế lặng người đứng đó, đoạn Chris mất kiên nhẫn, “Đi thôi, lên đường nào.”

Chúng tôi đi dọc theo đường ray trong đống than xỉ, hất tung những đám bụi đen theo từng bước chân. Chẳng mấy chốc, tất và giày của chúng tôi đã cộm đầy sạn. Vern ông ổng hát bài “Quần thảo em trong thảo nguyên” một hồi rồi thôi, đúng là sự giải thoát cho màng nhĩ. Chỉ có Teddy và Chris mang bình nước theo, cả đám thi nhau uống lấy uống để.

“Bọn mình có thể rót đầy bình ở vòi nước chỗ bãi rác,” tôi nói. “Bố tớ bảo cái giếng ấy an toàn. Nó sâu gần 60 mét kìa.”

“Được,” Chris đáp, ra dáng thủ lĩnh can trường của trung đội. “Mình ngồi nghỉ chân ở đó cũng được.”

“Còn thức ăn thì sao?” Teddy chợt cất tiếng hỏi. “Tớ cá cả bọn không ai nghĩ đến chuyện mang đồ ăn theo. Riêng tớ thì không rồi đấy.”

Chris khựng lại. “Chết thật! Tớ cũng không. Gordie thì sao?”

Tôi lắc đầu, tự trách mình ăn gì mà lại ngớ ngẩn đến thế.

"Vern?”

“Không có,” Vern đáp. “Xin lỗi nhé.”

“Chà, để xem bọn mình có bao nhiêu tiền nào,” tôi mở lời. Tôi cởi áo sơ mi, trải lên bề mặt than xỉ rồi thả sáu mươi tám xu của tôi lên trên. Đồng xu ánh lên chói chang dưới nắng. Chris có tờ một đô la tả tơi và hai đồng một xu. Teddy có hai đồng hai mươi lăm xu và hai đồng năm xu. Vern có đúng bảy xu.

“Hai trăm ba mươi bảy,” tôi đếm. “Không đến nỗi nào. Ở cuối con đường nhỏ dẫn vào bãi rác có một cửa tiệm. Một đứa trong hội chúng ta sẽ phải đi tới đó mua bánh hamburger và nước tonic trong khi những người còn lại nghỉ ngơi.”

“Ai đi?" Vern hỏi.

"Đến bãi rác, bọn mình sẽ tung đồng xu. Đi thôi.”

Thủ hết tiền vào trong túi quần, tôi đang tính cột áo quanh hồng thì Chris hét lên. “Xe lửa!”.

Tôi đặt một tay lên đường ray để cảm nhận, dù thật ra, tôi đã có thể nghe thấy tiếng rầm rập rồi. Đường ray rung lắc dữ dội; trong một khắc, tôi có cảm giác như đang nắm xe lửa trong tay.

“Đội nhảy dù di chuyển sang bên!” Vern thét lớn rồi nhảy bổ ra sau, trượt xuống triền dốc trông đến là kỳ khôi và quái dị. Vern thích mê chơi trò đóng giả làm đội nhảy dù ở bất cứ nơi nào đất mềm – bãi khai thác đá dăm hoặc triền dốc như thế này. Chris nhảy theo. Giờ thì âm thanh của tàu lửa càng lúc càng to, có thể đang lao thẳng về phía sông bên chúng tôi để chạy đến Lewiston. Thay vì nhảy xuống, Teddt quay về phía con tàu đang đến. Cặp kính dày cui lấp lánh dưới ánh mặt trời. Những sợi tóc dài bù xù vương xuống hàng lông mày ướt đầm mồ hôi.

“Đi thôi, Teddy,” tôi giục.

“Không, tớ sẽ né nó.” Cậu nhìn tôi, đôi mắt phản chiếu to điên cuồng hào hứng. “Né xe lửa, hiểu không? Né xe lửa xong thì ô tô chỉ là muỗi.”

“Cậu đ©We-love-ebookiên rồi hả. Cậu muốn bị cán bẹp hay gì?”

“Giống bãi biển ở Normandy thôi!” Teddy ẩm ĩ rồi sải chân bước ra giữa đường ray. Cậu đứng trên một tà vẹt, hơi nghiêng ngả.

Tôi ngẩn ngơ á khẩu mất một giây, không tài nào tin nổi trên đời lại có kẻ ngu hết phần thiên hạ đến thế. Đoạn tôi lôi cậu ta về phía triền dốc, mặc cậu quẫy đạp, chống cự, rồi thẳng tay đẩy xuống. Tôi nhảy theo cậu, và Teddy thụi cho tôi một cú ngay giữa bụng lúc tôi đang phi xuống. Bao nhiêu không khí lao vọt khỏi tôi, nhưng tôi vẫn kịp ăn miếng trả miếng, lên gối vào ngực cậu ta rồi cho cậu nằm thẳng cẳng trước khi cậu kịp trở dậy. Tôi đáp xuống đất, thở hồng hộc, nằm vật ra thì Teddy tóm lấy cổ tôi. Chúng tôi vật lộn xuống tận chân dốc, đấu đá, cào cấu nhau trong khi Chris và Vern trợn mắt ngây ngô nhìn bọn tôi đầy ngạc nhiên.

“Thằng khốn nạn kia!” Teddy chửi rủa tôi. “Tiên sư mày! Đừng có chỗ mũi vào chuyện của tao! Tao giết mày chết tươi bây giờ, đồ khốn!”

Lúc này, tôi đã lấy lại nhịp thở rồi loạng choạng đứng dậy. Tôi lùi lại khi Teddy sấn tới, giơ hai tay ra trước để đỡ cú đấm của cậu ta, nửa buồn cười nửa sợ. Không nên giỡn mặt với Teddy khi cậu ta lên cơn la ó kiểu này. Trong tình trạng ấy, cậu ta dám cân cả một thằng nhóc bự con hơn, và dù có bị đối phương bẽ gãy hai tay, cậu ta sẽ dùng võ cắn.

“Teddy, cậu có thể né bất cứ thứ gì cậu muốn sau khi bọn mình đi xem thử phải xem nhưng”

Một cú chát lên vai tôi khi nắm đấm điên cuồng vung xuống và sượt qua tôi

“cho đến lúc đó, chúng ta không được để ai trông thấy, cậu đúng là

Thêm một cú chát lên má, và rồi suýt chút nữa hai chúng tôi đã lao vào đập nhau một trận nếu Chris và Vern

“đầu to mà óc như trái nho!”

không chộp lấy và tách chúng tôi ra. Bên trên, xe lửa rầm rập lao qua, ầm ì xả ra diesel, tiếng bánh xe của thùng chứa hàng nặng nề kêu lên nằm rập. Một vài cục than xỉ nảy xuống triền dốc, và cuộc tranh cãi chấm dứt... chí ít cho đến khi chúng tôi lên tiếng nói chuyện trở lại.

Đây chỉ là tàu chở hàng dạng ngắn, và khi toa bếp nhân viên ở cuối con tàu chạy qua, Teddy cất tiếng: “Tớ sẽ tẩn cậu ta. Chí ít là đập cho môi sưng vù lên.” Cậu ta quẫy đạp với Chris nhưng Chris càng giữ chặt hơn.

“Hạ hỏa đi, Teddy,” Chris bình tĩnh nói, và cậu ấy cứ lặp đi lặp lại câu này cho đến khi Teddy thôi chống cự và cứ thế đứng ngây ra, kính xệch một bên, dây máy trợ thính lủng lẳng trên ngực, nối xuống cục pin nhét trong túi quần jeans.

Khi cậu ta đã chịu đứng im, Chris quay sang tôi và nói: “Cậu đánh nhau với cậu ấy vì chuyện quái gì vậy hả, Gordon?”

“Cậu ấy muốn né con tàu. Tớ nghĩ người lái tàu sẽ trông thấy cậu ấy và báo cáo lại. Lỡ họ gọi cả cảnh sát tới thì sao.

“Ôi trời, ông ta đang bận làm sô cô la trong ngăn kéo rồi,” Teddy nói, nhưng có vẻ không còn tức giận nữa. Bão đã qua.

“Gordie chỉ cố làm điều đúng đắn,” Vern nói. “Thôi, làm hòa đi.”

“Làm hòa đi nào,” Chris đồng tình.

“Ừ, được thôi,” tôi nói, đoạn chìa tay ra, lòng bàn tay ngửa lên. “Làm hòa nhé, Teddy?”

“Tớ có thể tránh được chứ bộ,” cậu nói với tôi. “Cậu biết mà, đúng không, Gordie?”

“Ừ,” tôi đáp, dù mới nghĩ đến điều đó đã đủ khiến tôi lạnh người. “Tớ biết mà.”

“Được. Vậy làm hòa nhé.”

“Đập tay đi nào,” Chris giục rồi thả Teddy ra.

Teddy đập tay mạnh đến mức tay tôi tê rần rồi ngửa lòng bàn tay lên. Tôi đập tay cậu.

“Đồ Lachance nhát như mèo,” Teddy nói.

“Meo meo,” tôi thản nhiên.

“Nào, mọi người,” Vern nói. “Mình đi được chưa vậy?”

“Đi đâu thì đi, nhưng đừng đi ở đây,” Chris nghiêm trang nói, và Vern thủ thế như muốn đánh bạn.

11

Cả bọn đến bãi rác vào khoảng 1 giờ rưỡi, Vern dẫn đầu cả nhóm xuống triền dốc với hiệu lệnh Đội nhảy dù di chuyển sang bên! Chúng tôi thoăn thoắt nhảy xuống chân dốc rồi vọt qua dòng nước lợ đang không ngừng rỉ từ ống cống thò ra khỏi đống than xỉ. Xa xa bên kia khu vực lầy lội này là rìa cát đầy rác rến của bãi rác.

Xung quanh có một hàng rào bảo vệ cao một mét tám. Cứ sáu trăm mét lại có một tấm biển dãi dầu mưa nắng đề:

BÃI RÁC CASTLE ROCK

MỞ CỬA 4 – 8 GIỜ TỐI

THỨ HAI ĐÓNG CỬA

KHÔNG PHẬN SỰ CẤM VÀO

Chúng tôi trèo lên đỉnh hàng rào, vung chân qua rồi nhảy xuống. Teddy và Vern dẫn đường đến một cái giếng bơm tay kiểu cũ – loại giếng muốn có nước thì ta phải hì hụi bỏ công sức bơm lên. Cạnh tay gạt của giếng bơm có để bình Crisco đựng đầy nước, quên đổ đầy cho người tiếp theo sử dụng thì đúng là tội lớn. Tay cầm bằng sắt chĩa ra như con chim một cánh đang cố bay lên. Ngày xưa tay cầm có màu xanh, nhưng phần lớn lớp sơn đã bị bong tróc bởi hàng nghìn lần đụng chạm kể từ năm 1940.

Bãi rác là một trong những ký ức rõ nét nhất trong đầu tôi về Castle Rock. Lúc nào nó cũng gợi tôi nhớ đến những họa sĩ trường phái siêu thực – những người suốt ngày vẽ mặt đồng hồ nằm nghiêng ngả nơi chạc cây, phòng khách thời Victoria trơ trọi giữa sa mạc Sahara hoặc động cơ hơi nước phọt ra từ lò sưởi. Trong mắt đứa trẻ là tôi khi ấy, chẳng có thứ gì ở bãi rác Castle Rock có vẻ thuộc về nơi đó.

Chúng tôi vào từ lối đằng sau. Nếu đi từ phía trước, có một con đường đất rộng rãi qua cánh cổng, loe vào một khoảng đất hình bán nguyệt đã được ủi xe lu bằng phẳng như đường băng rồi dừng ở thành hố rác. Bơm tay (Teddy và Vern hiện đang đứng đó cãi nhau xem ai sẽ mồi nước vào bơm) nằm ở đằng sau hố rác khổng lồ này. Hố sâu phải đến 25 mét và đầy những thứ đồ dùng nước Mỹ đã trống trơn, sờn rách hoặc đã hỏng hóc. Có hằng hà sa số thứ đến độ chỉ nhìn đã đủ khiến tôi nhức mắt — hoặc thật ra não tôi mới là thứ nhức ong lên, vì nó chẳng tài nào quyết định mắt nên tập trung vào thứ gì. Và rồi mắt ta sẽ dừng lại, hoặc bị bắt dừng lại ở thứ gì đó trông có vẻ lạc quẻ giống như mặt đồng hồ nghiêng ngả hoặc phòng khách giữa sa mạc. Một khung giường bằng đồng thau xiêu vẹo dưới ánh mặt trời. Một con búp bê quặp người tròn mắt ngạc nhiên giữa hai đùi với cái bụng lòi ruột. Chiếc xe ô tô hãng Studebaker bị lật úp với những nút bằng đồng lấp lánh trong ánh nắng chói chang tựa hồ tên lửa Buck Rogers. Một bình nước to tướng, loại người ta hay để trong văn phòng, dưới mặt trời mùa hè biến thành thử ngọc bích nóng rẫy.

Ở đó cũng có khối động vật hoang dã, chỉ có điều không phải loại chúng ta hay thấy trong phim thiên nhiên Walt Disney hoặc ở sở thú thuần hóa, nơi ta có thể sờ nựng động vật. Những con chuột béo múp, những con chuột chũi trông bóng mượt, ục ịch đi trên những thứ đồ ăn béo ngậy như hamburger thối và rau củ đầy giòi, mòng biển với số lượng hàng nghìn con, và thỉnh thoảng lại có con quạ to lớn lẩn lút giữa đám mòng biển tựa những mục sư trầm tư, nhiều nỗi niềm. Đây cũng là nơi chó hoang của thị trấn mò đến kiếm ăn khi không tìm được thùng rác nào để hất đổ hay con hươu nào để bắt. Đám chó tạp chủng ấy khốn khổ, xấu tính; gầy trơ xương, lúc nào cũng nhe nanh cay đắng, sẵn sàng tấn công đồng loại để giành một miếng xúc xích đầy trứng ruồi hoặc một đống lòng gà bốc khói dưới ánh nắng.

Nhưng những con chó ấy tuyệt đối không tấn công Milo Pressman, ông gác bãi rác, vì Milo lúc nào cũng có Chopper đi sát gót. Chopper là con chó vùng Castle Rock đáng sợ nhất và thoắt ẩn thoắt hiện nhất — chí ít là cho đến khi con chó Cujo của Joe Camber bị dại hai mươi năm sau. Nó là con chó hung hãn nhất trong bán kính hơn 60 ki lô mét (hoặc đó là những gì chúng tôi nghe thấy), và xấu xí đến độ khiến đồng hồ đang chạy cũng phải dừng lại. Đám trẻ con thì thầm đủ sự tích về bản tính hung dữ của Chopper. Một số đứa nói nó lại giống Béc giê, nhiều người lại bảo nó là giống Boxer, một đứa nhóc ở Castle View với cái tên bất hạnh là Harry Horr lại khẳng định Chopper là giống Doberman Pinscher đã được phẫu thuật cắt dây thanh âm để không ai nghe thấy tiếng sủa khi nó tấn công. Có nhiều đứa khác lại tuyên bố Chopper là một con chó săn sói Ireland điên khùng được lão Milo Pressman nuôi bằng thức ăn đặc biệt trộn giữa Gaines Meal và tiết gà. Cũng những đứa trẻ này bảo Milo chẳng dám đưa Chopper ra khỏi chuồng trừ khi con chó được đội mũ như chim ưng săn mồi.

Câu chuyện được truyền tai nhau nhiều nhất là Pressman huấn luyện Chopper không chỉ để tấn công mà còn để tấn công đúng các bộ phận của nạn nhân. Điều đó có nghĩa một đứa nhóc đen đủi lén lút trèo qua hàng rào bãi rác để nhặt nhạnh kho báu bất hợp pháp có thể sẽ nghe Milo Pressman gầm lên: “Chopper! Tấn công! Tay!” Thế là Chopper sẽ chộp ngay bàn tay, cắn thật chặt, xé toạc da và gân, nghiền nát xương bằng hàm răng nanh ứa nước dãi, cho đến khi Milo ra lệnh thả mới thôi. Người ta còn đồn Chopper có thể tấn công cả tai, mắt, chân, cẳng... và kẻ đi chung với đứa nhóc xấu số kia, kinh ngạc trước Milo và con chó Chopper trung thành sẽ nghe tiếng hét khiếp đảm: “Chopper! Tấn công! Hai hòn!” Kết cục là thằng nhóc ấy sẽ nói chuyện eo éo suốt quãng đời còn lại. Bản thân Milo hay lộ mặt nên ít khi bị thêu dệt đủ điều. Lão cũng chỉ là người lao động bình thường, đầu óc không mấy sáng láng, kiếm thêm vào khoản lương ba cọc ba đồng của mình bằng cách sửa chữa những thứ người khác bỏ rồi bán lại quanh thị trấn.

Hôm nay chẳng thấy bóng dáng của Milo và Chopper đâu.

Chris và tôi nhìn Vern mồi ống bơm trong lúc Teddy hì hụi với tay cầm bình nước. Sau một hồi, số phận mỉm cười cho cậu một nguồn nước sạch ào ra. Chốc sau, hai người bọn họ đưa đầu vào dưới máng nước, Teddy vẫn bơm nước lên với tốc độ 1,6 ki lô mét trên phút.

“Teddy đúng là khùng,” tôi khẽ nói.

“Ừ đúng,” Chris nói khách quan. “Tớ cá có khi cậu ta còn chẳng sống đến gấp đôi tuổi hiện tại ấy chứ. Ông bố làm bỏng tai cậu ấy như vậy. Bảo sao cậu ta không làm thế. Cậu ta điên đến mức chơi trò né xe tải kia mà. Có đeo kính hay không cũng thế cả, cậu ta chẳng thấy gì đâu.”

“Cậu nhớ cái lần trên cây không?”

“Có.”

Năm ngoái, Teddy và Chris trèo lên cây thông to lớn sau nhà tôi. Hai đứa sắp leo lên tận ngọn thì Chris bảo không thể trèo tiếp vì các cành cây ở trên mục cả rồi. Teddy tỏ vẻ bướng bỉnh và điên rồ ra mặt, bảo mặc xác, tay cậu ta dính đầy nhựa thông rồi, và cậu sẽ trèo cho đến khi chạm tới ngọn cây. Chris đừng hòng thuyết phục được cậu ta. Thế là cậu cứ trèo lên và lên tới tận ngọn cây – đừng quên cậu ta chỉ nặng 34 ki lô gam. Cậu ta đứng đó, bàn tay nhớp nháp đầy nhựa thông nắm chặt ngọn thông, hét ầm lên rằng cậu ta là chúa tể thể gian hay điều ngớ ngẩn gì đó tương tự, bỗng chốc sau, có một tiếng rắc oan nghiệt của gỗ mục vang lên khi cành cây cậu ta đứng bị gãy dưới sức nặng, thành thử cậu chàng cứ thế rơi tự do. Điều xảy ra tiếp theo là một ví dụ khiến bạn tin chắc như đinh đóng cột rằng Chúa thực sự tồn tại. Chris vươn tay ra theo phản ứng, dù chỉ chộp được nắm tóc của Teddy Duchamp. Mặc kệ cổ tay mình sưng vù và không thể sử dụng tay phải gần hai tuần, Chris vẫn giữ thật chặt Teddy, vừa la hét vừa mắng chửi, đứng một chân trên cành cây còn tươi tốt đủ cứng cáp để nâng đỡ sức nặng của mình. Nếu Chris không chộp bừa như thế, cậu ta sẽ quay mòng mòng, rơi nát bét xuống dưới gốc cây với khoảng cách 35 mét. Khi đã bước xuống, mặt của Chris xám xịt, thiếu điều nôn mửa vì quá sợ hãi. Teddy muốn lao vào đánh nhau với bạn vì dám kéo tóc cậu ta. Suýt chút nữa hai đứa đã sống mái với nhau nếu tôi không can ngăn.

“Thỉnh thoảng tớ vẫn nằm mơ thấy chuyện đó,” Chris tâm sự, nhìn tôi với đôi mắt không chút phòng thủ. “Nhưng trong mơ, lúc nào tớ cũng trượt. Tớ chỉ nắm được vài cọng tóc, Teddy hét ầm lên, rồi rơi xuống. Kỳ cục quá nhỉ?”

“Kỳ cục thật,” tôi đồng tình, và trong một khắc, chúng tôi nhìn vào mắt nhau để rồi trông thấy những điều thật sự khiến chúng tôi là bạn. Đoạn chúng tôi quay mặt đi, nhìn Teddy và Vern hất nước, hò hét, cười đùa và gọi nhau là đồ chết nhát.

“Ừ, nhưng cậu vẫn chụp được cậu ấy mà,” tôi nói. “Chris Chambers chẳng để trượt bao giờ, tớ nói có đúng không?”

“Ngay cả khi các quý cô hạ bồn cầu xuống cũng không nhé,” cậu nói. Đoạn cậu nháy mắt với tôi, chụm ngón cái và ngón trỏ làm thành hình vòng tròn rồi phun một viên đạn trắng gọn ghẽ qua cái vòng ấy.

“Nhai đầu tớ luôn đi, Chambers,” tôi nói.

“Để cậu khỏi lầu bầu,” cậu đáp, rồi chúng tôi toét miệng cười với nhau.

Vern hét toáng: “Xuống đây lấy nước trước khi nước chảy xuống ống đi!”

“Chạy đua nào,” Chris nói.

“Giữa cái nóng này sao? Cậu bị chập mạch à.”

“Đi mà,” cậu nói, vẫn cười toe. “Tớ chạy đây.”

“Ờ thì chạy.”

"Chạy!”

Chúng tôi rượt nhau, giày hất tung đất cát khô cứng, nung dưới ánh mặt trời, cắm đầu lao tới trước, cặp giò mang quần jeans xanh thoăn thoắt chạy, tay nắm chặt. Cái nóng như thiêu như đốt, với Vern đứng bên phía Chris và Teddy đứng bên phía tôi, chĩa ngón giữa lên cùng lúc. Chúng tôi phá lên cười nắc nẻ giữa mùi hôi hãng hắc của nơi này, Chris ném cho Vern bình nước. Sau khi đổ đầy bình, Chris và tôi đến chỗ bơm, trước hết, Chris bơm cho tôi xối đầu, đoạn tôi bơm cho cậu, nước lạnh đến ngỡ ngàng cứ thế ào ào gột bỏ lớp bồ hóng và cái nóng bám trên người, khiến lớp da đầu bất thình lình lạnh buốt của chúng tôi nhảy cóc bốn tháng để đến luôn tháng Một. Đoạn tôi đổ đầy xô nước, cả đám bước đến cái cây duy nhất trong bãi rác để ngồi nghỉ dưới bóng râm, một cây tần bì còi cọc cách lán bằng giấy tẩm nhựa đường của Milo Pressman hơn chục mét. Cái cây hơi vẹo về phía tây, tựa hồ nó đang muốn nhổ rễ của mình lên như bà già kéo váy để cuốn xéo khỏi bãi rác này.

“Quá khiếp!” Chris nói, vừa cười ha hả, vừa hất phần tóc rối ra khỏi lông mày.

“Dữ dội thật,” tôi gật gù, vẫn chưa ngừng cười.

“Vui quá đi mất thôi” Vern chân phương nhận xét, và ý cậu không chỉ dừng lại ở việc nghịch phá trong bãi rác, phỉnh phờ bố mẹ hoặc cuốc bộ dọc theo đường ray đến Harlow; đúng là cậu đang nói tới những điều đó, nhưng giờ khi nhìn lại, tôi cảm thấy nó bao hàm nhiều hơn thế, và tất cả bọn tôi đều biết vậy. Mọi thứ hiện diện xung quanh chúng tôi. Chúng tôi biết chính xác mình là ai, mình đang đi về đâu. Cảm giác thật tuyệt vời.

Chúng tôi ngồi dưới tán cây hồi lâu, tán phét như cả bọn hay làm – đội bóng chày nào giỏi nhất (vẫn là đội Yankees với Mantle và Maris, tất nhiên rồi), chiếc xế hộp nào tuyệt nhất (55 Thunderbird, nhưng Teddy thì một mực cho rằng phải là ’58 Corvette), ai là kẻ gan lỳ nhất mà không nằm trong nhóm chúng tôi (cả bọn đồng tình là Jamie Gallant, cậu ta chĩa ngón giữa trước mặt cô Ewing rồi khệnh khạng bước ra khỏi lớp với hai tay đút túi, mặc cô mắng xa xả), chương trình ti vi hay nhất (Bất khả xâm phạm hoặc Peter Gunn – Robert Stack vai Eliot Ness và Craig Stevens vai Gunn quá đỉnh), vân vân mây mây.

Teddy là người đầu tiên để ý bóng cây tần bì đang dài ra rồi hỏi tôi mấy giờ. Nhìn đồng hồ, tôi bất ngờ khi thấy đã là 2 giờ 15 phút.

“Tớ bảo này,” Vern cất tiếng. “Ai đó lo đi lấy đồ tiếp tế đi. Bãi rác mở cửa lúc 4 giờ. Tớ không muốn mình vẫn chình ình ở đây khi lão Milo và Chopper đăng đàn đâu.”

Đến Teddy cũng đồng tình. Cậu ta không sợ lão Milo ở tuổi tứ tuần với cái bụng bia, nhưng mọi đứa trẻ ở Castle Rock đều đưa tay bóp hai hòn bi giữa chân khi có người nhắc đến tên của Chopper.

“Được thôi,” tôi nói. “Ai lẻ ra đi nhé?”

“Là cậu chứ ai, Gordie,” Chris nói, mỉm cười. “Lạc loài không giống ai.”

“Mẹ cậu cũng thế,” tôi nói, rồi đưa cho mỗi đứa một đồng xu. “Tung nào.”

Bốn đồng xu lấp lánh dưới ánh mặt trời. Bốn bàn tay chụp lấy chúng trong không trung. Bốn cú đánh bép trên bốn cổ tay cáu ghét. Chúng tôi buông tay ra. Hai ngửa hai sấp. Chúng tôi tung đồng xu lần nữa và lần này cả bốn đứa đều ra mặt sấp.

“Ôi Chúa ơi, là pín kìa,” Vern nói, chẳng cung cấp thêm thông tin gì mà chúng tôi không biết. Dân tình bảo bốn mặt ngửa, hay còn gọi là trăng, là cực kỳ may mắn. Còn bốn mặt sấp là pín, cực kỳ xui rủi.

“Kệ bố nó đi,” Chris nói. “Ba cái thứ vớ vẩn. Thử lại xem.”

“Không đâu,” Vern trầm trọng. “Pín đó, xui lắm. Cậu nhớ lần Clint Bracken và hội bạn xỉn quắc cần câu trên đồi Sirois ở Durham không? Billy kể với tớ họ tung đồng xu để mua bia thì gặp pín ngay trước lúc chui vào xe ô tô. Và rầm! họ lên bị cán bẹp như tương cà. Tớ không thích vậy. Thật đấy.”

“Thời nay ai còn tin vào vụ trăng với pín nữa kia chứ,” Tedd sốt ruột. “Ba cái trò trẻ con, Vern ạ. Cậu có tung đồng xu không đây?”

Vern cũng tung đồng xu, nhưng lừng khừng ra mặt. Lần này, cậu, Chris và Teddy ra mặt sấp. Tôi thì ra mặt có Thomas Jefferson trên đồng năm xu. Và tôi chợt thấy sợ. Tựa hồ bóng đêm vừa che phủ phần nào vầng dương trong tim tôi. Ba người bạn của tôi vẫn ra pin, như thể số phận lại một lần nữa điểm mặt chỉ tên họ. Chợt tôi nhớ lại câu nói ban nãy của Chris: Tớ chỉ nắm được vài cọng tóc, Teddy hét ầm lên, rồi rơi xuống. Kỳ cục quá nhỉ?

Ba sấp, một ngửa.

Rồi Teddy cất lên điệu cười khúc khích đầy đặc trưng, chỉ tay vào tôi, và cảm giác ấy biến mất.

“Tớ nghe nói chỉ có xăng pha nhớt mới cười kiểu đó thôi,” tôi nói rồi chĩa ngón giữa vào cậu ta.

“Hi hí hí, Gordie,” Teddy cười như được mùa. “Đi lấy đồ tiếp tế đi, đồ ái nam ái nữ.”

Tôi không bực lắm khi phải đi. Tôi đã ăn no ngủ kỹ nên không phiền việc cuốc bộ đến chợ Florida.

“Đừng có lôi biệt danh của mẹ cậu ra gọi tớ,” tôi đáp trả Teddy.

“Hí hí hí, cậu đúng là cái đồ yếu nhớt, Lachance ạ.”

“Đi đi, Gordie,” Chris giục. “Bọn tớ sẽ đợi cậu ở đường ray.”

“Liệu thần hồn, đừng đi mà không có tớ đấy,” tôi dặn.

Vern cười. “Đi mà không có cậu khác nào uống Slitz thay vì uống Budweiser's hả, Gordie.”

“Ái chà, im miệng đi.”

Cả bọn đồng thanh reo lên. “Tớ không im miệng, mà tớ chóng lớn. Và khi tớ nhìn cậu, tớ chóng mửa.”

“Rồi mẹ cậu mò tới liếm cho sạch,” tôi đáp đoạn nhanh chân rời khỏi đó, vừa đi vừa đưa tay ra sau vai, chĩa ngón giữa về phía đám bạn. Về sau, tôi chẳng có người bạn nào được như những người bạn năm tôi mười hai tuổi. Chúa ơi, bạn thì có chăng?

12

Chín người mười ý, người ta hay nói thế, và cũng đúng thôi. Nên nếu tôi nhắc mùa hè với bạn, bạn sẽ mường tượng tới những hình ảnh riêng của bạn, khác một trời một vực với tôi. Cũng đúng thôi. Còn với tôi, mùa hè lúc nào cũng đi đôi với việc chạy xuống con đường dẫn tới chợ Florida với những đồng xu lẻ rủng rẻng trong túi, nhiệt độ hơn 30 độ C, chân mang đôi giày Keds. Hai chữ mùa hè ấy gợi trong lòng tôi hình ảnh đường ray xe lửa Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất chạy đến đường chân trời xa tít tắp, sáng đến chói lòa dưới ánh mặt trời, đến độ khi nhắm mắt lại, ta vẫn có thể thấy chúng trong bóng tối, chỉ là nó có màu xanh thay vì màu trắng.

Nhưng mùa hè năm ấy không chỉ dừng lại ở chuyến băng sông tìm kiếm Ray Brower, dù sự kiện ấy choán nhiều phần nhất. Đó còn là tiếng hát của The Fleetwoods ngân nga bài ca “Bước đến nơi anh”, Robin Luke thủ thỉ “Susie yêu thương” và Little Anthony cất cao bài “Anh chạy như bay về nhà.” Có phải tất cả đều là bài hát nổi tiếng của mùa hè năm 1960 không? Vừa có lại vừa không. Thời gian thoăn thoắt thoi đưa vào những đêm dài tím thẫm khi rock and roll phát từ đài WLAM dần chuyển sang chương trình bóng chày đêm khuya ở đài WCOU. Tôi cứ có cảm tưởng tất tần tật xảy ra vào năm 1960, và rằng mùa hè ấy kéo dài suốt vài năm, được ôm ấp vẹn nguyên bởi tấm mạng dệt từ biết bao âm thanh: tiếng dế du dương, tiếng thẻ bài quẹt vào nan hoa xe đạp phành phạch tựa tiếng súng máy khi đứa nhóc nào đấy co giò đạp xe về ăn bữa tối muộn gồm các loại thịt nguội xắt lát và trà đá, chất giọng Texas trầm của Buddy Knox vang vọng “Đến đây làm nàng búp bê tiệc vui cùng anh, và anh sẽ trao em mặn nồng” cùng tiếng của người phát thanh viên bóng chày lẫn vào bài hát và mùi của cỏ mới cắt: “Ba bóng lỗi và hai lần đập trượt. Whitey Ford cúi người... gạt bỏ hiệu lệnh... anh vào thế... Ford dừng lại... ném bóng... và bóng đi rồi! Williams đánh một cú thần sầu! Hôn tạm biệt quả bóng! RED SOX DẪN TRƯỚC, TỶ SỐ 3 – 1!” Vào năm 1960, Ted Williams có còn thi đấu cho Red Sox không nhỉ? Bạn có thể đem cả gia tài ra cá là có... Năm ấy, tỷ lệ đánh trung bình của Ted là 0.316. Tôi nhớ như in. Mấy năm gần đây, bóng chày trở thành một phần quan trọng của tôi, kể từ lúc tôi vỡ lẽ hóa ra cầu thủ bóng chày cũng là người trần mắt thịt như tôi. Tôi thấm thía điều này khi chiếc xe ô tô của Roy Campanella bị lật ngược và báo chí hô hào những dòng tin động trời trên trang nhất: nào là sự nghiệp của anh ta đi tong, và suốt phần đời còn lại, anh sẽ phải ngồi xe lăn. Cái cảm xúc ấy quay lại, rơi thịch chát chúa vào lòng tôi một lần nữa vào hai năm trước, buổi sáng nọ, khi tôi ngồi xuống chỗ máy đánh chữ, bật radio lên rồi nghe thấy tin Thurman Munson đã mất mạng khi cố đáp máy bay.

Ngày ấy, ta có thể đi xem nhiều bộ phim ở Gem, còn giờ, tòa nhà đã bị phá dỡ từ lâu; những bộ phim khoa học viễn tưởng như Gog với sự tham gia của Richard Egan và những bộ phim châu Âu với sự xuất hiện của Audie Murphy (cứ phim nào có Audie Murphy là Teddy lại xem đi xem lại ít nhất ba lần; trong mắt cậu ta, Murphy chẳng khác nào vị thánh) và phim chiến tranh có John Wayne diễn xuất. Vô số trò chơi, không hiếm lần ăn vội ăn vàng cho qua bữa, những bãi cỏ cần cắt, nơi cần đi, những bức tường để chơi trò búng đồng xu, bạn bè vỗ lưng động viên. Và giờ, khi ngồi đây, cố gắng nhìn qua chiếc máy đánh chữ IBM để thấy khoảng thời gian ấy, cố nhớ lại những gì vui nhất và tệ nhất của mùa hè xanh nâu ngày nào, tôi gần như có thể cảm thấy cậu bé ốm nhom, chân tay trầy trụa vẫn còn chôn vùi trong cơ thể người lớn này và nghe thấy những âm thanh xưa. Nhưng hình tượng đỉnh điểm của ký ức và thời gian là khoảnh khắc Gordon Lachance chạy xuống dốc đến chợ Florida với tiền xu leng keng trong túi và mồ hôi rịn sau lưng.

Tôi hỏi mua một ký ba thịt viên, mua thêm bánh mì, bốn chai Coca Cola và đồ khui giá hai xu để khui nắp chai nước ngọt. Chủ tiệm, một người đàn ông tên George Dusset, chuẩn bị thịt rồi tựa người cạnh quầy tính tiền, bàn tay to bè tì vào quầy, cạnh vại đựng trứng luộc chín, miệng ngậm tăm, cái bụng bia to đùng tròn ủm dưới lần áo trắng như cánh buồm no gió. Ông cứ thế đứng đó trong lúc tôi mua đồ để canh chừng tôi không tiện tay thó món gì. Ông không nói lời nào cho đến khi cần thịt.

“Ta biết cháu. Cháu là em trai của Denny Lachance. Có đúng không?” Cây tăm du hí từ mép miệng bên này sang bên kia như thế di chuyển trên vòng bi. Với tay ra sau quầy tính tiền, ông lấy chai soda kem S’OK rồi uống ực.

“Dạ phải. Nhưng anh Denny...”

“Ừ, ta biết. Thật đau lòng quá, nhóc nhỉ. Kinh thánh bảo: “Sống giữa đời, ta nằm trong cái chết. Cháu có biết không? Ừ. Ta mất người anh ở Hàn Quốc. Cháu trông giống Denny như lột, có ai nói với cháu như vậy chưa? Ừ. Giống như hai giọt nước.”

“Vâng, thỉnh thoảng ạ,” tôi khó chịu đáp.

“Ta còn nhớ cái năm anh cháu đạt danh hiệu Cầu thủ Xuất sắc nhất. Cậu ấy chơi vị trí trung vệ. Ừ. Cậu ấy có chạy nhanh không à? Ôi thánh thần thiên địa ơi! Chắc cháu còn nhỏ quá, chẳng nhớ nổi đâu.” Ông nhìn qua đầu tôi, vượt cánh cửa hiên ra ngoài cái nóng như thiêu đốt, tựa hồ đang mường tượng hình ảnh sống động của anh trai tôi.

“Cháu nhớ ạ. Ừm, bác Dusset này?”

“Sao thế nhóc?” Đôi mắt ông vẫn mơ màng kỷ niệm; tăm khẽ rung rinh giữa hàng môi.

“Ngón tay bác đang đè lên cân.”

“Cái gì?” Ông ta kinh ngạc nhìn xuống mặt men trắng mà ngón cái của mình đè mạnh lên. Ban nãy, nếu tôi không lùi lại một chút khi ông bắt đầu ba hoa về anh Dennis, phần thịt viên đã hoàn toàn khuất tầm mắt. “Ôi trời, thế hả. Ừ. Chắc ta mải nghĩ về anh trai cháu quá, tội nghiệp thằng bé.” George Dusset làm dấu thánh giá. Khi ông ta nhấc ngón cái khỏi cân, mũi kim nhảy ngược lại gần hai lạng. Ông ta bỏ thêm chút thịt lên trên cùng rồi bọc tất cả bằng giấy gói thịt màu trắng cho tôi.

“Được rồi,” vừa ngậm tăm, ông vừa nói. “Để tính xem bao nhiêu nào. Một ký ba lạng thịt viên, tức là một đô la bốn mươi bốn xu. Bánh mì, hai mươi bảy xu. Bốn chai nước ngọt, bốn mươi xu. Đồ khui, hai xu. Vị chi...” Ông làm phép tính trên túi lát nữa dùng để đựng đồ. “Hai đô la hai mươi chín xu.”

“Mười ba xu ạ,” tôi nói.

Ông ta chậm rãi ngước lên nhìn tôi, chau mày. “Hả?”

“Hai đô la mười ba xu. Bác cộng sai rồi.”

“Nhóc, cháu...”

“Bác cộng sai rồi,” tôi nói. “Ban nãy thì bác đè ngón tay cái lên cân, giờ bác cố tình tính sai tiền cho cháu, bác Dusset ạ. Cháu còn định mua thêm vài cái bánh Hostess Twinkie nhưng giờ chắc cháu không mua nữa.” Tôi đập hai đô la mười ba xu đánh rầm xuống tấm lót bàn Schlitz trước mặt ông.

Ông ta nhìn đống tiền rồi nhìn tôi. Ông ta cau mày bặm trợn, nếp nhăn trên mặt sâu tựa vết nứt.

“Mày là gì thế hả nhóc?” ông nói bằng tông giọng trầm như thể bí mật ghê gớm lắm. “Mới nứt mắt mà đòi láo à?”

“Không ạ,” tôi nói. “Nhưng bác đừng hòng phỉnh cháu rồi chặt chém cháu. Mẹ bác mà biết bác phỉnh đám con nít thì bà ấy sẽ nói gì hả?”

Ông ta vội vàng nhét những thứ tôi mua vào túi giấy làm mấy chai Coca Cola lanh canh. Đoạn ông thô bạo gí túi vào tôi, chẳng thèm quan tâm tôi có đánh rơi nó và làm bể chai nước hay không. Gương mặt sậm màu của ông ta đỏ bừng, thần thờ, lông mày vẫn cứ thế cau lại. “Của mày đây, nhóc. Giờ thì cuốn xéo khỏi tiệm ta ngay. Nếu thấy mày bén mảng vào đây lần nữa, chính tay ta sẽ tống cổ mày ra đấy. Ừ. Tiên sư thằng ranh con láo toét.”

“Cháu cũng chẳng quay lại đâu,” tôi vừa đáp vừa đi ra cửa hiên rồi đẩy cửa mở. Ngoài kia, trời chiều nóng như chảo lửa râm ran mơ màng theo dòng chảy vốn có, tỏa thứ màu xanh nâu, đầy ánh sáng thinh lặng. “Bạn cháu cũng thế. Mà cháu có đâu đấy năm chục người bạn.”

“Anh mày không láo toét như mày đâu!” George Dusset gào lên.

“Mẹ kiếp nhà ông!” tôi hét rồi co giò chạy như bay xuống đường.

Tôi nghe thấy cửa ngoài hiên mở đánh rầm tựa súng bắn và nghe thấy ông ta gầm lên như bò rống sau lưng: “Mày mà dám thò mặt vào đây lần nữa, tao đập cho mày răng môi lẫn lộn, đồ quỷ sứ!”

Tôi chạy hết ngọn đồi đầu tiên, vừa sợ vừa cười ha hả một mình, tim đập bình bịch như búa nện trong lồng ngực. Đoạn tôi giảm tốc, rảo bước đi bộ, thỉnh thoảng cử nhìn ra sau vai để đảm bảo ông ta không xách xe ô tô đuổi theo tôi.

Ông ta không làm thế, và chẳng mấy chốc tôi đi đến bãi rác. Tôi nhét túi vào trong áo, trèo qua cổng rồi thoăn thoắt leo xuống. Đi được nửa bãi rác, tôi trông thấy một thứ tôi không thích – chiếc Buick ’56 có lỗ thoát khí đặc trưng của Milo Pressman đậu đằng sau lán đắp bằng giấy dầu tẩm nhựa đường. Nếu bị Milo trông thấy, chắc tôi sẽ biết thế nào là địa ngục. Dù chưa thấy tăm hơi của lão ta hay quỷ khuyển Chopper, nhưng bỗng dưng hàng rào lưới ở đằng sau bãi rác xa tận chân trời. Tôi bất giác ước giá mà ban nãy tôi đánh đường vòng bên ngoài, song giờ tôi đã đi quá sâu vào bãi rác, không thể quay đầu nữa rồi. Nếu lão Milo trông thấy tôi trèo qua hàng rào, khi về nhà, tôi xem như toi đời, nhưng việc đó không khiến tôi sợ bằng việc Milo sai Chopper tấn công tôi.

Tiếng violin rợn tóc gáy eo éo vang lên trong đầu tôi. Tôi cứ thế bước từng bước, cố ra vẻ thật bình thản, như thể tôi chẳng lạ gì nơi này, với túi giấy thò ra dưới áo, đi về phía hàng rào ngăn cách giữa bãi rác và đường ray xe lửa.

Còn cách hàng rào khoảng bốn mét, tôi đang mừng thầm có khi mọi chuyện sẽ trôi chảy thì nghe thấy tiếng hét của lão Milo: “Này! Này, thằng nhóc kia! Biến khỏi hàng rào cho tao! Cút xéo khỏi đây ngay!”

Điều thông minh đáng ra tôi nên làm lúc ấy là đồng ý với lão ta và đi đường vòng, nhưng lúc đó, tôi hoảng quá, chẳng nghĩ đến việc làm điều thông minh ấy nữa mà cứ thế vừa chạy về phía hàng rào vừa hét ầm lên, giày đạp đất cát tung tóe, Vern, Teddy và Chris chui ra từ bụi rậm bên kia hàng rào, lo lắng nhìn tôi qua lưới thép.

“Mày quay lại đây!” Lão Milo gầm lên. “Quay lại đây đi, tao cho con chó của tao cắn chết mày, tiên sư!”

Tôi không thấy giọng nói ấy là hiện thân cho sự minh mẫn và hòa khí, thế nên tôi càng vận thêm tốc lực phi đến hàng rào, tay quật thật mạnh, túi giấy màu nâu loạt soạt cọ vào da. Teddy bắt đầu điệu cười khúc khích ngớ ngẩn của cậu ta, từng tràng bí bí bí vang lên trong không khí như kèn do gã điên thổi.

“Mau, Gordie! Mau lên!” Vern ỏm tỏi.

Còn Milo thì gào rống: “Tấn công nó, Chopper! Tấn công nó cho tao!”

Tôi lẳng chiếc túi qua hàng rào, Vern huých Teddy ra để chụp lấy nó. Đằng sau, tôi có thể nghe thấy Chopper đang lao tới, rung cả mặt đất, một bên lỗ mũi to đùng phun lửa, lỗ mũi bên kia phọt băng, axit nhễu từ hàm răng lởm chởm. Tôi nhảy phốc lên một nửa hàng rào, la hét thất thanh. Trong chưa tới ba giây, tôi leo lên đến trên cùng rồi cứ thế nhảy – tôi chẳng suy tính gì, thậm chí còn chẳng nhìn bên dưới để xem mình sẽ đáp xuống đâu. Suýt chút nữa tôi thượng thẳng lên Teddy lúc này đang ôm bụng cười lăn cười bò. Mắt kính của cậu ta đã rơi ra, nước mắt chảy tèm lem. Tôi rơi cách cậu vài phân xuống triền dốc đắp sỏi và đất sét ngay bên trái bạn mình. Cùng lúc đó, Chopper tông vào hàng rào mắt cáo sau lưng tôi và cất tiếng ăng ẳng vừa đau vừa thất vọng. Tôi quay lại, tay ôm đầu gối bị trầy, lần đầu tiên được tận mục sở thị con chó Chopper nổi tiếng – và lần đầu tiên học được bài học đồn thổi và sự thật khác nhau một trời một vực ra sao.

Thay vì quỷ khuyển khổng lồ với đôi mắt đỏ ngầu hung hãn và hàm răng chĩa ra khỏi miệng như ống bộ chĩa thẳng ở những chiếc xe ô tô độ, trước mắt tôi là con chó tạp chủng kích thước trung bình lông màu trắng đen hết sức bình thường. Nó hết sủa lại nhảy lên trong vô vọng, đứng bằng hai chân sau để cào hàng rào.

Teddy chuyển sang đi tới đi lui trước hàng rào, một tay nghịch kính, chọc cho Chopper càng lúc càng hung hăng hơn.

“Hôn đít tao đi, Choppie!” Teddy mời mọc, nước bọt văng như mưa. “Hôn đít tao đi! Ăn cứt đi!”

Cậu đập mông vào hàng rào lưới, Chopper lồng lên, cố hết sức đáp lại lời mời của Teddy. Bỏ công sức mà chẳng ăn thua gì, đã vậy mõm còn sưng vù lên. Nó bắt đầu sủa như phát rồ, bọt mép bắn tung tóe. Teddy cứ thế gí mông vào hàng rào, Chopper không ngừng nhào tới cắn nhưng lần nào cũng trượt, không thu được gì mà chỉ làm mõm mình bị đau đến chảy cả máu. Teddy tiếp tục khiêu khích con chó, gọi nó bằng cái tên “Choppie” phát gớm, như thể con chó bé nhỏ thân thương lắm, Chris và Vern thì nằm vật lên triền dốc, cười nhiều quá nên giờ chỉ còn có thể khò khè.

Và rồi Milo Pressman xổ đến, mặc bộ đồ lao động ố vì mồ hôi, đầu đội mũ bóng chày New York Giants, miệng méo xệch vì tức giận.

“Này này!” lão gào lên. “Lũ chúng mày thôi cái trò chọc chó đi! Chúng mày có nghe không? Thôi ngay cho tao!”

“Cắn đi, Choppie ơi!” Teddy ông ổng, bước tới bước lui bên này hàng rào như thể nó là một tay chỉ huy người Phổ điên cuồng xem lại đội quân. “Đến tấn công tao đi nào! Tấn công đi chứ!”

Chopper lồng lên như phát điên. Tôi nói thật đấy. Nó chạy thành hình vòng tròn thật to, hết ăng ẳng lại sủa gấu gấu, sùi bọt mép, hai chân trước hất tung đất cát khô. Sau khi chạy vòng quanh khoảng ba lần mà tôi đoán là để tăng thêm can đảm, nó phóng thẳng lên hàng rào bảo vệ. Chắc lúc đập vào rào, nó đang lao với vận tốc gần 50 ki lô mét một giờ, tôi không đùa với bạn đâu – miệng nó banh ra khoe hàm răng, tai phần phật bay ra sau như nằm trong luồng hơi ào ào thổi. Cả hàng rào vang lên tiếng trầm thấp, lanh canh vui tai vì hàng rào mắt cáo không chỉ bị đẩy ra sau cột mà còn bị kéo giãn phần nào. Nó phát ra tiếng như đàn zither – tinhhhhhhhh. Tiếng ăng ẳng nghèn nghẹn phát ra từ miệng Chopper, đôi mắt nó trợn trắng dã, rồi nó lộn nhào một vòng hết sức hoành tráng, đập lưng ngã vật xuống đất đánh thịch, khiến bụi tung mù mịt xung quanh. Nó nằm đó một lát, đoạn cun cút bò đi, lưỡi vẹo vọ thè ra từ một bên miệng.

Lúc ấy, bản thân lão Milo cũng nổi cơn thịnh nộ. Gương mặt lão sa sầm lại, biến thành thứ màu mận chín rõ đáng sợ – ngay cả da đầu của lão cũng tím ngắt dưới mái tóc đầu bằng lỉa chỉa như lông nhím. Ngây ra ngồi dưới đất, đầu gối quần jeans rách bươm, trống ngực vẫn đập thình thịch sau cú thoát hiểm ngàn cân treo sợi tóc, tôi thầm nhủ lão Milo trông chẳng khác nào phiên bản con người của Chopper.

“Tao biết mày!” lão xa xả. “Mày là Teddy Duchamp! Tao biết cả đám chúng mày! Thằng kia, tao sẽ cho mày một trận vì dám chọc chó của tao!”

“Giỏi thì làm đi xem nào!” Teddy cũng không vừa. “Để tôi chống mắt lên xem ông trèo qua hàng rào bắt tôi, béo ị!”

“CÁI GÌ? MÀY GỌI TAO LÀ GÌ?”

“BÉO Ị!” Teddy thích thú rống lên. “Ú NA Ú NẦN! HEO NÁI NÀO! QUA ĐÂY COI!” Nó nhảy lên nhảy xuống, tay nắm chặt, mồ hôi bắn từ mái tóc. “ĐỂ TÔI BÀY ÔNG CÁCH XÚI CON CHÓ NGU ĐẦN CỦA ÔNG CẮN NGƯỜI! QUA ĐÂY ĐI! GIỎI THÌ LÀM ĐI!”

“Thằng oắt con xảo trá nghèo rớt mồng tơi có thằng bố điên dại! Tao sẽ khiến mẹ mày nhận được thư mời hầu tòa vì những gì mày gây ra cho chó của tao!”

“Ông gọi tôi là gì kia?” Teddy gằn giọng. Cậu ta đã thôi nhảy loạn xạ. Mắt cậu long sòng sọc, da hóa thành màu chì.

Lão Milo đã dùng nhiều từ để thóa mạ Teddy, nhưng lão đã có thể lần ngược lại và ra ngón đòn chí mạng nhất có thể – kể từ đó, hết lần này đến lần khác, tôi để ý con người đặc biệt có cái khiếu ấy... cái khiếu tìm đúng nút bấm điên dại sâu bên trong rồi không chỉ nhấn nút mà là nện thật mạnh.

“Bố mày là đồ điên dại,” lão toe toét cười. “Điên dại từ hồi ở Togus. Điên hơn cả chuột trong nhà xí. Điên hơn cả con hươu đực lên cơn sốt. Chập cheng hơn cả con mèo đuôi dài trong căn phòng toàn ghế đu đưa. Điên điên dại dại. Bảo sao mày cư xử như thế, đúng là bố nào con n...”

“MẸ ÔNG THỔI KÈN CHO MẤY CON CHUỘT CHẾT!” Teddy gào lên. “VÀ NẾU ÔNG DÁM BẢO BỐ TÔI ĐIÊN DẠI THÊM LẦN NỮA, TÔI SẼ GIẾT CHẾT ÔNG, ĐỒ KHỐN KIẾP!”

“Thằng điên dại” Milo sung sướng véo von. Lão ta đã tìm ra nút bấm. “Con của thằng bố điên dại, con của thằng bố điên dại, bố mày đầu óc biêng biêng, tội chưa.”

Vern và Chris đã nguôi cơn cười, có lẽ đang chuẩn bị cảm nhận tình hình nghiêm trọng ra sao và ngăn Teddy lại, nhưng khi Teddy rủa xả mẹ lão thổi kèn cho chuột chết, hai đứa lại phá lên cười nắc nẻ, nằm lăn ra đất, cười lăn cười bò từ bên này sang bên kia, chân đạp loạn xạ, tay ôm bụng. “Thôi đi,” Chris gắng gượng. “Thôi đi, tớ xin cậu, thôi đi, tớ thể với Chúa là tớ sắp bể bụng rồi!”

Chopper lảo đảo lượn thành vòng số tám lớn đằng sau lão Milo. Trông nó như đấu sĩ thua cuộc chừng mười giây sau khi trọng tài kết thúc trận đấu và tuyên bố đo ván. Trong lúc đó, Teddy và Milo tiếp tục hăng tiết thảo luận về bố của Teddy, gí mũi sát vào nhau, mặt đối mặt, với hàng rào lưới thép chắn ngang, mà Milo thì quá già và mập, không leo nổi.

“Tôi cấm ông không được nói thêm gì về bố tôi! Bố tôi từng chiếm đóng bãi biển ở Normandy đấy, cái đồ nhát như thỏ đế!”

“Ờ kinh chưa, thế giờ hắn ta đâu, cái đống cứt bốn mắt xấu ma chê quỷ hờn kia? Hắn ta vào Togus rồi còn gì? Hắn ta vào Togus vì BỊ TÂM THẦN PHẢI GIẢI NGŨ!”

“Được lắm, một vừa hai phải thôi,” Teddy nói. “Ông được lắm, thế này thì quá lắm rồi, tôi sẽ giết chết ông” Cậu ta nhào đến hàng rào rồi bắt đầu leo lên.

“Giỏi thì thử xem, thằng oắt con láo toét,” Milo đứng lùi ra sau, nhe nhởn chờ.

“Không” tôi hét lên. Tôi đứng bật dậy, chộp lấy mông quần jeans lùng nhùng của cậu ta rồi kéo cậu xuống hàng rào. Chúng tôi loạng choạng ra sau rồi ngã dúi dụi, cậu ta nằm lên tôi. Cậu đè mạnh lên hai hòn của tôi khiến tôi rên lên. Chẳng có gì đau như khi hai hòn bị đè, bạn biết không? Nhưng tôi vẫn vòng tay ôm chặt người Teddy.

“Để tớ trèo lên!” Teddy vừa bù lu bù loa vừa vùng vẫy trong tay tôi. “Để tớ trèo lên, Gordie! Không ai được nói xấu bố tớ. ĐỂ TỚ TRÈO LÊN MẸ KIẾP ĐỂ TỚ TRÈO LÊN!”

“Đó chính là những điều lão ta muốn!” tôi hét vào tai cậu. “Lão ta muốn cậu qua bên kia để tẩn cậu một trận rồi đưa cậu đến cảnh sát đấy!”

“Hả?” Teddy nghển cổ quay sang nhìn tôi, khuôn mặt ngẩn ngơ.

“Bớt chõ mồm vào chuyện người khác đi nhóc,” lão Milo vừa nói vừa tiến đến hàng rào, hai tay nắm chặt thành nắm đấm. “Để nó đấu cuộc chiến của nó.”

“Đúng rồi,” tôi đáp trả. “Ông chỉ nặng hơn cậu ta 2 tạ chứ bao nhiêu.

“Tao biết cả mày,” lão Milo hằm hè. “Tên mày là Lachance.” Lão chỉ tay về phía Vern và Chris đang lồm cồm đứng dậy, vẫn đang thở hồng hộc không ra hơi do cười quá nhiều. “Hai đứa kia là Chris Chambers và một thằng con dốt đặc cán mai nhà Tessio. Tao sẽ gọi cho bố cả đám tụi mày, trừ thằng điên dại ở trong Togus. Chúng mày sẽ vào trại cải tạo hết, cả đám bọn mày. Đúng là lũ cô hồn các đảng!”

Lão đứng vững chãi trên hai chân, hai bàn tay tàn nhang to bè chìa ra như kẻ muốn chơi trò Một Củ Khoai Hai Củ Khoai, thở phì phò, mắt nheo lại, đợi chúng tôi khóc lóc hoặc nói lời xin lỗi hoặc có thể là cống nạp Teddy để cho lão Chopper ăn thịt Teddy.

Chris khum ngón cái và ngón trỏ thành chữ O rồi khạc nhổ gọn ghẽ qua cái lỗ.

Vern ngân nga trong họng, vẩn vơ nhìn trời.

Teddy nói: “Đi nào, Gordie. Tránh xa lão khốn này kẻo tớ mửa bây giờ.”

“Ồ, mày sẽ vào trại cho xem, thằng yêu nghiệt ác mồm. Đợi tao đưa mày đến cảnh sát đi.”

“Chúng tôi nghe thấy những gì ông nói về bố cậu ấy rồi,” tôi lên tiếng. “Cả đám chúng tôi là nhân chứng. Chưa kể, ông xúi con chó tấn công tôi. Như thế là phạm pháp.”

Lão Milo trông có vẻ lo lắng. “Mày vào đây trái phép.”

“Trái phép cái con khỉ. Bãi rác là tài sản công”

“Mày đã leo rào.”

“Không leo mới lạ, ai bảo ông xúi chó tấn công tôi,” tôi nói, hy vọng lão Milo không nhớ việc tôi cũng đã trèo cổng để đi vào. “Chứ ông nghĩ tôi sẽ làm gì hả? Đứng đực ra đấy để con chó xâu xé tôi à? Nào, các cậu. Mình đi thôi. Ở đây thối hoẵng”

“Trại cải tạo,” lão Milo dọa nạt, giọng đã run run. “Cho chúng mày vào trại cải tạo hết.”

“Tôi đang mong báo với cảnh sát ông gọi cựu binh chiến tranh là đồ điên dại đây,” Chris nói với ra sau lưng khi chúng tôi bỏ đi. “Thế hồi chiến tranh, ông làm gì, thưa ông Pressman?”

“KHÔNG DÍNH GÌ TỚI MÀY!” Lão Milo rít lên. “MÀY DÁM LÀM CHÓ TAO BỊ THƯƠNG!”

“Có phàn nàn gì thì điền phiếu rồi nộp cho cha tuyên úy đi”[52E] Vern lầm bầm rồi chúng tôi leo lên triền dốc dẫn đến đường ray.

“Quay lại đây!” Lão Milo hét toáng, nhưng giọng lão cũng mỏng hơn và lão có vẻ đã chán.

Chúng tôi tiếp tục bước đi, Teddy chĩa ngón tay thối về phía lão. Lên đến đỉnh dốc, tôi quay đầu nhìn ra sau. Lão Milo đang đứng sau hàng rào bảo vệ, một gã đàn ông to con đội mũ bóng chày với con chó ngồi ngay bên cạnh. Những ngón tay lão quặp qua mắt cáo nho nhỏ của hàng rào trong lúc lão xa xả mắng chửi bọn tôi, và ngay lập tức, tôi thấy thật tội nghiệp cho lão – trông lão như thằng nhóc lớp ba bự con nhất thế giới vô tình bị nhốt trong sân chơi, gào thét kêu người đến thả nó ra. Lão tiếp tục la ó thêm một lúc, rồi hoặc lão đã im hoặc chúng tôi không còn nghe thấy. Ngày hôm đó, chúng tôi không thấy và cũng chẳng nghe gì thêm về Milo Pressman và Chopper.

13

Lát sau, chúng tôi có trao đổi thêm – bằng tông giọng đường hoàng nhưng thật ra nghe có vẻ gượng ép – về việc cả đám đã chứng minh cho lão Milo Pressman gớm ghiếc ấy rằng chúng tôi không phải một đám nhát cáy. Tôi kể chuyện lão chủ tiệm ở chợ Florida cố tình tính giá sai bọn tôi, nghe xong, cả đám chùng xuống, âu sầu lặng thinh suy tư.

Về phần mình, tôi thầm nghĩ phải chăng tung đồng xu ra “pín” thật sự là điềm xui. Họa vô đơn chí, mọi chuyện như thế cũng tồi tệ hết cỡ rồi – thật ra, tôi nghĩ tốt hơn hết cứ nên đi tiếp để bố mẹ tôi đỡ chịu cái khổ có một thằng con trong Nghĩa địa Castle View và thằng còn lại trong Trại cải tạo Thiếu niên Nam Windham. Tôi chắc như đinh đóng cột rằng lão Milo ấy sẽ đến báo cảnh sát ngay khi tầm quan trọng của chi tiết bãi rác vẫn đang đóng cửa lúc vụ chạm trán kia xảy ra thẩm thấu qua hộp sọ dày cui của lão. Khi đó, lão sẽ nhận ra quả thật, tôi đã vào bãi rác trái phép, bất kể đó có phải tài sản công hay không. Có lẽ điều này cho lão cái quyền xúi con chó ngu si của lão tấn công tôi. Và dù Chopper không phải quỷ khuyển như thiên hạ đồn đại, nó dư sức cắn rách đũng quần jeans của tôi nếu tôi không giành chiến thắng trong cuộc chạy đua đến hàng rào. Tất cả những điều này phủ bóng đen lên ngày hôm ấy. Ngoài ra, còn một suy nghĩ u ám lởn vởn trong đầu tôi — rằng đây chẳng phải chuyện đùa, và có lẽ chúng tôi đáng chịu xui rủi. Có lẽ Chúa đang ngầm khuyên chúng tôi về nhà. Suy cho cùng, chúng tôi đi tìm một thằng nhóc đã bị tàu chở hàng cán nát làm gì kia chứ?

Nhưng đâm lao thì phải theo lao, mà chẳng đứa nào muốn dừng.

Cả đám gần đến cây cầu sắt có đường ray bắc ngang con sông thì Teddy òa lên khóc nức nở. Tựa hồ con sóng khổng lồ nội tại đã phá tan hệ thống đê được xây dựng hết sức công phu trong tâm trí. Tôi không đùa đâu – nó bất ngờ và dữ dội như vậy đấy. Cậu ấy vừa khóc vừa co quắp như ăn đấm, cả người rúm lại, tay thôi ôm bụng mà đưa lên mân mê cục thịt dị dạng vốn là hai cái tai. Cậu cứ thế khóc nấc lên dữ dội.

Chúng tôi đờ ra chẳng biết làm gì. Đấy chẳng phải tiếng khóc khi bị bóng văng trúng lúc đang chơi vị trí trung tâm, khi bị bóng đập thẳng lên đầu lúc làm tiền vệ ngoài trong trận bóng bầu dục ở bãi đất hoặc khi ngã xe đạp. Cơ thể cậu chẳng có vấn đề gì. Chúng tôi lùi lại một chút, nhìn bạn mình, hai tay đút túi.

“Tớ bảo này...” Vern dè dặt nói. Chris và tôi nhìn Vern đầy kỳ vọng. “Tớ bảo này” lúc nào cũng là một câu mào đầu rất ổn. Nhưng Vern nói đến đấy thì tắc tị.

Teddy nhoài người lên thanh tà vẹt, một tay che mắt. Trông cậu như thể đang làm động tác quỳ lạy như cảnh trong bộ phim hoạt hình Popeye – “Salami, salami, ngu si.” Chỉ có điều nó chẳng hề buồn cười.

Mãi lúc sau, khi màn bù lu bù loa của cậu đã bớt dữ dội chút đỉnh, Chris bước đến bên Teddy. Cậu ấy là người can trường nhất trong đám chúng tôi (có khi còn cứng rắn hơn cả Jamie Gallant, tôi thầm nghĩ), nhưng cậu còn là người giảng hòa và an ủi người khác hay nhất. Đó là cái tài của riêng cậu. Tôi đã từng chứng kiến cậu ngồi bên vệ đường cạnh một cậu nhóc bị trầy đầu gối, mà thậm chí cậu còn chẳng biết đứa nhóc ấy là ai; khơi gợi cho thằng bé nói về chủ đề gì đó – đoàn xiếc Shrine sắp sửa đến thị trấn hoặc bộ phim hoạt hình Chú chó Huckleberry trên ti vi – cho đến khi đứa nhóc quên mất nó đang bị đau. Chris có biệt tài ấy. Cậu vừa cương lại vừa nhu.

“Nghe này, Teddy, việc gì cậu phải để tâm đến những gì lão già béo phị khốn nạn ấy nói về bố cậu kia chứ? Hả? Tớ nói thật! Cái lão cứt đái ấy toàn nói nhăng cuội thôi. Lời lão nói có thay đổi điều gì không? Hả? Hả? Có không?”

Teddy lắc đầu nguầy nguậy. Những lời ấy chẳng thay đổi điều gì. Nhưng khi nghe người ta thốt lên giữa ban ngày ban mặt một điều làm cậu trăn trở biết bao lần trong đầu khi nằm thao thức trên giường, nhìn ánh trăng chênh chếch ngoài khung cửa sổ, một điều cậu đã lờ mờ, đứt đoạn nghiền ngẫm cho đến khi nó gần như thiêng liêng, để rồi bàng hoàng nhận ra trong mắt người đời, bố cậu chỉ là thằng điên dại... điều đó khiến cậu choáng váng. Nhưng nó chẳng thay đổi điều gì. Bất cứ điều gì hết.

“Bố cậu vẫn từng chiếm đóng bãi biển ở Normandy, đúng không?” Chris nói. Cậu ấy cầm bàn tay nhớp nhúa mồ hôi, cáu bẩn của Teddy rồi vỗ về.

Teddy gật đầu lia lịa, khóc như mưa. Nước mũi thò lò chảy xuống.

“Cậu có nghĩ lão cứt đái kia từng ở Normandy không?”

Teddy lắc đầu thật mạnh. “Kh-Kh-Không!”

“Cậu có nghĩ lão ta biết cậu không?”

“Kh-Không! Không, nh-nh-nhưng…”

“Hay biết bố cậu không? Chẳng lẽ lão ta là đồng đội của bố cậu?”

“KHÔNG!” Chỉ cần nghĩ đến điều đó đã đủ khiến cậu ấy tức giận, kinh hãi. Ngực của Teddy phập phồng, nước mắt cứ thế ứa ra. Cậu ta đã vén tóc khỏi tai nên tôi có thể thấy nút nhựa tròn màu nâu của máy trợ thính gắn giữa tai phải. Máy trợ thính còn ra hình ra dạng hơn tai cậu, tôi nói chừng đấy chắc bạn cũng hiểu.

Chris bình lặng nói: “Lời nói rẻ rúng lắm.”

Teddy gật đầu, vẫn chưa ngẩng lên.

“Nhưng lời nói chẳng thể thay đổi những gì bố con cậu có với nhau.”

Teddy gục gặc đầu, không chắc điều đó có đúng hay không. Có người vừa tái định nghĩa nỗi đau của cậu, tái định nghĩa nó bằng những từ bình thường đến choáng váng. Điều đó sẽ

(thằng điên dại)

phải được bóc tách

(bị tâm thần phải giải ngũ)

sau. Thật kỹ. Vào những đêm dài thao thức.

Chris lắc người bạn. “Lão ta chỉ khích cậu thôi,” cậu nói với ngữ điệu dịu dàng chẳng khác nào lời ru. “Lão ta chỉ đang tìm cách khích bác để cậu trèo qua cái rào chết toi ấy thôi, cậu biết mà? Chẳng được tích sự gì đâu. Vô ích thôi. Lão ta chẳng biết cái quái gì về bố cậu. Lão ta chẳng biết gì ngoài những điều lão nghe từ mấy tay bợm rượu ở quán rượu Con Hổ Say. Lão ta chỉ là loại mạt hạng thôi. Đúng không, Teddy? Đúng không nào?”

Teddy đã thôi bù lu bù loa, chỉ còn thút thít. Cậu ta quệt mắt, để lại hai vòng tròn bồ hóng đen thui quanh mắt rồi ngồi dậy.

“Tớ ổn rồi,” cậu nói, tiếng nói của bản thân xem ra đã trấn an cậu. “Ừ, tớ ổn rồi.” Cậu đứng dậy, đeo kính – trong mắt tôi, cậu như thể đang mặc đồ cho khuôn mặt khỏa thân của mình. Cậu khẽ gượng cười, đưa cánh tay lên quệt nước mũi dính trên môi. “Đúng là mít ướt nhỉ?”

“Không đâu,” Vern nói, có phần không thoải mái. “Nếu người ta dám mắng chửi bố tớ...”

“Thì cậu giết chúng chết tươi!” Teddy nhanh nhảu đáp, gần như ngạo mạn. “Cho chúng đi đời. Đúng không, Chris?”

“Đúng” Chris hiền hòa đồng tình rồi vỗ lưng Teddy.

“Đúng không, Gordie?”

“Chuẩn không cần chỉnh,” tôi nói, tự hỏi làm thế nào Teddy có thể thương bố mình đến vậy trong khi ông ta suýt chút nữa đã khiến cậu mất mạng, tự hỏi tại sao tôi chẳng buồn để tâm đến bố mình, trong khi theo như những gì tôi nhớ, bố chưa từng thượng cẳng tay hạ cẳng chân với tôi lần nào trừ năm tôi ba tuổi, thấy thuốc tẩy dưới bồn rửa và lấy ra ăn.

Chúng tôi bước dọc theo đường ray thêm gần hai trăm mét thì Teddy khẽ cất tiếng: “Này, nếu tớ làm các cậu mất vui, tớ xin lỗi nhé. Những gì xảy ra ban nãy ở hàng rào đúng là một màn ngu xuẩn nhỉ.”

“Tớ không chắc tớ muốn chuyến này đi vui vẻ đâu,” Vern chợt nói.

Chris quay sang nhìn bạn. “Ý cậu là cậu muốn quay về hả?”

“Không, hừm!” Khuôn mặt cậu chau mày trầm tư. “Nhưng đi xem xác một đứa trẻ — có lẽ không nên vui vẻ rộn ràng. Các cậu hiểu ý tớ không. Ý tớ là...” Cậu nhìn chúng tôi đầy bối rối. “Ý tớ là, tớ hơi sợ một chút. Các cậu hiểu tớ chứ?”

Không thấy ai nói gì, Vern bèn giải thích tiếp.

“Ý tớ là, thỉnh thoảng tớ lại gặp ác mộng. Ví dụ như... à, các cậu nhớ cái lần Danny Naughton để lại chồng sách cũ kỳ quặc không, những cuốn sách về ma cà rồng và người bị xé xác ấy? Ôi trời ạ, cứ nửa đêm, tớ lại tỉnh giấc vì mơ thấy một kẻ lởn vởn trong nhà với khuôn mặt xanh lè, na ná như vậy, và tớ có cảm giác thứ gì đó đang nấp dưới giường mình và nếu tớ giơ tay ra khỏi giường, thứ đó sẽ chộp lấy tớ...

Cả đám chúng tôi bắt đầu gật gù. Chúng tôi chẳng lạ gì ca đêm. Tuy nhiên, lúc đó, hẳn tôi sẽ phá lên cười nếu bạn bảo rồi một ngày không xa trong tương lai, tôi sẽ đem những nỗi sợ thơ ấu và những lần túa mồ hôi đêm ra đánh cược để thu về cả triệu đô la.

tớ chẳng dám hé răng nói lời nào vì ông anh hai đáng ghét của tớ... chậc, các cậu còn lạ gì Billy... anh ta sẽ kể đầu làng cuối xóm...” Cậu khổ sở nhún vai. “Nên tớ sợ nhìn thấy xác của cậu nhóc ấy nếu, các cậu biết đấy, nếu cậu ấy thực sự bầy hầy...”

Tôi nuốt nước bọt, liếc sang Chris. Cậu trang nghiêm nhìn Vern, gật đầu ý bảo bạn nói tiếp.

“Nếu cậu ấy bầy hầy quá,” Vern nói tiếp, “tớ sẽ gặp ác mộng về cậu ta và tỉnh giấc trong nỗi sợ cậu ta đang ở ngay dưới giường của mình, người nát bấy trong vũng máu như thể vừa bước ra từ một cái máy cắt Saladmaster người ta hay chiếu trên ti vi, chỉ còn nhãn cầu và tóc tai, nhưng vẫn cử động được, cậu có hiểu ý tớ không, vẫn cử động được, và nhăm nhe chộp lấy...”

“Chúa ơi” Giọng Teddy khản đặc. “Câu chuyện kể trước giờ ngủ hay quả.”

“Trời ơi, chứ tớ biết làm sao,” Vern đáp, giọng cậu đầy phòng ngự. “Nhưng tớ cảm thấy bọn mình phải thấy cậu ấy, bất kể gặp ác mộng chăng nữa. Các cậu hiểu không? Đó là việc mình phải làm. Nhưng... nhưng có lẽ chuyến này không nên vui vẻ.”

“Ừ,” Chris khẽ đáp. “Có lẽ nó không nên như thế.”

Vern khẩn khoản cầu xin: “Các cậu sẽ không kể với những đứa khác chứ? Tớ không nói đến ác mộng, ai mà chẳng gặp ác mộng – ý tớ là tỉnh giấc rồi nghĩ có thứ gì dưới gầm giường ấy. Tuổi của tớ mà còn sợ ông ba bị thì bẽ mặt quá.”

Chúng tôi hứa không kể với ai, và rồi bầu không khí im lặng nặng nề lại bao trùm. Mới 3 giờ kém 15, nhưng có cảm giác trễ hơn thế nhiều. Trời nóng như thiêu đốt, mọi thứ thì dồn dập xảy đến. Chúng tôi còn chưa tới Harlow. Chúng tôi sẽ phải liệu mà thu xếp nếu muốn đi được quãng đường dài trước khi trời tối.

Chúng tôi đi ngang qua chỗ hai đường ray phân nhánh với biển hiệu cắm trên cây cột cao gỉ sét, cả đám dừng lại ném than xỉ vào lá cờ bằng thép trên cùng nhưng chẳng ai ném trúng. Tầm 3 giờ 30 phút, chúng tôi đến sông Castle và cầu sắt đỡ đường ray Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất.

14

Thời điểm ấy vào năm 1960, con sông rộng hơn chín mươi mét; sau này, thỉnh thoảng tôi lại quay về để ngắm con sông và nhận ra qua tháng năm, con sông cứ dần thu hẹp lại. Người ta suốt ngày đem con sông ra làm đủ trò, cố tận dụng nó tốt hơn cho nhà máy, họ xây dựng nhiều đập đến độ con sông được thuần hóa hẳn. Nhưng ngày đó, chỉ có ba con đập suốt cả chiều dài con sông chảy qua New Hampshire và nửa địa phận Maine. Con sông Castle năm xưa vẫn tự do tung hoành, và cứ hai mùa xuân một lần, nó lại tràn bờ, làm ngập Tuyến đường 136 ở Harlow, Nhà ga Danvers hoặc cả hai.

Hiện tại, vào cuối mùa hè khô nóng nhất miền Tây Maine từng chứng kiến kể từ thời Đại khủng hoảng, con sông vẫn rất rộng. Từ vị trí chúng tôi đứng, vốn thuộc Castle Rock, khu rừng rậm rì bên địa phận Harlow trông cứ như một đất nước hoàn toàn xa lạ. Cây thông và cây vân sam vùng đất ấy ngả sắc xanh dương trong trời chiều chói lòa nóng nực. Đường ray băng qua sông, cách mặt nước mười lăm mét, được chống đỡ bằng các trụ cầu bằng gỗ tẩm nhựa và các thanh xà đan xen. Nước nông đến độ nếu nhìn xuống dưới, ta có thể trông thấy đầu nắp bịt xi măng được lắp ba mét trong lòng sông để cố định cây cầu.

Bản thân cây cầu cũng khá kém – đường ray chạy dọc một sân ga gỗ dài và hẹp loại xe lửa 6x4. Có một khoảng trống chừng 10 phân giữa các thanh xà, từ đó ta có thể nhìn thẳng xuống nước. Hai bên, đường ray cách mép cầu sắt chưa tới nửa mét. Nếu tàu trờ tới, có thể vẫn đủ chỗ để ta né mà không bị cán nát như tương... nhưng cơn gió tạo nên từ tốc độ vũ bão của con tàu chắc chắn sẽ hất ta ngã xuống đống đá ngay bên dưới mặt nước nông đang róc rách chảy mà chết tươi.

Nhìn cây cầu sắt, cả đám chúng tôi cảm thấy nỗi sợ bắt đầu râm ran trong bụng... và hòa trộn lấn cấn với nỗi sợ ấy là sự hào hứng khi được chơi lớn, một màn cực lớn là đằng khác, một phi vụ ta có thể ba hoa chích chòe suốt vài tuần sau khi về nhà... ấy là nếu ta về được đến nhà. Ánh sáng kỳ dị lại len lỏi vào mắt Teddy, và tôi nghĩ trong mắt cậu ta lúc này không phải cây cầu đường ray Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất mà là bãi biển cát trắng trải dài, hàng nghìn con tàu đổ bộ giữa sóng biển tung trắng xóa, mười nghìn lính Mỹ hành quân dọc bãi cát, bốt chiến binh lún xuống. Họ đang nhảy qua những cuộn dây kẽm gai! Ném lựu đạn vào công sự! Xông pha giữa mưa bom lửa đạn!

Chúng tôi đứng cạnh đường ray, chỗ than xỉ đổ xuống rìa con sông, vị trí tiếp giáp giữa đường đắp và cây cầu sắt. Nhìn xuống dưới, tôi có thể thấy sườn dốc bắt đầu tức dần. Than xỉ dần nhường chỗ xám. Xa xa cho những bụi cây lởm chởm, xù xì và những phiến bên dưới, vài cây linh sam còi cọc trơ rễ đang quằn quại dành đất sống giữa những khe nứt của tảng đá; tưởng chừng chúng đang cúi nhìn hình bóng thảm hại của bản thân phản chiếu dưới nước.

Ở vị trí này, con sông Castle có vẻ sạch sẽ vô cùng; ở Castle Rock mới chỉ có nhà máy dây chuyền dệt may của Maine xuất hiện. Nhưng dưới sông chẳng thấy cá tôm tung tăng bơi lội, dù nước trong đến mức nhìn thấy đáy – ta phải đi thêm 16 ki lô mét lên thượng nguồn về phía New Hampshire thì may ra mới thấy cá bơi lội ở Castle. Chẳng có cá, và dọc theo mép sông, ta có thể trông thấy bọt đóng thành vòng quanh một vài tảng đá – thứ bọt màu ngà đã cũ. Mùi của con sông cũng chẳng dễ chịu gì cho cam; y như mùi như sọt đựng đầy khăn tắm mốc meo vậy. Chuồn chuồn đậu xuống mặt nước, thoải mái đẻ trứng mà chẳng mảy may lo ngại. Không có con cá hồi nào đớp chúng. Trời ạ, đến cả cá lòng tong còn không có kia mà.

“Chà,” Chris khẽ nói.

“Nào,” Teddy nói đầy ngạo mạn và nhanh nhảu. “Đi thôi.” Chưa gì, cậu ta đã đi một mình một phách, bước trên khung đường ray 6x4 giữa những thanh ray ánh lên chói lòa.

“Tớ bảo,” Vern dè dặt cất tiếng, “có ai trong các cậu biết chuyến tàu tới là khi nào không?”

Cả đám chúng tôi nhún vai.

Tôi cất tiếng: “Có một cây cầu tuyến số 136...”

“Này, thôi đi, cậu cho tớ xin!” Teddy ré lên. “Như thế có nghĩa phải đi thêm 8 ki lô mét xuống hạ lưu sông phía này rồi vòng ngược thêm 8 ki lô mét nữa phía bên kia... Vậy thì đến tối mới xong! Nếu chúng ta băng qua cây cầu sắt, chúng ta có thể đến cùng một nơi chỉ trong mười phút!”

“Nhưng nếu tàu tới thì không có chỗ nấp,” Vern nói. Cậu không nhìn Teddy mà hướng mắt nhìn xuống con sông róc rách chảy.

“Mẹ kiếp, làm quái gì có!” Teddy bực bội. Cậu lẳng chân qua mép cầu rồi giữ một trụ gỗ giữa đường ray. Cậu không thòi ra quá xa – giày của cậu suýt chút nữa chạm lên mặt đất – nhưng chỉ cần nghĩ đến việc làm hành động ấy giữa sông với độ cao 15 mét và một con tàu gầm rú ngay trên đầu, loại tàu khéo sẽ làm văng vài cục đá nóng vào tóc tôi và ra sau cổ... những điều đó chẳng khiến tôi sung sướng vui vẻ chút nào.

“Thấy không, dễ òm ấy mà,” Teddy nói. Cậu trượt xuống bờ đắp, phủi tay rồi trèo lên lại chỗ chúng tôi.

“Cậu bảo với tớ cậu định vắt vẻo như vậy nếu con tàu chở hàng hai trăm toa trờ tới sao?” Chris hỏi. “Cậu cứ thế lấy tay bấu víu suốt năm, mười phút à?”

“Cậu nhát hả?” Teddy hét lên.

“Không, tớ chỉ hỏi cậu định làm gì thôi,” Chris nói, cười toe. “Gì mà gắt.”

“Nếu cậu muốn thì cứ việc đi đường vòng!” Teddy oang oang. “Ai thèm quan tâm? Tớ sẽ đợi cậu! Tớ sẽ đánh một giấc!”

“Một con tàu đã chạy qua rồi,” tôi lưỡng lự lên tiếng. “Và có lẽ một ngày chỉ có tầm một hoặc hai con tàu chạy qua Harlow thôi. Các cậu nhìn này.” Tôi dùng một chân đá đám cỏ dại mọc qua tà vẹt. Không có cỏ dại mọc giữa đường sắt chạy giữa Castle Rock và Lewiston.

“Đấy. Thấy chưa?” Teddy đắc thắng.

“Nhưng không phải không thể,” tôi nói thêm.

“Ừ,” Chris nói. Cậu chỉ chằm chằm nhìn tôi, đôi mắt lấp lánh. “Tớ thách cậu đấy, Lachance.”

“Ai thách thì đi trước.”

“Được thôi,” Chris đồng tình. Cậu quay sang nhìn cả Teddy và Vern. “Có ai gan thỏ đế ở đây không?”

“KHÔNG!” Teddy hét vang.

Vern đằng hắng, khục khặc trong họng, lại đằng hắng lần nữa rồi khẽ bảo “Không”. Câu nở nụ cười yếu ớt và mệt mỏi.

“Tốt lắm,” Chris nói... nhưng cả bọn, ngay cả Teddy, đã lưỡng lự trong ít phút, mệt mỏi nhìn theo đường ray xe lửa. Tôi quỳ xuống, cầm chặt trong tay một thanh đường ray sắt, chẳng buồn quan tâm nó nóng rẫy đến độ rộp cả da. Đường ray im lìm.

“Ổn rồi,” tôi nói, nói câu này với cái gã nhảy sào trong bụng tôi. Có cảm giác hắn đã cắm cây sào thẳng vào hai hòn của tôi rồi dạng chân ngồi chễm chệ ngay tim tôi.

Chúng tôi đi thành một hàng lên cầu sắt: Chris đi đầu tiên, sau đó là Teddy, rồi Vern còn tôi đi cuối đội hình vì tôi là kẻ đã nói ai thách đi trước. Chúng tôi đi trên những thanh tà vẹt giữa các đường ray, và dù có sợ độ cao hay không vẫn phải nhìn xuống chân. Chỉ cần bước chệch một bước, ta sẽ hụt chân xuống tận bẹn, có khi còn lĩnh thêm mắt cá chân gãy.

Con đường đắp dần lùi lại phía sau, và mỗi bước chân lại càng củng cố quyết định của chúng tôi thêm vững chắc... và càng khiến chúng tôi có cảm giác mình đang đâm đầu vào chỗ chết. Tôi dừng chân để ngước nhìn khi thấy xa xa dưới chân, đất đá đã nhường chỗ cho dòng nước. Chris và Teddy đi trước một đoạn dài, gần như ở giữa cầu, Vern thì chập chững đi từ từ đằng sau, dán mắt nhìn xuống chân. Trông cậu như bà già đang thử đi cà kheo, đầu cúi xuống, lưng cong như lưng tôm, hai tay dang ngang giữ thăng bằng. Tôi quay ra nhìn sau lưng. Xa quá đi mất. Giờ tôi phải đi tiếp, không phải vì một con tàu có thể lao đến. Nếu tôi quay lại, cả đời này, tôi sẽ là thằng thỏ để.

Vậy nên tôi tiếp tục đi. Sau một hồi nhìn xuống chuỗi tà vẹt tưởng chừng vô tận và loáng thoáng nhìn thấy nước chảy giữa các khe hở, tôi bắt đầu cảm thấy chóng mặt và mất phương hướng. Mỗi lần đặt chân xuống, một phần não tôi cứ đinh ninh nó sắp sửa nhào ra giữa tầng không, dù tôi có thể thấy nó hay không.

Bỗng chốc, tôi ý thức được toàn bộ những tiếng động bên trong và bên ngoài tôi, tựa hồ dàn nhạc điên khùng đang chuẩn bị nhạc cụ để trình diễn. Tiếng tim tôi đập thình thịch đều đều, tiếng máu chảy rần rật trong tai tựa hồ tiếng trống đánh bằng dùi dạng cọ, tiếng gân ken két như dây đàn violin được chỉnh cao chót vót, tiếng dòng sông rì rầm không ngơi nghỉ, tiếng châu chấu reng réc bào vào vỏ cây cứng, tiếng hót đơn điệu của chú chim bạc má mũ đen, và xa xa vắng lại tiếng chó sủa. Có lẽ là Chopper. Thứ mùi mốc meo của sông Castle xộc vào mũi tôi. Cơ chân tôi run lên. Tôi cứ tự nhủ trong đầu nếu tôi thụp xuống bò bằng hai tay hai chân rồi cứ thế di chuyển trên bốn chi thì sẽ an toàn hơn biết mấy (có khi còn nhanh hơn). Nhưng còn khuya tôi mới làm thế – không ai trong chúng tôi sẽ làm vậy. Nếu những bộ phim chiếu sáng thứ Bảy ngoài rạp Gem dạy chúng tôi điều gì, thì đó chính là Chỉ Kẻ Thua Cuộc Mới Bò Lết. Đó là một trong những chân lý tối thượng của Phúc Âm Theo Hollywood. Người tốt bước đi dõng dạc, hiên ngang, và nếu gân cốt của bạn kèn kẹt như dây đàn violin chỉnh quá tay vì adrenaline đang dâng lên trong cơ thể bạn, nếu bắp đùi bạn run bần bật cũng vì lý do ấy thì cắn răng mà chịu đi.

Tôi phải dừng ngay giữa cầu và ngẩng đầu nhìn trời hồi lâu. Cảm giác choáng váng càng lúc càng tệ. Tôi thấy những thanh tà vẹt ảo ảnh – chúng như nổi lềnh bềnh trước mũi tôi. Và rồi chúng phải đi, tôi thấy ổn trở lại. Nhìn phía trước, tôi thấy mình sắp sửa bắt kịp Vern, lúc này đang nhích như sên bò. Chris và Teddy đã đi qua gần hết cây cầu.

Và dù rằng tôi đã viết bảy cuốn sách về những nhân vật có dị năng như đọc tâm trí kẻ khác hoặc đoán trước tương lai, đó là lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất tôi phát ra siêu năng lực. Tôi dám chắc là thế; còn không thì biết giải thích thế nào? Tôi ngồi xổm xuống, khum bàn tay quanh thanh ray phía bên trái. Nó rung lên trong tay tôi. Nó rung mạnh đến mức tôi có cảm giác như thể đang nắm một bầy rắn kim loại độc chết người.

Bạn từng nghe cụm từ “sợ đến són ra quần” rồi phải không? Tôi biết ý nghĩa của cụm từ ấy – ý nghĩa chính xác của nó. Cách nói có vẻ sáo rỗng thật đấy, song chuẩn xác vô cùng. Sống đến lúc này, tôi đã có nhiều lần sợ, sợ đến mất hồn vía, nhưng chưa có lần nào tôi lại sợ như khoảnh khắc ấy, tay cầm thanh ray nóng rẫy đang bần bật nhịp đập. Có cảm giác trong phút chốc, lục phủ ngũ tạng từ họng trở xuống đờ đẫn hẳn, cứ thể tê dại bên trong cơ thể. Một dòng nước tiểu rỉ xuống đùi trong của tôi. Miệng tôi há ra. Không phải tôi mở miệng mà nó tự há hốc, cằm buông thõng như cánh cửa lật vừa đột ngột tháo chốt bản lề. Lưỡi tôi cứng lại, ép vào bên trong miệng khiến tôi muốn ngạt thở. Cơ bắp tôi cứng đờ. Đó là điều tệ hại nhất. Các bộ phận của tôi tê dại, nhưng cơ bắp như đang bị khóa cứng lại, chẳng động đậy được. Điều này chỉ xảy ra trong khoảnh khắc, tuy nhiên theo dòng thời gian mà tôi cảm nhận, nó dài tựa thiên thu.

Mọi đầu vào cảm xúc như sắc bén hơn, tựa hồ năng lượng vừa đột ngột tăng vọt trong dòng điện chảy qua não tôi, kéo mọi thứ từ 110 vôn lên 220 vôn. Tôi có thể nghe thấy tiếng một chiếc máy bay vụt qua trên bầu trời gần đó, thậm chí còn tranh thủ ước gì mình được đi máy bay, thư thái ngồi cạnh cửa sổ với lon Coca-Cola trên tay, biếng lười ngắm nhìn con sông lấp lánh dát bạc mà mình chẳng biết tên bên dưới. Tôi có thể thấy từng chỗ tựa gỗ hoặc lỗ thủng trên thanh tà vẹt tẩm nhựa mà tôi đang ngồi lên. Và từ khóe mắt, tôi có thể trông thấy thanh ray mà tay tôi vẫn nắm chặt, ánh lên điên dại. Rung động từ thanh ray ấy thấm đẫm vào tay tôi tới mức khi tôi buông ra, tay tôi vẫn rung lên, các đầu mút thần kinh cứ thế va đập vào nhau hết lần này đến lần khác, râm ran giống như tay chân bị tê cứng sau khi giữ nguyên tư thế quá lâu. Tôi có thể cảm nhận vị nước bọt của mình, châm chích như có điện, chua lè và quánh lại quanh nướu. Tệ hơn cả, khủng khiếp hơn cả, tôi chưa nghe thấy tiếng tàu lửa, chưa xác định được nó đang lao đến từ đằng trước hay đằng sau, hoặc nó gần xa thế nào. Nó vô hình. Nó tẩm ngẩm tầm ngầm, ngoại trừ thanh ray đang rung lên kia. Đó là thứ duy nhất báo hiệu nó sắp đến. Hình ảnh Ray Brower bị cán nát như tương và hất xuống rãnh như chiếc túi giặt bị xé toạc hiện lên trước mắt tôi. Chúng tôi sẽ chịu chung số phận với cậu ta, hoặc chí ít là Vern và tôi, hoặc ít nhất là tôi. Chúng tôi đã tự mời bản thân tham gia đám ma của chính mình.

Suy nghĩ ấy chọc thủng trạng thái tê liệt, tôi đứng bật dậy. Người nào trông thấy hẳn sẽ liên tưởng tôi với con rối bật ra từ trong hộp, nhưng tôi có cảm giác mình như thằng nhóc đang trong màn quay chậm dưới nước, không phải bật lên 1 mét rưỡi không khí mà là 150 mét nước, chuyển động chậm thật chậm, rể rà khủng khiếp trong khi nước dùng dằng tạo lối.

Nhưng cuối cùng, tôi cũng đã ngoi lên mặt nước.

Tôi hét lên: “CÓ TÀU!”

Chút tê liệt cuối cùng biến mất, tôi bắt đầu co giò chạy.

Đầu của Vern quay ngoắt ra sau. Sự bất ngờ khiến mặt cậu ta méo mó chẳng khác nào khuôn mặt trong truyện tranh, được viết bằng khổ chữ to như trong cuốn sách vỡ lòng Dick và Jane. Nhìn tôi vụng về, loạng choạng nháo nhào chạy, nhảy từ cái tà vẹt chênh vênh đến kinh người này sang cái tà vẹt tiếp theo, cậu biết tôi không đùa. Cậu ấy cũng vùng chạy.

Cách đó một khoảng xa, tôi có thể trông thấy Chris bước khỏi thanh tà vẹt xuống đường đắp an toàn, vững chắc, và bỗng tôi ghét cậu với một nỗi căm hờn xanh đến chói lòa, dồi dào và đắng ngắt như nhựa lá tháng Tư. Cậu ta an toàn rồi. Thằng khốn ấy an toàn rồi. Tôi nhìn cậu ngồi thụp xuống, chộp lấy một thanh ray.

Suýt chút nữa thì chân trái của tôi trượt xuống dưới. Tôi quảng quàng quơ hai tay, mắt tôi nóng bừng như vòng bi trong một cỗ máy quá công suất, lấy lại thăng bằng rồi chạy tiếp. Giờ thì tôi đang sát sau lưng Vern. Chúng tôi chạy được nửa đường thì tôi mới nghe thấy tiếng tàu hỏa. Nó chạy từ đằng sau chúng tôi, từ bên phía Castle Rock của con sông. Tiếng xình xịch chầm chậm dần cao thêm một chút, chia thành tiếng rền của động cơ diesel và tiếng cao hơn, ma mị hơn của bánh xe to lớn nhiều rãnh nặng nề nghiến xuống đường ray.

“Ôiiiiiiii, mẹ kiếp!” Vern hét lên.

“Chạy đi, đồ nhát cáy!” tôi hét lên rồi đập lưng cậu bạn.

“Tớ không chạy được! Tớ ngã mất!”

“Nhanh nữa lên!”

“ÔIIIIIIIII, MẸ KIẾP!”

Nhưng chí ít cậu cũng tăng tốc, cậu bù nhìn lóng ngóng với tấm lưng trần cháy nắng, cổ áo thun đung đưa dưới mông. Tôi có thể thấy mồ hôi rịn ra trên hai vai đang lột da thành những hạt cườm nho nhỏ. Tôi có thể thấy lông tơ sau gáy cậu. Cơ bắp cậu hết siết lại rồi thả lỏng, siết lại rồi thả lỏng, hết lần này đến lần khác. Cột sống của cậu hẳn lên thành một chuỗi, mỗi chỗ lồi để lại hình bán nguyệt nho nhỏ – tôi có thể trông thấy những chỗ lồi này càng tiến tới gần cổ thì càng gần nhau. Cậu vẫn đang xách túi nệm của mình, tôi cũng thế. Chân của Vern đạp thịch thịch trên các thanh tà vẹt. Suýt chút nữa cậu ấy đã hụt chân, cả người đổ tới trước, hai tay giơ thẳng, và tôi khẽ đập lên lưng cậu để cậu tập trung đi tiếp.

“Gordie tớ không chạy được ÔIIIIIIIII, MẸ KIẾP...”

“Nhanh nữa lên, thằng chết toi này!” Tôi gầm lên, và hình như tôi đang lấy làm hào hứng thì phải?

Phải... đúng là tôi đang hào hứng theo một kiểu dị hợm, tự hủy hoại bản thân mà tôi chỉ cảm thấy khi xỉn quắc cần câu, không biết ất giáp gì. Tôi đang lùa Vern Tessio như người chăn gia súc lùa con bò thượng phẩm đến chợ. Và có lẽ cậu cũng đang hào hứng tận hưởng nỗi sợ của mình giống tôi, lu loa như con bò, gào thét ầm ĩ, túa mồ hôi, lồng ngực phập phồng như bễ lò rèn phì phò hết công suất, vụng về giữ thăng bằng, cứ thế nhào tới trước.

Giờ thì tiếng của con tàu đã to hẳn, động cơ của nó ầm ì như sấm động. Tiếng còi hiệu vang lên khi tàu băng qua vị trí đường ray phân nhánh, chỗ chúng tôi đã dừng để ném than xỉ vào lá cờ đường ray. Cuối cùng tôi đã có cho mình con quỷ khuyển, dù muốn hay không. Tôi chờ cho cây cầu sắt bắt đầu rung chuyển dưới chân. Điều đó xảy ra nghĩa là con tàu ngay sau chúng tôi.

“NHANH NỮA LÊN, VERN! NHAAANH LÊN!”

“Ôi lạy Chúa Gordie ơi lạy Chúa Gordie ơi Chúa ơi ÔIIIIIII, MẸ KIẾP!”

Còi điện của con tàu chở hàng chợt xé toạc không khí thành trăm mảnh bằng một hồi còi to và dài, khiến tất cả những gì bạn từng thấy trong phim hoặc truyện tranh hoặc những gì bạn mơ mộng tan thành mây khói, cho bạn biết thứ mà thật ra cả anh hùng lẫn kẻ hèn nhát thật sự nghe thấy khi tử thần lao đến trước mặt:

TTTTTTTUUUUUUU! TTTTTTTUUUUUUU!

Và rồi Chris đứng ngay bên dưới chúng tôi, phía bên phải, Teddy đứng đằng sau, cặp kính phản chiếu ánh mặt trời, cả hai hô đúng một từ, đó là từ nhảy! nhưng con tàu đã hút hết máu ra khỏi từ ấy, chỉ để lại hình thù của nó nơi miệng hai cậu bạn. Cây cầu sắt bắt đầu rung lắc khi con tàu chạy lên. Chúng tôi nhảy xuống.

Vern đáp thẳng vào đất cát, xỉ than, tôi rơi xuống ngay bên cạnh, gần như đè lên cậu. Tôi không trông thấy con tàu, cũng chẳng biết người lái tàu có thấy chúng tôi không – vài năm sau, khi tôi nhắc đến khả năng ông ấy không thấy chúng tôi với Chris, cậu đáp: “Họ không kéo còi như vậy cho vui đâu, Gordie ạ.” Nhưng biết đâu được; có khi ông ấy kéo còi mà chẳng suy nghĩ gì nhiều. Tôi đoán thế. Còn ngay lúc đó, những tiểu tiết như vậy chẳng quan trọng. Tôi đưa hai tay lên bịt tai, vục mặt xuống lớp đất cát nóng hổi khi con tàu chở hàng chạy qua, kim loại ma sát vào nhau, không khí quất vào chúng tôi. Tôi chẳng ham gì nhìn nó. Con tàu chở hàng ấy dài lắm, nhưng tôi không ngước lên nhìn dù chỉ một chút. Trước khi nó chạy qua hẳn, tôi cảm nhận một bàn tay ấm áp trên cổ mình, và biết đó là Chris.

Khi tàu đi hẳn – khi tôi chắc chắn nó đã đi hẳn – tôi ngẩng đầu như người lính ló ra khỏi hố cá nhân sau một ngày dài pháo kích càn quét. Vern vẫn nằm bẹp dưới đất, run lẩy bẩy. Chris khoanh chân ngồi giữa chúng tôi, một tay áp vào cần cổ đẫm mồ hôi của Vern, tay còn lại vẫn áp vào cổ tôi.

Mãi lúc sau, Vern ngồi dậy, cả người run cầm cập, liếm môi liên tục, Chris nói: “Uống Coca-Cola không mọi người? Ngoài tớ, có ai muốn làm một chai không?”

Cả đám chúng tôi đều muốn làm một chai.

15

Đi chừng bốn trăm mét dọc theo phía Harlow, đường ray Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất chạy thẳng vào rừng. Mảng rừng rậm rạp dốc xuống một khu vực đầm lầy. Ở đây toàn muỗi to như máy bay chiến đấu, được cái rất mát... mát đến dễ chịu cả lòng.

Chúng tôi ngồi trong bóng râm uống Coca-Cola. Vern và tôi trùm áo qua vai để không bị muỗi đốt, còn Chris và Teddy cứ thế trần trùng trục đến tận hông, trong bình tĩnh và thản nhiên như hai người Eskimo ngồi trong nhà xây bằng băng đá. Chúng tôi ngồi đó chưa được năm phút thì Vern đã đi về phía bụi cây và ngồi thụp xuống để giải quyết nỗi buồn, tạo đà cho một tràng chọc ghẹo và huých tay khi cậu quay lại.

“Con tàu khiến cậu sợ cỡ đó luôn hả, Vern?”

“Không,” Vern nói. “Tớ đã định đi nặng sau khi băng qua cây cầu, tớ buồn đi, hiểu không hả?”

“Verrrrrrrn?” Chris và Teddy ngân nga.

“Thôi đi, mấy tên này, tớ buồn đi mà. Tớ nói thật.”

“Vậy cậu không phiền cho bọn tớ kiểm tra đũng quần Jockey của cậu xem có bĩnh ra sô cô la lỏng Hershey không chứ?” Teddy hỏi, Vern phá lên cười, cuối cùng cũng hiểu mình đang bị trêu.

“Đồ chết băm chết vằm.”

Chris quay sang tôi. “Con tàu có khiến cậu sợ không, Gordie?”

“Không” tôi nói rồi hớp một ngụm nước ngọt.

“Chỉ giỏi ra vẻ, cái tên này.” Cậu đấm vào tay tôi.

“Thật đấy! Tớ không sợ tí nào.”

“Hả? Cậu không sợ thật à?” Teddy dè chừng nhìn tôi.

“Không. Tớ hồn xiêu phách tán rồi, sợ gì nữa.”

Lời tôi nói khiến mọi người nghiêng ngả, kể cả Vern, chúng tôi phá lên cười nắc nẻ. Và rồi chúng tôi cứ thế ngả ra, thôi không bông đùa nữa, chỉ nhấm nháp Coca-Cola trong im lặng. Cơ thể tôi ấm áp, tràn nhựa sống và bình an tận đáy lòng. Mọi thứ chợt trở nên đáng quý đến vô ngần, và dù chẳng thể cất thành lời suy nghĩ ấy, tôi thấy cũng chẳng sao – có lẽ cái đáng quý ấy là thứ tôi muốn giữ riêng cho bản thân mình.

Tôi nghĩ ngày hôm ấy, tôi đã lờ mờ hiểu một chút điều gì khiến đàn ông là những kẻ liều mình bất chấp. Vài năm trước, tôi trả hai mươi đô la để chứng kiến Evel Kneivel nhảy qua Hẻm núi Sông Rắn, vợ tôi được phen sợ mất mật. Cô ấy bảo nếu tôi sinh ra vào thời La Mã, tôi sẽ ngồi trong Đấu trường nhấm nháp nho và xem sư tử móc ruột người theo đạo Cơ Đốc. Cô ấy nhầm rồi, dù tôi khó lòng giải thích lý do tại sao (và thật ra, tôi nghĩ vợ tôi tưởng tôi trêu cô ấy). Tôi không mạnh tay chi ra hai mươi đô la chỉ để nhìn anh ta thiệt mạng trên sóng truyền hình mạch kín phát toàn quốc, dù tôi khá chắc điều đó sẽ xảy ra. Tôi đi vì những bóng tối lúc nào cũng ẩn sau mắt chúng ta, vì thứ mà Bruce Springsteen gọi là bóng đêm nơi rìa thị trấn trong một bài hát, và vào lúc này hay lúc khác, tôi nghĩ ai cũng muốn thách thức thứ bóng tối ấy, dù người trần mắt thịt chúng ta chỉ có thân xác cọc cạch mà vị Chúa hay bông lơn trao cho. Không... không phải dù thân xác ta cọc cạch mà chính là vì thân xác ta cọc cạch.

“Này, cậu kể câu chuyện ấy đi, bất ngờ lên tiếng, Chris nhỏm người dậy.

“Câu chuyện gì kia?” tôi hỏi, dù có lẽ tôi hiểu ý cậu.

Lúc nào tôi cũng cảm thấy không thoải mái khi đến lượt tôi kể chuyện, dù cả đám đều có vẻ thích nghe – muốn kể chuyện, thậm chí muốn viết chúng vào giấy... có lẽ điều đó khá dị thường nên thành ra hay ho, như có ước mơ trở thành nhân viên thanh tra hệ thống thoát nước hoặc kỹ sư giải đua Công thức 1. Richie Jenner, một cậu bạn chơi chung với chúng tôi cho đến khi gia đình chuyển đi Nebraska vào năm 1959, là người đầu tiên nhận ra tôi muốn theo nghiệp văn chương khi lớn lên, rằng tôi muốn lấy nó làm cần câu cơm chính cho mình. Chúng tôi đang chơi đùa trong phòng tôi thì cậu này tìm thấy một đống tài liệu viết tay dưới chồng truyện tranh trong thùng giấy cất trong tủ quần áo của tôi. Cái gì thế này? Richie hỏi. Không có gì đâu, tôi nói rồi cố lấy lại. Richie giơ những trang giấy ra xa tầm với của tôi... và tôi phải thừa nhận tôi không cố hết sức để giật lại. Tôi nửa muốn cậu ấy đọc chúng, nửa không – mớ hỗn độn khó chịu của tự hào và ngượng ngùng đến giờ vẫn chẳng thay đổi nhiều cho lắm khi có ai đó ngỏ ý muốn xem tác phẩm của tôi. Việc sáng tác được thực hiện một cách bí mật, tương tự như thủ dâm – à tôi có một người bạn đã từng làm những điều như viết truyện trong cửa kính trưng bày của hiệu sách và trung tâm thương mại, nhưng anh này vốn là người can đảm đến độ gần như điên rồ, típ người bạn sẽ muốn giữ bên cạnh khi bạn xui xẻo ngã xuống vì lên cơn đau tim trong thành phố chẳng ai quen biết. Còn đối với tôi, nó lúc nào cũng như tình dục, và lúc nào cũng thảm bại – nó chỉ như hành động thủ dâm của cậu thiếu niên ngây ngô trong buồng vệ sinh khóa kỹ cửa.

Richie ngồi cuối giường, cứ thế say sưa đọc cả buổi chiều những thứ tôi viết, đa phần chịu sự ảnh hưởng của những cuốn truyện tranh với nội dung từng khiến Vern gặp ác mộng. Đọc xong, Richie ngước nhìn tôi với ánh mắt mới lạ khiến tôi thấy mình thật dị thường, như thể cậu vừa bị ép phải đánh giá lại nhân cách của tôi. Cậu cất giọng: Cậu viết giỏi lắm đấy. Sao cậu không đưa những thứ này cho Chris đọc? Tôi bảo không, tôi muốn giữ nó là bí mật, thấy vậy, Richie thắc mắc: Tại sao thế? Nó ngầu mà. Cậu chẳng phải loại nhát gan hay nhát cáy. Ý tớ là, nó cũng chẳng phải thơ thẩn gì.

Nhưng tôi vẫn bắt cậu hứa không kể với ai về những câu chuyện của tôi, tất nhiên là cậu ấy ba hoa với người khác, hóa ra đa phần mọi ười đều thích đọc thứ tôi viết, chủ yếu về việc bị thiêu sống hoặc một tên tội phạm trỗi dậy từ cõi chết, giết chết bồi thẩm đoàn đã từng kết tội hắn bằng Mười Hai Cách Lý Thủ, hoặc một gã phát điên và xẻ hàng loạt người thành những miếng cốt lết thịt bê trước khi vị anh hùng Curt Cannon “bắn gã điên thua loài cầm thú đang gào thét kia thành nghìn mảnh bằng một loạt phát súng từ khẩu súng lục bán tự động Colt. 45 bốc khói.”

Trong truyện tôi viết, lúc nào cũng là phát súng chứ không bao giờ là viên đạn.

Để đổi không khí, tôi có viết một số truyện với bối cảnh Le Dio. Le Dio là một thị trấn ở Pháp, và vào năm 1942, một toán lính bộ binh Mỹ mệt mỏi và tuyệt vọng tìm cách lấy lại nó từ tay phát xít Đức (sau đó hai năm, tôi mới phát hiện phải đến năm 1944, quân Đồng Minh mới đổ bộ đến Pháp). Họ bền bỉ tìm cách giành lại thị trấn này, chiến đấu giành từng con đường trong khoảng bốn mươi câu chuyện mà tôi viết từ năm chín tuổi đến năm mười bốn tuổi. Teddy thích mê loạt truyện Le Dio, và tôi nghĩ tôi viết chục chương cuối cùng là dành cho cậu ấy – thời điểm đó, tôi đã ngán Le Dio đến tận cổ và chán viết những câu như Mon Dieu, Cherchez le Boche! và Fermez le porte! Ở Le Dio, nông dân Pháp lúc nào cũng rít ré bắt binh lính Mỹ Fermez le porte! Thế mà Teddy cứ say mê khòm lưng, cắm cúi đọc những trang truyện ấy, mắt mở to, hàng lông mày rịn mồ hôi, khuôn mặt nhăn nhỏ. Có những lúc tôi gần như nghe thấy tiếng súng máy Browning được làm mát bằng không khí và tiếng pháo phòng không xé gió trong đầu cậu ta. Cải cách cậu ta gào thét đòi đọc thêm truyện về Le Dio vừa khiến tôi mừng thầm, vừa khiến tôi rùng mình.

Hiện giờ, khi viết lách đã trở thành công việc của tôi, niềm vui thích đã giảm đi chút đỉnh, còn cảm giác vui thú đầy tội lỗi, như thể thủ dâm, càng lúc càng đi đôi với hình ảnh chụp X-quang lạnh lẽo của thụ tinh nhân tạo: tôi cứ thế đi theo những quy tắc, luật lệ được đề ra trong hợp đồng xuất bản. Và mặc dù sẽ chẳng có ai gọi tôi là Thomas Wolfe của thế hệ tôi, tôi chẳng cảm thấy mình như một kẻ lừa đảo: lần nào tôi cũng cố hết sức có thể. Theo một cách lạ lùng, không làm hết sức đồng nghĩa với việc nửa nạc nửa mỡ — hoặc mang hàm ý của cụm từ này như chúng tôi dùng ngày xưa. Điều khiến tôi sợ là thời gian gần đây, nó thường xuyên cửa vào lòng tôi. Ngày ấy, thỉnh thoảng tôi cảm thấy kinh người vì cảm giác khi viết lách phê đến nhường nào. Còn bây giờ, thỉnh thoảng tôi nhìn máy đánh chữ và tự hỏi khi nào cạn kiệt những ngôn từ hay. Tôi không muốn điều đó xảy ra. Có lẽ chừng nào chưa cạn chữ, chừng ấy tôi còn có thể giữ cho mình vẻ phớt tỉnh.

“Truyện này thế sao?” Vern dè dặt hỏi. “Nó không phải truyện kinh dị đúng không, Gordie? Tớ không muốn đọc truyện kinh dị đâu đấy. Tớ không hợp thể loại ấy.”

“Không, đây không phải truyện kinh dị,” Chris nói. “Nó hài hước lắm. Ghê nhưng hài. Kể đi, Gordie. Nện mạnh cho bọn tớ.”

“Có phải về Le Dio không?” Teddy hỏi.

“Không, không phải về Le Dio, đồ thần kinh,” Chris nói rồi gõ vào đầu cậu bạn. “Kể về cuộc thi ăn bánh.”

“Này, tớ còn chưa viết lại vào giấy kia mà,” tôi nói.

“Ừ, nhưng cậu kể đi.”

“Các cậu muốn nghe không?”

“Có chứ,” Teddy nói. “Đại ca.”

“Chà, nội dung viết về một thị trấn hư cấu. Tớ gọi nó là Gretna. Gretna, Maine.”

“Gretna?” Vern hỏi, cười toe. “Cái tên gì lạ thế. Ở Maine làm gì có nơi nào là Gretna?”

“Im đi, đồ ngốc” Chris nói. “Cậu ấy vừa mới bảo thị trấn đó hư cấu mà?”

“Ừ, nhưng Gretna, cái tên nghe cứ ngớ ngẩn thế nào ấy...”

“Nhiều thị trấn có tên nghe ngớ ngẩn mà,” Chris nói. “Thì cậu xem, Alfred, Maine? Hay Saco, Maine? Hoặc Jerusalem’s Lot? Hay Castle Rock các thứ. Làm quái gì có lâu đài nào ở đây? Tên đa số các thị trấn đều ngớ ngẩn. Cậu không nghĩ vậy vì cậu quen với chúng rồi. Đúng không, Gordie?”

“Chuẩn rồi,” tôi nói, nhưng trong lòng, tôi nghĩ Vern nói đúng – cái tên Gretna mà đem đặt cho thị trấn thì quả là ngớ ngẩn. Chỉ là tôi chưa nghĩ ra được cái tên nào khác. “Nói chung là, họ có ngày lễ Tiên Phong riêng hằng năm, tương tự như ở Castle Rock...”

“Ừ, ngày lễ Tiên Phong, thế thì khiếp thật,” Vern thành thật nhận xét.

“Tớ đưa cả gia đình đi vào nhà tù có bánh xe ở đó, kể cả lão Billy đáng ghét. Chỉ có vỏn vẹn nửa tiếng đồng hồ mà ngốn sạch tiền tiêu vặt của tớ, nhưng kể ra cũng đáng để biết tên khốn ấy đã từng...”

“Cậu im đi cho cậu ấy kể được không?” Teddy nạt nộ.

Vern chớp mắt. “Ừ. Được chứ.”

“Kể tiếp đi, Gordie,” Chris giục.

“Cũng chẳng có gì nhiều nhặn đâu.”

“Thôi, bọn tớ cũng không trông mong gì nhiều ở thằng chết nhát như cậu,” Teddy nói, “nhưng cứ kể đi.”

Tôi đằng hắng. “Đầu đuôi thế này. Bối cảnh là ngày lễ Tiên Phong, và vào đêm cuối cùng, họ tổ chức ba sự kiện lớn. Sự kiện lăn trứng cho trẻ nhỏ, nhảy bao bố cho trẻ em tầm tám, chín tuổi, ngoài ra có một cuộc thi ăn bánh. Và nhân vật chính của câu chuyện là một cậu nhóc mập ú không ai ưa tên Davie Hogan.”

“Giống như em trai của Charlie Hogan nếu hắn ta có anh em” Vern chen vào rồi nhoài ra sau vì bị Chris ký đầu lần nữa.

“Cậu nhóc này tầm tuổi chúng ta, có điều cậu ta béo ú. Cậu ấy nặng những 80 ki lô gam, suốt ngày bị đánh đập và rủa xả. Và thay vì gọi cậu ta là Davie, bạn bè xung quanh lại gọi cậu là Phì Lũ Hogan và nhạo báng cậu khi nào có cơ hội.”

Cả bọn gật đầu kính trọng, thể hiện sự đồng cảm với Phì Lũ, dù nếu có người như vậy xuất hiện ở Castle Rock, chúng tôi sẽ hùa vào trêu chọc và rủa xả cậu ta không thương tiếc.

“Thế là cậu quyết định phải trả thù, vì con giun xéo lắm cũng quằn, các cậu hiểu không? Cậu ấy chỉ tham gia cuộc thi ăn bánh, nhưng đó là sự kiện cuối cùng trong tuần lễ Ngày Tiên Phong, và ai cũng hào hứng cả. Giải thưởng là năm đô la...”

“Thế là cậu ấy giành chiến thắng và chĩa ngón tay thối về phía tất cả mọi người!” Teddy reo lên. “Thưa đại ca!”

“Không, hay hơn vậy nhiều,” Chris nói. “Cậu im miệng nghe đi.”

“Phì Lũ tự nhủ, năm đô la thì có là gì? Suy cho cùng, trong hai tuần tới, nếu người ta có nhớ, họ cũng chỉ nhớ con heo chết toi Hogan ấy đã ăn hơn tất cả mọi người, ừ, có gì lạ đâu, hãy cùng đến nhà nó và chửi cho nó ngóc đầu lên không được, có điều giờ chúng ta gọi nó là Phì Bánh chứ không gọi là Phì Lũ nữa.”

Họ gật gù thêm, đồng tình Davie Hogan suy nghĩ đến nơi đến chốn thật. Tôi bắt đầu thích câu chuyện của mình.

“Nhưng ai cũng nghĩ cậu ta sẽ tham gia cuộc thi. Ngay cả bố mẹ cậu. Thậm chí, họ còn chi cho cậu năm đô la từ trước rồi.”

“Ừ, đúng” Chris nói.

“Cậu ta ngẫm nghĩ và thấy căm ghét toàn bộ chuyện này, vì béo ú đâu phải là lỗi của cậu. Số là, tuyến này tuyến kia của cậu có trục trặc hay gì đó, và...”

“Chị họ của tớ bị như vậy đấy!” Vern hào hứng kể. “Thật luôn! Chị ấy nặng đến 130 ki lô gam! Hình như chị ấy bị Suy Cáp[53E] hay gì đấy. Tớ không rành về căn bệnh Suy Cáp của chị, nhưng chị ấy to như hộ pháp, tớ không đùa đâu, chị ấy trông như con gà tây trong lễ Tạ Ơn vậy, và có một lần...”

“Cậu có thể ngậm cái mồm chết tiệt ấy không, Vern?” Chris bực bội gắt lên. “Lần cuối cùng đấy! Lạy Chúa, đến thế là cùng!” Cậu đã uống xong chai Coca-Cola và giờ thì cậu cầm đầu chai màu xanh hình đồng hồ cát rồi vung tới vung lui trên đầu Vern.

“Ừ, rồi, tớ xin lỗi. Kể tiếp đi, Gordie. Câu chuyện cuốn lắm.”

Tôi mỉm cười. Tôi không thấy phiền khi Vern chen ngang, nhưng tất nhiên tôi không thể nói với Chris điều đó; cậu là Người bảo vệ Nghệ thuật tự phong.

“Thế là cậu ấy cứ trăn trở điều đó trong đầu cả tuần trước khi cuộc thi xảy ra. Ở trường, đám trẻ cứ tới chỗ cậu và trêu chọc: Ê Phì Lũ, mày tính ăn bao nhiêu cái bánh hả? Ăn mười cái không? Hay hai mươi cái? Khéo tám mươi cái ấy nhỉ? Còn Phì Lũ thì đáp: Sao tôi biết được. Tôi thậm chí còn chưa biết mình phải ăn loại bánh gì mà. Và dư luận khá quan tâm đến cuộc thi vì nhà vô địch là một người lớn mang tên, ờ, Bill Traynor, chắc thế. Cái gã Traynor này còn chẳng béo tí nào. Đúng hơn là anh ta tong teo như que củi. Tuy vậy, anh ta có thể ăn bánh như hạm, và năm ngoái, anh ta ăn sáu cái bánh trong năm phút.”

“Cả ổ bánh sao?” Teddy mắt chữ o mồm chữ a.

“Đúng rồi đấy. Còn Phì Lũ là thí sinh trẻ nhất từng tham dự cuộc thi ấy.”

“Lên luôn, Phì Lũ!” Teddy hứng khởi la ầm lên. “Xực hết mấy cái bánh chết tiệt ấy đi!”

“Cậu kể cho cả đám về những nhân vật khác luôn đi,” Chris nói.

“Được. Ngoài Phì Lũ Hogan và Bill Traynor, còn có Calvin Spier, người mập nhất thị trấn, chủ tiệm kim hoàn...”

“Kim hoàn Gretna,” Vern nói rồi khúc khích cười. Chris ném cho bạn ánh nhìn hình viên đạn.

“Và có một phát thanh viên ở đài phát thanh tại Lewiston, anh này không mập nhưng khá đậm người, các cậu mường tượng được không. Nhân vật cuối cùng là Hubert Gretna đệ Tam, hiệu trưởng trường học của Phì Lũ Hogan.”

“Cậu ấy phải ăn thi với cả hiệu trưởng nữa sao?” Teddy hỏi.

Chris bấu lấy đầu gối rối lắc lư tới lui đầy thích thú. “Hoành tráng quá nhỉ? Kể tiếp đi, Gordie.”

Tôi đã chiếm được sự chú ý của cả đám. Mọi người đều rướn tới y trước. Tôi đê mê trong cảm giác mình thật quyền năng. Tôi ném chai Coca-Cola rỗng vào rừng rồi bước loanh quanh một chút cho thư thái. Tôi nhớ mình lại nghe thấy con chim bạc má mũ đen từ khu rừng vọng lại, xa xôi, cất tiếng hót đều đều, bất tận lên bầu trời: đii-đi-đii- đii...

“Thế là cậu ấy nảy ra ý tưởng này,” tôi kể tiếp. “Ý tưởng trả thù tuyệt vời nhất mà một cậu nhóc từng nghĩ ra. Buổi tối đặc biệt đã đến – kết thúc kỳ lễ Ngày Tiên Phong. Cuộc thi ăn bánh được tổ chức ngay trước khi bắn pháo hoa. Đường Chính của Gretna được dừng lưu thông từ sớm để mọi người có thể đi dạo bên trong, và có khán đài rất to được dựng ngay giữa đường. Ở đó, cờ treo sặc sỡ và có một đám đông phía trước. Có nhiếp ảnh gia từ tòa soạn báo để chụp hình người chiến thắng với việt quất nhoe nhoét khắp mặt, vì năm ấy hóa ra họ thi đấu bằng bánh việt quất. Với cả, suýt nữa thì tớ quên nói với các cậu, họ phải ăn bánh trong tình trạng tay bị trói sau lưng. Thế rồi họ bước lên bục...”

16

Từ Cuộc trả thù của Phì Lũ Hogan, tác giả Gordon Lachance. Xuất bản lần đầu trên tạp chí Cavalier, tháng Ba năm 1975. Đã xin phép sử dụng.

Họ bước lên bục từng người một rồi đứng đằng sau cái bàn dài phủ khăn trải bằng vải lanh. Bàn xếp những chồng bánh cao ngất ngưởng, nằm dọc rìa của sân khấu. Bên trên móc những vòng bóng đèn dây tóc 100 watt trơn, bướm đêm và côn trùng khẽ đập vào đèn và lởn vởn xung quanh thành lớp bọc. Phía trên bục, đẫm trong ánh đèn sân khấu là tấm biển dài đề: CUỘC THI ĂN BÁNH GRETNA NĂM 1960! Hai bên tấm bảng treo những cái loa tả tơi do Chuck Day ở Tiệm vật dụng Ngày tuyệt vời tài trợ. Bill Travis, nhà vô địch hiện tại là em họ của Chuck.

Từng thí sinh tiến lên khán đài, tay bị cột ra sau, phần áo trước phanh ra như Sydney Carton bước lên đoạn đầu đài. Thị trưởng Charbonneau sẽ công bố tên của thí sinh qua hệ thống loa công cộng của Chuck rồi thắt một mảnh vải to đề số báo danh quanh cổ. Calvin Spier chỉ nhận được tràng pháo tay cho có lệ; dù bụng to như thùng nước 75 lít, người ta xem anh như kẻ dưới cơ thứ hai, chỉ hơn thằng nhóc Hogan (đa phần đều cho rằng Phì Lũ có tiềm năng, nhưng cậu còn bé và quá thiếu kinh nghiệm để gặt hái được thành quả năm nay).

Sau Spier, Bob Cormier được giới thiệu. Cormier vốn là phát thanh viên của chương trình buổi chiều nổi tiếng tại đài WLAM ở Lewiston. Anh ta nhận được tràng pháo tay nhiệt tình hơn, theo sau là tiếng hò hét của một vài cô bé với ước mơ người hâm mộ. Đám con gái nhận xét anh ta “đáng yêu.” John Wiggins, hiệu trưởng trường tiểu học Gretna đi theo sau Cormier. Ông nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt từ thành phần khán giả lão thành – và lác đác tiếng la ó từ những phần tử khó trị trong đám học sinh. Wiggins tài tình nở nụ cười hiền dịu và cùng lúc, chau mày nghiêm khắc với khán giả.

Tiếp theo, thị trưởng Charbonneau giới thiệu Phì Lũ.

“Một thí sinh mới trong cuộc thi Ăn Bánh Gretna hằng năm, nhưng người ta hay nói tre già măng mọc... Cậu David Hogan trẻ tuổi!” Phì Lũ được một tràng pháo tay rộn ràng khi thị trưởng Charbonneau cột lên mình số báo danh, khi tiếng vỗ tay tắt dần, một dàn hợp xướng đã diễn tập từ trước, lấp ló bên ngoài tầm chiếu sáng của bóng đèn sợi tóc 100 watt đồng thanh ré lên: “Hạ gục họ đi Phì Lũ”

Có những tiếng cười khúc khích, tiếng bước chân chạy, một vài bóng người chẳng ai có thể (hoặc rảnh rỗi) xác định danh tính, vài tiếng cười lo âu, một vài cái cau mày đánh giá (cau mày nhất là thị trường Charbonneau, đại diện rõ ràng nhất của giới cầm quyền.) Bản thân Phì Lũ dường như chẳng buồn để ý. Nụ cười mỉm chi xuất hiện trên đôi môi dày cui khiến cặp má núng nính của cậu xô lại, nụ cười ấy vẫn còn đó khi thị trưởng, vẫn chau mày nhăn nhỏ, cột số báo danh quanh cổ và nói cậu đừng để ý đến những kẻ ngu xuẩn lẫn trong khán giả (thị trưởng cứ làm như ông ấy hiểu dù chỉ một chút những tên ngu xuẩn ác nghiệt mà Phì Lũ Hogan phải chịu và tiếp tục phải chịu khi cậu đi qua cuộc đời như xe tăng Tiger của phát xít). Hơi thở của ông thị trưởng ấm áp và có mùi bia.

Thí sinh cuối cùng bước lên khán đài trang trí cờ hoa nhận được tràng pháo tay to nhất và dai dẳng nhất; đó chính là huyền thoại Bill Travis, cao 1 mét 9, ốm như que củi với cái bụng không đáy. Travis là kỹ sư ở trạm xăng Amoco địa phương gần sân ga, một người nhã nhặn, được lòng người khác.

Làng trên xóm dưới ai cũng biết Cuộc thi Ăn Bánh Gretna không chỉ dừng lại ở năm đô la vụn vặt – chí ít đối với Bill Travis là thế. Có hai lý do cho điều này. Một, người dân luôn ghé qua trạm xăng để chúc mừng Bill sau khi anh giành chiến thắng trong cuộc thi, và đa số ai đến chúc mừng cũng nán lại để đổ xăng. Chưa kể, có những lúc hai ga ra được đặt kín chỗ suốt một tháng sau cuộc thi. Người ta ghé vào để thay bộ giảm thanh động cơ hoặc bôi trơn vòng bi bánh xe, họ sẽ ngồi trên ghế của rạp phim xếp dọc một bức tường (Jerry Maling, chủ trạm xăng Amoco, đã tận dụng chúng từ rạp chiếu phim Gem cũ khi rạp bị dỡ bỏ năm 1957), vừa nhâm nhi Coca Cola và Moxie rót từ máy vừa tán gẫu với Bill về cuộc thi trong lúc anh thay bu-gi hoặc lăn lê bò toài trên bàn sửa xe dưới gầm một chiếc xe bán tải International Harvester, tìm xem ống xả có bị thủng chỗ nào không. Bill lúc nào cũng mau chuyện, đó là một trong những lý do anh được mọi người ở Gretna yêu quý.

Trong thị trấn, người ta bàn tán với nhau xem liệu Jerry Maling sẽ thưởng hậu hĩnh cho Bill khi giúp trạm xăng ăn nên làm ra nhờ sự kiện hàng năm (sự ăn hàng năm nghe cho đúng đắn) hay anh sẽ được tăng lương mạnh. Bất kể là trường hợp nào, không nghi ngờ gì về việc Travis khấm khá hơn nhiều so với đa số thợ thuyền trong thị trấn nhỏ này. Anh có một nông trang hai tầng xinh xắn trên đường Sabbatus, một số người nanh nọc hay gọi nó là “căn nhà xây bằng bánh.” Có lẽ nói vậy thì hơi quá, nhưng Bill lại khai thác nó theo một cách nữa – cách này đưa chúng ta đến lý do thứ hai cuộc thi ẩn chứa nhiều thứ cho Travis hơn là năm đô la.

Cuộc thi Ăn Bánh là một sự kiện được đánh cược rầm rộ ở Gretna. Có lẽ phần đông mọi người đến đây để được cười đùa, nhưng một phần kha khá cũng đến để đặt tiền của mình lên bàn cá cược. Các thí sinh được những người đánh cược quan sát và bàn tán hăng hái chẳng kém gì ngựa nòi được những người tư vấn cá cược đua ngựa quan sát và bàn tán. Những người cá cược bắt chuyện với bạn bè, họ hàng, kể cả người quen thân sơ của thí sinh hòng moi móc mọi chi tiết về thói quen ăn uống của người thi đấu. Loại bánh chính thức của năm ấy cũng là chủ đề bàn tán sôi nổi – táo được xem là loại bánh “nặng”, mơ là loại bánh “nhẹ” (dù thí sinh nào cũng phải chịu một hai ngày tiêu chảy sau khi xơi ba hoặc bốn cái bánh mơ). Bánh chính thức của năm ấy, việt quất, được đánh giá là loại bánh trung bình dễ chịu. Tất nhiên, những người cá cược đặc biệt quan tâm đến dạ dày của thí sinh mình đặt tiền có hạp các món liên quan tới việt quất hay không. Anh ta ăn được nhiều bánh nhân việt quất không? Anh ta thích mứt việt quất hơn mứt dâu không? Anh ta rắc việt quất lên ngũ cốc sáng hay anh ta tuân thủ chế độ ăn chỉ gồm chuối và kem tươi?

Ngoài ra còn có những câu hỏi về những chi tiết khác. Anh ta ăn nhanh rồi sau đó giảm tốc, ăn từ tốn rồi tăng tốc dần khi cuộc thi tới hồi gay cấn hay duy trì tốc độ ăn đều khắp quá trình? Anh ta có thể ngốn bao nhiêu cây xúc xích trong lúc xem Babe Ruth League ở sân bóng chày St. Dom? Anh ta có uống bia không, và nếu có thì anh ta uống được bao nhiêu chai một đêm? Anh ta có ợ hơi không? Người ta quan niệm người hay ợ hơi xét về lâu về dài khó đánh bại hơn.

Tất cả những thông tin này được sàng lọc, đưa ra tỷ lệ cược rồi chốt ván cược. Tôi thật tình không rõ bao nhiêu tiền được chuyền tay nhau trong khoảng một tuần trước đêm thi đấu, nhưng nếu bạn gí súng vào đầu bắt tôi đoán, tôi sẽ áng chừng một nghìn đô la – nghe có vẻ chỉ là khoản tiền mọn, nhưng trong một thị trấn nhỏ thế này chừng mười lăm năm trước thì đấy là một khoản tiền lớn.

Và vì cuộc thi diễn ra trung thực, giới hạn thời gian mười phút nghiêm ngặt được theo dõi sát sao, không ai phản đối việc thí sinh tự cá cược cho bản thân, thành thử năm nào Bill Travis cũng làm thế. Trong lúc anh gật đầu mỉm cười chào khán giả vào đêm mùa hè năm 1960, người ta truyền tai nhau rằng anh một lần nữa cá khoản cược rất lớn cho bản thân mình, và rằng tỷ lệ cá cược cao nhất anh có thể đưa ra năm ấy là một ăn năm. Nếu bạn không rành cá cược thì tôi xin giải thích thế này: anh ấy sẽ phải chịu rủi ro hai trăm năm mươi đô la để thắng năm mươi đô la. Phi vụ này không tốt tí nào, nhưng muốn thành công thì phải chơi lớn — và khi anh đứng đó, tắm mình trong tràng vỗ tay và mỉm cười thư thái, trông anh chẳng có vẻ lo lắng chút nào.

“Và người đang giữ ngôi vô địch của chúng ta,” thị trưởng Charbonneau vang giọng, “Bill Travis của Gretna!”

“Hú hú, Bill ơi!”

“Đêm nay cậu tính ăn bao nhiêu hả Bill?”

“Ăn mười cái không nhóc Bill?”

“Ta cá cho cháu hai đô la đấy Bill ạ! Đừng làm ta thất vọng”

“Để dành cho tôi một cái bánh với, Trav!”

Vừa gật gù vừa mỉm cười nhã nhặn, Bill Travis để thị trưởng cột số báo danh quanh cổ mình. Đoạn anh ngồi xuống ghế ngoài cùng phía bên tay phải, gần vị trí thị trưởng Charbonneau sẽ đứng trong quá trình diễn ra cuộc thi. Từ phải sang trái, các thí sinh thi ăn là Bill Travis, David “Phì Lữ” Hogan, Bob Cormier, hiệu trưởng John Wiggins, còn Calvin Spier ngồi trên ghế đẩu ngoài cùng bên trái.

Thị trưởng Charbonneau giới thiệu Sylvia Dodge, bà còn là hình ảnh đại diện cho cuộc thi hơn cả chính Bill Travis. Bà là chủ tịch Hội Phụ nữ Trợ lực Gretna từ đời nảo đời nào (từ trận đấu Manassas Đầu tiên, theo vài nguồn tin thị trấn), và bà cũng là người giám sát quá trình nướng bánh hàng năm, đảm bảo từng chiếc bánh tuân thủ quy trình quản lý chất lượng cực kỳ khắt khe của bà, bao gồm lễ cân đo bằng cân của ông hàng thịt Bancichek ở Chợ Tự Do – điều này để chắc chắn cùng lắm bánh đều chỉ chênh nhau chưa tới 30 gam.

Sylvia nở nụ cười quý phái với đám đông, mái tóc màu xanh dương lấp lánh dưới ánh đèn dây tóc nóng. Bà phát biểu ngắn gọn về việc bà rất lấy làm vui mừng khi thấy rất nhiều cư dân thị trấn đã đến đây tỏ lòng biết ơn đến các bậc cha ông từng vượt khó đi khai hoang lập đất, những vị tổ tiên tạo nên sự hùng cường cho nước nhà, bởi sự hùng cường ấy được bồi đắp từ cấp độ nền tảng, nơi thị trưởng Charbonneau sẽ một lần nữa lãnh đạo người theo đảng cộng hoà địa phương đến với những vị trí thiêng liêng trong ủy ban nhân dân thị trấn vào tháng Mười một, còn ở cấp độ quốc gia, nó thể hiện ở việc đội ngũ của Nixon và Lodge sẽ nhận lấy ngọn đuốc tự do từ Vị Tướng Kính Yêu Vĩ Đại của chúng ta và giơ cao nó vì..

Bụng của Calvin Spier réo lên ầm ĩ – ọt ọt! Khán giả phá lên cười, thậm chí có người còn vỗ tay. Sylvia Dodge, vốn biết rõ Calvin vừa là người theo theo đảng dân chủ vừa là người Công giáo (nếu một trong hai thì còn tha thứ được, chứ cả hai điều này cùng một lúc thì không bao giờ), tài tình vừa đỏ mặt, nở nụ cười vừa tỏ vẻ bực tức cùng một lúc. Bà đằng hắng rồi chốt lại bằng lời kêu gọi đến nam thanh nữ tú dưới hàng ghế khán giả phải luôn giơ cao lá cờ đỏ, trắng và xanh dương bằng hai tay và trong trái tim mình, và nhớ rằng hút thuốc là một thói quen xấu xa, dơ bẩn chỉ tổ khiến ta bị ho. Nam thanh nữ tú dưới khán giả, đa phần sẽ mang dây chuyền có biểu tượng hòa bình và hút cần thay vì hút Camel trong tám năm tới, sốt ruột ngọ nguậy chân và chờ cho chương trình bắt đầu.

“Ít nói lại, lo ăn đi!” ai đó dưới hàng ghế cuối hô to, và một tràng pháo tay vang lên – lần này nhiệt tình hơn.

Thị trưởng Charbonneau trao cho Sylvia đồng hồ bấm giờ và một cái còi cảnh sát mà bà sẽ dùng để thổi vào cuối mười phút của cuộc thi ăn bánh. Sau đó, thị trưởng Charbonneau sẽ bước đến rồi giơ tay người chiến thắng lên.

“Mọi người sẵn sàng chưa?” Giọng của thị trưởng cất lên đầy thắng lợi qua hệ thống loa công cộng dành cho ngày đặc biệt rồi vắng xuống đường Chính.

Năm thí sinh ăn bánh tuyên bố đã sẵn sàng.

“Các thí sinh vào vị trí chưa?” Thị trưởng tiếp tục hỏi.

Các thí sinh làu bàu đều đã vào vị trí. Dưới đường, một cậu nhóc đốt chuỗi pháo lanh canh.

Thị trưởng Charbonneau giơ bàn tay múp míp lên rồi phất xuống. “BẮT ĐẦU!”

Năm quả đầu vục mặt vào năm đĩa bánh. Tiếng phát ra cứ như năm bàn chân khổng lồ dậm thịch xuống bùn. Những tiếng nhai nhèm nhẹp vang lên giữa không gian buổi đêm mát mẻ và rồi bị lấn át khi những người cá cược và những người ủng hộ trong đám đông cổ vũ cho thí sinh mình ưa thích. Và khi chiếc bánh đầu tiên được chén sạch, đa số mọi người đều nhận ra một kết quả không ngờ có khả năng xuất hiện.

Phì Lũ Hogan, thí sinh dưới cơ với tỷ lệ cược bảy trên một vì còn nhỏ tuổi và thiếu kinh nghiệm ăn hau háu như bị ma nhập. Hàm của cậu cạp như súng trường vào lớp vỏ bánh (luật của cuộc thi yêu cầu chỉ phải ăn phần vỏ bánh trên cùng chứ không cần ăn đế bánh), và khi lớp vỏ bánh đã mất dạng, tiếng hút rồn rột vang lên từ giữa đôi môi của cậu. Âm thanh ấy tựa như tiếng máy hút bụi công nghiệp đang hoạt động. Cả cái đầu của cậu biến mất vào đĩa bánh. Mười lăm giây sau, cậu ngẩng đầu lên để ra hiệu đã ăn xong. Hai má và trán nhoe nhoét nước việt quất, trông cậu như diễn viên phụ trong loại hình biểu diễn giả trang thành người da đen. Cậu đã ăn xong cái bánh – ăn xong trước khi Bill Travis huyền thoại ăn được nửa cái bánh đầu tiên.

Những tiếng vỗ tay bối rối vang lên khi thị trưởng kiểm tra đĩa bánh của Phì Lũ và tuyên bố nó đã sạch sẽ. Ông vội đặt chiếc bánh thứ hai vào vị trí trước mặt thí sinh đang dẫn đầu. Phì Lũ đã ngấu nghiến hết một cái bánh theo kích thước quy định trong bốn mươi hai giây. Đây là kỷ lục của cuộc thi.

Cậu lao vào ăn chiếc bánh thứ hai với tốc độ còn vũ bão hơn, đầu cậu dập dìu ngẩng lên ngẩng xuống và hút roẹt roẹt thử nhân bánh việt quất mềm, Bill Travis liếc nhìn cậu với ánh mắt lo lắng khi cậu gọi đĩa bánh việt quất thứ hai. Về sau, anh này kể với bạn bè kể từ năm 1957, đây là lần đầu tiên anh cảm thấy mình đang tham gia một cuộc thi thật sự, khi George Gamache đánh chén ba cái bánh trong bốn phút rồi lăn đùng bất tỉnh. Anh kể anh đã phải tự hỏi liệu mình đang thi với một cậu nhóc hay với ma quỷ xứ nào. Nghĩ về số tiền mình đem ra đánh cược, anh cố gắng gấp đôi.

Nhưng nếu Travis cố gấp đôi thì Phì Lũ đã cố gấp ba. Việt quất phóng vèo vèo từ đĩa bánh thứ hai, dây ra khăn trải bàn quanh cậu như bức tranh của Jackson Pollock. Việt quất dính trên tóc cậu, trên tấm vải ghi số báo danh, việt quất nổi bật trên trán cậu như thể vì dồn hết sự tập trung mà cậu đổ cả mồ hôi việt quất.

“Xong!” cậu hô vang, ngẩng đầu khỏi đĩa bánh thứ hai trước khi Bill Travis kịp ăn lớp vỏ chiếc bánh mới.

“Cháu nên chậm lại, nhóc ạ,” thị trưởng lẩm bẩm. Bản thân Charbonneau cũng đem mười đô la đặt cược trên Travis. “Cháu phải phân bổ tốc độ nếu muốn duy trì được lâu.”

Dường như Phì Lũ không nghe thấy. Cậu điên cuồng xâu xé cái bánh thứ ba, hàm răng chuyển động với tốc độ ánh sáng. Và rồi...

Nhưng tôi xin chen ngang một chút để kể với bạn trong tủ thuốc nhà Phì Lũ Hogan có một cái lọ rỗng. Trước đó, lọ thuốc này đựng đầy ba phần tư dầu thầu dầu vàng ngọc trai, có thể nói đây là thứ chất lỏng độc hại nhất trần đời mà Chúa trên cao, trong sự thông tuệ vô biên của Người, cho phép nó hiện diện trên cõi đời này. Phì Lũ đã uống sạch lọ thuốc, uống đến giọt cuối cùng rồi liếm cả miệng lọ, mặt méo xệch, bụng ùng ục chua lè, đầu lâng lâng suy nghĩ trả thù.

Vừa vội vã xử lý nốt chiếc bánh thứ ba (Calvin Spier, về chót như dự báo, còn chưa ăn hết cái bánh đầu tiên), Phì Lũ bắt đầu cố tình hành hạ bản thân bằng những tưởng tượng gớm ghiếc. Thứ cậu đang ăn không phải là bánh mà là phân bò. Cậu đang ăn những bãi nôn to đùng từ ruột nhớp nháp dơ dáy của chuột lang. Cậu đang ăn bộ lòng của con chuột chũi được xắt khúc rưới đầy xốt việt quất. Xốt việt quất đã ôi thiu.

Cậu ăn xong cái bánh thứ ba và gọi cái bánh thứ tư, giờ thì cậu đã dẫn trước huyền thoại Bill Travis tròn một bánh. Đám đông gió chiều nào theo chiều nấy, cảm thấy một nhà vô địch mới ngoài dự đoán sắp sửa đăng đàn bèn cổ vũ cậu nhiệt tình.

Nhưng Phì Lũ chẳng hy vọng hay dự định dành chiến thắng. Giả sử người ta đem mạng số của mẹ cậu ra làm phần thưởng, còn lâu cậu mới có thể tiếp tục với tốc độ hiện tại đang duy trì. Ngoài ra, chiến thắng với cậu chính là thua cuộc; trả thù mới là giải thưởng hạng nhất mà cậu tìm kiếm. Bụng cậu rên lên vì dầu thầu dầu, họng cứ mở ra rồi thít lại đầy khó chịu, cậu ăn xong cái bánh thứ tư rồi gọi chiếc thứ năm, Chiếc Bánh Cuối Cùng – nói không ngoa, Việt Quất Trở Thành Thuốc Electra. Cậu vục đầu vào đĩa bánh, làm bể lớp vỏ bánh, rột rột hít việt quất lên mũi. Việt quất dính xuống áo của cậu. Bất chợt những thứ trong bụng cậu nặng hẳn. Cậu nhai vỏ bánh sền sệt rồi nuốt xuống. Cậu hít vào việt quất.

Và bất chợt khoảnh khắc trả thù đã ở trong tầm tay. Dạ dày vượt sức chứa của cậu nổi loạn. Nó siết chặt như bàn tay bọc trong găng cao su trơn tuột. Họng của cậu mở ra.

Phì Lũ ngóc đầu dậy.

Cậu nhe răng cười với Bill Travis qua hàm răng xanh lè.

Chất nôn ùng ục trào lên trong họng cậu như chiếc xe tải Peterbilt sáu tấn lao qua đường hầm.

Mật xanh mật vàng phọt ra từ miệng cậu, ấm nóng sôi lục bục. Bãi nôn mửa bắn hết lên người Bill Travis, anh chỉ kịp thốt lên một tiếng kêu vô nghĩa nghe như “Ớ!”. Cánh nữ giới dưới hàng ghế khán giả hét ầm lên. Calvin Spier quan sát sự kiện bất ngờ này với một vẻ biểu cảm đờ đẫn và ngạc nhiên, anh chúi người qua bàn như muốn giải thích với khán giả đang há hốc mồm chuyện gì đang xảy ra rồi mửa lên đầu Marguerite Charbonneau, phu nhân thị trưởng. Bà này hét ầm ĩ, vội vàng lùi lại, hoảng hốt lấy tay chùi tóc bê bết hỗn hợp việt quất nát bấy, đậu hầm và xúc xích đã bị tiêu hóa một phần (hai món sau là bữa tối của Cal Spier). Quay sang người bạn thân Maria Lavin, bà nôn lên mặt trước chiếc áo khoác da hoẵng của Maria.

Rồi liên hoàn mửa như màn pháo được quay đi quay lại xảy ra:

Bill Travis phọt ra dòng thác nôn mửa mạnh chẳng kém gì vũ bão lên hai hàng khán giả đầu, khuôn mặt sững sờ tựa hồ muốn nói, Trời ơi, thật không thể tin mình lại làm thế này;

Chuck Day, sau khi được chia sẻ hào phóng món quà bất ngờ của Bill Travis, ói thẳng lên đôi giày Hush Puppies của mình, đoạn ngẩn ngơ chớp mắt, vì trong lòng, anh biết chắc còn khuya mới lau sạch được thứ này khỏi lớp da lộn.

John Wiggins, hiệu trưởng trường tiểu học Gretna, há hốc cái mồm xanh lè của mình rồi nói đầy quở trách: “Thật là, điều này… ỤAA!” Đúng là tầng lớp vọng tộc, chức sắc có khác, ông mửa lên đĩa bánh của riêng mình;

Thị trưởng Charbonneau chợt cảm thấy mình đang đứng chỉ huy phòng bệnh cúm dạ dày chứ chẳng phải cuộc thi ăn bánh nữa, ông toan mở mồm để tạm dừng tất cả lại thì làm một màn phun trào lên micro.

“Lạy Chúa cứu chúng con!” Sylvia Dodge rền rĩ, rồi bữa tối của bà - nghêu chiên, xà lách trộn, bắp hai màu (tổng lượng tương đương hai quả bắp) cùng một phần bánh sô cô la Bosco rất to của tiệm nhà Muriel Harrington – phẫn nộ lao ra lối thoát hiểm và đáp nhẹp lên lưng áo khoác Robert Hall của thị trưởng.

Phi Hogan, hiện đang ở thời điểm hoàng kim của tuổi trẻ, nở nụ cười tỏa nắng với khán giả. Nơi nào cũng nhoe nhoét chất nôn mửa. Mọi người lảo đảo, loạng choạng đi vòng quanh, bưng họng rồi cất lên những tiếng khô khốc yếu ớt. Một chú chó Bắc Kinh ai đó nuôi chạy qua sân khấu, ăng ẳng hoảng hốt, một người mặc quần jeans và áo lụa kiểu miền Tây mửa lên người nó, suýt tí nữa thì làm nó ngập trong bãi nôn mà chết. Bà Brockway, vợ của mục sư Hội Giám lý, cất một tràng ợ hơi trầm hùng, sau đó phun trào đống thịt bò nướng, khoai tây nghiền, bánh táo đã rữa. Bánh táo trống có vẻ lúc mới nuốt vào thì rất ngon. Jerry Maling, vốn đến để xem cậu kỹ sư yêu quý của mình ẵm giải trở về, quyết định rời khỏi nhà thương điên chết toi này ngay và luôn. Ông đi được gần mười lăm mét thì vấp vào xe kéo nhỏ màu đỏ của trẻ em rồi té vào một vũng mật xanh mật vàng còn ấm. Jerry mửa hết xuống người, về sau, ông kể với bạn bè ông thật sự tạ ơn trời đất hôm ấy ông mặc đồ lao động liền thân. Còn cô Norman dạy tiếng Latin và tiếng Anh Căn bản ở trường trung học Gretna Thống nhất nôn vào giỏ của riêng mình để giữ phép lịch sự.

Phì Lũ Hogan chứng kiến toàn bộ cảnh này, khuôn mặt to bè của cậu bình tĩnh, sáng bừng, bụng cậu chợt ngọt ngào và vững vàng khi được tưới mát bởi niềm an ủi vô tiền khoáng hậu – một niềm an ủi đến từ cảm giác mãn nguyện trọn vẹn, đong đầy. Cậu đứng dậy, cầm lấy micro còn nhớp nhúa từ bàn tay run lẩy bẩy của thị trưởng Charbonneau rồi nói...

17

“Tôi tuyên bố kết quả hòa cho cuộc thi. Đoạn cậu đặt micro xuống, bước ra sau khán đài rồi về thẳng nhà. Me cậu đang ở nhà vì không thể thuê ai trông em gái mới lên hai của Phì Lũ. Khi cậu vừa bước vào nhà, từ đầu đến chân dính chất nôn mửa và bánh, vẫn đeo số báo danh, bà cất tiếng, ‘Davie à, con có thắng không? Nhưng cậu chẳng nói lời nào, các cậu biết đấy. Cậu cứ thế lên thẳng tầng trên, khóa cửa rồi nằm xuống giường”

Tôi uống nốt ngụm cuối trong lon nước ngọt của Chris rồi ném nó vào rừng.

“Ừ, nghe ngầu đét, thế sau đó thế nào?” Teddy háo hức hỏi.

“Tớ không biết.”

“Cậu bảo cậu không biết là sao hả?” Teddy hỏi.

“Nghĩa là truyện đến đấy là hết. Khi cậu không biết tiếp theo xảy ra gì thì thế là hết.”

“Cái gìììì?” Vern ré lên. Cậu tỏ ra bực mình và nghi ngờ ra mặt, như những lần cậu nghĩ mình bị lừa khi chơi lô tô trong hội chợ Topsham. “Cậu đùa với tớ à? Cái kết thế nào hả!”

“Cậu sử dụng trí tưởng tượng đi,” Chris nhẫn nại nói.

“Không, tớ không chịu!” Vern bực tức. “Cậu ấy mới là người phải sử dụng trí tưởng tượng! Cậu nghĩ ra câu chuyện này mà!”

“Ừ, còn nhân vật chính thì sao?” Teddy nằn nì. “Thôi mà, Gordie, kể bọn tớ đi.”

“Tớ nghĩ bố cậu ấy có mặt ở cuộc thi Ăn Bánh và khi về nhà, ông ấy đập cho Phì Lũ một trận lên bờ xuống ruộng”

“Ừ, phải,” Chris nói. “Chắc như vậy quá.

“Với cả,” tôi nói, “đám trẻ cứ tiếp tục gọi cậu ta là Phì Lũ. Có điều một số đứa chuyển sang gọi cậu ấy là Mửa Bộ Lòng”

“Kết thúc gì chán vậy,” Teddy buồn bã nói.

“Đó là lý do tớ không muốn kể.”

“Hay cậu viết cậu ta bắn chết bố mình, bỏ trốn rồi tham gia Texas Rangers,” Teddy nói. “Cậu thấy sao?”

Chris và tôi liếc nhìn nhau. Chris nhún vai thật khẽ, gần như chẳng ai thấy.

"Ờ cũng được,” tôi nói.

“Này, cậu có viết được thêm câu chuyện Le Dio mới nào không, Gordie?”

“Giờ thì chưa. Có gì tớ nghĩ thêm.” Tôi không muốn làm Teddy buồn, nhưng thật sự tôi chẳng có hứng triển khai thêm câu chuyện ở Le Dio. “Xin lỗi khi không thể làm cậu thích câu chuyện này hơn.”

“Bậy nào, nó hay mà,” Teddy nói. “Hay đến khúc gần cuối. Màn nôn mửa ấy ngầu dễ sợ.”

“Ừ, ngầu lắm, nghe mà gớm,” Vern đồng ý. “Nhưng Teddy nói đúng về kết thúc. Cứ như cú lừa ấy.”

“Ừ,” tôi nói rồi thở dài.

Chris đứng dậy. “Mình dạo bộ một lát đi,” cậu nói. Ngoài kia vẫn sáng, bầu trời nóng nực, xanh biếc sắc lạnh, nhưng bóng chúng tôi đổ xuống thật dài. Tôi nhớ ngày còn bé, ngày tháng Chín lúc nào cũng ngắn đến độ bất ngờ – như thể có thứ gì đó trong tim tôi hằng mong mỏi tháng Sáu kéo dài mãi mãi, với ánh sáng nấn ná trên tầng không cho đến gần 9 giờ 30 phút. “Mấy giờ rồi, Gordie?”

Nhìn đồng hồ, tôi ngạc nhiên khi thấy mới chỉ qua 5 giờ.

“Ừ được đấy,” Teddy nói. Nhưng mình tranh thủ còn nhìn thấy cây cối và các thứ mà cắm trại trước khi đêm xuống đi đã. Tớ cũng bắt đầu đói rồi.”

“6 giờ 30 nhé,” Chris đề nghị. “Các cậu thấy được không?”

Cả đám đồng ý. Chúng tôi bắt đầu cất bước trên than xỉ cạnh đường ray. Chốc sau, con sông đã nằm lại sau lưng một quãng xa đến độ chúng tôi chẳng còn nghe thấy tiếng nước ầm ì nữa. Muỗi vo ve xung quanh, tôi đập bép một con trên cổ. Vern và Teddy bước lên dẫn đầu, bàn qua tán lại một phi vụ đổi chác truyện tranh nghe có vẻ rối như canh hẹ. Chris đi bên cạnh tôi, tay đút túi quần, áo lất phất đập vào đầu gối và đùi cứ như tạp dề.

“Tớ có vài điếu Winston đấy,” cậu nói. “Tớ thó trong tủ của bố. Ăn xong mỗi đứa một điều.”

“Thật à? Quá đỉnh.”

“Dùng bữa xong là lúc hút thuốc lá ngon nhất mà.”

“Phải.”

Chúng tôi tiếp tục bước đi trong im lặng suốt một lúc.

“Câu chuyện ấy hay lắm,” Bỗng dưng Chris cất tiếng. “Chỉ là tụi nó óc trái nho nên không hiểu thôi.”

“Không, câu chuyện ấy cũng bình thường mà. Tớ toàn nói nhăng cuội.”

“Cậu lúc nào cũng nói thế. Đừng phát ngôn kiểu đấy với tớ nếu cậu không cho là vậy. Thế cậu có tính viết câu chuyện ấy không?”

“Có thể. Nhưng hiện giờ thì chưa. Vừa kể xong, tớ không viết xuống được ngay. Không gấp.”

“Do lời Vern nói à? Về việc cái kết cứ như lừa đảo?”

"Hả?”

Chris phá lên cười. “Cuộc đời là cú lừa mà, cậu hiểu không? Ý tớ là, nhìn đám chúng mình mà xem.”

“Bậy nào, chúng mình sống vui đấy chứ.”

“Đúng rồi,” Chris nói. “Vui quên bờ bến, đồ chết nhát.

Tôi phá lên cười. Chris cũng thế.

“Chúng cứ thế thoát ra khỏi người cậu như bong bóng sủi lên trong chai nước ngọt ấy nhỉ,” lúc sau, cậu cất tiếng.

“Cái gì kia?” Nhưng tôi nghĩ tôi biết ý cậu ấy là gì.

“Những câu chuyện. Nó khiến tớ thấy ngộ ghê gớm. Tựa như cậu có thể kể cả triệu câu chuyện mà vẫn có thể lựa ra những câu chuyện trên cùng. Mai này cậu sẽ thành một nhà văn lỗi lạc, Gordie ạ.”

“Không, tớ không nghĩ vậy đâu.”

“Có chứ, sẽ là vậy cho xem. Có khi cậu còn viết bọn mình nếu cậu bí ý tưởng ấy chứ.”

“Chắc phải bí rị mới thế,” tôi huých cùi chỏ vào bạn.

Theo sau lại là một khoảng lặng, đoạn cậu ấy chợt hỏi: “Cậu chuẩn bị tâm lý đi học lại chưa?”

Tôi nhún vai. Ai mà có kia chứ. Ta có thể thấy hào hứng chút đỉnh khi nghĩ đến chuyện quay lại trường học, gặp gỡ bè bạn; ta tò mò về thầy cô mới và không biết họ ra sao – những thầy cô trẻ măng vừa bước ra từ giảng đường đại học sư phạm ta có thể trêu chọc hoặc những vị tướng lão làng đã lăn xả trong ngành này từ thời trận chiến Alamo[54E]. Theo một cách kỳ khôi, ta còn có thể thấy háo hức khi được mài đũng quần trong những tiết học dài lê thê, vì khi mùa hè gần kết thúc, thỉnh thoảng ta thấy chán đến mức ta tin rằng mình có thể học hành chút đỉnh. Nhưng cảm giác chán mùa hè chẳng là cái đinh gì so với cảm giác chán trường học luôn xuất hiện vào cuối tuần thứ hai, và sang tuần thứ ba, ta bắt tay vào công việc thật sự: Ta có thể ném cục tẩy Art-Gum vào sau đầu Cá Húi Thôi trong khi thầy cô đang trình bày Các mặt hàng Xuất khẩu chính của Nam Mỹ lên bảng đen không? Ta có thể miết tay lên mặt bàn được đánh véc ni và phát ra được bao nhiêu tiếng rít thật to nếu tay nhớp nhúa mồ hôi. Ai có thể đánh rắm to nhất trong phòng thay đồ khi thay quần áo học thể dục? Ta có thể mời được bao nhiêu bạn gái chơi trò Tay Chọt Mông Nai vào giờ ăn trưa? Lớp nâng cao đấy, bạn hiền.

“Trường cấp hai, Chris nói. “Cậu biết gì không, Gordie? Đến tháng Sáu tới, chúng mình sẽ đường ai nấy đi thôi.”

“Cậu nói gì thế hả? Sao lại xảy ra chuyện đó kia chứ?”

“Vì nó không như thời tiểu học đâu. Cậu sẽ học lớp chọn để thi lên đại học. Còn tớ, Teddy và Vern, bọn tớ sẽ học lớp học nghề, thọc tay vào túi quần sờ nắn của quý cùng đám trì độn trong lớp, làm gạt tàn thuốc hay chuồng chim. Có khi Vern còn phải theo học lớp cá biệt ấy chứ. Rồi cậu sẽ gặp rất nhiều bạn mới. Những người bạn thông minh. Lẽ thường là thế, Gordie ạ. Xã hội vốn đi theo cách ấy mà.”

“Gặp mấy đứa chết nhát, ý cậu là vậy đó hả,” tôi nói.

Cậu ấy chộp lấy tay tôi. “Không phải. Cậu đừng nói thế. Cũng đừng nghĩ như thế. Bọn họ sẽ hiểu câu chuyện cậu viết. Không như Vern với Teddy đâu.”

“Kệ mẹ mấy câu chuyện. Tớ không chơi với đám chết nhát đâu. Không, thưa ngài.”

“Nếu vậy thì cậu đúng là đồ khốn.”

“Muốn ở bên bạn bè mình thì có gì là khốn?”

Cậu trầm tư nhìn tôi, như thể đang cân nhắc xem có nên nói với tôi điều gì đó hay không. Từ nãy đến giờ, chúng tôi đã giảm tốc: Vern và Teddy đi trước gần tám trăm mét. Mặt trời giờ đã thấp hơn, lấp ló qua những bóng cây đan xen, chiếu vào chúng tôi những tia nắng vỡ vụn, mỏng manh, nhuộm mọi thứ thành màu vàng – nhưng đó là thứ vàng mã rẻ tiền, ba đồng một mớ, nếu bạn mường tượng ra. Đường ray trải dài trước mặt chúng tôi trong nhá nhem bóng tối đang quần tụ – như thể chúng đang sáng lấp lánh. Những giọt sáng như sao rải rác đó đây trên đường ray, tựa hồ một gã nhà giàu hâm hấp nào đấy đã cải trang thành anh thợ bình thường và quyết định cứ hơn năm mươi mét lại gắn thêm kim cương trong thép. Trời vẫn nóng. Mồ hôi chảy xuống người chúng tôi, khiến cả cơ thể nhớp nhúa.

“Nếu bạn cậu kéo cậu xuống thì là khốn,” mãi lúc sau, Chris mới lên tiếng. “Tớ biết gia cảnh nhà cậu. Bố mẹ cậu chẳng quan tâm gì đến cậu cả. Anh hai cậu mới là đứa con họ nhất mực yêu thương. Giống bố tớ lúc Frank bị bắt vào trại giam Portsmouth. Kể từ đó, bố tớ lúc nào cũng nổi điên với những đứa con còn lại trong nhà rồi đánh đập mọi người ra trò. Bố cậu không đập cậu, nhưng có khi như vậy còn kinh khủng hơn. Cậu như vô hình trong mắt ông ấy. Cậu có thể nói với bố rằng cậu đăng ký một lớp học nghề chết tiệt nào đấy và cậu biết ông ấy sẽ làm gì không? Ông ấy sẽ lật sang trang báo tiếp theo rồi nói: Chà, thế thì tốt, Gordon, đi hỏi mẹ xem tối nay ăn gì. Đừng bảo với tớ không phải. Tớ gặp ông ấy rồi.”

Tôi chẳng cố nói không phải. Thật đáng sợ khi ta phát hiện người khác, nhất là một người bạn, biết rõ hoàn cảnh của ta.

“Cậu mới chỉ là một đứa trẻ, Gordie ạ…”

“Ôi trời, cảm ơn, thưa bố.”

“Tớ mà là bố cậu thì mọi chuyện đã khác!” cậu tức giận nói. “Cậu sẽ không phải vòng tới vòng lui đề cập đến những khóa học nghề ngu si kia nếu tớ là bố cậu! Tựa như Chúa tặng cậu tài năng thiên bẩm, những câu chuyện cậu có thể nghĩ ra, rồi Người bảo: Đây là những gì chúng ta trao tặng con, cậu bé. Cô đừng đánh mất đấy. Nhưng con nít đánh mất mọi thứ trừ khi có người quan tâm chăm sóc chúng, và nếu bố mẹ cậu chẳng màng làm việc đó thì có lẽ tớ sẽ làm.”

Trông cậu như thể cậu đã chuẩn bị tư thế ăn đấm của tôi; khuôn mặt cậu đanh lại, ưu tư trong ảnh tà dương xanh xao vàng vọt. Cậu đã phá vỡ nguyên tắc cốt yếu của trẻ con chúng tôi thời ấy. Bạn có thể nói bất cứ điều gì về một đứa trẻ khác, bạn có thể mắng chửi như tát nước vào mặt nó, nhưng bạn không được nói xấu dù chỉ một lời về bố mẹ nó. Đó là Luật Ngầm Lưu Truyền, giống như việc không mời những người bạn theo Công giáo đến nhà ăn tối vào thứ Sáu trừ khi bạn kiểm tra trước để đảm bảo hôm ấy nhà không ăn thịt, đây chính là Luật Ngầm Lưu Truyền. Nếu một đứa nói nặng về bố mẹ bạn, bạn phải cho nó xơi vài quả đấm.

“Những câu chuyện cậu kể chẳng tạo ra thứ gì cho người khác, ngoại trừ cậu, Gordie ạ. Nếu cậu tiếp tục giao du với bọn tớ chỉ vì cậu không muốn hội chúng mình tan đàn xẻ nghé, thì cậu sẽ trở thành một kẻ làng nhàng, đạt điểm C để duy trì thành tích. Lên cấp ba, cậu sẽ theo học những khóa học nghề, ném tẩy, ngồi sờ của quý cùng cái đám ngu xuẩn kia. Bị tống giam. Bị đình chỉ. Và rồi ít lâu sau, điều duy nhất cậu quan tâm là kiếm được chiếc xe ô tô để chở gái đến buổi nhảy đầm hay nghĩ về quán rượu Cầu Đôi này. Rồi cậu làm cho con người ta dính bầu, suốt phần đời còn lại, cậu nai lưng ra làm trong nhà máy hoặc trong tiệm giày nào đấy ở Auburn, hoặc có khi lên tận chỗ mấy con gà bị vặt lông ở Hillcrest. Và câu chuyện ăn bánh ấy sẽ chẳng bao giờ được viết xuống. Sẽ chẳng có gì được lưu giữ xuống. Vì cậu sẽ chỉ là một gã thông minh nhưng đầu óc toàn cứt.”

Khi nói với tôi những lời này, Chris Chambers mười hai tuổi. Nhưng trong quá trình nói, gương mặt cậu rúm ró, xô lại, trông thật già nua, già đến độ không còn tuổi tác. Cậu nói bằng giọng nói thiếu tinh thần, chẳng chút màu sắc, nhưng lời cậu thốt ra khiến bụng tôi quặn lên vì kinh hãi. Tựa như cậu đã sống hết quãng đời này, cuộc đời trong đó người ta bảo bạn bước tới trước rồi quay Chiếc nón Kỳ diệu, và nó quay thật đẹp mắt, rồi một gã đạp lên bàn đạp, khiến chiếc nón quay vào ô không điểm, mọi người đều thua. Họ cho cậu giấy thông hành miễn phí, đoạn họ bật máy tạo mưa lên, buồn cười không, một trò đùa mà đến Vern Tessio cũng hiểu.

Cậu chộp lấy cánh tay trần của tôi, ngón tay nắm chặt. Chúng bấu vào thịt tôi. Chúng nghiến vào xương tôi. Đôi mắt cậu sưng mí, chẳng còn sinh khí – cạn sinh khí đến độ có khi cậu vừa rơi ra khỏi quan tài cũng nên.

“Tớ biết người dân thị trấn này nghĩ gì về gia đình tớ. Tớ biết họ nghĩ gì về tớ và đường đời tớ sau này. Thậm chí lần đó, chẳng ai buồn hỏi tớ liệu tớ có ăn cắp tiền mua sữa không. Đơn giản là tớ được nghỉ ba ngày.”

“Vậy cậu có lấy không?” tôi hỏi. Trước giờ tôi chưa hỏi cậu lần nào, và nếu bạn bảo tôi sẽ mở miệng ra hỏi, tôi sẽ chửi bạn điên. Nhưng những lời ấy phóng ra từ miệng tôi như viên đạn nhỏ khô khốc.

“Có,” cậu đáp. “Có, là tớ lấy.” Cậu im lặng một lúc, hướng mắt nhìn về phía Teddy và Vern. “Cậu biết tớ lấy, Teddy cũng biết. Mọi người đều biết. Tớ nghĩ cả Vern cũng biết.”

Tôi toan phủ nhận nhưng rồi ngậm miệng lại. Cậu ấy nói đúng. Bất kể tôi có nói gì với bố mẹ tôi về việc người ta được cho là vô tội cho đến khi bị chứng minh có tội, trong thâm tâm, tôi biết.

“Rồi có lẽ tớ hối hận nên tìm cách trả lại,” Chris nói.

Tôi trợn mắt nhìn cậu chằm chằm. “Cậu tìm cách trả lại ư?”

“Tớ đã bảo có lẽ mà. Chỉ là có lẽ thôi. Và có lẽ tớ đã đem nó đến chỗ bà cô Simons rồi kể với bà, và có lẽ số tiền vẫn ở đấy mà tớ thì vẫn được đi nghỉ ba ngày, vì số tiền đã không cánh mà bay. Và có lẽ tuần sau đó, bà cô Simons đã mặc một chiếc váy mới toanh đến trường.”

Tôi trân trân nhìn Chris, nín lặng vì kinh hoàng. Cậu mỉm cười với tôi, nhưng nụ cười ấy méo mó, khủng khiếp, và mắt cậu không mảy may cười.

“Chỉ là có thể thôi,” cậu nói, nhưng tôi nhớ cái váy mới ấy – một chiếc váy màu nâu nhạt in họa tiết hoa lá cách điệu. Tôi nhớ mình đã nghĩ bộ váy khiến bà cô Simons trông trẻ hơn, gần như xinh đẹp.

“Chris, số tiền mua sữa ấy bao nhiêu?”

“Gần bảy đô la.”

“Chúa ơi,” tôi thì thầm.

“Vậy giả sử tớ đã ăn cắp tiền mua sữa nhưng rồi bà cô Simons ăn cắp nó từ tớ. Giả sử tớ kể ra câu chuyện ấy. Tớ, thằng Chris Chambers. Em trai của Frank Chambers và Chambers Nhãn cầu. Cậu nghĩ có ai tin không?”

“Không thể nào,” tôi bần thần. “Lạy Chúa!”

Cậu lại nở nụ cười lạnh lẽo và tệ hại ấy. “Và cậu nghĩ con mụ khốn kiếp ấy dám làm điều như vậy nếu kẻ lấy tiền là một trong những đứa con nhà giàu nứt vách sống trên khu The View không?”

“Không,” tôi nói.

“Phải, nếu là một trong số chúng nó, mụ Simons sẽ bảo: ‘Rồi, rồi, thầy cô cho qua lần này, nhưng chúng ta sẽ đánh vào cổ tay em thật đau, và nếu em dám tái phạm, chúng ta sẽ đánh cả hai cổ tay của em. Còn tớ... chậc, có lẽ mụ ta đã để ý cái váy ấy từ lâu rồi. Nhưng tóm lại là, mụ nhìn thấy cơ hội trời cho nên tội gì không chớp lấy. Tớ mới là đứa ngu khi bày đặt tìm cách trả lại món tiền. Nhưng tớ chưa bao giờ nghĩ... tớ chưa bao giờ nghĩ một giáo viên... ôi, đằng nào cũng có ai thèm quan tâm đâu kia chứ? Tớ đem chuyện này ra kể làm gì?”

Cậu tức giận đưa tay chùi mắt, tôi nhận ra nước mắt cậu đã lưng tròng.

“Chris,” tôi lên tiếng, “sao cậu không vào học lớp chọn để học lên cao? Cậu đủ thông minh mà.”

“Họ quyết định những điều đó trong văn phòng. Và trong những cuộc họp kín. Đám giáo viên ngồi quây thành vòng tròn lớn, cả buổi chỉ lải nhải Ừ, Ừ, Đúng, Đúng. Họ chỉ quan tâm đến việc cậu có ngoan ngoãn, vâng lời trong những năm tháng tiểu học hay không và thị trấn này nghĩ gì về gia đình cậu. Tất cả những gì họ đong đếm là liệu cậu có làm ô uế đám khốn nạn học lớp chọn mà họ quý như vàng không. Nhưng có lẽ tớ sẽ cố cải thiện bản thân mình. Tớ không biết tớ làm được không, nhưng tớ sẽ cố thử xem. Vì tớ muốn rời khỏi Castle Rock, vào đại học, một đi không gặp lại bố tớ hay các anh trai tớ. Tớ muốn đi đến nơi chẳng ai biết tớ và tớ chẳng có vết hoen ố nào trước khi bắt đầu. Nhưng tớ không biết liệu tớ có làm được không.

“Tại sao lại không?”

“Mọi người. Họ kéo cậu xuống.”

“Ai kia?” Tôi hỏi, cứ tưởng cậu đang nói tới đám giáo viên, hoặc đám người lớn lòng lang dạ thú như cô Simons muốn có cái váy mới, hoặc có lẽ là ông anh Nhãn Cầu của cậu ấy, gã lêu lổng với Ace, Billy, Charlie và đám du côn kia, hoặc có lẽ là cả bố mẹ cậu.

Thế nhưng cậu lại bảo: “Bạn cậu kéo cậu xuống, Gordie ạ. Cậu không biết điều đó sao?” Đoạn cậu đưa tay chỉ về phía Vern và Teddy lúc này đang đứng đợi chúng tôi bắt kịp. Hai cậu ấy cười đùa chuyện gì đó; Vern cười thiếu điều bể bụng. “Bạn cậu kéo cậu xuống. Họ như những kẻ chết đuối đang ôm lấy chân cậu mà cậu chẳng thể nào cứu. Cậu chỉ có thể chết chìm với họ mà thôi.”

“Nhanh nào, cái lũ rùa bò kia!” Vern hét toáng, vẫn cười lăn lộn.

“Ừ, tới đây!” Chris hô vang, và trước khi tôi kịp nói gì đó, cậu đã co giò chạy. Tôi cũng chạy theo, nhưng cậu bắt kịp hai cậu bạn trước khi tôi bắt kịp cậu.

18

Chúng tôi đi thêm một cây số rưỡi nữa thì quyết định cắm trại qua đêm. Vẫn còn chút ánh sáng tàn ngày, nhưng chẳng ai muốn tận dụng. Cả đám mệt bã sau màn đụng độ ở bãi rác và sợ mất mật trên cầu sắt ray xe lửa, song tất cả không dừng lại ở đó. Chúng tôi đã đến Harlow, trong rừng. Đâu đó phía trước là xác một đứa trẻ, có lẽ thân thể đã nát bấy và bị ruồi bu đầy. Đến lúc này khéo có cả giòi bọ. Chẳng ai muốn bén mảng lại gần khi màn đêm đang trở tới. Tôi từng đọc đâu đó – hình như trong một câu chuyện của Algernon Blackwood thì phải – rằng hồn ma người chết lảng vảng quanh cái xác cho đến khi thi thể được chôn cất đàng hoàng theo thủ tục của nhà thờ, mà tôi không muốn nửa đêm tỉnh giấc và đối mặt với hồn ma sáng lờ nhờ đã lìa khỏi xác của Ray Brower, rên rỉ, lải nhải, lơ lửng trong bóng tối, khiến thông kêu xào xạc. Dừng ở đây, chúng tôi áng chừng mình còn cách cậu ta mười sáu cây số là ít, và tất nhiên, cả bốn đứa chúng tôi đều biết trên đời này chẳng có ma, nhưng mười sáu cây số là khoảng cách đủ xa trong trường hợp những gì chúng tôi biết sai bét.

Vern, Chris và Teddy gom củi rồi nhóm ngọn lửa trại nho nhỏ trên bề mặt rải than xỉ. Chris cào cây cỏ tạo vạt đất trống quanh ngọn lửa – rừng đang mùa khô hạn nên cậu quan niệm cẩn tắc vô áy náy. Trong lúc họ chuẩn bị củi lửa, tôi vót nhọn vài cái que rồi làm thứ mà anh Denny hay gọi là “Dùi Trống Tiên Phong” – đống xúc xích được đẩy về cuối đầu cành cây còn xanh. Cả ba người bọn họ vừa cười vừa chí chóe về tài đi rừng của bản thân (gần như bằng không; có một đội Nam hướng đạo sinh Castle Rock, nhưng đa phần đám trẻ chúng tôi chơi trong khu đất trống xem nó là tổ chức toàn những tên yếu nhớt), cãi cọ xem tốt hơn hết nên nấu đồ ăn trên lửa hay trên than (tranh cãi tốn công; chúng tôi quá đói, chẳng tài nào đợi nổi than), liệu rêu khô có làm mồi nhóm lửa được không, họ sẽ làm gì nếu dùng hết sạch diêm trước khi nhóm được lửa cháy đều. Teddy tuyên bố cậu có thể nhóm lửa bằng cách chà hai que củi vào nhau. Chris bảo cậu ta chỉ được cái chém gió thành bão. Họ không cần hì hụi nhóm lửa; quẹt que diêm thứ hai, Vern đã khiến đống que nhỏ và rêu khô bắt lửa. Trời tĩnh lặng, không có chút gió nào thổi tắt ánh sáng. Chúng tôi thay phiên nhau thổi ngọn lửa vừa nhen nhúm cho đến khi lửa bén vào những khối gỗ to bằng cổ tay chúng tôi lấy từ một cây bị đổ sâu trong rừng, cách đây chừng 30 mét.

Khi ngọn lửa đã bớt phừng lên, tôi cắm mấy cây xiên que Dùi Trống Tiên Phong thật chặt vào đất, chếch một góc so với ngọn lửa. Chúng tôi ngồi quanh, nhìn chúng lèo xèo, chảy mỡ và ngả màu nâu. Bụng chúng tôi ùng ục tám chuyện trước bữa tối.

Không tài nào đợi cho đến khi xúc xích chín hẳn, chúng tôi lấy mỗi người một cây, nhét nó vào bánh mì rồi giật cây xiên que lên khỏi mặt đất. Bên ngoài, chúng cháy thành than, bên trong thì lại sống nhăn, và ngon tuyệt cú mèo. Chúng tôi ngấu nghiên chén sạch rồi đưa tay chùi lớp dầu nhoe nhoét trên miệng. Chris mở ba lô, lôi ra hộp đựng băng cá nhân bằng thiếc (khẩu súng được nhét xuống tận dưới đáy ba lô, và vì cậu chưa kể với Vern và Teddy, tôi đoán đây là bí mật giữa hai chúng tôi). Cậu mở hộp rồi đưa cho mỗi đứa một điếu Winston nhăn nheo. Chúng tôi châm thuốc bằng những que củi cháy từ ngọn lửa, đoạn ngả ra sau, thấy mình như những kẻ dày gió dạn sương, nhìn khói thuốc bảng lảng bay vào ánh chạng vạng mềm mịn. Không ai trong chúng tôi hít vào vì chúng tôi có thể ho sặc sụa và điều đó đồng nghĩa nghe đám bạn trêu chọc. Với lại thật dễ chịu khi cứ rít thuốc và thổi ra thế này, nhích lại gần đống lửa để nghe tiếng lèo xèo (mùa hè năm ấy, tôi học được cách nhìn ra ai là kẻ mới tập tành hút thuốc; người chưa quen phun nước bọt nhiều lắm). Chúng tôi thấy thật vui. Chúng tôi hút thuốc lá đến tận đầu lọc rồi ném vào lửa.

“Đúng là chẳng có gì bằng làm một điếu sau khi ăn.” Teddy nói.

“Nhất trần đời luôn,” Vern đồng tình.

Dế bắt đầu râm ran trong ánh chiều nhá nhem se sắt. Tôi ngẩng đầu nhìn mảng trời lấp ló chỗ giao với đường ray và thấy sắc xanh đã ngả sang màu tím. Bóng dáng chạng vạng khiến tôi cảm thấy vừa u hoài vừa bình thản, nửa can đảm, nửa lừng khừng, cô đơn một cách khoan khoái.

Chúng tôi bước xuống khoảng đất bằng trong bụi cây bên cạnh đường đắp rồi trải chăn ra. Trong tầm một tiếng, chúng tôi vừa duy trì ngọn lửa vừa tám chuyện, những câu chuyện bạn chẳng thể nào nhớ ra khi bạn qua tuổi mười lăm và tìm tòi về những cô bạn khác phái. Chúng tôi tán phét ai là người vô duyên nhất Castle Rock, liệu Boston có thoát kiếp đội sổ năm nay hay không, và về mùa hè vừa qua. Teddy kể về lần cậu đi Bãi Biển Trắng ở Brunswick, một đứa nhóc bị đập đầu trong lúc nhảy xuống khỏi bệ đỡ để lặn và suýt chết đuối. Chúng tôi thảo luận chi tiết về ưu nhược của các giáo viên dạy chúng tôi. Cả bọn đồng tình thầy Brooks đúng là kẻ chết nhát nhất trường tiểu học Castle Rock – thầy sẽ rơm rớm nước mắt nếu chúng tôi lớn tiếng cãi lại thầy. Ngược lại, bà cô Cote (phát âm là Cody) – lại là kẻ xấu tính nhất mà Chúa ban xuống trần đời. Vern kể cậu ta nghe nói hai năm trước, cô từng đánh một đứa trẻ mạnh tay đến độ suýt chút nữa thì nó mù. Tôi nhìn Chris, tự hỏi không biết cậu có nói gì về cô Simons hay không, nhưng cậu chẳng hé răng lời nào, và cậu cũng không thấy tôi nhìn cậu – cậu đang nhìn Vern và nghiêm trang gật gù trước câu chuyện của Vern.

Chúng tôi không nhắc đến Ray Brower khi màn đêm đang dần buông xuống, nhưng tôi có nghĩ về cậu. Cái cách đêm đen trờ tới khu rừng có nét gì đó vừa khủng khiếp vừa lôi cuốn, nó bành trướng mà không bị đèn xe, đèn đường, đèn nhà, đèn huỳnh quang làm cho nao núng. Nó đến mà không có tiếng mẹ í ới gọi con mình ngừng chơi và đi vào nhà vì trời đã tối. Nếu bạn đã quen sống trong thị trấn, màn đêm phủ bóng xuống khu rừng có cảm giác tựa thảm họa thiên nhiên hơn là hiện tượng tự nhiên; nó dâng đầy như nước sông Castle dâng lên vào mùa xuân.

Và khi tôi nghĩ về thi thể của Ray Brower dưới ánh sáng này – hoặc dưới cái nhá nhem này – thứ tôi cảm nhận không phải cảm giác buồn nôn hay sợ hãi rằng cậu sẽ bất thình lình xuất hiện trước mặt chúng tôi, một con quái vật xanh xao, lải nhải liên hồi, cố đuổi chúng tôi đi trước khi chúng tôi phá bĩnh cậu – hay nói đúng hơn là phá thứ đó – yên nghỉ, mà là sự thương cảm đột ngột, đầy bất ngờ khi nghĩ tới cảnh cậu côi cút một mình, không chút phòng thủ trong bóng tối đang trở tới vị trí của chúng tôi trên quả địa cầu. Nếu thứ gì muốn ăn thịt cậu, nó sẽ thỏa sức mà ăn. Mẹ cậu ấy không có ở đó để ngăn chuyện ấy lại, bố cậu cũng thế, cả chúa Giê-su cùng thánh thần cũng đành bất lực. Cậu ấy chết rồi, chết mà lẻ loi một mình, bị hất văng khỏi đường ray, bay thẳng xuống mương, và tôi chợt nhận ra tôi không tài nào thôi nghĩ về chuyện này, đến độ tôi chực rơi lệ.

Thế nên tôi kể một câu chuyện về Le Dio, sáng tác ngay tại chỗ, chẳng hay lắm, và khi câu chuyện kết thúc theo mô típ của hầu hết câu chuyện về Le Dio đều, với cảnh một anh lính Mỹ cô độc sắp về với đất mẹ, trăn trối tiếng lòng yêu tổ quốc, nhớ nhung người thương ở quê nhà với chỉ huy trung đội với khuôn mặt buồn bã và trải đời, hình ảnh hiện lên trong tâm trí tôi không phải khuôn mặt sợ hãi, bợt bạt của anh binh nhất từ Castle Rock hay White River Junction mà là khuôn mặt của cậu thiếu niên đã chết, hai mắt nhắm nghiền, nét mặt sầu muộn, máu rỉ từ khóe miệng bên trái xuống tận cằm. Và sau lưng cậu, thay vì cảnh những hàng quán và nhà thờ đổ nát như quang cảnh tôi hình dung về Le Dio, tôi chỉ trông thấy khu rừng tăm tối và đường ray xe lửa đầy than xỉ nổi bật dưới bầu trời sao như một ụ đất chôn cất thời xa xưa.

19

Nửa đêm, tôi tỉnh giấc, mất phương hướng, tự hỏi sao phòng ngủ của mình lại lạnh cắt da cắt thịt thế này, ai để ngỏ cửa sổ vậy. Có lẽ là anh Denny. Tôi đã mơ thấy anh, hình như liên quan đến chuyện lướt sóng ở công viên Tiểu Bang Harrison. Nhưng đó là chuyện của bốn năm trước.

Đây không phải phòng tôi mà là một chỗ khác. Ai đó đang ôm chặt lấy tôi, ai đó khác đang áp vào lưng tôi, và bóng người thứ ba ngồi thu lu bên cạnh tôi, nghiêng đầu lắng nghe.

“Cái quái gì thế?” tôi hỏi, hết sức bối rối.

Một tiếng rên rỉ rõ dài và lê thê vang lên đáp lại. Nghe như giọng của Vern.

Điều này khiến tôi tỉnh ngủ và nhớ ra tối đang ở đâu... nhưng nửa đêm nửa hôm, mọi người không lo ngủ mà thức làm gì thế nhỉ? Hay tôi vừa thiếp đi vài giây thôi? Không, đó là điều không thể, vì lúc này, mảnh trăng đang lơ lửng giữa bầu trời tối đen như mực.

“Xin đừng để nó bắt con!” Vern lẩm bẩm. “Con thể con sẽ ngoan ngoãn, con sẽ không làm điều gì sai, con sẽ nâng bàn cầu lên sau khi đi tiểu, con sẽ... con sẽ...” Có phần kinh ngạc, tôi nhận ra mình đang nghe bạn mình lầm rầm cầu nguyện – hoặc ít với Vern Tessio, như thế đã là cầu nguyện rồi.

Tôi ngồi bật dậy, sợ hãi. “Chris ơi?”

“Im đi, Vern,” Chris nói. Cậu ấy là người đang ngồi xổm nghe ngóng. “Không có gì đâu.”

“Có đấy,” Teddy nói đầy ám muội. “Có gì đấy.”

“Là cái gì?” tôi hỏi. Tôi vẫn buồn ngủ và mất phương hướng, chưa định hình được tình cảnh hiện tại. Tôi nơm nớp sợ mình đã bỏ lỡ vấn đề vừa phát sinh – có lẽ quá trễ, thành thử tôi không còn cơ hội bảo vệ bản thân cho ra hồn.

Đoạn như để trả lời thắc mắc của tôi, tiếng thét trầm đục chậm rãi rít lên từ trong rừng – nghe như tiếng thét của một người phụ nữ đang hấp hối trong đau đớn cùng cực và sợ hãi tột độ.

“Ôi lạy Chúa lòng lành!” Vern thút thít, giọng the thé như con gái, mắt ầng ậng nước. Cậu lại giở màn ôm chặt cứng ban nãy làm tôi thức giấc, khiến tôi chẳng thở nổi và đã hãi hùng lại càng hoảng sợ hơn. Tôi cố hết sức bình sinh đẩy cậu ra nhưng ngay lập tức, cậu vội vàng rúc vào cạnh tôi như chú cún chẳng còn nơi nương tựa.

“Là thằng nhóc Brower,” Teddy khàn giọng thều thào. “Hồn của nó đang đi trong rừng đấy.”

“Ôi lạy Chúa!” Vern thét lên, rõ ràng cậu không thích ý tưởng ấy chút nào. “Con hứa con sẽ không tìm mua sách đen từ chợ Dahlie nữa! Con hứa con sẽ không cho chó ăn cà rốt của con nữa! Con... Con... Con...” Cậu nói đến đấy thì tắc tị, muốn đem mọi thứ ra để đổi chác với Chúa nhưng chẳng nghĩ ra thứ gì thật sự hay ho khi nỗi sợ đang dâng trào. “Con sẽ không hút thuốc lá không có đầu lọc nữa! Con sẽ không chửi thề nữa! Con sẽ không để khẩu Bazooka của con vào đĩa cúng nữa! Con sẽ...”

“Im đi, Vern,” Chris nói, và bên dưới dáng vẻ mạnh mẽ, quyền uy thường có của cậu, tôi có thể nghe thấy những đợt sóng kinh ngạc trống rỗng đang bùng nổ. Tôi tự hỏi liệu tay, lưng và bụng của cậu có nổi da gà như tôi không, và liệu lông sau gáy cậu đang dựng thẳng đứng như tôi lúc này không.

Vern hạ giọng thì thầm, vẫn tiếp tục kiên trì mở rộng những chấn chỉnh mà cậu dự tính sẽ áp dụng nếu Chúa cho cậu toàn mạng sống qua đêm nay.

“Đó có phải chim không?” tôi hỏi Chris.

“Không. Tớ không nghĩ thế. Tớ nghĩ là mèo rừng. Bố tớ bảo cứ đến mùa động dục là chúng nó lại gào như bị chọc tiết. Nghe như giọng phụ nữ ấy nhỉ?”

“Ừ,” tôi nói. Giọng của tôi giật cục ngay giữa từ và the thé.

“Nhưng chẳng có cô gái nào hét to cỡ đấy đâu,” Chris nói... rồi bối rối thêm vào: “Phải không, Gordie?”

“Là hồn ma của cậu ta đó,” Teddy lại lầm bầm. Mắt kính cậu ta phản chiếu ánh mặt trăng thành những vết lờ mờ, có gì đó ma mị. “Để tớ đi tìm nó.”

Tôi không nghĩ cậu ta nghiêm túc, nhưng chúng tôi không dại gì đánh liều lúc này. Khi cậu ấy toan đứng dậy, Chris và tôi kéo cậu lại. Có lẽ chúng tôi kéo hơi mạnh tay, nhưng cơ bắp của chúng tôi đã vì sợ hãi mà biến thành dây cáp cả rồi.

“Để tớ đứng dậy coi, đám chết toi này!” Teddy rít lên, vùng vẫy. “Nếu tớ bảo tớ muốn đi tìm, thì tớ sẽ đi tìm cho bằng được! Tớ muốn thấy tận mắt! Tớ muốn thấy con ma! Tớ muốn xem có phải...

Tiếng thét hoang dại, nỉ non lại cất lên trong đêm tối, cắt xoẹt vào không khí tựa một con dao với lưỡi pha lê, khiến chúng tôi cứng đờ như tượng, tay vẫn đang để trên người Teddy – nếu cậu ấy là một lá cờ, có lẽ trông chúng tôi sẽ giống bức hình chụp những người lính hải quân dựng cờ chiến thắng ở Iwo Jima[55E]. Tiếng thét cứ thể rít thêm cao dần, cao dần, cuối cùng chạm đến ngưỡng khiến người ta đông cứng. Nó giữ ở tông cao chót vót ấy trong chốc lát rồi hạ tông xuống, dần dà tiêu biến thành thứ âm thanh trầm thấp không tưởng, rù rì vo ve như tiếng con ong quái vật. Theo sau là một âm thanh vỡ òa như tiếng cười điên dại... rồi tất cả lại rơi vào thinh lặng.

“Ôi lạy Chúa Giê-su Hói Hết Cả Đầu,” Teddy lẩm bẩm và không đả động đến chuyện đòi đi vào rừng xem nguồn cơn của tiếng hét chói tai ấy là gì. Cả bốn người chúng tôi rúm ró vào nhau, tôi nghĩ đến chuyện bỏ chạy. Tôi đồ rằng tôi không phải người duy nhất nghĩ đến chuyện đó. Nếu cả bọn cắm trại trong cánh đồng nhà Vern – nơi bố mẹ chúng tôi tưởng chúng tôi đang ở đó – có lẽ chúng tôi sẽ bỏ của chạy lấy người. Nhưng Castle Rock cách đây quá xa, và mới nghĩ đến chuyện chạy qua cây cầu sắt kia trong bóng tối, máu tôi đã đông cứng rồi chứ đừng nói. Chạy sâu hơn vào địa phận Harlow, tiến gần hơn đến cái xác của Ray Brower cũng là chuyện không tưởng. Chúng tôi lâm vào thế bí. Lỡ đâu trong rừng có ma quỷ – bố tôi hay gọi thứ đó là Goosalum – và nếu nó muốn chúng tôi thì có lẽ chúng tôi chịu chết.

Chris đề nghị cả bọn thay nhau canh gác, và chúng tôi đồng ý. Chúng tôi tung đồng xu để xếp thứ tự, Vern là người đầu tiên. Tôi là người cuối cùng. Vern khoanh chân ngồi cạnh đống lửa trại trong lúc đám chúng tôi nằm ngủ. Cả đám co cụm lại như những con cừu.

Tôi cứ tưởng mình không ngủ nổi, thế mà tôi vẫn chợp mắt được - giấc ngủ tuy không sâu, khó chịu, lướt qua tiềm thức như tàu ngầm đang chĩa kính viễn vọng lên cao. Nửa tỉnh nửa mê, những giấc mơ của tôi tràn ngập tiếng thét hoang dại chẳng rõ là thật hay là sản phẩm của trí tưởng tượng. Tôi trông thấy – hoặc nghĩ rằng mình trông thấy – thứ gì đó trăng trắng, vô hình vô tướng lẩn lút qua những hàng cây như tấm trải giường biết đi rõ gớm ghiếc.

Mãi sau, tôi chìm vào một thứ mà tôi biết chỉ là giấc mơ. Chris và tôi đang bơi ở Bãi Biển Trắng, vốn là bãi khai thác đá dặm ở Brunswick, sau biến thành hồ nhỏ khi những người thợ khai thác đá khơi thông mạch nước. Đó là nơi Teddy trông thấy cậu nhóc nọ đập đầu suýt chết đuối.

Trong mơ, chủng tôi đang khoan thai bơi theo dòng nước, trên đầu là mặt trời tháng Bảy chói chang hầm chiếu xuống. Từ đằng sau chúng tôi, trên tấm phao vẳng lại tiếng í ới, tiếng hét và tiếng cười giòn tan của đám trẻ con leo trèo để lặn hoặc leo lên và bị đẩy xuống. Tôi có thể nghe thấy tiếng động cơ chạy bằng dầu hỏa giữ cho cái phao nổi lạch cạch, phành phạch – tiếng nghe chẳng giống tiếng chuông nhà thờ trang nghiêm và thăm thẳm. Trên bãi cát xen đá dăm, những tấm thân đã thoa dầu nằm úp xuống chăn, những đứa trẻ với xô cát chồm hổm bên rìa nước hoặc vui vẻ dùng xẻng nhựa hất đất cát vào tóc nhau, những thanh thiếu niên túm tụm rộn ràng cười giòn, ngắm nhìn những thiếu nữ lả lướt đi tới đi lui không ngừng, các cô đi thành từng nhóm hai hay ba người chứ không bao giờ đi một mình, chốn bí mật của cơ thể được che bằng bộ áo tắm Jantzen. Người ta nhăn nhở nhón chân đi trên mặt cát nóng rẫy đi đến quầy bán đồ ăn vặt. Họ mua nào là khoai tây chiên, bánh kẹp kem Devil Dogs, kem que Red Ball.

Cô Cote bơi ngang qua chúng tôi trên chiếc bè cao su có thể bơm phồng. Cô nằm ngửa, mặc đồng phục giáo viên cho tháng Chín đến tháng Sáu quen thuộc: bộ com lê hai mảnh màu xám với áo len dày thay vì áo cánh bên dưới áo khoác, bông hoa gắn vào khuôn ngực gần như phẳng lỳ, chân mang tất chống giãn tĩnh mạch dày màu kẹo bạc hà Canada Mints. Đôi giày cao gót màu đen cho người cao tuổi lướt đi trên mặt nước thành hình chữ V nho nhỏ. Tóc cô nhuộm màu xanh dương giống mẹ tôi, cuốn thành những lọn tóc xoăn cứng như lò xo, hăng hắc như mùi thuốc. Kính của cô lấp lánh đến nhức mắt dưới ánh mặt trời.

“Đi đứng cho đàng hoàng, mấy cậu kia,” cô nói. “Kẻo tôi đập cho mấy cậu mù mắt luôn bây giờ. Tôi làm được đấy nhé; hội đồng nhà trường cho tôi quyền làm như thế. Giờ thì, cậu Chambers, hãy đọc thuộc lòng bài thơ ‘Sửa tường rào.”

“Em đã cố trả tiền lại rồi mà,” Chris nói. “Bà cô Simons bảo không sao, nhưng bà ta đã lấy tiền! Cô có nghe em nói không? Bà ta đã lấy tiền! Giờ cô tính xử lý chuyện đó như thế nào? Cô có tính choảng một phát cho bà ta mù không?”

“Bài thơ ‘Sửa tường rào,’ cậu Chambers, hãy đọc thuộc lòng cho tôi.”

Chris quay sang nhìn tôi với ánh mắt thất vọng như muốn nói Tớ đã bảo mà, thể nào mọi chuyện cũng như thế, rồi bắt đầu dập dềnh bơi. Cậu đọc bài thơ: “Chướng mắt chẳng ưa tường rào, mùa đông băng đá đẩy ào đất lên...” Và rồi đầu cậu ngụp xuống nước, miệng ùng ục nước.

Cậu ngóc đầu lên rồi gào khóc: “Cứu tớ với, Gordie! Cứu tớ!”

Đoạn cậu lại chìm xuống. Nhìn vào làn nước trong vắt, tôi có thể trông thấy hai cái xác tổng ngồng, trương phềnh đang nắm lấy cổ chân cậu. Hai cái xác không ai khác ngoài Vern và Teddy, mắt mở to, trống rỗng, không có con ngươi như mắt những bức tượng Hy Lạp. Dương vật nhỏ chưa đến tuổi dậy thì nhô ra từ hai cái bụng sưng to như dải tảo bẹ bị bạch tạng. Đầu của Chris lại chìm xuống nước. Cậu chới với giơ một tay về phía tôi, cất tiếng khóc thét ủy mị, rít lên cao dần, cao dần, tru tréo giữa không gian mùa hè nắng chói. Tôi hoảng hốt nhìn về phía bãi biển nhưng chẳng ai nghe thấy. Nhân viên cứu hộ với cơ thể rắn rỏi màu đồng như vận động viên thư thái ngồi trên tòa tháp canh bằng gỗ quét vôi trắng hình chữ thập, mải mê liếc mắt đưa tình với cô gái mặc áo tắm màu đỏ phía dưới. Tiếng thét của Chris biến thành tiếng ùng ục sặc nước khi hai cái xác lại kéo chân cậu xuống. Và khi chúng kéo cậu xuống làn nước đen đúa, tôi có thể thấy đôi mắt méo mó dưới làn nước xáo động ngước lên nhìn tôi, đau đớn khẩn cầu; tôi có thể thấy đôi bàn tay trắng bất lực vươn lên mặt nước loang loáng nắng phía trên. Nhưng thay vì lặn xuống cứu cậu, tôi lại điên cuồng bơi về phía bờ, hoặc chí ít tới chỗ nước cao không quá đầu. Trước khi tôi kịp đến nơi – thậm chí tôi chưa kịp bơi bao xa – thì tôi cảm thấy một bàn tay mềm rữa, mạnh bạo chộp quanh cổ chân tôi và bắt đầu kéo. Tiếng thét dâng lên trong ngực tôi... nhưng tôi chưa kịp ú ở thì giấc mơ đã dạt đi, biến thành bản sao sần sùi của hiện thực. Là Teddy nắm lấy chân tôi. Cậu ấy đang lay tôi dậy. Đến lượt tôi thức canh gác.

Nửa tỉnh nửa mơ, gần như nói mở, tôi lảm nhảm hỏi cậu bạn: “Cậu còn sống không, Teddy?”

“Không. Tớ ngủm củ tỏi rồi, còn cậu là thằng mọi da đen, cậu cáu kỉnh đáp. Lời nói đánh tan chút mộng mị còn sót lại. Tôi ngồi dậy cạnh đống lửa, còn Teddy nằm vật xuống.

20

Mọi người ngủ say suốt ca tôi trực. Tôi gật gà gật gù, mơ màng ngủ rồi tỉnh, rồi lại mơ màng. Đêm đen chẳng hề tĩnh lặng; tôi nghe tiếng rít lên đắc thắng của con cú vừa về mồi, tiếng ré khe khẽ của một loài động vật nhỏ có lẽ sắp bị ăn thịt, tiếng loạt soạt của con thú lớn hơn cuống cuồng chạy qua bụi rậm. Dưới những âm thanh này là tiếng dế râm ran đều đều. Tiếng hét không vang lên nữa. Tôi thiếp đi rồi lại tỉnh, tỉnh rồi lại thiếp, và tôi thầm nhủ nếu ở Le Dio mà bị phát hiện canh gác chểnh mảng thế này, chắc tôi sẽ bị đem ra tòa xử bắn.

Tôi giật mình tỉnh ngủ hẳn khi phát hiện có gì đó khác lạ. Mất một hai giây tôi mới nhận ra: dù trăng đã lặn nhưng tôi vẫn trông thấy tay mình đặt trên quần jeans. Đồng hồ chỉ 5 giờ kém 15 phút. Bình minh đã ló dạng.

Tôi đứng đó, nghe cột sống của mình răng rắc, đi tầm 6 mét từ chỗ đám bạn đang quây lại ngủ với nhau rồi tiểu vào lùm cây muối. Tôi bắt đầu rũ bỏ những sợ hãi bao trùm khi đêm buông; tôi cảm nhận chúng trượt khỏi mình. Cảm giác ấy thật dễ chịu.

Tôi lọ mọ bò qua than xỉ lên đường ray rồi ngồi xuống một thanh ray, khẽ ném than xỉ giữa hai chân, chẳng vội đánh thức mọi người dậy. Vào khoảnh khắc này, ngày mới tinh khôi vô ngần khiến tôi làng lâng chỉ muốn giữ cho riêng mình.

Ban mai đến thật rộn ràng. Tiếng dế kêu dần tan, bóng tối dưới những tán cây và bụi rậm bốc hơi như vũng nước đọng sau mưa. Không khí có sắc thái riêng biệt như báo trước ngày hôm nay sẽ là một ngày nóng trong chuỗi ngày nóng như đổ lửa. Những chú chim cả đêm có lẽ đã rúm ró như đám chúng tôi ban nãy bắt đầu tự đắc cất tiếng ca vang. Một chú chim hồng tước trên ngọn cây đổ tối qua chúng tôi cũng lấy cành làm củi đốt, đứng rỉa lông, đoạn bay đi.

Tôi chẳng biết tôi đã ngồi trên đường ray, ngắm nhìn sắc tím rút lui trên bầu trời không chút thanh âm, giống như đêm qua, nó đã lặng thầm xuất hiện trong bao lâu. Nhưng tôi ngồi lâu đến mức mông bắt đầu biểu tình. Toan đứng lên thì tôi nhìn sang phải bên và trông thấy một chú nai đứng trên đường ray cách tôi chưa tới chục mét.

Tim tôi dâng lên tận trên họng, tới độ tôi nghĩ tôi có thể thọc tay vào miệng chạm lấy nó. Bụng và hạ bộ của tôi râm ran nóng bừng vì phấn khích. Tôi không nhúc nhích. Dù có muốn, tôi cũng không nhúc nhích nổi. Cặp mắt của con nai không phải màu nâu mà đen mượt – tựa lớp vải nhung người ta hay dùng để trưng bày đồ trang sức. Đôi tai nhỏ hơi xây xát. Nó đưa đôi mắt trong veo nhìn tôi, đầu khẽ cúi mà tôi đoán là vì tò mò khi trông thấy một đứa nhóc đầu bù xù như tổ quạ, tóc lỉa chỉa mười phương tám hướng, mặc quần jeans xắn gấu, áo ka ki màu nâu với khuỷu tay chắp vá và cổ áo dựng đứng theo tinh thần bất cần ngày ấy. Thứ tôi trông thấy tựa món quà, được trao gửi một cách ẩu tả đến khủng khiếp.

Chúng tôi nhìn nhau suốt hồi lâu... tôi nghĩ là lâu lắm. Đoạn nó quay đầu, cất bước đi về hướng ngược lại, cái đuôi trắng tung tăng vô tư lự. Thấy vạt cỏ, nó dừng lại ăn. Tôi thật không tin nổi. Nó đã bắt đầu ăn cỏ. Nó chẳng buồn quay lại nhìn tôi, mà thật ra chẳng cần làm thế; tôi sững ra như tượng.

Đoạn đường ray rung lên bên dưới bàn tọa của tôi, vài giây sau, con nai ngóc đầu lên, nghiêng về phía Castle Rock. Nó đứng đó, cái mũi đen như cành cây hênh hếch ngửi mùi, khẽ hít vào. Và rồi chú nai nhảy phốc ba cái, biến mất vào khu rừng mà không gây ra tiếng động nào trừ một cành cây mục bị gãy, phát ra âm thanh như tiếng súng hiệu lệnh của trọng tài cuộc thi chạy đua.

Tôi cứ ngồi đó, ngẩn ngơ nhìn vị trí chú nai vừa xuất hiện cho đến khi tiếng của con tàu chở hàng vang lên qua không gian tĩnh mịch. Đoạn tôi trượt xuống chỗ bờ sông nơi mọi người đang ngủ.

Tiếng động chậm rãi, inh ỏi của con tàu chạy qua đánh thức mọi người dậy, vừa ngái ngủ vừa gãi đầu gãi tai. Cả đám có ngại ngần nhắc đến “vụ việc con ma gào thét,” Chris đặt tên như vậy, song chỉ nói qua loa chứ chẳng đào sâu. Giữa ban ngày ban mặt, câu chuyện ấy thú vị thì ít mà ngớ ngẩn thì nhiều – đáng xấu hổ là đằng khác. Tốt nhất nên quên đi.

Toan kể với mọi người về chú nai nhưng tôi lại thôi. Tôi giữ điều đó trong lòng. Tôi chưa bao giờ nói hay viết về chuyện đó cho đến tậ©We-love-ebookn lúc này đây, ngày hôm nay. Và tôi phải thú thật với bạn, khi viết ra, trải nghiệm ấy như mất đi vẻ diệu vợi vốn có, gần như vô vị. Nhưng đối với tôi, đó là phần tuyệt vời nhất của chuyến đi ấy, phần thanh khiết nhất, khoảnh khắc ấy là nơi tôi luôn khắc khoải tìm về, đau đáu nỗi niềm, mỗi khi trong đời có biến cố – ngày đầu tiên trong rừng rậm Việt Nam, một người lính bước vào khoảng đất trống chỗ chúng tôi, tay bưng mũi, để rồi khi anh ta bỏ tay xuống, chẳng thấy mũi đâu vì đạn bắn nó nát rồi; lần bác sĩ bảo với vợ chồng tôi cậu con út có thể bị não úng thủy (hóa ra đầu thằng bé chỉ hơi quá khổ thôi, tạ ơn Chúa); những tuần điên rồ, dài đằng đẳng trước khi mẹ tôi qua đời. Trong vô thức, suy tưởng của tôi sẽ tìm về buổi sáng hôm ấy, về lớp da trầy xước trên tai của chú nai, về sắc trắng từ chiếc đuôi. Nhưng tám trăm triệu người Trung Quốc chẳng thèm quan tâm đến chuyện đó, đúng không? Những điều quan trọng nhất là những điều khó diễn tả nhất, vì ngôn từ khiến chúng tiêu biến. Làm cho người lạ quan tâm đến những điều tốt đẹp trong cuộc sống của chúng ta chẳng phải chuyện dễ dàng.

21

Đường ray rẽ về hướng tây nam, chạy qua rặng cây linh sam thứ sinh và bụi cây rậm rạp. Chúng tôi vặt mâm xôi từ những bụi cây ấy để ăn sáng, nhưng ăn mâm xôi thì còn khuya mới no nổi; dạ dày chịu nhân nhượng cho chúng ba mươi phút rồi lại bắt đầu kêu réo. Chúng tôi quay lại đường ray – lúc đó đã 8 giờ sáng – rồi ngồi nghỉ. Miệng chúng tôi thẫm màu tím, thân người xây xát vì bụi gai mâm xôi. Vern cáu kỉnh oang oang ước giá mà có đĩa trứng ốp la ăn kèm thịt xông khói thì tốt biết mấy.

Đó là ngày cuối cùng của chuỗi nóng bức, tôi nghĩ cũng là ngày kinh khủng nhất. Chút mây bảng lảng sáng sớm đã tan đi, và chưa đến 9 giờ, vầng trời biêng biếc thứ màu xanh nhạt chỉ nhìn thôi đã đủ thấy nóng nực. Mồ hôi túa ra như tắm từ ngực và lưng chúng tôi, chảy thành những đường sọc sạch sẽ giữa lớp bồ hóng, cáu bẩn tích tụ trên da. Muỗi và ruồi đen bay vòng vòng quanh đầu chúng tôi thành đàn như trêu ngươi. Biết mình còn cả đoạn đường dài trước mặt, chúng tôi chẳng khỏe khoắn hơn chút nào. Thế nhưng niềm hứng khởi vẫn thúc chúng tôi đi tiếp, rảo bước thật nhanh mặc cái nóng hầm hập. Chúng tôi nhất quyết muốn thấy xác của cậu bé ấy – đó là cách mô tả đơn giản và thành thật nhất mà tôi có thể nghĩ ra. Dù cái xác ấy vô hại hay ghê gớm đến độ có thể băm vằm giấc ngủ bằng hàng trăm ác mộng kỳ dị, chúng tôi vẫn muốn thấy tận mắt. Tôi nghĩ chúng tôi tin rằng mình xứng đáng được nhìn thấy nó.

Khoảng 9 giờ 30 phút thì Teddy và Chris phát hiện dòng nước ở phía trước – hai cậu hét lên báo cho Vern và tôi. Chúng tôi nhào đến chỗ họ đang đứng. Chris cười thích thú. “Nhìn kìa! Hải ly làm đấy!” Cậu chỉ tay.

Đúng thật, đấy là công trình của hải ly. Một cống nước lớn chạy xuyên qua bờ đắp của đường ray phía trước, đám hải ly đã bịt đầu cống bên phải bằng cách tỉ mẩn và chăm chỉ xây con đập nhỏ – chúng xếp cành cây lớn nhỏ rồi bồi đắp bằng lá cây, cành con và bùn khô. Lũ hải ly đúng là bận rộn thật đấy. Đằng sau con đập là một cái hồ nước sạch, loang loáng, phản chiếu ánh mặt trời chói chang. Tổ của hải ly nhô lên và thòi ra khỏi mặt nước ở một số chỗ – trông cứ như nhà của người Eskimo nhưng không làm bằng tuyết mà bằng gỗ. Xa xa, một dòng suối nhỏ róc rách chảy vào hồ, hàng cây bao quanh dòng suối bị gặm trơ trụi, cao chưa tới một mét.

“Chẳng mấy chốc, hãng đường sắt sẽ dẹp thứ này cho xem” Chris nhận xét.

“Sao vậy?” Vern hỏi.

“Không thể để hồ nước ở đây được,” Chris nói. “Nó sẽ thấm vào đường ray quý giá của họ. Đó là lý do họ xây cống mà. Họ sẽ bắn chết vài con hải ly để dọa đám còn lại rồi phá đập của chúng. Rồi nơi này sẽ trở thành vũng lầy như trước.”

“Như thế thì chán như con gián,” Teddy đáp.

Chris nhún vai. “Ai thèm quan tâm đến đám hải ly kia chứ. Chắc chắn không phải Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất rồi.”

“Các cậu nghĩ nó đủ sâu để bơi không?” Vern hỏi, háo hức nhìn hồ nước.

“Chỉ có một cách để biết thôi,” Teddy nói.

“Ai xuống trước nào?” tôi hỏi.

“Tớ!” Chris reo lên. Cậu chạy xuống bờ hồ, hất văng đôi giày và giật phăng áo đang cột quanh hông. Cậu dùng hai ngón tay cái kéo quần dài và quần lót xuống. Vừa giữ thăng bằng, cậu vừa tháo tất khỏi chân này rồi chân kia. Đoạn cậu lao xuống. Trồi lên khỏi mặt nước, cậu lắc đầu lia lịa để mấy lọn tóc ướt không chọc vào mắt. “Tuyệt cú mèo mọi người ơi!” cậu hét lên.

“Sâu không?” Teddy hô vang đáp lại. Số là cậu ấy chưa học bơi.

Chris đứng thẳng người thì mặt nước ngang vai. Tôi trông thấy một thứ đen đen, xám xám trên vai cậu. Cứ tưởng đấy là bùn, tôi cho qua. Nếu lúc đó nhìn kỹ hơn, tôi đã cứu bản thân mình khỏi vô vàn ác mộng sau này. “Xuống đi, đám nhát cáy!”

Cậu quay người, vụng về vung tay vung chân bơi ếch qua hồ rồi bơi ngược lại. Đến lúc ấy, chúng tôi đã cởi đồ xong. Vern nhảy xuống, sau đó là tôi.

Hòa mình vào làn nước thật tuyệt vời – vừa lạnh vừa mát. Tôi bơi đến chỗ Chris, thích mê cảm giác mơn trớn như lụa khi không mặc gì mà chỉ có nước bao quanh. Tôi đứng dậy, cười toe toét với bạn.

“Đỉnh!” Chúng tôi đồng thanh reo lên.

“Đồ chết bằm,” cậu vừa nói vừa hất nước vào mặt tôi rồi bơi đi hướng khác.

Chúng tôi chơi đùa trong nước gần nửa tiếng mới nhận ra hồ này đầy đỉa hút máu. Chúng tôi lặn, bơi dưới nước, dìm nhau xuống mà chẳng mảy may biết gì. Đoạn Vern bơi đến một khu vực nông hơn, lặn xuống và trồng cây chuối. Khi chân cậu trồi lên khỏi mặt nước, xoạc thành hình chữ V tuy run nhưng vẫn thành công, tôi thấy hai chân bám đầy những khối đen đen xám xám giống như thứ tôi trống thấy trên vai Chris ban nãy. Là đỉa – rất to là đằng khác.

Mồm Chris há hốc, còn tôi cảm thấy bao nhiêu máu trong cơ thể tôi lạnh ngắt như băng khô. Teddy hét lên thất thanh, mặt trắng bệch. Đoạn cả ba chúng tôi quẫy đạp bơi vào bờ với tốc độ nhanh nhất có thể. Giờ tôi biết về đỉa nước ngọt nhiều hơn ngày xưa, song việc chúng gần như vô hại chẳng có tác dụng xua tan đi nỗi kinh hoàng khiếp đảm của tôi đối với chúng từ cái ngày định mệnh ở hồ hải ly ấy. Chúng tiết ra một loại chất gây tê và chất chống đông máu trong nước bọt, điều này có nghĩa vật chủ không cảm thấy gì khi bị chúng bám vào. Nếu bạn không thấy chúng, chúng sẽ cứ thế hút máu cho đến khi cơ thể gớm ghiếc, trương phồng của chúng no nê và rơi khỏi bạn, hoặc cho đến khi chúng vỡ tung.

Chúng tôi kéo nhau lên bờ, Teddy lên cơn hoảng loạn khi nhìn xuống người. Cậu ta vừa hét ỏm tỏi vừa giật đỉa ra khỏi cơ thể trần truồng của mình.

Vern ngoi lên khỏi mặt nước, bối rối nhìn chúng tôi. “Có chuyện quái gì v...”

“Đỉa!” Teddy thất thanh, kéo hai con ra khỏi bắp đùi đang run bần bật rồi ném chúng xa nhất có thể. “Bố tiên sư đám đỉa hút máu chết toi!” Giọng cậu ấy rít lên the thé ở từ cuối cùng.

“ỐiChúaơiỐiChúaơiỐiChúaơi!” Vern ré lên. Cậu quẫy nước băng qua hồ rồi loạng choạng bỏ lên.

Người tôi vẫn lạnh cóng; cái nóng nực của ngày hôm ấy tựa như ngưng đọng. Tôi phải liên tục tự nhủ mình phải bình tĩnh. Không được la hét. Không được nhát cáy. Tôi kéo sáu con đỉa khỏi tay mình và thêm vài con bám trên ngực.

Chris quay lưng về phía tôi. “Gordie ơi? Trên lưng tớ có không? Nếu có thì cậu gỡ giùm tớ với, xin cậu đấy, Gordie!” Đúng là vẫn còn, năm hay sáu con gì đấy, chạy dọc lưng cậu bạn tôi như hàng nút áo gớm ghiếc. Tôi kéo cơ thể mềm oặt không xương của chúng khỏi người cậu.

Tôi gỡ đảm đỉa dính trên chân mình rồi nhờ Chris xử lý lưng cho tôi.

Thần kinh của tôi giãn ra được một chút – đúng lúc ấy, tôi nhìn xuống người mình thì thấy một con đỉa thuộc hàng cụ kỵ nhà đỉa đang bám vào tinh hoàn của tôi, cơ thể nó trương phồng to gấp bốn lần kích thước bình thường. Lớp da đen xám của nó chuyển sang màu đỏ tím bầm. Đến lúc này thì tôi mất kiểm soát. Không phải bên ngoài, chỉ ít không phát rồ lên một cách ghê gớm, mà là bên trong, nơi tối quan trọng.

Tôi dùng mu bàn tay gạt cơ thể trơn dính của nó xuống nhưng nó vẫn bám chặt. Tôi thử lại lần nữa, không có gan thật sự chạm vào nó. Tôi quay sang Chris, cố lên tiếng nhưng không nói nổi. Tôi bèn chỉ trỏ. Mặt cậu vốn đã tái nhợt lại càng trắng bệch.

“Tớ không gỡ nó được,” tôi lẩm bẩm qua đôi môi tê liệt. “Cậu... cậu có thể...”

Song cậu ấy lùi lại, lắc đầu, miệng méo xệch. “Tớ chịu, Gordie,” cậu nói, không tài nào rời mắt. “Tớ xin lỗi nhưng tớ chịu thôi. Không được. Ôi. Không được đâu.” Cậu quay đi, một tay bụm phần hạ bộ như người quản gia trong vở hài nhạc kịch rồi nôn ọe trong bụi cây bách xù.

Mày phải giữ bình tĩnh, tôi tự nhủ, mắt nhìn con đỉa đang lủng lẳng trên người mình như bộ râu điên rồ. Cơ thể nó vẫn đang phồng lên thấy rõ. Mày phải giữ bình tĩnh rồi bắt nó. Mạnh mẽ lên. Con cuối cùng rồi. Con. Cuối. Cùng.

Tôi vươn tay xuống rồi kéo nó ra, con đỉa vỡ tung giữa những ngón tay. Máu của tôi chảy xuống lòng bàn tay và cổ tay thành dòng ấm áp. Tôi ứa nước mắt.

Vừa khóc, tôi vừa bước đến chỗ để quần áo rồi mặc vào. Tôi muốn ngừng khóc, nhưng chẳng tài nào tắt được van nước trong mình. Rồi cơn run ập vào người tôi, khiến tình hình đã tệ còn tệ hơn. Vern chạy đến chỗ tôi, vẫn trần như nhộng.

“Hết đỉa chưa, Gordie? Người tớ hết chưa? Người tớ hết chưa?”

Cậu quay cuồng trước mặt tôi như gã diễn viên múa điên cuồng trên sân khấu lễ hội.

“Hết chưa? Hả? Hả? Hết đỉa chưa, Gordie?”

Đôi mắt cậu cứ lướt qua trước mặt tôi, trợn tròn và trắng dã như mắt con ngựa thạch cao trên vòng quay ngựa gỗ.

Tôi gật đầu ý nói hết đỉa rồi giữa giàn giụa nước mắt. Dường như khóc lóc là công việc mới của tôi. Tôi nhét áo vào quần rồi gài nút lên tận cổ. Tôi mang tất rồi mang giày. Dần dà, tôi cũng thôi giàn giụa. Cuối cùng, nước mắt ngừng rơi, chỉ còn lại vài tiếng nấc và rên rỉ, sau đó chúng ngừng hẳn.

Chris bước đến chỗ tôi, chùi miệng bằng nắm lá cây đu. Mắt cậu to tròn, thinh lặng và hối lỗi.

Mặc đồ xong xuôi, chúng tôi cứ đứng đấy nhìn nhau một lát rồi lục tục trèo lên bờ đắp của đường ray. Tôi có quay đầu lại nhìn con đỉa đã bể nát nằm trên bụi cây dập do chúng tôi đạp lên khi nhảy như con choi choi, la hét bắt đỉa xuống. Nó xẹp lép... nhưng vẫn ám muội.

Mười bốn năm sau, tôi bán cuốn tiểu thuyết đầu tay và lần đầu tiên khăn gói đến New York. “Ba ngày ăn mừng tới bến đấy,” biên tập viên mới bảo với tôi qua điện thoại. “Ai nói quàng nói xiên sẽ bị xử bắn ngay và luôn.” Nhưng tất nhiên ấy là ba ngày quàng xiên không để đâu cho hết.

Trong thời gian có mặt ở đó, tôi muốn làm tất cả những điều dân nơi khác hay làm – đi xem buổi diễn ở Nhà hát Radio City Music Hall, lên đỉnh cao nhất của Tòa nhà Empire State (mặc kệ Trung tâm Thương mại Thế giới; tòa nhà King Kong trèo lên vào năm 1933 sẽ luôn là tòa nhà cao nhất thế giới trong lòng tôi), đêm đến thì đi thăm Quảng trường Thời Đại. Keith, biên tập viên của tôi, có vẻ vô cùng mãn nguyện được giới thiệu thành phố của mình. Điều cuối cùng đậm chất du lịch mà chúng tôi làm là đi Phà Đảo Staten, và trong lúc tựa vào lan can, tôi tình cờ nhìn xuống thì trông thấy một đống bao cao su dùng rồi nổi lềnh phềnh theo con nước dập dềnh. Bất chợt, tôi nhớ lại gần như mọi chuyện – hoặc có lẽ ấy là trải nghiệm vượt thời gian thực sự cũng nên. Mà dù là thế nào, trong một khắc, tôi đã quay lại quá khứ, dừng khi đang leo lên bờ đắp ấy, quay mặt nhìn về phía con đỉa nát bấy: chết, xẹp lép... nhưng vẫn ám muội.

Dường như thấy biểu cảm gì đó trên khuôn mặt tôi, Keith lên tiếng: “Trông chẳng đẹp lắm nhỉ?”

Tôi chỉ lắc đầu, những muốn nói anh không cần xin lỗi, những muốn nói ta chẳng cần cất công đến Quả Táo và đi phà thì mới nhìn thấy bao cao su đã qua sử dụng, những muốn phân trần: Lý do duy nhất người ta viết truyện là để hiểu về quá khứ, chuẩn bị cho tương lai vô thường; đó là lý do mọi động từ dùng trong truyện đều ở thì quá khứ. Keith bạn tôi ơi, ngay cả những tác giả bán được hàng triệu cuốn sách cũng thế cả thôi. Hai phương thức nghệ thuật hữu dụng duy nhất là tôn giáo và những câu chuyện.

Đêm ấy, có lẽ bạn cũng đoán ra, tôi xỉn quắc cần câu.

Điều tôi nói với biên tập viên là: “Tôi đang nghĩ tới chuyện khác, vậy thôi.” Những điều quan trọng nhất là những điều khó diễn tả nhất.

22

Chúng tôi tiếp tục đi dọc đường ray – tôi không biết bao xa – và tôi bắt đầu nghĩ: Chậc, ờ, mình sẽ lo liệu được chuyện này, đằng nào nó cũng qua rồi mà, chỉ là mấy con đỉa thôi, có gì mà phải xoắn; tôi vẫn đang chìm trong dòng suy tưởng thì những đợt sóng trắng nhợt chợt khỏa lấp tầm nhìn khiến tôi ngã xuống.

Hẳn là tôi đã ngã mạnh lắm, nhưng đáp xuống những thanh tà vẹt có cảm giác giống như ập xuống cái giường lông vũ ấm áp và mềm mại. Ai đó lật người tôi lại. Những cánh tay chạm vào tôi nhẹ bẫng, vô nghĩa. Khuôn mặt của nhóm bạn như những quả bóng rời rạc đang cúi nhìn tôi từ xa tít tắp. Nét mặt của họ có lẽ giống mặt của tay trọng tài nhìn người võ sĩ bị đấm say sẩm mặt mày và nằm nghỉ mười giây trên mặt sàn. Những lời họ nói dập dìu dao động, lúc rõ lúc nhạt nhòa.

“... cậu ấy?”

“... tất cả...”

“... nếu cậu nghĩ mặt trời…”

“Gordie, cậu có…”

Đoạn hình như tôi đã nói câu gì vô nghĩa, vì trông mặt của mọi người thật sự rất lo lắng.

“Bọn mình phải đưa cậu ấy về thôi,” Teddy nói, đoạn màu trắng xóa lại khỏa lấp mọi thứ.

Khi nó tan đi, tôi thấy mình ổn lại phần nào. Chris ngồi xổm cạnh tôi, cất tiếng: “Cậu nghe tớ nói không, Gordie? Cậu tỉnh chưa?”

“Có,” tôi đáp rồi ngồi dậy. Một loạt những chấm đen bùng nổ trước mắt tôi rồi biến mất. Tôi đợi xem chúng có quay lại không, khi không thấy chúng nữa, tôi mới đứng dậy.

“Cậu làm tớ hết hồn hết vía đấy, Gordie ạ,” cậu ấy nói. “Cậu muốn uống ngụm nước không?”

“Có.”

Cậu đưa bình nước còn một nửa của cậu cho tôi, tôi để ba ngụm nước ấm trôi xuống họng.

“Sao cậu ngất vậy, Gordie?” Vern lo lắng.

“Hi hi hí!” Teddy cười nắc nẻ. “Cái đồ Gordie chết nhát!”

“Cậu thật sự ổn chứ?” Vern hỏi lại.

“Ừ. Ổn mà. Ban nãy... tình hình hơi tệ thật. Tớ nghĩ về mấy con đỉa.”

Mọi người gật đầu nghiêm nghị. Chúng tôi ngồi nghỉ trong bóng râm rồi đi tiếp, tôi và Vern đi cùng một phía đường ray, còn Chris và Teddy phía bên kia. Chúng tôi đoán cả bọn đã gần tới nơi.

23

Hóa ra chúng tôi không gần như mình tưởng, và nếu chúng tôi có đầu óc để dành ra hai phút nhìn bản đồ đường sá, chúng tôi đã thấy lý do tại sao. Chúng tôi biết thi thể của Ray Brower nằm gần đường Back Harlow, vốn là đường cụt dừng ở bờ sông Royal. Còn một cây cầu sắt khác đưa đường ray của Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất qua sông. Vậy nên chúng tôi tính như sau: Chỉ cần đến gần sông Royal là chúng tôi sẽ đến gần đường Back Harlow, nơi Billy và Charlie đậu xe khi trông thấy xác cậu nhóc kia. Và vì sông Royal cách sông Castle 16 ki lô mét nên chúng tôi cứ đinh ninh quãng đường ấy chỉ là chuyện vặt.

Nhưng 16 ki lô mét ấy là đường chim bay, còn đường ray không chạy một mạch thẳng tắp từ sông Castle đến sông Royal. Thay và đó, nó lượn thành một vòng tròn nhỏ để tránh khu vực trập trùng khó đi mang tên Dốc Tức. Tóm lại, nếu chịu khó xem bản đồ, chúng tôi đã có thể nhìn thấy vòng tròn ấy rõ như ban ngày và nhận ra mình sẽ phải đi bộ 26 ki lô mét chưa không phải 16 ki lô mét.

Chris bắt đầu ngờ ngợ sinh nghi khi đã quá trưa mà sông Royal vẫn chưa xuất hiện trong tầm mắt. Chúng tôi đứng lại trong lúc cậu trèo lên một cây thông cao để nhìn xung quanh. Sau khi leo xuống, cậu báo với chúng tôi thông tin đơn giản dễ hiểu: chí ít phải đến 4 giờ chiều, chúng tôi mới đến sông Royal, và chúng tôi chỉ có thể đến đó nếu lên đường ngay lập tức.

“Ôi, khốn thật!”Teddy ré lên. “Giờ bọn mình biết làm gì đây?”

Chúng tôi nhìn những khuôn mặt nhễ nhại mồ hôi, mệt lử của nhau. Cả bọn vừa đói vừa cáu kỉnh. Chuyến thám hiểm hoành tráng đã biến thành cuộc hành xác dài – đã dơ lại còn đáng sợ. Có lẽ đến lúc này, người lớn đang đi tìm chúng tôi rồi, và nếu lão Milo Pressman chưa báo cảnh sát về bọn tôi thì có lẽ người lái tàu băng qua cây cầu sắt đã làm chuyện đó. Chúng tôi dự tính sẽ quá giang về lại Castle Rock, nhưng nếu đến đó lúc 4 giờ chiều, chỉ ba tiếng sau là trời sẽ tối, và chẳng người nào cho bốn đứa trẻ trên con đường giữa xứ khỉ ho cò gáy đi nhờ vào ban đêm cả.

Tôi cố mường tượng lại hình ảnh tươi đẹp của chú nai đang gặm cỏ vào ban mai, nhưng đến hình ảnh ấy cũng mờ mịt và vô tác dụng, chẳng khác gì cái đầu nai nhồi bông trưng trên mặt lò sưởi trong chòi đi săn của ai đó, đôi mắt đã được xịt xử lý để ánh lên thứ sức sống giả tạo.

Cuối cùng, Chris lên tiếng: “Đi tới vẫn gần hơn. Lên đường thôi.”

Cậu quay người, cất bước dọc theo đường ray trong đôi giày bụi bặm, đầu cúi gằm, bóng tựa vũng nước nhỏ dưới chân. Chừng một phút sau, cả đám chúng tôi đi theo, rồng rắn thành một hàng.

24

Trong những năm tháng giữa ngày đó đến thời điểm viết hồi ký này, hiếm hoi lắm tôi mới nghĩ về hai ngày tháng Chín ấy, chí ít là chủ tâm. Những ký ức ấy chỉ gợi cho tôi liên tưởng khó chịu như những xác chết cả tuần dưới sông bị đại bác bắn mà nổi lên mặt nước. Kết cục là tôi chưa bao giờ thắc mắc về quyết định đi dọc đường ray của chúng tôi. Hay nói cách khác, thỉnh thoảng tôi có tự hỏi về điều chúng tôi quyết định làm, nhưng chưa bao giờ thắc mắc về cách thức chúng tôi thực hiện.

Nhưng giờ đây, một khung cảnh đơn giản hơn nhiều xuất hiện trong đầu tôi. Tôi dám chắc nếu ngày ấy, ý tưởng đó có được đề xuất chăng nữa, nó cũng sẽ bị dập tắt ngay lập tức – đi dọc đường ray có vẻ hay ho hơn, đỉnh hơn, như cách nói chúng tôi dùng ngày trước. Nhưng nếu ý tưởng ấy xuất hiện mà không bị dập cho tơi tả, những chuyện sau này xảy ra sẽ không có cơ hội manh nha. Có khi Chris, Teddy và Vern sẽ còn sống đến giờ cũng nên. Không, họ không mất mạng trong rừng hay trên đường ray; trong câu chuyện này không có ai chết ngoại trừ vài con đỉa và Ray Brower, và nếu bạn muốn rạch ròi hẳn, thì cậu nhóc ấy đã chết từ trước khi câu chuyện bắt đầu. Nhưng sự thật là trong số bốn người tung đồng xu để quyết định xem ai đi xuống chợ Florida mua đồ tiếp tế, kẻ thực hiện nhiệm vụ đó là người duy nhất còn sống. Tôi là Thủy thủ Già ở tuổi ba mươi tư, còn bạn, Quý độc giả Thân mến, đóng vai Vị khách Đám cưới (đến lúc này, có khi bạn nên lật bức hình của tôi ngoài bìa xem mắt tôi có bỏ bùa bạn hay không ấy chứ nhỉ?).[56E] Nếu bạn cảm thấy tôi có phần bông lơn, thì bạn không nhầm đâu – nhưng có lẽ tôi có lý do đấy. Ở cái tuổi cả nhóm chúng tôi còn quá non nớt, quá bồng bột để làm Tổng thống thì ba trong số bốn người đã chết. Và nếu những sự kiện nhỏ tích tiểu thành đại theo tháng năm, thì đúng, có lẽ nếu chúng tôi chọn cách đơn giản mà làm và đi quá giang đến Harlow, có lẽ đến hôm nay, họ vẫn còn sống.

Chúng tôi đã có thể quá giang một chiếc xe thẳng đến Tuyến số 7 đến nhà thờ Shiloh, đứng ở góc giao giữa cao tốc và đường Back Harlow (chí ít phải đến năm 1967 thì nhà thờ mới bị san phẳng do một ngọn lửa xuất phát từ đầu mẩu thuốc lá còn âm ỉ của một gã lang thang). Nếu may mắn, chúng tôi đã có thể đến chỗ thi thể trước hoàng hôn của ngày hôm qua.

Nhưng ý tưởng ấy sẽ bị dập từ trong trứng nước. Nó không bị dập bằng những tranh luận cực kỳ vững chắc và những lề thói xã hội hết sức tranh cãi, mà là bằng những tiếng càu nhàu, lầm bầm, đánh rắm bủm bủm và những ngón giữa chĩa thẳng. Lời lẽ của cuộc tranh luận sẽ là những lời đóng góp sắc bén và bùng nổ như “Mẹ kiếp, đừng hòng” hay “Tệ lậu” và cái câu quen thuộc luôn chực chờ, “Mẹ cậu có đứa con nào còn sống không vậy?”

Không ai đả động đến việc đây là chuyện lớn, hoặc có lẽ nó quá cơ bản, chẳng cần nói làm gì. Nó không như chuyện lấy pháo ra đùa giỡn hay nhìn qua cái lỗ đằng sau nhà vệ sinh nữ công viên Tiểu Bang Harrison. Chuyện này tương tự chuyện lần đầu tiên nếm trái cấm, đi quân ngũ, hoặc tự mua chai rượu hợp pháp đầu tiên – tạt vào tiệm bán rượu, nếu bạn hiểu ý tôi, chọn một chai rượu scotch ngon, cho nhân viên xem thẻ quân dịch và bằng lái, rồi bước ra với nụ cười toe toét trên mặt và túi màu nâu trong tay, giờ ta đã là thành viên của một câu lạc bộ với nhiều quyền lợi và ưu tiên hơn so với căn nhà trên cây cũ kỹ với mái tôn ngày xưa.

Những sự kiện cơ bản đều có nghi thức trang trọng đi kèm, lễ nghi báo hiệu sự chuyển giao, hành lang ma thuật nơi diễn ra thay đổi. Mua bao cao su. Đứng trước mục sư. Giơ tay và tuyên thệ. Hoặc nếu bạn bằng lòng, thì đó là men theo đường ray để gặp một người bạn tầm tuổi của mình, giống cái cách tôi sẽ đi một đoạn đến đường Cây Thông để gặp Chris nếu cậu ấy đến nhà tôi, hoặc cách Teddy đi một đoạn đến đường Gates để gặp tôi nếu tôi đi đến nhà cậu. Có lẽ làm theo cách này là điều đúng đắn, vì nghi thức báo hiệu sự chuyển giao ấy chính là hành lang ma thuật, nên chúng ta lúc nào cũng sắp sẵn lối đi — ấy là lối đi mà ta đi lúc làm đám cưới, là lối đi người ta khiêng hòm để đem ta đi chôn. Còn với chúng tôi, hành lang là đường ray song song, chúng tôi đi giữa hai đường ray, cứ thế tiến bước đến với ý nghĩa của toàn bộ việc này. Có lẽ bạn không xin quá giang để đi đến một thứ như thế. Và có lẽ chúng tôi nghĩ mọi chuyện gian nan trắc trở hơn chúng tôi tưởng tượng ban đầu cũng là điều bình thường. Những sự kiện xoay quanh hành trình của chúng tôi đã biến nó thành thứ mà chúng tôi ngờ ngợ ngay từ ban đầu: chuyện nghiêm túc.

Nhưng điều chúng tôi không biết khi đi vòng qua Dốc Đứng là Billy Tessio, Charlie Hogan, Jack Mudgett, Norman Bracowicz "Xù Xì", Vince Desjardins, Nhãn Cầu – anh trai của Chris và bản thân Ace Merrill cũng đang trên đường đến xem tình hình cái xác – theo một cách kỳ dị, Ray Brower bỗng chốc trở nên nổi tiếng, và bí mật của chúng tôi đã biến thành buổi biểu diễn lưu động. Họ đang nhồi nhét vào chiếc xe độ Ford ’52 của Ace và chiếc Studebaker ’54 của Vince lúc chúng tôi bắt đầu chặng cuối chuyến đi của mình.

Billy và Charlie giữ kín bí mật to lớn ấy tầm ba mươi sáu tiếng đồng hồ. Rồi Charlie tiết lộ với Ace trong lúc bọn họ chơi bi da, Billy thì tâm sự với Jack Mudgett trong lúc hai gã này đi câu cá hồi vân ở cầu Đường Boom. Cả Ace và Jack đều đem mẹ mình ra thề sống thề chết sẽ giữ bí mật, và đó là lý do đến trưa, cả hội bọn họ đều biết chuyện này. Tôi đoán bạn có thể biết đám khốn nạn ấy xem mẹ mình là gì rồi.

Cả đám bọn chúng tập hợp ở sảnh bi da, và Bracowicz Xù Xì đưa ra một lý thuyết (mà ban nãy bạn đã nghe qua rồi đấy, thưa Quý độc giả Thân mến) rằng bọn chúng có thể trở thành anh hùng – chưa kể còn trở thành người nổi tiếng trên radio và ti vi ngay lập tức – bằng cách “phát hiện” cái xác. Xù Xì nói tất cả những gì bọn chúng phải làm là lái hai chiếc xe chất dụng cụ câu cá trong cốp. Sau khi chúng tìm được thi thể, câu chuyện chúng đưa ra nghe xuôi tai một trăm phần trăm. Chúng cháu dự tính đi đâu vài con cá chó ở sông Royal, thưa bác cảnh sát. He he he. Bác nhìn xem chúng cháu tìm thấy gì nào.

Lúc bọn chúng phóng như bay trên đường từ Castle Rock đến vùng Back Harlow cũng là lúc chúng tôi gần đến nơi.

25

Khoảng 2 giờ, mây bắt đầu vần vũ trên bầu trời, nhưng mới đầu không ai trong chúng tôi để ý. Từ đầu tháng Bảy đến giờ, trời chẳng mưa lấy một lần, nên dễ gì trời lại mưa lúc này kia chứ? Vậy mà mây cứ thế dồn về trời nam, cuồn cuộn giăng kín, mây giông tựa những cột trụ khổng lồ tím ngắt như vết bầm, từ từ tiến về phía chúng tôi. Tôi nhìn chúng thật lung, ước lượng xem tấm màn bên dưới đám mây ấy có nghĩa là trời đang mưa cách đây 30 hay 80 ki lô mét. Nhưng chưa có mưa. Mây chỉ đang tích tụ lại mà thôi.

Gót chân của Vern bị rộp nên chúng tôi dừng lại nghỉ một lát trong khi cậu lót phần gót giày bên trái bằng rêu xé từ vỏ thân cây sồi già.

“Trời sắp mưa hả Gordie?” Teddy hỏi.

“Tớ nghĩ vậy.”

“Tè dầm!” cậu nói rồi thở dài. “Ông trời tè dầm cho lụt ngày hôm nay đấy.”

Tôi phá lên cười, còn cậu bạn nháy mắt với tôi.

Chúng tôi lại tiếp tục đi, giảm tốc độ một chút vì chân của Vern bị đau. Trong vỏn vẹn một tiếng đồng hồ từ 2 giờ đến 3 giờ, chất lượng ánh sáng bắt đầu biến đổi, chúng tôi biết chắc trời sắp sửa đổ mưa. Không khí vẫn nóng nực, độ ẩm vẫn cao, nhưng chúng tôi biết. Chim chóc cũng biết. Chúng bất ngờ xuất hiện và bay lượn trên bầu trời, chiêm chiếp, líu lo gọi nhau. Cả ánh sáng nữa. Từ ánh sáng chói lòa, đều đặn, nó như có màng lọc, đục như màu ngọc trai. Bóng chúng tôi đổ xuống lúc này đã dài ra, cũng mờ và nhạt nhòa hơn. Mặt trời bắt đầu lúc ẩn lúc hiện qua những đám mây càng lúc càng dày đặc, bầu trời phía nam dần ngả màu đồng. Chúng tôi nhìn mây giông kéo lại gần, kinh ngạc trước kích thước và vẻ đe dọa lặng lẽ của chúng. Thỉnh thoảng, tưởng chừng bóng đèn nháy khổng lồ vừa bật lên bên trong đám mây, biến thứ màu tím bầm thành màu xám nhạt trong thoáng chốc. Tôi trông thấy tia chớp tua tủa lóe lên từ mặt dưới của đám mây gần nhất. Nó chói lóa đến độ in hằn sắc xanh trên võng mạc của tôi. Theo sau là tiếng sấm rền vang chát chúa.

Chúng tôi càu nhàu ca thán dăm ba câu về việc cả bọn sắp sửa mắc mưa, nhưng chỉ vì đó là điều bình thường ai cũng làm – còn tất nhiên chúng tôi đều mong ngóng mưa xuống. Cơn mưa mát lành, sảng khoái... và không có đỉa.

Qua 3 giờ 30 phút, chúng tôi thấy nước chảy róc rách qua khoảng hở giữa hàng cây.

“Kia rồi!” Chris mừng rỡ reo lên. “Là sông Royal!”

Chúng tôi lại gom góp sức lực và rảo bước nhanh hơn. Bão đã gần kề. Không khí bắt đầu xáo động, tưởng chừng nhiệt độ đã tụt xuống năm, sáu độ trong vỏn vẹn vài giây. Nhìn xuống chân, tôi thấy bóng mình đã hoàn toàn biến mất.

Chúng tôi đi thành hai hàng dọc theo hai phía bờ đắp của đường ray. Miệng tôi khô khốc, co giật căng thẳng đến buồn nôn. Mặt trời khuất dạng đằng sau một đám mây nhưng lần này lại không ló ra trở lại. Trong khoảnh khắc, rìa bờ sông như được thêu chỉ vàng, tựa đám mây trong bức tranh minh họa Kinh Cựu Ước, và rồi đám mây to bè màu rượu vang chắn hết toàn bộ dấu vết của mặt trời. Ngày trở nên tối tăm – những đám mây ngấu nghiến chút sắc xanh cuối cùng trong chớp mắt. Chúng tôi có thể ngửi thấy mùi con sông rõ đến độ khéo có khi chúng tôi là ngựa chứ chẳng phải người – hoặc có lẽ đó là mùi cơn mưa lơ lửng trong không khí. Trên đầu chúng tôi là đại dương, giữ trong một cái túi mỏng có thể vỡ tan và xả lũ xuống bất cứ lúc nào.

Tôi cố tập trung nhìn vào bụi cây nhưng đôi mắt tôi cứ liên tục bị thu hút bởi bầu trời vần vũ đảo điên trên kia; trong ngồn ngộn sắc màu dần sậm, bạn có thể nhìn thấy mọi viễn cảnh hoang tàn bạn thích: nước, lửa, gió, mưa đá. Cơn gió mát lành dần mạnh bạo hơn, hun hút qua rặng cây linh sam. Bất thình lình, tia chớp giáng xuống, tưởng chừng ngay trên đầu, làm tôi hét toáng lên và bưng tay che mắt. Chúa vừa chụp hình tôi, một thằng nhóc cột áo quanh hông, da gà nổi đầy ngực, xỉ than dính đầy má. Tôi nghe tiếng một cái cây to rào rào đổ xuống cách đây chưa tới 60 mét. Tiếng sấm đì dùng theo sau khiến tôi rùng mình. Tôi những muốn ở nhà đọc cuốn sách hay trong một nơi an toàn... như dưới kho chứa khoai tây chẳng hạn.

“Chúa ơi!” Vern hét lên the thé. “Ôi lạy Chúa tôi, nhìn kìa!”

Tôi nhìn theo hướng Vern chỉ thì thấy quả cầu lửa màu trắng xanh nảy dọc theo đường ray bên trái của Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất, lách tách và rít ré ồn ã như con mèo phải bỏng. Nó ào lao qua chúng tôi khi chúng tôi quay đầu nhìn nó, ngẩn ngơ, lần đầu tiên trong đời ý thức được trên đời này lại có những thứ như thế tồn tại. Cách chúng tôi 6 mét, nó bất thình lình nổ đánh póc! rồi biến mất, để lại thứ mùi ozone hăng hắc đằng sau.

“Mình đang làm gì ở đây thế này?” Teddy lầm bầm.

“Đúng là đỉnh!” Chris háo hức thốt lên, đầu ngước lên. “Đỉnh thế này ai mà tin cho nổi hả trời!” Nhưng tôi cũng có mặt bên cạnh Teddy. Ngước nhìn bầu trời ấy khiến tôi có cảm giác chóng mặt đến rợn ngợp. Tựa hồ tôi đang nhìn vào một hẻm núi cẩm thạch bí ẩn tột cùng. Một tia chớp lại giáng xuống khiến chúng tôi vội thụp người. Lần này, thứ mùi ozone còn nóng hơn, khẩn thiết hơn. Liên sau đó, tiếng sấm rền vang đùng đoàng không hề dừng lại.

Tai tôi vẫn đang ong lên lúc Vern bắt đầu ré lên đầy thắng lợi: “KIA RỒI! CẬU ẤY KIA RỒI! ĐẰNG KIA! TỚ THẤY RỒI!”

Ngay giây phút này, nếu muốn, tôi có thể hình dung lại khuôn mặt Vern – tôi chỉ việc thả lỏng ngồi chừng một phút rồi nhắm mắt lại. Cậu đang đứng trên đường ray bên trái như người thám hiểm hiên ngang trên mũi tàu, một tay che mắt do tia chớp bạc vừa đánh xuống, tay còn lại chĩa thẳng về một hướng.

Chúng tôi chạy đến bên cậu, nhìn theo. Tôi đã thầm nghĩ: Trí tưởng tượng của Vern lại bay cao bay xa cùng với cậu ấy rồi. Đám đỉa, cái nóng, rồi cơn bão... mắt cậu ấy đang trông gà hóa cuốc, thế thôi. Nhưng hóa ra không phải, dù có một khoảnh khắc tôi đã muốn như thế. Trong khoảnh khắc ấy, tôi biết tôi chẳng ham hố gì nhìn thấy cái xác chết, ngay cả xác chuột chũi bị cán cũng không.

Chỗ chúng tôi đang đứng đã bị những cơn mưa đầu mùa xuân xói mòn phần bờ đắp, để lại một dốc thẳng đứng cao chừng 1 mét 2 lởm chởm sỏi. Hoặc đội bảo trì đường sắt chưa kịp dùng xe sửa chữa chạy bằng dầu diesel màu vàng xử lý nó, hoặc chuyện này mới phát sinh gần đây nên chưa được báo cáo. Ở dưới đáy con dốc xói lở này là bụi cây sình lầy, nhớp nhúa xộc lên mùi hôi thối. Và thò ra từ bụi mâm xôi dại là một bàn tay trắng nhợt.

Có ai trong đám chúng tôi dám thở lúc ấy không nhỉ? Vì tôi đã nín thở.

Cơn gió hiu hiu mạnh lên cuồn cuộn – ào ào, phần phật, chẳng rõ từ hướng nào quất thẳng vào chúng tôi, nhảy nhót, cuộn xoáy, quất vào làn da nhớp nháp mồ hôi và lỗ chân lông đang nở rộng. Tôi chẳng hề để tâm. Tôi nghĩ một phần trong tôi đang chờ Teddy hét lên Đội nhảy dù di chuyển sang bên!, và tôi nghĩ nếu cậu ta làm thế, chắc tôi phát điên mất. Thà rằng thấy cả thi thể cùng một lúc còn đỡ hơn, nhưng không, chúng tôi chỉ thấy lấp ló bàn tay đang duỗi ra, trắng bợt bạt đến khủng khiếp, những ngón tay xòe rộng như tay của một cậu bé chết đuối. Nó cho chúng tôi biết sự thật về toàn cảnh. Nó giải thích mọi nấm mồ trên thế gian. Để rồi từ đó, mỗi lần đọc hay nghe thấy chuyện gì tàn bạo, hình ảnh của bàn tay ấy lại hiện lên trong tâm trí tôi. Nằm lại đâu đó, gắn với bàn tay này, chính là phần thi thể còn lại của Ray Brower.

Chớp lóe lên rồi đánh xuống. Sấm xé toạc không gian sau mỗi tia chớp, tựa hồ cuộc đua xe vừa khởi tranh trên đầu chúng tôi.

“Kh...” Chris lắp bắp, nhưng tiếng cậu nói không hẳn là từ chửi bậy, cũng không hẳn là phiên bản đồng quê của từ khốn kiếp khi nó được cất lên quanh đám cỏ đuôi mèo khi máy gom cỏ thành khối bị hỏng – thay vào đó, nó chỉ là một âm tiết dài, không có âm điệu, vô nghĩa; tiếng thở dài vô tình lướt qua dây thanh đới.

Vern liếm môi đến mức gần như không tự chủ, như thể cậu vừa nếm thứ mỹ vị gì đó mới mẻ và kỳ dị, tỉ dụ như vị kem thứ hai mươi chín của Howard Johnson, Xúc xích cuộn Tây Tạng, Ốc sên Giữa những vì sao hay một loài kỳ hoa dị thảo nào đó khiến cậu cùng lúc vừa thấy thích thú vừa thấy ghê tởm.

Teddy chỉ đứng ngẩn ra nhìn. Gió quật mở tóc ướt và bóng nhờn của cậu ra khỏi tai rồi lại phủ lấp lên tai. Mặt cậu trống rỗng. Giờ đây nhìn lại, tôi có thể nói với bạn tôi đã thấy khuôn mặt ẩn chứa điều gì đó... nhưng lúc ấy, tôi không hay.

Có một đường kiến đen bò tới bò lui trên bàn tay ấy.

Tiếng rì rầm xáo động rặng cây hai bên đường ray, tựa hồ khu rừng đã phát hiện sự hiện diện của chúng tôi và đang nhận xét về việc đó. Mưa bắt đầu trút xuống.

Những giọt nước mưa cỡ đồng xu lộp độp lên đầu và lên tay tôi. Mưa rơi xuống bờ đắp, khiến nền đường ngả màu tối trong chốc lát – rồi màu trở lại như cũ khi mặt đất khô cằn tham lam hút hết độ ẩm.

Mưa rơi thành hạt to trong chừng năm giây rồi dừng. Tôi nhìn Chris thì cậu nháy mắt lại với tôi.

Rồi bất chợt cơn bão ùa tới, như thể dây khóa van nước vừa bị kéo ra trên bầu trời. Tiếng rì rầm biến thành tranh cãi ỏm tỏi. Như thể chúng tôi đang bị quở trách vì sự khám phá của mình, và điều đó thật đáng sợ. Phải đến lúc vào đại học, bạn mới được giảng về khái niệm nhân cách hóa những sự vật, hiện tượng vô tri... và đến tận lúc đó, tôi để ý ngoại trừ những kẻ hết thuốc chữa, ai cũng xem đó là việc tự nhiên nhất trần đời.

Chris nhảy qua phần dốc xói lở, tóc ướt sũng, bám vào đầu xẹp lép. Tôi theo sau. Vern và Teddy đi sát đằng sau, nhưng Chris và tôi đến chỗ cái xác của Ray Brower đầu tiên. Cậu nằm úp mặt xuống đất. Chris nhìn thẳng vào mắt tôi, nét mặt cương trực và nghiêm nghị – khuôn mặt của người lớn. Tôi khẽ gật đầu như thể cậu vừa cất lên thành lời.

Tôi nghĩ xác cậu bé nằm ở dưới này, tương đối nguyên vẹn, chứ không phải ở trên kia, ngay giữa đường ray và bị cán nát như tương vì cậu đã cố chạy đi lúc bị xe lửa tông ngã lộn nhào. Cậu rơi xuống đất, đầu chĩa về phía đường ray, tay duỗi ra ôm đầu như một người thợ lặn chuẩn bị lao xuống nước. Cậu rơi xuống phần đất lầy lội đang biến thành khu đầm lầy nhỏ. Tóc cậu chuyển sang màu đỏ sậm. Độ ẩm trong không khí khiến nó hơi quăn ở phần ngọn. Có máu dính trên tóc nhưng không nhiều đến độ khiến tôi hết hồn hết vía. Thứ khiến tôi mất hồn hơn là đàn kiến. Cậu mặc áo thun màu xanh lá thẫm và quần jeans xanh. Chân cậu không mang giày, và cách đó tầm một mét, vướng trong bụi mâm xôi cao, tôi trông thấy đôi giày Keds đế thấp bẩn thỉu. Trong một thoáng, tôi có phần bối rối – tại sao cậu ở đây mà giày lại tít đằng kia? Rồi tôi chợt ngộ ra, cái nhận thức ấy tựa cú đấm hèn hạ thụi ngay dưới thắt lưng. Vợ con tôi và bạn bè tôi cứ nghĩ có óc tưởng tượng như tôi hẳn tuyệt lắm; ngoài là cái cần câu cơm chính, khi nào chán, tôi lại có một rạp phim trong tâm trí để tiêu khiển. Nhìn chung họ cũng đúng. Nhưng thỉnh thoảng, tâm trí tôi như con chó phản chủ, quay lại cắn tôi rõ đau bằng những cái răng nanh dài đã được mài giũa như răng của loài thú ăn thịt người. Bạn thấy những thứ thà không thấy còn hơn, những thứ khiến bạn thao thức cho đến khi ngày mới ló dạng. Giờ thì tôi đang thấy một trong những điều đó, thấy rõ mồn một và sắc nét đến từng chi tiết. Cậu đã bị tông đến rơi cả đôi giày Keds. Con tàu đã húc cậu tuột giày, cũng như nó đã húc cậu tuột cả mạng sống.

Điều này cuối cùng đã khiến tôi ngộ ra một điều: cậu nhóc ấy đã chết. Cậu ta không bị ốm, cũng chẳng nằm ngủ. Cậu ấy sẽ không tỉnh dậy vào buổi sáng, bị tiêu chảy do ăn quá nhiều táo, dính tường vy độc hoặc gôm đến mòn phần tẩy đầu cây bút chì hiệu Ticonderoga Số 2 trong một bài kiểm tra toán hóc búa nữa. Cậu nhóc ấy đã chết; chết ngắc. Cậu ấy sẽ không bao giờ còn cơ hội la cà cùng bạn bè vào mùa xuân, vác bao đay trên vai để nhặt nhạnh những vỏ chai bia rỗng lộ ra khi tuyết tan để kiếm tiền. Cậu ấy sẽ không bao giờ tỉnh giấc vào hai giờ sáng ngày 1 tháng Mười một năm nay, chạy vào nhà vệ sinh và nôn thốc nôn tháo một đống nhầy nhụa kẹo Halloween rẻ tiền. Cậu ấy sẽ không có cơ hội giật bím tóc của cô bạn nào trong lớp. Cậu ấy sẽ không bị đấm cho chảy máu cam, cũng sẽ chẳng đấm ai chảy máu. Cậu nhóc ấy là những từ không thể, không còn, sẽ không, không bao giờ, không có dịp, không và không. Cậu ấy ở phía đầu cục pin đề cực âm. Cái cầu chì bạn phải nhét đồng một xu vào dùng tạm. Cái thùng rác cạnh bàn giáo viên, lúc nào cũng có mùi mạt gỗ từ đồ gọt bút chì và vỏ cam cũ từ bữa trưa. Căn nhà ma bên ngoài thị trấn với cửa sổ bể kính, tấm biển để CẤM VÀO bị thổi đến giữa khu đất, tầng áp mái đầy dơi, tầng hầm nhung nhúc chuột. Cậu nhóc ấy chết rồi, thưa quý ông, quý bà, công tử, tiểu thư. Tôi có thể ba hoa cả ngày trời mà chẳng tài nào lý giải nổi khoảng cách giữa đôi chân không trên đất của cậu và đôi giày Keds dơ dáy vướng trong bụi cây. Chỉ cách hơn 70 phân, nhưng lại là vô vàn năm ánh sáng. Cậu nhóc ấy và đôi giày Keds ly biệt rồi, chẳng còn chút hy vọng tương phùng nào. Cậu đã chết.

Chúng tôi lật khuôn mặt cậu trong cơn mưa như trút nước, trong sấm chớp ầm ì đều đều.

Trên mặt và trên cổ của cậu nhung nhúc đầy kiến và bọ. Chúng chạy tới chạy lui quanh cổ áo thun tròn. Mắt cậu mở to, nhưng chúng trật nhau đến kinh người – một con mắt trợn ngược lên đến độ chúng tôi chỉ thấy đường cong bé xíu của mống mắt; con mắt còn lại trừng trừng nhìn thẳng vào cơn bão. Có máu khô dính trên miệng và trên cằm của cậu – tôi nghĩ là do chảy máu cam – bên phải mặt cậu nham nhở và bầm dập đen thui. Nhưng trông cậu thật ra không đến nỗi nào, tôi đã thầm nghĩ như thế. Tôi từng tông thẳng vào cánh cửa anh Dennis đang mạnh tay mở ra, kết quả là tôi bị bầm tím còn nặng hơn cả cậu nhóc này, chưa kể còn bị chảy máu cam, thế mà vẫn ăn được hai phần bữa tối sau khi chuyện đó xảy ra.

Teddy Vern đứng sau chúng tôi, và nếu trong con mắt đang trợn trừng nhìn thẳng lên trời của cậu ta còn phản chiếu khung cảnh nào đó, tôi đoán Ray Brower sẽ thấy chúng tôi như người hộ tang trong phim kinh dị.

Một con bọ chui ra khỏi miệng cậu, bò xuống gò má trơn nhẵn, trườn qua cây tầm ma rồi biến mất.

“Các cậu có thấy không?” Teddy ré lên bằng cái giọng lạ lùng, như sắp ngất tới nơi. “Tớ dám cá cậu ta đầy bọ bên trong! Tớ cá não cậu ta...”

“Im đi, Teddy,” nghe Chris nói vậy, Teddy làm theo, khuôn mặt có vẻ nhẹ nhõm.

Tia chớp rạch ngang bầu trời thành những tia màu xanh dương, khiến một con mắt của cậu nhóc lóe lên. Bạn có thể hình dung việc cậu ấy rất vui khi được tìm thấy, còn là một đám các cậu con trai bằng tuổi mình. Thân trên của cậu trương phồng, người bốc ra mùi gì đó ngai ngái, giống như mùi của những cú đánh rắm cũ.

Tôi quay mặt đi, cứ tưởng mình sắp nôn tới nơi, nhưng không, dạ dày tôi khô khốc, cứng quèo và quặn lên đều đặn. Bất thình lình, tôi thọc hai ngón tay xuống họng của mình, cố khiến bản thân nôn mửa, tôi cần làm thế, tôi có thể lên cơn buồn nôn rồi mửa nó ra. Nhưng bụng tôi chỉ ọc lên chút đỉnh rồi lại quặn đều như cũ.

Mưa như trút nước và sấm rền vang đã hoàn toàn khỏa lấp tiếng xe ô tô phi đến đường Back Harlow, cách khoảng đất sình lầy này chưa tới vài mét. Đồng thời, nó cũng khỏa lấp tiếng bụi cây rào rạo và loạt soạt khi chúng lội qua đây từ đường cụt chỗ chúng để xe.

Điều đầu tiên giúp chúng tôi nhận ra sự hiện diện của chúng là giọng của Ace Merrill vang lên giữa sự ồn ào của cơn bão và nói: “Mày thì biết cái quái gì về chuyện này?”

26

Cả đám chúng tôi nhảy dựng lên như bị chọt ngay mông, Vern ré thất thanh – về sau, cậu đã thừa nhận lúc ấy, trong khoảnh khắc, cậu cứ tưởng tiếng nói vang lên từ xác chết.

Xa xa khoảng đất sình lầy, chỗ rừng cây bắt đầu mọc trở lại, che lấp con đường cụt, Ace Merrill và Chambers Nhãn Cầu đứng bên nhau, mờ đi trong tấm màn mưa xám xịt. Cả hai người đều mặc áo khoác màu đỏ bằng vải nylon của trường trung học, loại áo bạn có thể mua trong văn phòng nếu bạn là một học sinh đi học đều đặn, cũng là loại phát miễn phí cho các cầu thủ đại diện cho trường đi thi đấu. Mái tóc vuốt ngược của bọn họ bết sát hộp sọ, hỗn hợp nước mưa và Vitalis chảy xuống má trông như những hàng nước mắt thế phẩm.

“Chết mẹ!” Nhãn Cầu thảng thốt. “Là em trai tao bọn mày ơi!”

Chris há hốc nhìn chằm chằm Nhãn Cầu. Chiếc áo ướt sũng tối màu của cậu vẫn đang cột quanh cái bụng gầy nhom. Túi ba lô thấm nước mưa, ngả màu xanh thẫm trên bờ vai trấn.

“Anh biến đi, Rich” cậu run rẩy lên tiếng. “Chúng tôi là kẻ tìm thấy cậu ấy. Chúng tôi có quyền.”

“Quyền cái đầu mày. Bọn tao sẽ đi trình báo nó.”

“Không, anh đừng hòng,” tôi nói. Bỗng dưng tôi thấy phẫn nộ với bọn chúng, khi đến phút cuối mà chúng lại xuất hiện thế này. Nếu suy nghĩ kỹ càng, có lẽ chúng tôi sẽ biết rồi chuyện như thế này sẽ xảy ra... nhưng đây là lần đặc biệt, khi những đứa to con hơn, lớn tuổi hơn sẽ không cướp được nó – lấy đi thứ chúng muốn như thể đó là quyền hạn đặc biệt, như thể chúng muốn gì đều được nấy và đó là cách duy nhất. Chúng đã đi xe ô tô đến đây – tôi nghĩ đó là điều làm tôi tức giận nhất. Chúng đã đến đây bằng xe ô tô đấy. “Bọn tôi có bốn người, Nhãn Cầu ạ. Anh thử mà xem.”

“Ồ, bọn tao sẽ thử, đừng lo,” Nhãn Cầu nói, hàng cây đằng sau hắn và Ace rung lắc. Charlie Hogan cùng Billy, anh trai của Vern bước qua, vừa lầm bầm chửi vừa lấy tay chùi nước khỏi mắt. Tôi cảm nhận được quả tạ bằng chì vừa rơi đánh thịch xuống bụng, Quả tạ ấy to dần khi thấy Jack Mudgett, Bracowicz Xù Xì và Vince Desjardin bước ra sau Charlie cùng Billy.

“Tất cả bọn tao đây,” Ace nói, nhe răng cười. “Thế chúng mày...”

“VERN!” Billy Tessio rít lên bằng cái giọng khủng khiếp, đầy cáo buộc, tao-cho-mày-biết-thế-nào-là-tàn-đời. Tay hắn nắm lại thành nắm đấm tong tỏng nước. “Thằng khốn kiếp chết băm chết vằm! Hóa ra mày trốn dưới hiên nghe lén! Đồ cặn bã!”

Vern rúm người lại.

Charlie Hogan eo éo ngân nga theo: “Thằng mạt hạng chỉ giỏi lén lút nghe trộm! Để tao cho mày một trận sống dở chết dở!”

“Vậy à? Giỏi thì làm xem!” Teddy chợt the thé inh tai. Mắt cậu sáng quắc đến điên rồ đằng sau cặp kính lấm tấm mưa. “Nào, đánh chết tụi nó! Nhào vô! Nhào vô đi, mấy thằng bự con!”

Billy và Charlie không cần mời lần thứ hai. Chúng bắt đầu sẵn tới, Vern thì lại co rúm người – hẳn cậu đang hình dung những bóng ma Đánh Đập Trong Quá Khứ và Đánh Đập Trong Tương Lai. Cậu rúm ró... nhưng vẫn gồng người cứng cỏi. Cậu đang ở bên các bạn của mình, và chúng tôi đã trầy trật lên thác xuống ghềnh chứ không đến đây bằng mấy chiếc xe ô tô.

Nhưng Ace ghìm Billy và Charlie lại, đơn giản bằng cách chạm vào vai đồng bọn.

“Chúng mày nghe đây,” Ace lên tiếng. Hắn thủng thỉnh nói như thể cả bọn không hề đứng dưới mưa dông đang gào thét. “Chúng tao đông hơn bọn mày. Chúng tao to con hơn bọn mày. Chúng tao sẽ cho bọn mày một cơ hội để cuốn xéo khỏi đây. Tao không quan tâm tụi mày đi đâu. Đóng giả làm mấy cái cây rồi cút ngay.”

Anh trai của Chris khúc khích cười, còn Xù Xì vỗ lưng Ace ra chiều khen ngợi sự đáo để của đồng bọn. Sid Caesar của đám côn đồ.

“Vì bọn tao mới là kẻ phát hiện ra nó.” Ace từ tốn mỉm cười, và bạn có thể hình dung hắn cũng nở nụ cười từ tốn ấy ngay trước khi phang thẳng cây cơ bi da lên đầu một thằng ôn dịch vô học lỡ lời nói câu gì đấy ngu si trong lúc Ace đang xếp bi trên bàn. “Nếu chúng mày cút, bọn tao chiếm thằng nhóc. Nếu chúng mày ở lại, bọn tao tẩn chúng mày một trận và vẫn chiếm thằng nhóc. Hơn nữa, hắn nói tiếp, vớt vát tô bóng cái thói giang hồ của mình bằng chút đứng đắn đạo đức, “Charlie và Billy tìm ra nó, nên đằng nào đó cũng là đặc quyền của tụi nó.”

“Hai tên đấy là đồ chết nhát!” Teddy bật lại. “Vern kể bọn tôi nghe rồi! Hai tên chết nhát ngay từ trong óc mà cứ làm như ghê gớm lắm!” Cậu vặn vẹo khuôn mặt phiên bản nhại lại Charlie Hogan đang sợ hãi và sụt sùi thút thít. “Phải chi tụi mình không địa con xe! Phải chi tụi mình không đến đường Back Harlow để làm trò bậy bạ! Ôi, Billee ơi, bọn mình biết làm gì bây giờ? Ôi, Billee ơi, hình như tao vừa biến quần sịp Fruit of the Loom thành nhà máy kẹo mềm mất rồi! Ôi Billee ơi...”

“Đủ rồi,” Charlie gầm gừ, đoạn sấn sổ tới trước. Mặt hắn thịnh nộ và sưng sỉa vì ngượng. “Thằng oắt kia, tao mặc xác tên tuổi mày là gì, chuẩn bị tinh thần mai này, nếu muốn ngoáy mũi sẽ phải thò tay vào trong họng đi.”

Tôi nhìn Ray Brower như ngây dại. Cậu ta vẫn bình thản hướng một con mắt chăm chăm nhìn mưa, tầm nhìn tuy dưới chúng tôi nhưng trên tất cả xáo động. Sấm vẫn đi dùng không ngừng, nhưng mưa đã có dấu hiệu thuyên giảm.

“Mày tính sao nào, Gordie?” Ace hỏi. Hắn đang nắm hờ lấy cánh tay Charlie, cái cách gã huấn luyện viên nhà nghề kiềm con chó dữ. “Chí ít mày phải biết nhìn trước ngó sau như thằng anh mày chứ. Bảo đám này lui đi. Tao sẽ để Charlie đập thằng oắt con bốn mắt không biết điều kia một chút rồi bọn tao bắt tay vào công việc. Mày thấy sao hả?”

Hắn đã sai khi nhắc đến anh Denny. Tôi đã định nói lý lẽ với hắn, chỉ ra điều Ace thừa biết, rằng bọn tôi hoàn toàn có thể tước đi đặc quyền của Billy và Charlie vì Vern đã nghe tận tai việc chúng cho đi cái đặc quyền. Tôi những muốn kể với hắn Vern và tôi suýt chút nữa đã bị tàu chở hàng cán qua trên cây cầu sắt bắc ngang qua sông Castle ra sao. Về lão Milo Pressman và người bạn đồng hành can đảm – đến độ ngu xuẩn – Chopper Chú chó Diệu kỳ. Về đám đỉa nữa. Tôi đoán điều tôi thật sự muốn nói với hắn là Thôi nào, Ace, cái gì ra cái đấy. Anh biết vậy mà. Nhưng hắn đã lôi Denny vào cuộc, và rồi thay vì lý lẽ ngọt nhạt, điều tôi nghe thấy cất lên từ miệng tôi là lệnh xử tử của chính mình: “Đi mà bú tao, bự lắm, lũ côn đồ mạt hạng!”

Miệng của Ace há hốc thành hình chữ O tròn xoe đầy bất ngờ – biểu cảm của hắn trơ ra sốc, tới mức trong những trường hợp khác, có lẽ chúng tôi sẽ phá lên cười như được mùa. Những người còn lại − ở cả hai phía khoảng đất lầy – ngẩn ngơ trợn mắt nhìn tôi.

Và rồi Teddy ré lên sung sướng: “Nói hay lắm, Gordie! Ôi trời! Quá xá ngầu!”

Tôi đứng đờ ra như tượng, không tài nào tin nổi vào tai mình. Tựa như có một tay diễn viên dự bị điên khùng nào đấy vừa lao lên sân khấu đúng lúc quan trọng và nói những câu thoại còn chẳng có trong kịch bản. Nói một gã bú mình là câu văng tục nặng nhất nhất ta có thể nói mà không đụng chạm đến mẹ của hắn. Từ khóe mắt, tôi trông thấy Chris cởi ba lô ra và hối hả lục lọi, nhưng lúc ấy tôi không hiểu lý do tại sao.

“Được lắm,” Ace khẽ nói. “Bắt chúng nó thôi. Không làm đứa nào sứt mẻ trừ thằng oắt Lachance. Tạo sẽ bẻ gãy hai cánh tay nó.”

Người tôi lạnh ngắt. Tôi không tè ra quần như lúc ở trên cầu sắt, nhưng chắc hẳn lý do là vì tôi chẳng có gì trong bụng để cho ra ngoài. Hắn định làm thế thật, bạn thấy mà; những năm tháng từ ngày ấy đến nay đã thay đổi suy nghĩ của tôi về rất nhiều chuyện, nhưng riêng chuyện ấy thì không. Khi Ace nói hắn sẽ bẻ gãy hai cánh tay tôi, hắn nói thật chứ không dọa.

Chúng bắt đầu tiến tới chỗ chúng tôi giữa cơn mưa đang ngớt dần. Jackie Mudgett rút con dao bấm từ trong túi rồi bấm nút. Lưỡi thép dài 15 phân bật ra, ánh lên sắc xám nhạt dưới ánh sáng tù mù của buổi chiều. Đứng quanh tôi, Vern và Teddy bất ngờ khom người thủ thế, sẵn sàng chiến đấu. Teddy rất hăng máu, còn Vern nhăn mặt với vẻ bất lực, bị dồn vào đường cùng.

Đám côn đồ to con đi thành hàng, chân lội lõm bõm trong bùn lầy lúc này đã thành vũng sinh đặc quánh rất to do bão đổ xuống. Thi thể Ray Brower nằm dưới chân chúng tôi như cái thùng đầy nước. Tôi vào thế chiến đấu... đúng lúc ấy, Chris bắn khẩu súng lục cậu thỏ từ ngăn kéo bố mình.

ĐOÀNG!

Chúa ơi, âm thanh ấy mới tuyệt vời làm sao! Charlie Hogan nhảy vọt lên không trung. Ace Merrill nãy giờ nhìn thẳng vào tôi cũng giật nảy, quay sang nhìn Chris. Mồm hắn lại thành chữ O. Nhãn Cầu thì sững sờ ngây ra như phỗng.

“Ê Chris, đó là của bố mà,” hắn nói. “Mày sẽ bị đập cho lên bờ...”

“Như thế chẳng là gì so với điều anh sẽ nhận,” Chris nói. Mặt cậu tái mét không còn giọt máu, tưởng chừng toàn bộ sinh khí đã bị hút vào đôi mắt. Chúng phừng phừng lửa.

“Gordie nói đúng, các người chẳng là gì ngoài một đám côn đồ mạt hạng. Charlie và Billy không hề muốn cái đặc quyền kia, các người thừa biết điều đó. Nếu hai tên ấy bảo bọn chúng muốn tận dụng đặc quyền kia, thì chúng đã chẳng trèo đèo lội suối đến đây cho vui. Bọn chúng chỉ giỏi mửa câu chuyện ra rồi để Ace Merrill suy nghĩ giùm mình.” Tông giọng cậu nâng lên thành tiếng hét. “Nhưng các người đừng hòng chiếm cậu ta, các người nghe thủng không?”

“Nghe này,” Ace nói. “Mày bỏ thứ đó xuống đi, trước khi mày loi nhoi bắn nát chân mình. Mày thậm chí còn chẳng có gan bắn chuột chũi chứ đừng nói.” Hắn ta lại tiến tới, vừa đi vừa nở nụ cười từ tốn. “Mày chỉ là thằng oắt con èo uột gan thỏ đế, thấp cổ bé họng, và tao sẽ bắt mày ăn khẩu súng ấy.”

“Ace, nếu anh không đứng yên, tôi sẽ bắn anh. Tôi thề với Chúa.”

“Bắn đi rồi vào tùùù đấy,” Ace ngân nga, chẳng hề nao núng. Hắn vẫn giữ nụ cười ấy trên môi. Những kẻ còn lại nhìn hắn với vẻ bàng hoàng kinh hãi... giống với cái cách Teddy, Vern và tôi nhìn Chris. Ace Merrill là kẻ khó chơi nhất vùng, và tôi không nghĩ Chris có thể dọa hắn chùn bước. Điều đó có nghĩa là gì? Ace không nghĩ một thằng gắt mười hai tuổi thực sự dám bắn hắn. Tôi nghĩ hắn đã nhầm; tôi nghĩ Chris sẽ bắn Ace trước khi cậu để Ace cướp khẩu súng của bố cậu đi. Trong vài giây ngắn ngủi ấy, tôi dám chắc tình hình sắp sửa bung bét lắm, bung bét nhất so với những gì tôi tưởng tượng. Có khi còn có án mạng xảy ra. Và tất cả chỉ vì quyền báo cảnh sát về một cái xác.

Chris khẽ nói, đầy tiếc nuối: “Anh muốn tôi bắn vào đâu, Ace? Tay hay chân? Tôi không chọn được. Cho anh chọn đấy.”

Tới đây, Ace khựng lại.

27

Mặt hắn xệch xuống và tôi thấy hoảng sợ chợt hiện lên trên mặt. Tôi nghĩ đó là nhờ giọng điệu của Chris chứ không phải những lời cậu thốt ra; là nhờ sự tiếc nuối vô vàn khi mọi thứ đã tệ sẽ càng tệ hơn. Nếu tất cả chỉ là diễn thì đến tận giờ, ấy vẫn là màn kịch xuất sắc nhất tôi từng thấy. Đám côn đồ còn lại tin sái cổ; mặt bọn chúng căng cứng như thể ai đó vừa gí que diêm vào quả pháo với ngòi nổ ngắn cũn cỡn.

Ace dần dà lấy lại bình tĩnh. Cơ mặt hắn đanh lại, môi mím chặt, hắn nhìn Chris theo cách bạn sẽ nhìn một người vừa nghiêm túc đưa ra lời đề xuất kinh doanh – sáp nhập với công ty bạn, xử lý hạn mức tín dụng của bạn hoặc bắn vỡ hai hòn của bạn. Nét mặt ấy mang vẻ chờ đợi, gần như tò mò, nét mặt khi bạn biết nỗi kinh hoàng đã đi qua hoặc chỉ đang đóng nắp im im mà thôi. Ace đã tính toán lại khả năng không bị bắn và kết luận khả năng ấy thấp hơn so với hắn tưởng. Nhưng hắn vẫn nguy hiểm – có khi còn đáng gờm hơn cả trước đó. Kể từ ngày ấy, tôi luôn nghĩ đó là cảnh tượng trung thực nhất, sơ khai nhất mà tôi từng chứng kiến khi hai bên đối đầu đến cùng. Cả hai người đều không diễn kịch, họ nói được làm được.

“Được rồi,” Ace khẽ nói với Chris. “Nhưng tao biết kết cục của mày sau vụ này rồi đấy, thằng khốn kiếp.”

“Mày không biết đâu,” Chris gằm ghè.

“Thằng oắt con láo toét!” Nhãn Cầu oang oang. “Mày sẽ phải bó bột vì chuyện này!”

“Đến tối hẵng mơ,” Chris nói.

Tức điên gầm lên một âm thanh không rõ nghĩa, Nhãn Cầu dấn tới trước, Chris bèn bắn một phát xuống mặt nước cách hắn chừng ba mét. Nước phọt lên tung tóe. Nhãn Cầu vừa nhảy ra sau vừa luôn miệng chửi rủa.

“Rồi, giờ sao?” Ace ré lên.

“Giờ các người vào xe ô tô và quay về Castle Rock. Sau đó thì tôi không quan tâm. Nhưng các người đừng hòng chiếm lấy cậu ta.” Cậu ấy dùng mũi chiếc giày sũng nước chạm vào Ray Brower, gần như kính cẩn. “Các người hiểu chưa?”

“Không chiếm cái xác nhưng bọn tao sẽ thịt mày,” Ace đáp. Hắn lại bắt đầu mỉm cười. “Mày không biết à?”

“Chưa chắc anh làm được đâu.”

“Bọn tao sẽ cho mày tơi bời,” Ace vừa nói vừa mỉm chi. “Bọn tao sẽ cho mày biết thế nào là đau đớn. Thật không tin nổi là mày không nhìn ra được chuyện đó. Bọn tao sẽ cho chúng mày vào viện vì gãy cả người. Thân ái và quyết thắng.”

“Ồ, sao anh không về nhà lên giường với mẹ anh thêm tí nữa đi? Tôi nghe đồn bà ấy khoái lắm.”

Nụ cười của Ace cứng lại. “Tao sẽ giết mày vì dám nói câu đó. Không ai được phép chửi mẹ tao.”

“Tôi nghe đồn mẹ anh bán thân kiếm tiền mà,” Chris thông báo với hắn, và trong lúc gương mặt Ace dần trở nên bợt bạt, màu da của hắn dần trắng bệch như màu da trông phát ghê của Chris, cậu đế thêm: “Thật ra tôi nghe đồn bà ấy thổi kèn kiếm xu lẻ. Tôi còn nghe...”

Đúng lúc ấy, cơn bão ào ào, hung hãn trở lại. Có điều, lần này không chỉ mưa mà là mưa đá. Cây rừng không thì thầm xào xạc nữa mà chuyển sang sống động với tiếng gào thét ồn ã như trong những bộ phim hạng B giả tạo – là tiếng những viên mưa đá cỡ lớn đập vào thân cây. Những viên sỏi nhọn bắt đầu đập vào vai tôi – có cảm giác tựa như thế lực ác nghiệt nào đó đang cố tình ném chúng. Tệ hơn nữa, mưa đá quất thẳng vào khuôn mặt đang ngửa lên trời của Ray Brower với tiếng lộp độp rợn người gợi cho chúng tôi nhớ đến cậu ta, đến sự kiên nhẫn vô biên vô tận của cậu.

Vern là người đầu tiên phát hoảng, khóc ré lên. Cậu ta loạng choạng guồng chân chạy lên bờ đắp. Teddy gồng được thêm một phút rồi co giò chạy sao Vern, hai tay giơ lên che đầu. Ở bên kia, Vince Desjardins thụp xuống nấp dưới rặng cây gần đó, Bracowicz Xù Xì cũng làm theo. Những kẻ còn lại trong băng vẫn lỳ lợm đứng tại chỗ, Ace lại nhe răng cười.

“Theo sát tớ, Gordie,” Chris gằn giọng, run run. “Theo sát tớ đấy nhé.”

“Tớ ở ngay đây.”

“Đi ngay đi,” Chris ra lệnh với Ace, và một cách thần kỳ nào đó, cậu đã xóa tan sự run rẩy trong lời nói của mình. Giọng cậu nghe như thể đang hướng dẫn một đứa trẻ trì độn.

“Bọn tao sẽ tóm cổ mày,” Ace dọa. “Bọn tao sẽ không quên chuyện này, mày đừng lầm tưởng. Lần này mày chơi lớn đấy, con ạ.”

“Tốt thôi. Các người cứ việc tóm cổ tóm chân hôm khác đi.”

“Bọn tao sẽ mai phục mày, Chambers. Bọn tao…”

“Cút ngay!” Chris gầm, lại giơ súng lên. Ace lùi lại.

Hắn nhìn Chris một lát, gật đầu, đoạn quay người. “Đi nào, hắn bảo bè lũ. Hắn liếc sau lưng nhìn Chris và tôi thêm lần nữa. “Sẽ còn thăm mày.”

Bọn chúng quay lại hàng cây ngăn cách đầm lầy với con đường. Chris và tôi đứng im như tượng, mặc mưa đá nện vào người khiến da đỏ rát, góp thành đống quanh chúng tôi như tuyết mùa hè. Chúng tôi đứng đó, lắng tai nghe, và vượt lên trên bài ca âm vang điên rồ của mưa đá đập vào thân cây, chúng tôi nghe thấy hai chiếc xe ô tô khởi động.

“Cậu ở yên đấy,” Chris nói với tôi rồi băng qua đầm lầy.

“Chris!” tôi phát hoảng.

“Tớ phải đi. Ở yên đấy.”

Có cảm tưởng cậu đi mãi không về. Tôi sốt ruột sợ Ace hoặc Nhãn Cầu nấp ở đâu đó và đã bắt được cậu. Tôi cứ trơ trọi đứng đó, chẳng có ai bên cạnh ngoài Ray Brower, đợi bạn mình – bất cứ ai – quay lại. Một hồi sau, Chris mới xuất hiện.

“Thành công rồi,” cậu xác nhận. “Bọn chúng đi rồi.”

“Cậu chắc chứ?”

“Ừ. Cả hai xe.” Cậu giơ hai tay qua đầu, đan vào nhau với khẩu súng ở giữa, lắc tới lắc lui làm động tác vô địch. Đoạn cậu thả tay xuống, mỉm cười với tôi. Tôi nghĩ ấy là nụ cười buồn nhất và sợ hãi nhất tôi từng thấy. “Đi mà bú tao, bự lắm’ – ai nói của quý của cậu bự vậy hả, Lachance?”

“Bự nhất bốn vùng nhé,” tôi đáp. Người tôi run cầm cập.

Chúng tôi đưa mắt nhìn nhau trìu mến trong thoáng chốc, và rồi có lẽ ngượng ngùng trước cảnh mình đang thấy, cả hai lại liếc xuống. Cơn sợ hãi đầy khó chịu trào dâng trong tôi, và tiếng lép nhép khi Chris di chuyển cho tôi biết cậu cũng nhìn thấy. Đôi mắt của Ray Brower trợn tròn, trắng dã, trừng trừng, không còn con ngươi, tựa đôi mắt của bức tượng Hy Lạp chăm chăm nhìn. Chúng tôi chỉ tốn một giây để hiểu chuyện gì xảy ra, nhưng dù hiểu chăng nữa, nỗi sợ vẫn không thuyên giảm. Mắt cậu ta đầy những hạt mưa đá màu trắng. Chúng đang tan ra, nước mưa chảy xuống má cậu như thể cậu đang khóc thương cho vị thế gớm ghiếc của mình – một giải thưởng tệ lậu mà hai đám oắt con ngu độn tranh giành bằng được. Quần áo cậu cũng trắng vì mưa đá. Tưởng chừng cậu đang nằm trong tấm vải liệm của chính mình.

“Ôi, Gordie, này,” Chris run rẩy. “Tớ bảo này. Đúng là một màn khủng khiếp với cậu ta.”

“Tớ không nghĩ cậu ấy biết đâu...”

“Có thể âm thanh chúng ta nghe thấy là hồn ma cậu ấy. Có lẽ cậu ấy biết chuyện này sẽ xảy ra. Đúng là một màn khủng khiếp, tớ nói thật.”

Cành cây răng rắc đằng sau chúng tôi. Tôi xoay người lại, đinh ninh bọn chúng đã mò đến chỗ chúng tôi, nhưng Chris chỉ liếc mắt nhìn sơ rồi tiếp tục suy tính chuyện cái xác. Hóa ra là Vern và Teddy, quần jeans ướt sũng đen thui, bám vào cẳng chân, cả hai toe toét cười như hai chú chó vừa húp trứng.

“Bọn mình làm gì đây nhỉ?” Chris hỏi, và tôi thấy lạnh cả người. Có lẽ cậu đang nói chuyện với tôi, có lẽ là thế... nhưng cậu vẫn chằm chằm nhìn xuống cái xác.

“Bọn mình sẽ mang cậu ấy về đúng không?” Teddy hỏi, bối rối. “Bọn mình sẽ trở thành người hùng. Không phải sao?” Cậu đưa mắt nhìn Chris rồi nhìn tôi, sau đó lại nhìn Chris.

Chris ngước lên như thể vừa giật mình tỉnh dậy sau cơn mơ. Môi cậu cong lên. Cậu sải bước đến chỗ Teddy, đặt hai tay lên ngực bạn rồi thô bạo đẩy cậu ta ra sau. Teddy loạng choạng, hai tay vung lên giữ thăng bằng rồi ngồi phịch xuống vũng bùn. Cậu ta chớp mắt nhìn Chris như con chuột xạ hương chưng hửng. Vern lo ngại nhìn Chris như sợ bạn mình phát rồ. Có lẽ điều đó không quá sai sự thật.

“Cậu ngậm mồm lại đi,” Chris nói với Teddy. “Đội nhảy dù di chuyển sang bên con khỉ. Đồ thỏ để chết nhát, chỉ giỏi ba hoa.

“Là tại mưa đá!” Teddy ré lên tức tối và xấu hổ. “Không phải tại đám côn đồ kia đâu Chris! Tớ sợ mưa bão! Tớ không chịu được! Tớ có thể đánh nhau với cả đám bọn chúng một lúc, tớ đem danh mẹ tớ ra thế đấy! Nhưng tớ sợ mưa bão lắm! Mẹ kiếp! Tớ không chịu được!” Vẫn ngồi dưới nước, cậu ấy òa lên khóc.

“Còn cậu thì sao?” Chris quay sang Vern. “Cậu cũng sợ mưa bão à?”

Vern ngây dại lắc đầu, vẫn kinh ngạc trước cơn thịnh nộ của Chris. “Nào, bạn, tớ cứ tưởng cả đám đều chạy.”

“Chắc cậu biết đọc tâm trí người khác, vì cậu chạy đầu tiên mà.”

Vern nuốt nước bọt hai lần, chẳng nói gì.

Chris trừng trừng nhìn cậu ấy, đôi mắt cáu tiết, hoang dại. Đoạn cậu ấy quay sang tôi. “Làm cho cậu ta cái cáng nhé, Gordie.”

“Nếu cậu nói thì làm, Chris ạ.”

“Hẳn rồi! Như trong đội Hướng đạo ấy.” Giọng cậu ấy bỗng cao vống lên the thế, kỳ cục. “Giống như trong mấy đội Hướng đạo chết toi. Cáng bằng cọc với áo. Như trong cuốn sổ tay ấy. Nhỉ, Gordie?”

“Ừ. Nếu cậu muốn. Nhưng nếu những gã kia...”

“Kệ mẹ lũ đấy!” cậu hét lên. “Các cậu đúng là một lũ thỏ để. Biến hết đi, lũ chết nhát”

“Chris, họ có thể gọi cảnh sát. Để trả thù chúng ta.”

“Cậu ấy là của chúng ta và bọn mình sẽ đưa cậu ta RA!”

“Những gã ấy sẽ không ngại bịa chuyện để lôi chúng ta vào rắc rối,” tôi nói với cậu. Những lời tôi nói nghe mỏng tang, ngu ngốc, như phát cảm tới nơi. “Nói linh tinh rồi thay nhau bịa chuyện. Cậu biết người ta có thể khiến kẻ khác sống dở chết dở bằng cách nói dối mà. Giống như vụ tiền...”

“TỚ MẶC KỆ!” cậu ấy thét lên rồi giơ nắm đấm nhào tới tôi. Nhưng một chân cậu vấp phải lồng ngực Ray Brower đánh bẹp, làm cả thi thể rung lên. Cậu ngã sóng soài xuống vũng bùn, tôi chờ cậu bật dậy và đấm thẳng vào mồm tôi, nhưng không, cậu cứ thế nằm đó, đầu hướng về phía bờ đắp, hai tay duỗi thẳng qua đầu như một tay thợ lặn chuẩn bị nhảy xuống, giống y tư thế của Ray Brower lúc bọn tôi phát hiện ra thi thể. Tôi hoảng hốt nhìn chân Chris để đảm bảo giày cậu vẫn yên vị trên chân. Và rồi cậu òa lên vừa khóc vừa gào thét, thân người quẫy đạp trong bùn sình khiến nó bắn tung tóe, tay đấm xuống bùn, đầu lắc quầy quậy hết bên này đến bên kia. Teddy và Vern trợn mắt nhìn cậu tò mò, vì chưa một ai từng thấy Chris Chambers rơi nước mắt. Chốc sau, tôi bước trở lại bờ đắp, trèo lên rồi ngồi lên một thanh ray. Teddy và Vern đi theo tôi. Chúng tôi cứ thế ngồi dưới mưa, không nói gì, giống tượng Khỉ Tam Không mà người ta hay bán trong cửa hàng đồ giá rẻ và cửa hàng bán quà tặng xập xệ lúc nào trông cũng có vẻ sắp dẹp tiệm đến nơi.

28

Khoảng hai mươi phút trước khi Chris trèo lên bờ đắp ngồi bên cạnh chúng tôi, trời bắt đầu quang mây. Tia nắng mặt trời chiếu qua những kẽ hở. Trong bốn mươi lăm phút vừa qua, tưởng chừng màu xanh của bụi cây đã đậm hơn ba tông. Bùn dính trên người cậu ấy từ đầu xuống chân. Tóc cậu đóng bùn, lởm chởm dựng đứng. Phần duy nhất sạch sẽ trên cơ thể cậu là vòng tròn quanh mắt đã gột rửa cho trắng.

“Cậu nói đúng, Gordie ạ,” cậu ấy lên tiếng. “Chẳng ai có đặc quyền cuối cùng cả. Toàn pín nhỉ?”

Tôi gật đầu. Năm phút trôi qua. Không ai nói lời nào. Và tôi tình cờ nảy ra một suy nghĩ – trong trường hợp bọn chúng thật sự báo cảnh sát. Tôi quay lại bờ đắp, đến chỗ Chris đang đứng. Tôi khuỵu gối, tỉ mẩn dùng ngón tay vọc vào nước và cỏ.

“Cậu làm gì thế?” Teddy vừa hỏi vừa làm theo tôi.

“Tớ nghĩ nó ở bên trái cậu,” Chris chỉ.

Tôi kiếm ở đó, chừng một hai phút sau thì tìm ra cả hai vỏ đạn. Chúng lấp lánh dưới ánh mặt trời tinh khôi. Tôi đưa chúng cho Chris. Cậu gật đầu, đoạn nhét chúng vào túi quần jeans.

“Giờ mình đi,” Chris nói.

“Này, thôi nào!” Teddy la lối thống thiết. “Tớ muốn đem cậu ta đi!”

“Nghe này, đồ ngốc,” Chris nói, “nếu đem cậu ta về, chúng ta có thể phải vào trại cải tạo đấy. Giống như Gordie nói. Đám côn đồ kia có thể bịa bất cứ câu chuyện nào chúng muốn. Nếu chúng bảo bọn mình giết cậu ta thì sao? Cậu thấy thích không?”

“Tớ mặc kệ,” Teddy dằn dỗi. Đoạn cậu ngước nhìn chúng tôi với vẻ hy vọng vô lý. “Hơn nữa, cùng lắm chúng mình chịu đôi tháng cải tạo. Xem như đồng lõa. Ý tớ là, bọn mình mới có mười hai tuổi thôi, bọn họ không tống mình vào Shawshank đâu.”

Chris khẽ nói: “Nếu có tiền án, cậu không được nhập ngũ đâu, Teddy.”

Tôi đoán chắc đó chỉ là một lời nói dối trắng trợn – nhưng có vẻ đây không phải thời điểm nói ra điều này. Teddy chỉ ngây ra nhìn Chris hồi lâu, miệng run lẩy bẩy. Mãi lúc sau, cậu mới lắp bắp thốt lên nổi: “Thật à?”

"Hỏi Gordie đi.”

Cậu nhìn tôi đầy hy vọng.

“Cậu ấy nói đúng, tôi đáp, cảm thấy mình đúng là đồ tồi tệ đáng khinh. “Cậu ấy nói đúng đó, Teddy. Điều đầu tiên họ làm khi cậu xin tòng quân là kiểm tra lý lịch tư pháp của cậu.”

“Ôi Chúa ơi!”

“Chúng ta sẽ lê mông quay lại cầu sắt,” Chris nói. “Sau đó chúng ta rời khỏi đường ray và vòng vào Castle Rock theo hướng khác. Nếu ai hỏi mình đã ở đâu, chúng ta sẽ nói cả bọn đi cắm trại trên đồi Brickyard mà bị lạc.”

“Lão Milo Pressman biết chuyện đấy,” tôi nói. “Cả lão chủ tiệm trong chợ Florida nữa.”

“Chà, chúng ta chỉ cần nói lão Milo dọa bọn mình, thế nên cả đám quyết định đi lên đồi Brickyard.”

Tôi gật đầu. Nghe có lý. Nếu Vern và Teddy có thể nhớ đi theo kịch bản.

“Nhỡ đâu bố mẹ chúng ta gặp nhau thì sao?” Vern hỏi.

“Cậu cứ việc lo về chuyện đó nếu muốn,” Chris nói. “Bố tớ chắc vẫn xỉn quắc cần câu thôi.”

“Vậy đi thôi,” Vern chốt hạ, liếc mắt nhìn rặng cây ngăn cách chúng tôi và đường Back Harlow. Trông cậu như thể cậu sợ cảnh sát cùng một đám chó săn sẽ nhào ra bắt chúng tôi bất cứ lúc nào. “Đi luôn cho kịp.”

Cả đám đứng dậy, sửa soạn lên đường. Chim cất tiếng véo von như phát rồ, vui sướng với cơn mưa, ánh nắng, giun dế và có lẽ là với vạn vật trên thế gian. Chúng tôi quay người, như thể được giật bằng dây, nhìn Ray Brower.

Cậu ấy nằm đó, lại một lần nữa lẻ loi. Tay cậu buông thõng khi chúng tôi lật cậu lại ban nãy, và giờ, tay chân cậu giạng ra, như thể chào đón nắng mai. Trong khoảnh khắc, khung cảnh thi thể trông có vẻ ổn thỏa, tự nhiên hơn những khung cảnh mà người làm dịch vụ mai táng dựng lên cho khách viếng thăm. Rồi bạn nhìn thấy vết bầm, máu đóng trên cằm và dưới mũi, cả việc cái xác bắt đầu trương phềnh. Bạn thấy ruồi nhặng bắt đầu xuất hiện khi mặt trời ló dạng, bay quanh thi thể, biếng nhác vo ve. Bạn nhớ lại thứ mùi như mùi đánh rắm trong phòng kín. Cậu ấy trạc tuổi chúng tôi, cậu ấy chết rồi, và tôi chối bỏ suy nghĩ toàn bộ vụ việc là điều tự nhiên; tôi kinh hãi gạt nó đi.

“Được rồi,” Chris nói, cậu cố tình nói dứt khoát, thế mà giọng nói thoát ra khỏi họng cậu nghe như cước khô trên cây chổi cũ. “Hành quân thôi.”

Chúng tôi lục tục đi ngược lại con đường mình đã đến. Không ai nói năng gì. Tôi không biết các bạn mình thì sao, nhưng đầu óc tôi ngổn ngang suy nghĩ, chẳng còn nói nổi. Có những điều cứ lấn cấn trong đầu tôi về thi thể của Ray Brower – ngày ấy, chúng khiến tôi lấn cấn, đến tận giờ vẫn vậy.

Vết bầm tím ngắt một bên mặt, da đầu bị rách, mũi chảy máu. Nhưng giờ không còn thấy rõ nữa. Sau những cuộc ẩu đả trong quán rượu, người ta thê thảm hơn mà vẫn thản nhiên uống tiếp. Nhưng con tàu hẳn đã tông trúng cậu; còn không, tại sao giày lại văng khỏi chân như thế? Và tại sao người lái tàu không nhìn thấy cậu? Biết đâu con tàu va đập mạnh đến độ hất văng cậu ra xa nhưng không giết chết cậu? Tôi nghĩ nếu nhiều yếu tố hội tụ lại, điều đó có thể xảy ra. Phải chăng đoàn tàu đã tông cậu một cú rất mạnh khi cậu cố chạy khỏi đường ray? Va chạm và hất cậu bay lộn nhào, rơi xuống dải đất bị sạt lở? Phải chăng cậu đã thao thức và run lẩy bẩy trong đêm tối suốt nhiều giờ, không phải chỉ vì bị lạc mà còn mất phương hướng, mất mối dây liên kết với thế giới? Có lẽ cậu chết vì sợ. Một con chim gãy nát phần lông đuôi từng chết trên tay tôi theo cách đó. Cơ thể nó run rẩy và khẽ co giật, mỏ hết hả ra lại đóng, đôi mắt đen, sáng bừng nhìn tôi chăm chăm. Rồi cơ thể nó hết co giật, mỏ nó hé mở, cứng lại, hai con mắt màu đen mờ đục và mặc sự đời. Có lẽ Ray Brower cũng thế. Có lẽ cậu từ giã cõi đời này vì cậu sợ quá, chẳng còn ý chí sống tiếp.

Song còn một điều khác, tôi nghĩ đó mới là điều khiến tôi bận tâm hơn cả. Mục tiêu ban đầu của cậu ấy là đi hái việt quất. Nếu không lầm, tôi nhớ tin tức đăng cậu có mang theo bình đựng việt quất. Khi chúng tôi quay về, tôi đến thư viện tra cứu trong báo cho chắc, và những gì tôi nhớ là đúng. Cậu ấy đi hái dâu, có cầm theo bình hay xô gì đó. Nhưng lúc đó, chúng tôi không thấy thứ nào như vậy. Chúng tôi tìm thấy cậu ấy, thấy cả giày cậu mang. Hẳn cậu đã vứt nó đi trên quãng đường giữa Chamberlain và khoảng đất bùn lầy ở Harlow nơi cậu bỏ mạng. Có lẽ ban đầu, cậu đã ôm thật chặt nó trong tay, tựa hồ nó nối kết cậu với gia đình, với sự an toàn. Nhưng theo thời gian, nỗi sợ dần phình to, đi theo đó là cảm giác đơn côi một mình, chẳng có cơ hội được cứu sống ngoại trừ những gì cậu có thể tự làm, và khi nỗi sợ hãi lạnh lẽo xâm chiếm tâm hồn, có lẽ trong vô thức, cậu đã vứt nó trong rừng, một bên đường ray.

Tôi đã từng nghĩ đến chuyện quay lại tìm nó – bạn có thấy suy nghĩ ấy bệnh hoạn không? Tôi đã từng nghĩ đến chuyện lái chiếc xe Ford còn mới đến cuối đường Back Harlow, bước xuống xe trong buổi sáng mùa hè rực rỡ, một mình tôi thôi, vợ con tôi tít tắp tận một thế giới khác, nơi chỉ cần bật công tắc, ánh đèn sẽ chiếu sáng màn đêm. Tôi đã từng mường tượng chuyện sẽ ra sao. Lấy ba lô từ sau xe, để tạm lên cản sau đã chỉnh sửa theo ý tôi, trong lúc tôi cẩn thận cởi áo rồi cột quanh hông. Bôi kem chống côn trùng Muskol lên ngực và vai, sau đó băng qua khu rừng đến khu vực bùn lầy năm xưa, nơi chúng tôi đã tìm ra thi thể. Cỏ ở nơi đó có hóa thành màu vàng theo hình dạng cái xác không nhỉ? Tất nhiên là không, sẽ chẳng có dấu hiệu nào, nhưng bạn vẫn tự mình thắc mắc, và bạn nhận ra trang phục con người lý tính – một nhà văn mặc áo khoác vải nhung kẻ với hai miếng đắp bằng da trên khuỷu tay – và tuổi thơ tựa cổ tích vô tư lự chỉ cách nhau một tấm màng mỏng. Rồi trèo lên bờ đắp, giờ hẳn đã um tùm cỏ dại, sau đó chậm rãi bước dọc theo đường ray gỉ sét và tà vẹt mục ruỗng đến Chamberlain.

Đúng là màn tưởng tượng ngu ngốc. Một chuyến thám hiểm đi tìm xô đựng việt quất hai mươi năm tuổi, có lẽ đã bị ném sâu vào rừng, bị xe ủi đất cán bẹp để chuẩn bị chia lô hai nghìn mét vuông cất nhà, hoặc bị che lấp bởi cỏ dại hoặc bụi gai nên khuất dạng. Nhưng tôi cảm thấy chắc chắn nó vẫn còn, đâu đó trên đường ray đã ngừng hoạt động của Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất, và thỉnh thoảng, thôi thúc đi tìm nó cứ trào dâng điên cuồng trong tôi. Nó thường xuất hiện vào sáng sớm, khi vợ tôi đang tắm, các con đang xem Người dơi, Scooby-Doo trên kênh 38 của đài Boston, và tôi có cảm giác mình y như cậu bé Gordon Lachance từng dạo chơi trên thế gian này, bước đi, nói chuyện, lắm lúc bò trên bụng như loài bò sát. Tôi nghĩ cậu bé ấy từng là tôi. Và suy nghĩ tiếp theo khiến tôi rùng mình như bị hắt nước lạnh vào người: Ý anh là cậu bé nào?

Nhâm nhi tách trà, nhìn ánh mặt trời xiên xiên qua ô cửa nhà bếp, nghe ti vi văng vẳng trong nhà, vòi sen ào ào xả nước, cảm nhận mắt mình giật giật cho thấy tối qua tôi đã uống bia quá trớn, tôi dám chắc tôi có thể tìm ra cái xô ấy. Tôi sẽ thấy kim loại sáng lên qua lớp gỉ sét, ánh mặt trời chói chang của mùa hè phản chiếu nó vào mắt tôi. Tôi sẽ đi xuống bờ đắp, gạt bỏ phần cỏ mọc đầy và quấn chặt quanh tay cầm, và rồi tôi sẽ... làm gì nhỉ? Có gì đâu, đơn giản là kéo nó ra khỏi thời gian. Tôi sẽ lật đi lật lại nó trong tay, vừa sờ nắn vừa tư lự, bàng hoàng trước việc người cuối cùng chạm vào nó đã nằm dưới mồ đằng đẵng năm tháng. Giả sử bên trong có lời nhắn thì sao? Cứu với, con bị lạc. Tất nhiên là chẳng có – mấy cậu con trai không mang theo giấy và bút chì để đi hái việt quất – nhưng cứ giả sử như vậy đi. Tôi hình dung sự bất ngờ mà tôi cảm thấy sẽ tối đen như nhật thực. Dẫu vậy, tôi đoán mấu chốt là việc cầm cái xô ấy bằng hai tay – biểu tượng cho thấy tôi còn sống cũng như cậu bé đã chết, bằng chứng tôi thật sự biết đó là cậu bé nào – cậu bé nào trong năm người chúng tôi. Cầm lấy nó. Đọc từng năm in hằn trên lớp gỉ sét và ghi dấu trên bề mặt xỉn màu. Cảm nhận nó, cố lý giải ánh nắng đã chiếu lên nó, những cơn mưa đã đổ xuống nó, lớp tuyết đã che lấp nó. Và tự hỏi tôi đã ở đâu khi những điều đó xảy ra với cái xô ở nơi cô đơn ấy, tôi ở đâu, làm gì, yêu ai, sống ra sao, ở đâu. Tôi sẽ cầm nó, đọc nó, cảm nhận nó... và nhìn khuôn mặt mình lấp ló phản chiếu. Bạn có hiểu không?

29

Chúng tôi quay về Castle Rock vào 5 giờ sáng Chủ nhật, trước ngày Quốc tế Lao động. Chúng tôi đi bộ cả đêm. Chẳng ai phàn nàn, dù chân chúng tôi phồng rộp lên, còn bụng thì đói ngấu. Đầu tôi nhức điên lên được, hai chân loạng choạng, mệt lử. Có hai lần, chúng tôi đã phải trườn xuống bờ đắp để tránh tàu chở hàng. Một trong hai con tàu chạy cùng hướng chúng tôi đi nhưng tốc độ của nó nhanh quá nên chúng tôi không nhảy lên kịp. Bình minh đã le lói khi cả bọn về đến cây cầu sắt bắc ngang qua sông Castle. Chris nhìn nó, nhìn con sông, rồi nhìn chúng tôi.

“Mẹ kiếp. Tớ đi qua đây. Nếu tớ bị tàu hỏa tông, tớ sẽ không phải canh chừng tên khốn Ace Merrill nữa.”

Cả đám chúng tôi đi qua cầu – lê bước qua thì đúng hơn. Không có con tàu nào xuất hiện. Khi đến bãi rác, chúng tôi trèo rào (không thấy lão Milo và Chopper đâu, hẵng còn sớm quá, đã vậy còn là sáng Chủ nhật) rồi đi thẳng đến giếng bơm. Vern mồi nước cho máy bơm, chúng tôi thay nhau thò đầu vào dòng nước lạnh giá, táp nước khắp người, uống nước đến no căng bụng. Sau đó, chúng tôi mặc áo lại vì tiết trời buổi sáng khá lạnh. Chúng tôi đi bộ – cà nhắc — về lại thị trấn, dừng chân đứng trên vỉa hè trước khoảng đất trống một lát. Chúng tôi nhìn căn nhà trên cây để không phải nhìn mặt nhau.

“Chà,” cuối cùng, Teddy lên tiếng, “gặp các cậu ở trường vào thứ Tư nhé. Chắc tớ ngủ đến lúc đó luôn.”

“Tớ cũng vậy,” Vern nói. “Tớ hết xí quách rồi.”

Chris huýt sáo vu vơ qua kẽ răng, chẳng nói chẳng rằng.

“Tớ bảo này,” Teddy vụng về nói. “Không giận gì, nhé?”

“Không giận,” Chris nói, và bất chợt, khuôn mặt nặng nề, mệt mỏi của cậu bừng sáng nụ cười vui vẻ. “Chúng mình thành công rồi, đúng không? Chúng mình đã cho tên khốn ấy một trận.”

“Ừ,” Vern nói. “Các cậu thì ghê rồi. Còn Billy sẽ cho tớ một trận.”

“Thì sao?” Chris nói. “Richie sẽ xử tớ, Ace có lẽ sẽ xử Gordie, và một tên nào đấy sẽ xử Teddy. Nhưng bọn mình đã thành công rồi.”

“Đúng thật,” Vern nói. Nhưng cậu vẫn có vẻ không vui.

Chris nhìn tôi. “Bọn mình thành công rồi nhỉ?” cậu khẽ hỏi. “Công sức mình bỏ ra xứng đáng, đúng không?”

“Tất nhiên rồi,” tôi nói.

“Tiên sư” Teddy bất cần lên tiếng, ý nói tớ-mất-hứng-rồi. “Các cậu ra vẻ như mấy tay trong chương trình Đàm thoại với Báo giới vậy. Đập tay với tớ nào. Tớ sẽ về nhà xem mẹ có đưa tớ lên Danh Sách Mười Kẻ Bị Truy Nã Gắt Gao Nhất không”

Chúng tôi phá lên cười, Teddy nhìn chúng tôi với vẻ mặt ngạc nhiên ra chiều Ôi-Chúa-ơi-cái-gì-đây, rồi cả bọn đập tay với cậu. Sau đó, cậu ta và Vern cất bước đi về nhà, lý ra tôi cũng đi luôn... nhưng tôi ngần ngừ trong một thoáng.

“Để tớ đi với cậu,” Chris mở lời.

“Ừ, được đấy.”

Chúng tôi đi chừng một dãy nhà mà chẳng nói lời nào. Castle Rock tĩnh lặng tuyệt diệu vào buổi sớm mai, tôi cảm thấy khoan khoái, tựa hồ bao mệt nhọc đã tan biến. Chúng tôi đang thức, cả thế gian vẫn say ngủ, tôi gần như hình dung khi rẽ ở góc quanh, tôi sẽ trông thấy chú nai của tôi đứng ở cuối đường Carbine, chỗ đường ray Hãng Tàu Tây Nam Đệ Nhất cắt qua bãi bốc xếp của nhà máy.

Cuối cùng, Chris cất tiếng. “Hai cậu ấy sẽ kể cho xem.”

“Khả năng cao là vậy rồi. Nhưng không phải hôm nay hay ngày mai, nếu đó là điều cậu lo lắng. Tớ nghĩ sẽ rất lâu sau này, hai cậu ấy mới kể ra. Có lẽ phải mấy năm.”

Cậu nhìn tôi đầy bất ngờ.

“Hai cậu ấy sợ mà, Chris. Đặc biệt là Teddy, cậu ấy sợ họ không cho cậu ấy nhập ngũ. Cả Vern cũng sợ nữa. Họ sẽ mất ng©We-love-ebookủ vì chuyện này cho xem, và mùa thu này, sẽ có những lúc hai cậu ấy suýt chút nữa kể cho người khác, nhưng tớ không nghĩ họ sẽ kể đâu. Và rồi... cậu biết gì không? Nghe điên rồ hết sức nhưng... tớ nghĩ các cậu ấy sẽ quên chuyện này từng xảy ra.”

Cậu chậm rãi gật đầu. “Tớ không nghĩ được như thế. Cậu nhìn thấu lòng người, Gordie ạ.”

“Trời, ước gì được vậy.”

“Cậu làm được, thật đấy.”

Chúng tôi đi thêm một dãy nhà trong im lặng.

“Tớ sẽ không bao giờ rời khỏi thị trấn này,” Chris nói, đoạn thở dài. “Khi cậu vào đại học và về lại đây nghỉ hè, cậu sẽ có thể gặp tớ, Vern và Teddy ở Sukey’s sau khi ca làm việc 7 giờ đến 3 giờ kết thúc. Nếu cậu muốn. Nhưng có lẽ cậu sẽ không bao giờ muốn đâu.” Cậu cất tiếng cười đến rợn.

“Thôi kiểu đùa hãm ấy đi,” tôi nói, cố ra vẻ cứng cỏi – tôi đã nghĩ đến lúc hai chúng tôi ở trong rừng, khi Chris kể: Và có lẽ tớ đã đem nó đến chỗ bà cô Simons rồi kể với bà, và có lẽ số tiền vẫn ở đấy mà tớ thì vẫn được đi nghỉ ba ngày, vì số tiền đã không cánh mà bay. Và có lẽ tuần sau đó, bà cô Simons đã mặc chiếc váy mới toanh đến trường... Ánh nhìn. Ánh nhìn trong mắt cậu.

“Không hãm tẹo nào, thưa bố,” Chris nói.

Tôi chà ngón trỏ và ngón cái với nhau. “Cây violin nhỏ nhất thế giới đang chơi bài ‘Tim Tớ Bơm Nước Tiểu Tím Tặng Cậu.”

“Cậu ta là của bọn mình,” Chris nói, mắt tối đen trong ánh bình minh.

Đi đến góc đường nhà tôi, cả hai dừng lại. Đã 6 giờ 15 phút. Về đến thị trấn, chúng tôi có thể thấy chiếc xe tải Telegram Chủ nhật dừng ngay trước cửa tiệm văn phòng phẩm của chú Teddy. Một người đàn ông mặc quần jeans xanh và áo thun ném đống báo xuống. Chồng báo nảy lên vỉa hè, thể hiện trang truyện hài in màu (lúc nào cũng là Dick Tracy và Tóc vàng hoe trên trang nhất). Đoạn chiếc xe đi tiếp, tài xế muốn đem chuyện năm châu bốn bể đến những thị trấn khỉ ho cò gáy còn lại – Otisfield, NorwaySouth Paris, Waterford, Stoneham. Tôi muốn nói gì đó với Chris nhưng chẳng biết mở lời ra sao.

“Đập tay với tớ đi,” cậu nói, trông có vẻ rã rời.

"Chris...”

“Đập tay.”

Tôi đập tay với cậu. “Tớ gặp cậu sau nhé.”

Cậu nhoẻn cười – vẫn nụ cười ngọt ngào tỏa nắng ấy. “Đừng hòng, tớ gặp cậu trước, đồ chết toi.”

Vừa cất bước đi, cậu vừa cười, dáng điệu nhẹ nhàng, thong dong, như thể cậu không bị đau như tôi, cũng không bị phồng rộp như tôi, như thể cậu không bị muỗi, bọ mò, ruồi đen cắn đầy người như tôi. Tựa hồ cậu chẳng có gì bận lòng trên đời, tựa hồ cậu đang đi đến một chốn tuyệt nhất thế gian, chứ chẳng phải đi về căn nhà ba phòng (dùng từ chòi sẽ gần đúng với sự thật hơn) không hề có đường ống nước trong nhà, cửa sổ bể nát che tạm bằng nhựa và một ông anh khả năng cao đang mai phục sẵn trong sân trước. Thậm chí nếu tôi biết mình nên nói điều gì, có lẽ tôi cũng không nói. Tôi cho rằng ngôn từ phá hủy chức năng của yêu thương – thân là nhà văn mà lại nói thế cũng kỳ cục, nhưng tôi tin điều đó là đúng. Nếu bạn cất tiếng nói với chú nai bạn không có ý làm hại nó, nó sẽ chỉ quất đuôi một cái rồi lướt đi. Từ bạn nói ra là cái hại. Yêu thương không phải thứ những tay thi sĩ khốn nạn như McKuen khua môi múa mép cho bạn tin. Yêu thương có răng nên biết cắn; mà vết thương chẳng bao giờ khép miệng. Không có từ nào hay tổ hợp từ nào có thể làm những vết cắn của yêu thương lành lại. Mà là ngược lại, nực cười là thế. Nếu những vết thương khô đi, ngôn từ chết chung với nó. Cứ việc đôi co với tôi. Tôi gầy dựng cuộc đời từ ngôn từ, nên tôi biết là thế.

30

Cửa sau bị khóa nên tôi mò mẫm tìm chìa khóa sơ cua dưới tấm thảm chùi chân rồi bước vào nhà. Nhà bếp vắng tanh, im lìm và sạch đến chết người. Tôi có thể nghe tiếng đèn huỳnh quang kêu lên khe khẽ khi tôi gạt công tắc. Đã mấy năm rồi tôi mới thức giấc trước mẹ; tôi thậm chí còn không thể nhớ lần cuối chuyện đó xảy ra là khi nào.

Tôi cởi áo, bỏ vào túi nhựa đựng quần áo bẩn đằng sau máy giặt. Tôi lấy giẻ sạch từ dưới bồn rửa lau người – mặt, cổ, nách, bụng. Đoạn tôi kéo quần, kỳ cọ hạ bộ – đặc biệt là vùng tinh hoàn – cho đến khi da tôi râm ran đau. Xem chừng tôi chà mãi mà chẳng sạch nổi, dù vết sưng đỏ do con đỉa để lại phai đi rất nhanh. Đến giờ, tôi vẫn còn một vết sẹo hình bán nguyệt bé xíu ở đó. Có lần, vợ tôi hỏi nguyên nhân và trước khi kịp định thần, trong vô thức, tôi đã bịa đại một lý do để trả lời.

Lau chùi xong, tôi vứt giẻ đi. Nó quá đỗi dơ bẩn.

Tôi lấy ra một tá trứng rồi dùng sáu quả làm trứng bác. Khi trứng gần chín trong chảo, tôi thêm một đĩa dứa dằm và nửa lít sữa. Tôi vừa ngồi xuống ăn thì mẹ bước vào, mái tóc bạc cột túm sau đầu. Bà mặc cái áo choàng tắm màu hồng bạc thếch, môi ngậm điếu thuốc Camel.

“Gordon, con đã đi đâu vậy?”

“Con đi cắm trại,” tôi nói rồi bắt đầu ăn. “Bọn con cắm trại trên cánh đồng nhà Vern rồi đi lên đổi Brickyard. Mẹ của Vern bảo sẽ gọi cho mẹ. Cô ấy không gọi à?”

“Chắc là cô ấy báo cho bố,” bà nói rồi bước qua tôi đến chỗ bồn rửa. Trông mẹ tôi như u linh màu hồng. Đèn huỳnh quang khiến bà trông thật tàn tạ; chúng làm nước da của bà gần như chuyển sang màu vàng. Bà thở dài... thiếu điều nức nở. “Mẹ nhớ Dennis nhất vào buổi sáng,” bà nói. “Lúc nào mẹ cũng nhìn vào phòng anh trai con, và lúc nào nó cũng trống trơn, Gordon ạ. Lúc nào cũng thế.”

“Vâng, khốn nạn thế đấy,” tôi đáp.

“Thằng bé lúc nào cũng ngủ mà để ngỏ cửa sổ và chăn... Gordon? Con vừa nói gì à?”

“Con nói linh tinh thôi mẹ ạ.”

“... và chăn kéo lên tận cằm,” bà nói nốt. Đoạn bà cứ thế nhìn ra ngoài cửa sổ, quay lưng lại với tôi. Tôi tiếp tục ăn. Người tôi run từng cơn.

31

Câu chuyện không bị tiết lộ.

Ồ, ý tôi không phải là thi thể của Ray Brower mãi mãi không được tìm thấy; vì sau này có người phát hiện. Nhưng công lao không thuộc về bọn tôi hay đám côn đồ ấy. Rốt cuộc, có lẽ Ace đi đến kết luận gọi điện thoại nặc danh là phương án an toàn nhất, vì vị trí của cái xác được trình báo như vậy đấy. Điều tôi muốn nói ở đây là bố mẹ chúng tôi không phát hiện việc chúng tôi làm vào cuối tuần lễ Quốc tế lao động.

Bố của Chris vẫn tì tì nốc bia rượu, đúng như lời cậu ấy. Mẹ cậu ấy đi đến Lewiston để ở nhà chị gái, lần nào ông Chambers nốc rượu như hũ chìm là bà lại làm thế. Bà rời khỏi nhà, để Nhãn Cầu lo cho các em. Nhãn Cầu hoàn thành nhiệm vụ bằng cách bỏ đi với Ace và bè lũ côn đồ phá làng phá xóm, mặc cho ba đứa em Sheldon chín tuổi, Emery năm tuổi và Deborah hai tuổi tự thân vận động.

Đêm thứ hai, mẹ của Teddy đâm lo lắng, bèn gọi cho mẹ của Vern. Mẹ của Vern, cũng không tính mua việc vào người, bảo chúng tôi vẫn ở trong lều của Vern. Bà biết như vậy vì đêm hôm trước, bà có thấy ánh sáng trong lều. Mẹ của Teddy bảo bà hy vọng đám trẻ không một ai hút thuốc, mẹ của Vern nói bà thấy trông nó giống đèn pin, ngoài ra, bà dám chắc bạn bè của Vern và Billy không hề hút thuốc.

Bố tôi hỏi tôi vài câu vu vơ, nhìn có vẻ ưu phiền chút đỉnh trước những lời đáp lảng tránh của tôi, bảo khi nào hai bố con đi câu cá, song chỉ đến thế là hết. Nếu các ông bố bà mẹ gặp nhau chừng một hai tuần sau đó, mọi thứ sẽ vỡ lở... nhưng không, họ không bao giờ chạm mặt.

Lão Milo Pressman cũng không tố giác chúng tôi. Tôi đoán lão ta đã cân nhắc việc bằng chứng duy nhất là lời khai của hai bên, và cả đám chúng tôi đã thể sẽ khai lão lệnh cho Chopper tấn công tôi.

Thế nên câu chuyện ấy không bao giờ được tiết lộ – nhưng đó chưa phải kết thúc.

32

Một ngày gần cuối tháng, tôi đang đi từ trường về nhà thì chiếc xe Ford 1952 dừng ngay khúc cua trước mặt tôi. Muốn nhầm lẫn chiếc xe ấy kể cũng khó. Vỏ xe màu trắng kiểu dân chơi, nắp bánh xe dạng vòng quay, hãm xung bằng crom nâng cao hơn bình thường, cần số bằng nhựa acrylic Lucite bên trong có bông hồng gắn chặt vào bánh lái. Vẽ đằng sau là lá bài con heo và lá Bồi một mắt. Bên dưới là dòng chữ LÁ BÀI HOANG DẠI bằng nét chữ Roman Gothic.

Cửa bật mở; Ace Merrill và Bracowicz Xù Xì bước ra.

“Lũ mạt hàng, phải không nhỉ?” Ace nói, nở nụ cười từ tốn. “Mẹ tao khoái trò tao làm, đúng không nhỉ?”

“Bọn tao sẽ tẩn mày một trận, oắt con,” Xù Xì hằm hè.

Tôi thả sách giáo khoa xuống vỉa hè rồi bỏ của chạy lấy người. Tôi guồng chân chạy hết tốc lực nhưng chúng thộp cổ tôi khi tôi còn chưa kịp chạy hết dãy nhà. Ace nhào tới tấn công tôi, khiến tôi nằm thẳng cẳng dưới vỉa hè. Cằm của tôi đập xuống nền xi măng, và tôi không chỉ thấy sao mà thấy cả chòm sao, cả tinh vân. Tôi ứa nước mắt từ trước lúc chúng kéo tôi dậy, không phải vì khuỷu tay và đầu gối – chúng chỉ trầy xước và chảy máu, hay vì tôi sợ – nỗi căm phẫn to lớn, bất lực mới là nguyên nhân khiến tôi khóc. Chris nói đúng. Cậu nhóc ấy là của chúng tôi.

Tôi quẫy đạp, suýt chút nữa đã thoát thân thành công. Đoạn Xù Xì lên gối vào bộ hạ của tôi. Cơn đau đến ngỡ ngàng, khó tin, không gì bì được; nó nới rộng chân trời của đau đớn từ màn hình rộng bình thường lên màn hình khổ lớn Vista Vision. Tôi bắt đầu gào thét. Gào thét xem chừng là cách thức khả thi nhất lúc này với tôi.

Ace đấm vào mặt tôi hai cú, vừa mạnh bạo vừa hiểm hóc. Cú đấm đầu tiên làm mắt trái của tôi tối sầm; phải bốn ngày sau thị lực của con mắt này mới thật sự hồi phục. Cú đấm thứ hai làm gãy mũi tôi, phát ra tiếng rôm rốp như âm thanh ngũ cốc giòn vang lên trong đầu bạn khi bạn nhai. Đúng lúc đó bác Chalmers bước ra hiên nhà, một bên tay dị dạng vì viêm khớp cầm theo cây gậy, khóe miệng phì phèo điếu thuốc Herbert Tareyton. Bà nạt nộ:

“Này! Này cái đám kia! Ngừng lại ngay! Cảnh sát! Bớ cảnh sát!”

“Đừng để tao thấy mặt mày lảng vảng xung quanh, thằng chết toi.” Ace vừa nói vừa mỉm cười, đoạn chúng buông tôi ra rồi lùi lại. Tôi ngồi dậy rồi nghiêng ngả, tay khum khum quanh hai hòn bi vừa bị thương tổn, dám chắc tôi sắp nôn mửa rồi bỏ mạng tại đây. Tôi vẫn đang khóc. Nhưng khi Xù Xì đi vòng qua người tôi, cảnh cẳng chân trong quần jeans của hắn phủ lên chiếc giày chạy xe mô tô khiến bao nhiêu phẫn nộ ùn ùn trở lại. Tôi kéo hắn lại, cắn phập vào bắp chân hắn qua quần jeans. Tôi vận hết sức bình sinh để cắn. Xù Xì khẽ la oai oái. Hắn lò cò nhảy trên cái chân lạnh lặn, và thật không thể tin được, hắn ta chửi tôi ăn gian. Khi tôi mải nhìn hắn nhảy loạn xạ thì Ace đạp thẳng lên tay trái của tôi, làm gãy hai ngón tay. Tôi nghe thấy tiếng xương răng rắc. Chúng không phát ra tiếng như ngũ cốc giòn. Chúng nghe như bánh quy xoắn. Rồi Ace và Xù Xì quay lại chiếc xe ’52 của Ace, Ace thong dong bước, tay đút túi quần sau, Xù Xì nhảy lò cò trên một chân và quay lưng rủa xả tôi liên mồm. Tôi tựa người vào tường rào, giàn giụa nước mắt. Bác Evvie Chalmers bước xuống lối đi, vừa đi, bà vừa gõ lộc cộc cây gậy xuống đất. Bà hỏi tôi có cần gọi bác sĩ không. Tôi ngồi dậy, cố kìm nén tiếng khóc. Tôi bảo không.

“Vớ vẩn,” bà gầm lên – bác Evvie bị điếc tai nên cái gì bà cũng gào thét. “Bác thấy tên côn đồ ấy hành hung cháu ở đâu. Cháu ơi là cháu, hai hòn bi của cháu sẽ sưng vù lên như lọ thủy tinh cho xem.”

Bác đưa tôi vào nhà, cho tôi khăn ướt để lau mũi – lúc ấy, mũi tôi đã bắt đầu giống quả bí ngòi – rồi cho tôi một tách đựng cà phê có vị thuốc rất lớn, uống vào tôi dễ chịu hẳn. Bà cứ gầm lên bảo với tôi bà sẽ gọi bác sĩ, còn tôi luôn miệng ngăn cản. Cuối cùng, bà bỏ cuộc, tôi đi về nhà. Chậm thật chậm. Hai hòn của tôi chưa to bằng lọ thủy tinh, nhưng sắp rồi đấy.

Bố mẹ đưa mắt liếc nhìn tôi rồi phát hoảng ngay lập tức – thành thật mà nói, tôi khá bất ngờ khi bố mẹ tôi phát hiện ra ấy chứ. Đứa nào đánh đập tôi? Tôi có thể nhận ra mặt chúng không? Hai câu này của ông bố không bao giờ bỏ lỡ tập nào của chương trình Bóc trần Thành phố và Những kẻ bất khả xâm phạm. Tôi đáp tôi không nghĩ tôi nhận ra mặt của bọn chúng. Tôi bảo tôi mệt. Thật ra tôi nghĩ tôi đang bị sốc – vừa sốc vừa chếnh choáng sau tách cà phê của bác Evvie mà theo tôi đoán sáu mươi phần trăm là rượu mạnh brandy VSOP. Tôi nói tôi nghĩ chúng đến từ thị trấn khác hoặc từ “trên thành phố” – một cụm từ mà ai cũng hiểu ám chỉ Lewiston-Auburn.

Bố mẹ lái xe đưa tôi đến bác sĩ Clarkson – ông vẫn còn sống đến tận bây giờ, mà ngày ấy, ông cũng đã già đến độ đủ để ngồi đàm đạo với Chúa. Ông nắn lại mũi, ngón tay cho tôi, đưa mẹ tôi đơn thuốc giảm đau. Đoạn ông kiếm cớ đưa bố mẹ tôi ra khỏi phòng khám rồi bước đến chỗ tôi, lê chân, đầu chúi tới trước, như Boris Karloff đi đến chỗ Igor.

“Là ai làm vậy, Gordon?”

“Cháu không biết, thưa bác sĩ Cla...”

“Cháu đang nói dối.”

“Dạ không ạ. Hừm.”

Hai má vàng vọt của ông bắt đầu ửng thêm sinh khí. “Sao cháu lại bao che cho lũ ngu xuẩn gây ra chuyện này? Cháu nghĩ chúng sẽ tôn trọng cháu à? Chúng sẽ cười ha hả rồi gọi cháu là đồ ngu! Chúng sẽ bảo ‘Ối trời, thằng ngu hôm nọ chúng ta đập tơi bời kìa. Ha ha! Hô hô! Há há há!”

“Cháu không biết chúng. Thật mà.”

Tôi có thể thấy tay ông ngứa ngáy toan đưa lên lắc cho tôi tỉnh người, nhưng tất nhiên ông không thể làm vậy. Thế nên ông đưa tôi ra chỗ bố mẹ, vừa lắc mái đầu bạc trắng vừa lẩm bẩm gì đó về đám thanh niên côn đồ. Không nghi ngờ gì nữa, hẳn tối nay, ông sẽ vừa nhâm nhi rượu sherry với xì gà, vừa kể với Chúa – người bạn thâm giao của ông về chuyện này.

Tôi không quan tâm Ace, Xù Xì và bè lũ khốn kiếp kia tôn trọng tôi, nghĩ tôi là đồ ngu hay chẳng mảy may nghĩ đến tôi. Nhưng có Chris là phải nghĩ. Gã anh trai Nhãn Cầu đã đập gãy tay cậu ở hai vị trí và làm khuôn mặt cậu trông chẳng khác nào bình minh Canada. Bác sĩ đã phải dùng chốt kim loại để cố định khuỷu tay bị gãy. Bà McGinn sống dưới đường trông thấy Chris loạng choạng lết dọc theo vệ đường, hai tai chảy máu, vừa đi vừa đọc cuốn truyện tranh Richie Rich. Bà đưa cậu đến Phòng Cấp cứu CMG, đến đó, Chris bảo với bác sĩ cậu ngã xuống cầu thang tầng hầm trong bóng tối.

“Phải,” bác sĩ đáp, bực mình với Chris theo cách giống y như bác sĩ Clarkson với tôi, đoạn ông đi gọi cảnh sát Bannerman.

Lúc bác sĩ liên lạc trong văn phòng, Chris chậm rãi đi xuống hành lang, tì băng đeo tạm thời vào ngực để tay không đung đưa và làm phần xương gãy cửa vào nhau, đoạn nhét đồng năm xu vào bốt điện thoại để gọi cho bà McGinn – về sau cậu kể với tôi đó là lần đầu tiên cậu gọi theo dịch vụ người nghe trả tiền, và cậu đã sợ gần chết rằng bà sẽ không chấp nhận phí gọi – nhưng bà đã nghe máy.

“Chris ơi, cháu ổn chứ?” bà hỏi.

“Có ạ, cảm ơn bác,” Chris đáp.

“Bác xin lỗi bác đã không thể ở lại với cháu, Chris ạ, nhưng bác có mẻ bánh trong…”

“Không sao đâu ạ, thưa bác McGinn,” Chris nói. “Bác nhìn giùm cháu trong sân nhà cháu có chiếc Buick không ạ?” Chiếc Buick là xe mà mẹ Chris lái. Nó đã mười năm tuổi, khi động cơ nóng lên là y như rằng nó tỏa ra mùi như bột ngô viên chiên xù.

“Có,” bà dè chừng đáp. Tốt nhất không nên dây dưa nhiều với nhà Chambers. Đám Ireland da trắng rác rưởi, lại còn nghèo rớt mồng tơi.

“Cháu nhờ bác đi qua nói mẹ cháu xuống lầu và gỡ bóng đèn ra khỏi đui đèn dưới tầng hầm được không ạ?”

“Chris, bác nói thật, bánh của bác…”

Chris lỳ lợm nói, “Bác bảo bà ấy làm ngay đi. Nếu không muốn anh trai cháu vào tù.”

Có một khoảng lặng dài đằng đẵng, và rồi bà McGinn đồng ý. Bà không hỏi câu nào, Chris cũng không bịa lời nào với bà. Cảnh sát Bannerman đã đến nhà Chambers nhưng Richie Chambers không phải vào tù.

Vern và Teddy cũng bị đập bầm dập, nhưng không tệ như Chris và tôi. Billy mai phục sẵn khi Vern về đến nhà. Hắn ta tấn công bằng một khúc củi, đập cậu mạnh đến độ cậu bất tỉnh sau bốn năm cú đánh. Vern quá đỗi choáng váng, nhưng Billy sợ mình lỡ giết em trai nên dừng tay. Một buổi chiều nọ, ba người bọn chúng bắt gặp Teddy đi bộ về nhà từ một khoảng đất trống. Chúng đấm cậu, làm bể mắt kính. Cậu ấy đánh lại bọn chúng, nhưng chúng không đánh lại cậu khi nhận ra cậu mò mẫm quờ quạng tìm chúng như kẻ mù giữa màn đêm.

Chúng tôi đi chơi với nhau ở trường trong bộ dạng như tàn tích của lực lượng đột kích Hàn Quốc. Mọi người không biết chính xác chuyện xảy ra, nhưng ai cũng hiểu chúng tôi xích mích nghiêm trọng với đám thanh niên côn đồ và đã cư xử như nam tử hán. Người ta dựng nên dăm ba câu chuyện nhưng tất cả đều sai bét.

Khi đã tháo bột và lành vết bầm, Vern và Teddy dần có khoảng cách. Họ phát hiện một nhóm bạn mới toanh mà họ có thể nắm đầu ra lệnh. Đa số thành viên trong hội ấy toàn là những đứa hèn – đám lớp năm thấp còi, nhỏ thó – nhưng Vern và Teddy suốt ngày đưa bọn chúng tới căn nhà trên cây, sai vặt đủ thứ, khệnh khạng như tướng phát xít.

Dần dà, Chris và tôi càng ngày càng ít ghé qua đấy, sau một thời gian, căn nhà trở thành chỗ của bọn họ. Tôi nhớ tôi từng đến đó một lần vào mùa xuân năm 1961 và phát hiện nơi ấy thum thủm mùi tinh dịch trong ụ rơm. Theo tôi nhớ, kể từ đó, tôi không đến đó nữa. Teddy và Vern dần trở thành hai khuôn mặt trên hành lang hoặc những lần bị phạt ở lại trường đến 3 giờ 30. Chúng tôi gật đầu chào nhau. Thế thôi. Đời là thế. Bạn bè đến rồi lại đi khỏi đời ta như cậu phục vụ bàn ở nhà hàng, bạn có để ý điều đó không? Nhưng khi tôi nghĩ đến giấc mơ ấy, những xác chết dưới nước kéo chân tôi không khoan nhượng, tôi cảm thấy có lẽ mọi chuyện nên đi theo hướng này. Một vài người chết chìm, vậy thôi. Như thế không công bằng, nhưng đời vốn dĩ như vậy. Một vài người chết chìm.

33

Vern Tessio bỏ mạng trong trận hỏa hoạn xảy ra tại chung cư ở Lewiston vào năm 1966 – nếu tôi không lầm, ở Brooklyn và Bronx, người ta gọi chung cư loại ấy là khu tập thể ổ chuột. Đội cứu hỏa cho biết đám cháy bùng lên vào khoảng 2 giờ sáng, đến sáng, cả tòa chung cư đã cháy thành tro trong tầng hầm. Họ đã tổ chức nhậu nhẹt đến say khướt; Vern cũng có mặt. Ai đó đã thiếp đi trong một phòng ngủ mà quên dập điếu thuốc. Có thể chính là Vern cũng nên, cậu đã chìm vào giấc ngủ, mơ về những đồng xu của mình. Người ta xác định danh tính của cậu và bốn nạn nhân nữa bằng hàm răng.

Teddy ra đi trong một tai nạn ô tô khủng khiếp. Tôi nhớ nó xảy ra vào năm 1971 hay đầu 1972 gì đấy. Ngày tôi còn bé, người ta hay nói vui với nhau: “Nếu bạn ra ngoài một mình, bạn là anh hùng. Kéo ai đó đi chung, bạn là đồ nước đái chó.” Từ lúc đủ lớn để khát khao bất cứ thứ gì, mong muốn duy nhất của Teddy là nhập ngũ, nhưng cậu bị lực lượng không quân từ chối, bị đơn vị nghĩa vụ quân sự xếp hạng 4-F. Ai từng nhìn thấy cặp kính và bộ trợ thính của cậu đều biết chuyện này sẽ xảy ra – chỉ có đương sự là không. Năm lớp mười một, cậu bị đình chỉ học ba ngày vì gọi giáo viên tư vấn định hướng của mình là đống cứt dối trá. Người giáo viên tư vấn thấy Teddy ghé vào văn phòng rất thường xuyên – gần như hằng ngày – để kiểm tra trên bảng đăng tuyển của mình có thông tin nhập ngũ gì mới không. Thầy bảo Teddy nên suy nghĩ về một ngành nghề khác, và đó là lúc Teddy nổi cơn tam bành.

Cậu lưu ban một năm vì vắng mặt thường xuyên, nộp bài trễ và những khóa học bị trượt do điểm danh... thế mà vẫn tốt nghiệp được. Cậu có một chiếc xe Chevrolet Bel Air cũ xì, hay la cà đàn đúm ở những nơi ngày trước Ace, Xù Xì và đám côn đồ từng chơi bời từ thời trước cậu: sảnh hồ bơi, sảnh khiêu vũ, quán rượu Sukey's, hiện đã dẹp tiệm, và Con Hổ Say, hiện vẫn hoạt động. Cuối cùng, cậu kiếm được công việc ở Sở Công trình Công cộng Castle Rock, chuyên dùng nhựa đường lấp ổ gà.

Vụ tai nạn xảy ra ở Harlow. Chiếc xe Bel Air của Teddy chở đầy bạn bè cậu (hai trong số đó nằm trong cái hội mà cậu và Vern hay cầm đầu sai vặt vào năm 1960), cả bọn đang chuyền tay nhau hút cần và vài chai Popov. Họ tông vào cột điện, làm cái cột gãy đôi, còn bản thân chiếc Chevrolet lộn nhào sáu lần. Một cô gái xét về mặt y học vẫn giữ được mạng sống. Cô nằm sáu tháng trong tình trạng mà y tá và hộ lý ở bệnh viện tổng đa khoa Trung tâm Maine gọi với cái tên Khoa Bắp cải và Củ cải. Đoạn một bóng ma nhân từ nào đẩy đã rút ống thở của cô này. Sau khi qua đời, Teddy Duchamp được phong danh hiệu Nước đái chó của Năm.

Chris theo học lớp chọn để thi lên đại học vào năm lớp bảy – cả cậu và tôi đều biết sẽ quá trễ nếu cậu đợi lâu hơn nữa; cậu sẽ không bao giờ theo kịp. Ai cũng lời ra tiếng vào về việc này: bố mẹ cậu, nghĩ rằng con trai mình chỉ giỏi tự cao tự đại, bạn bè cậu, đa phần nghĩ rằng cậu là đồ đồng bóng, giáo viên tư vấn định hướng, không tin cậu có thể học tới nơi tới chốn, và đa phần các giáo viên, không ủng hộ thằng nhóc tóc vuốt ngược ra sau, mặc áo khoác da, mang giày bốt không mời mà lại xuất hiện trong lớp học của họ. Bạn có thể thấy hình ảnh đôi bốt cùng áo khoác với cả đống khóa kéo ấy trong những môn học cao cấp như đại số, Latin và khoa học trái đất khiến họ chướng mắt đến nhường nào; bộ dạng ấy chỉ phù hợp với lớp học nghề mà thôi. Chris ngồi giữa những học sinh nam nữ ăn vận chỉnh chu, gọn gàng từ những gia đình trung lưu Castle View và đồi Brickyard như con quái vật Grendel im lìm nhưng lăm le làm thịt họ bất cứ lúc nào, cất lên tiếng gầm khủng khiếp như tiếng ống xả kép bằng sợi thủy tinh và ngấu nghiến sạch trơn giày lười, áo cổ sen đứng, áo sơ mi họa tiết hoa gắn khuy.

Năm ấy, cậu suýt bỏ học cả chục lần. Đặc biệt, bố cậu suốt ngày mạt sát, bảo Chris nghĩ mình hơn ông già mình, quy kết Chris muốn “đi học đại học để làm tao sạt nghiệp.” Lão từng phang một chai Rhinegold vào sau đầu Chris, khiến cậu phải vào cấp cứu và khâu mất bốn mũi mới gắn được vết thương. Những người bạn cũ, hầu hết giờ đang theo chuyên ngành Khu vực Hút thuốc, trêu chọc cậu trên phố. Giáo viên tư vấn cứ một mực bảo cậu chí ít phải học vài khóa học nghề để không trượt tất tần tật. Tất nhiên, tệ hại nhất là điều này: cậu đã bỏ bê học hành suốt bảy năm học đầu tiên, và gieo gió thì gặt bão, cơn bão này còn lớn nữa chứ.

Gần như đêm nào, chúng tôi cũng học chung với nhau, có những lần học sáu tiếng liên tục. Khi nào học xong, tôi cũng mệt lử, và thỉnh thoảng, tôi còn sợ hãi nữa – tôi sợ hãi trước nỗi căm giận của cậu về việc cơn bão cậu gặt lớn đến chết người. Trước khi có thể hiểu sơ sơ đại số nhập môn, cậu đã phải học lại phân số mà cậu, Teddy và Vern đã bỏ cả tiết ngồi mân mê hai hòn bi của mình năm lớp năm. Trước khi có thể hiểu ý nghĩa của Pater noster qui est in caelis, cậu phải được chỉ đâu là danh từ, giới từ và bổ ngữ. Bìa trong cuốn sách ngữ pháp tiếng Anh của cậu là dòng chữ TIÊN SƯ ĐỘNG DANH TỪ. Các ý tưởng tập làm văn của cậu rất hay và không lủng củng, nhưng ngữ pháp của cậu quá tệ, và cứ như thể cậu nã khẩu súng săn để chấm câu. Cậu dùng nát cuốn sách ngữ pháp tiếng Anh của Warriner rồi lại mua thêm một cuốn nữa ở nhà sách Portland — đó là cuốn sách bìa cứng đầu tiên cậu thực sự sở hữu, và nghe có vẻ kỳ cục nhưng cuốn sách ấy chẳng khác nào Kinh thánh với cậu.

Song đến năm lớp mười một, cậu được chấp nhận. Thành tích của chúng tôi không nằm trong tốp đầu, nhưng tôi xếp hạng bảy, còn Chris xếp hạng mười chín. Chúng tôi được nhận vào trường đại học Maine, nhưng tôi đến đại học Orono trong khi Chris đăng ký học ở đại học Portland. Dự bị luật đấy, bạn tin được không? Cả đống từ Latin.

Chúng tôi từng hẹn hò thời cấp ba, nhưng không có cô gái nào xen vào giữa hai chúng tôi. Nghe có giống chúng tôi hai thằng đồng bóng không? Hầu hết những người bạn cũ của chúng tôi, bao gồm cả Vern và Teddy, đều nghĩ vậy. Nhưng muốn sống sót thì phải thế. Chúng tôi bấu víu vào nhau sâu dưới nước. Tôi nghĩ tôi đã giải thích về phần Chris rồi; còn lý do tôi bấu víu vào cậu khó xác định hơn. Đối với tôi, nung nấu rời khỏi Castle Rock và thoát khỏi cái bóng của nhà máy trong cậu là phần tuyệt vời nhất của tôi, và tôi không thể để cậu tự bơi tự chìm được. Nếu cậu chết chìm, tôi nghĩ cái phần ấy trong tôi cũng sẽ chết theo.

Gần cuối năm 1971, Chris bước vào cửa hàng Chicken Delight ở Portland để mua một phần ba miếng thịt gà. Ngay trước mặt cậu, hai người đàn ông cãi nhau về việc ai là người đứng trước trong hàng. Một trong hai người rút dao ra. Vốn là người giỏi giảng hòa nhất trong số chúng tôi, Chris bước vào giữa ai người này và bị đâm vào họng. Kẻ cầm dao đã bóc lịch trong bốn cơ sở khác nhau; hắn mới được thả ra khỏi nhà tù bang Shawshank tuần trước. Chris chết gần như ngay lập tức.

Tôi đọc tin này trên báo – Chris đang hoàn thành năm hai chương trình sau đại học. Còn tôi, lúc ấy tôi đã kết hôn được một năm rưỡi và dạy tiếng Anh trung học. Vợ tôi đang mang thai, tôi thì đang cố gắng viết cuốn sách. Khi đọc được tin này – SINH VIÊN BỊ ĐÂM CHẾT TRONG NHÀ HÀNG PORTLAND – tôi bảo với vợ tôi đi ra ngoài mua sữa lắc. Tôi lái xe ra khỏi thị trấn, dừng lại rồi khóc vì bạn mình. Tôi đoán tôi khóc gần nửa tiếng đồng hồ. Tôi không thể làm thế trước mặt vợ, dù tôi yêu cô ấy rất nhiều. Làm vậy yếu đuối lắm.

34

Tôi ư?

Giờ tôi là một nhà văn, như tôi nói trước đó. Nhiều nhà phê bình cho rằng tôi viết toàn thứ bỏ đi. Nhiều lúc tôi nghĩ họ nói cũng đúng... nhưng nó vẫn khiến tôi phát khiếp khi viết dòng chữ “Nhà văn tự do” vào ô Nghề nghiệp trong các tờ đơn phải điền ở quầy tín dụng và ở phòng khám bác sĩ. Câu chuyện của tôi nghe giống truyện cổ tích đến mức khó tin.

Tôi bán cuốn sách, nó được chuyển thể thành phim, bộ phim được đánh giá cao và nổi như cồn. Mọi thứ xảy ra vào năm tôi hai mươi sáu tuổi. Cuốn sách thứ hai cũng được làm thành phim, cuốn sách thứ ba cũng vậy. Tôi bảo bạn rồi mà – nghe khó tin lắm. Trong lúc đó, vợ tôi có vẻ không phiền khi tôi suốt ngày lảng vảng trong nhà, và giờ chúng tôi có ba đứa con. Trong mắt tôi, các con quá đỗi tuyệt vời, nhìn chung phần lớn thời gian, tôi rất hạnh phúc.

Nhưng như tôi đã nói, viết lách không còn dễ dàng hay vui vẻ như ngày xưa nữa. Điện thoại réo gọi suốt ngày. Thỉnh thoảng tôi bị đau đầu, đau đến mụ người, thế là tôi phải vào căn phòng tối nằm nghỉ cho đến khi cơn đau biến mất. Bác sĩ bảo đó không phải những cơn đau nửa đầu thực sự; ông gọi chúng là “đau đầu do áp lực” và khuyên tôi thong thả lại. Đôi khi, tôi lại lo lắng về bản thân mình. Đúng là một thói quen ngu xuẩn... nhưng tôi chưa dừng được. Và tôi tự hỏi không biết những điều tôi làm có ý nghĩa gì hay không, hoặc tôi nên lý giải thế giới nơi một gã đàn ông làm giàu bằng trò chơi “giả vờ” như thế nào đây.

Nhưng chuyện tôi gặp lại Ace Merrill rõ là buồn cười. Bạn tôi chết cả rồi, nhưng Ace còn sống. Tôi trông thấy hắn lái xe ra khỏi bãi đậu xe của nhà máy sau khi còi báo 3 giờ vang lên vào lần trước, khi tôi đưa các con về thăm ông nội.

Chiếc Ford ’52 đã biến thành chiếc xe mui dài Ford ’77. Trên thanh chắn dán miếng dán đã bạc màu để REAGAN/BUSH 1980. Mái tóc xén theo kiểu húi cua, tướng người hắn đã béo lên. Những đường nét góc cạnh, khôi ngô trong ký ức của tôi đã bị chôn vùi dưới đống da thịt. Tôi cho các con ở nhà với ông nội để xuống phố mua báo. Tôi đang đứng ở góc đường Chính và đường Carbine thì hắn liếc nhìn tôi lúc tôi đợi qua đường. Trên gương mặt của gã đàn ông ba mươi hai tuổi từng đập vỡ mũi tôi trong một chiều thời gian khác không có vẻ gì nhận ra tôi.

Tôi nhìn hắn lái chiếc xe Ford vào bãi giữ xe bụi bặm bên cạnh quán rượu Con Hổ Say, xuống xe, kéo quần lên rồi bước vào trong. Tôi có thể mường tượng tiếng nhạc đồng quê lọt ra khi hắn mở cửa, mùi chua phả ra của bia Knick và Gansett uống trực tiếp từ vòi, tiếng la ó chào mừng của đám khách quen khi hắn đóng cửa, đặt bàn tọa lên chiếc ghế đẩu quen thuộc có lẽ hằng ngày đã nâng đỡ hắn ít nhất ba tiếng đồng hồ – trừ Chủ nhật – kể từ lúc hắn hai mươi mốt tuổi.

Tôi đã nghĩ: Hóa ra bây giờ Ace như thế.

Tôi nhìn sang trái, và xa xa phía sau nhà máy, tôi có thể trông thấy con sông Castle không rộng như xưa nữa nhưng sạch sẽ hơn chút đỉnh, vẫn róc rách chảy dưới cây cầu nối Castle Rock và Harlow. Thượng nguồn chỗ cầu sắt đã không còn, nhưng dòng sông vẫn còn đó. Tôi cũng thế.

CÂU CHUYỆN MÙA ĐÔNG

Dành tặng Peter và Susan Straub

PHƯƠNG PHÁP HÍT THỞ

1

Câu lạc bộ

Tôi phải thừa nhận tôi ăn vận vội vàng hơn bình thường vào buổi tối tuyết rơi gió thổi rét cóng ấy. Hôm ấy là ngày 23 tháng Mười hai năm 197-, và tôi đồ rằng một số thành viên khác của câu lạc bộ cũng làm thế. Taxi nổi tiếng khó bắt ở New York vào những đêm bão bùng, nên tôi gọi taxi có liên lạc hai chiều qua đài. Tôi gọi vào 5 giờ 30 phút để đăng ký xe vào lúc 8 giờ – vợ tôi nhướn mày nhưng không nói gì cả. Tôi đứng đợi dưới mái vòm tòa chung cư trên đường Số 58 Phía Đông, nơi Ellen và tôi sống từ năm 1946, từ 8 giờ kém 15, và khi taxi đến trễ năm phút, tôi sốt ruột mất kiên nhẫn đi tới đi lui.

Chiếc taxi đến nơi lúc 8 giờ 10 phút, tôi lên xe, mừng rỡ khi không phải chịu cảnh gió táp nên chẳng còn sức nổi cáu với người tài xế dù anh ta đáng phải chịu điều đó. Cơn gió ấy vô cùng ghê gớm, vốn dĩ nó là một phần của khối khí lạnh càn quét từ Canada ngày hôm trước. Nó huýt sáo, rền rĩ quanh cửa sổ xe, thỉnh thoảng còn dập tắt cả âm thanh của điệu nhảy salsa từ radio của tài xế và khiến chiếc xe taxi nhún nhảy. Nhiều cửa tiệm mở cửa nhưng vỉa hè đến cả những vị khách mua vào phút chót cũng chỉ lác đác. Những người phải ở ngoài nhăn nhỏ ra mặt, thậm chí đau thực sự.

Cả ngày hôm ấy, mưa gió đã hoành hành, và giờ tuyết lại bắt đầu rơi, ban đầu chỉ là lớp màng mỏng, đoạn vặn xoắn thành hình lốc xoáy trên con đường trước mặt chúng tôi. Tối đó, khi về nhà, tôi nghĩ về tổ hợp của tuyết, taxi, thành phố New York và thấy nhộn nhạo hơn hẳn... nhưng tất nhiên, lúc này, tôi chưa biết điều đó.

Góc đường Số Hai và Số Bốn mươi chín, một cái chuông Giáng sinh lớn rực rỡ sắc màu lơ lửng ở ngã tư như một hồn ba.

“Đêm nay khiếp quá,” người tài xế nói. “Thể nào ngày mai, nhà xác lại có thêm hai chục mống nữa cho mà xem. Que kem Bợm rượu vô gia cư. Thêm vài ba Que kem bà già lang thang nữa.”

“Có lẽ thế.”

Tài xế trầm ngâm suy nghĩ. “Chà, thế cho rảnh nợ,” cuối cùng, ông lên tiếng. “Ít bảo hiểm hơn nhỉ?”

“Tinh thần Giáng sinh của anh,” tôi nhận xét, “sâu sắc và dạt dào quá.”

Người tài xế tiếp tục đăm chiêu. “Thế ông là người theo đảng Tự do ủy mị à?” cuối cùng, ông ta cất tiếng hỏi.

“Tôi từ chối trả lời với lý do câu trả lời của tôi có thể khiến tôi phải chịu tội,” tôi đáp. Người tài xế hừ mũi như phàn nàn tại sao lúc nào mình cũng vớ phải mấy gã khách hàng tự cao tự đại... nhưng ông ta cũng im lặng.

Bác tài thả cho tôi xuống ở ngã tư đường Số Hai và Số Ba mươi lăm, tôi đi bộ được nửa dãy nhà đến câu lạc bộ, người chúi tới trước chống lại cơn gió rít, một tay mang găng giữ mũ trên đầu. Trong phút chốc, bao nhiêu sinh lực tưởng chừng đã lẩn lút sâu vào người tôi, chỉ còn là ngọn lửa xanh lập lòe với kích thước to bằng mồi lửa của bếp ga. Ở tuổi bảy mươi ba, người ta cảm nhận cái lạnh nhanh hơn mà sâu hơn. Đáng lý ra, ông ta nên ở nhà, ngồi trước lò sưởi... hoặc chí ít là ngồi trước đèn sưởi. Ở tuổi bảy mươi ba, máu nóng còn chẳng phải ký ức mà là báo cáo học thuật.

Sức gió đã thôi bạo liệt, nhưng tuyết khô như cát vẫn táp vào mặt tôi. Tôi mừng khi thấy các bậc tam cấp dẫn lên cánh cửa tòa nhà 249B đã được rải cát – là công của Stevens chứ chẳng còn ai trồng khoai đất này – Stevens thừa biết thuật giả kim của tuổi già: không phải biến chì thành vàng mà là xương thành thủy tinh. Mỗi lần nghiền ngẫm những điều đó, tôi lại càng tin rằng suy nghĩ của Chúa có nhiều điểm tương đồng với Groucho Marx.

Và rồi Stevens xuất hiện, giữ cửa mở, giây sau, tôi đã yên vị bên trong. Tôi đi dọc theo hành lang ốp gỗ dái ngựa, qua cánh cửa kép đang mở ba phần tư trên thanh ray, bước vào một thư viện kiêm phòng đọc kiêm quầy rượu. Căn phòng này khá tối, thảng hoặc ánh lên những vùng sáng từ đèn đọc sách. Thứ ánh sáng nồng ấm, dùng đục sáng lên trên sàn lát gỗ sồi, tôi có thể nghe thấy tiếng những khúc gỗ cáng lò tanh tách đều đều trong lò sưởi khổng lồ. Hơi ấm lan tỏa khắp phòng – chắc hẳn không có màn chào đón nào cho một người đàn ông hay một người đàn bà có thể bì được ngọn lửa trên lò sưởi. Một tờ báo lật loạt soạt – khô khốc, hơi mất kiên nhẫn. Hẳn đó là Johanssen, với tờ Wall Street Journal trên tay. Sau mười năm, ta có thể nhận ra sự hiện diện của ông đơn giản bằng cách ông đọc về cổ phiếu của mình. Thú vị... và theo một cách im lặng, đáng ngạc nhiên.

Stevens giúp tôi treo áo khoác, lẩm bẩm tối nay dơ bẩn quá; WCBS đang dự báo tuyết sẽ rơi mạnh trước khi trời sáng.

Tôi gật gù, đồng ý tối nay thật sự rất bẩn, đoạn lại đưa mắt nhìn căn phòng trấn cao rộng lớn ấy. Một đêm dơ bẩn, một ngọn lửa bập bùng... và một câu chuyện ma. Tôi bảo ở tuổi bảy mươi ba, máu nóng là một thứ thuộc về quá khứ à? Có lẽ là không đâu. Nhưng tôi cảm thấy lồng ngực tôi nóng ran trước suy nghĩ ấy... cái nóng ran không phải do ngọn lửa hoặc sự chào đón trang nghiêm, đáng tin cậy của Stevens.

Tôi nghĩ lý do là vì đến lượt McCarron kể chuyện.

Tôi đã ghé tòa nhà tọa lạc ở số 249B đường Số Ba mươi lăm Phía Đông suốt mười năm nay – không đến nỗi đều như vắt tranh nhưng cũng khá thường trực. Trong đầu, tôi luôn xem nó là một “câu lạc bộ của quý ông” căn nhà cổ xưa xinh xắn từ trước thời Gloria Steinem ấy. Nhưng ngay cả bây giờ, thậm chí tôi cũng không chắc nó có thật sự là vậy không, hoặc làm thế nào mà nó lại có mặt trên đời.

Vào đêm Emlyn McCarron kể chuyện – câu chuyện về Phương pháp Hít thở – có lẽ cả câu lạc bộ có cả thảy mười ba thành viên, nhưng chỉ có sáu người chúng tôi ra ngoài trong cái đêm lạnh lẽo, bão bùng ấy. Tôi còn nhớ thời trước, có những năm câu lạc bộ lúc nào cũng có ít nhất tám thành viên thường xuyên ghé qua, hoặc có những thời điểm có ít nhất hai mươi người, thậm chí nhiều hơn.

Tôi đoán có lẽ Stevens là người nắm rõ quá trình phát triển – một điều tôi dám chắc là Stevens đã có mặt ở đây từ buổi đầu, bất kể nó cách đây lâu đến nhường nào... và tôi tin rằng tuổi thật của Stevens già hơn vẻ ngoài của ông. Già hơn nhiều, rất nhiều là đằng khác. Ông nói giọng mang hơi hướng Brooklyn nhẹ, dẫu vậy, lúc nào ông cũng chuẩn xác đến khắc nghiệt và tỉ mẩn đến từng chi tiết, tựa thế hệ thứ ba của quản gia Anh. Sự dè dặt cũng là một phần điểm xuyết cho vẻ thu hút của ông, và nụ cười mỉm của Stevens là cửa đóng then cài. Tôi chưa bao giờ thấy hồ sơ gì của câu lạc bộ – đó là trong trường hợp ông lưu trữ. Tôi chưa bao giờ nhận biên lai thu hội phí – không có hội phí gì cả. Tôi chưa từng nhận cuộc gọi nào của thư ký câu lạc bộ – chẳng có cô thư ký nào, và ở số 249B đường Số Ba mươi lăm Phía Đông không có điện thoại. Không có hộp nào đựng bi trắng và bi đen. Và câu lạc bộ – nếu nó là một câu lạc bộ – không bao giờ có tên.

Lần đầu tiên tôi đến câu lạc bộ (tôi phải tiếp tục gọi nó như thế) là dưới tư cách khách mời của George Waterhouse. Waterhouse đứng đầu công ty luật nơi tôi làm việc từ năm 1951. Đường công danh của tôi trong công ty – một trong ba công ty lớn nhất New York – đều đặn nhưng cực kỳ chậm chạp; tôi làm việc quần quật, chăm chỉ như một con lừa, tựa mũi núng tâm... nhưng tôi không phải kẻ có tài xuất chúng hay thần đồng gì. Tôi đã chứng kiến những người bắt đầu cùng lúc với tôi tiến thân như vũ bão trong khi tôi cứ tà tà mà đi – và tôi nhìn điều đó mà chẳng hề ngạc nhiên.

Waterhouse và tôi trao đổi dăm ba lời xã giao, dự bữa tiệc tối bắt buộc mà công ty tổ chức vào tháng Mười hằng năm, họp thêm vài lần đến mùa xuân năm 196-, khi ông ghé qua văn phòng của tôi vào đầu tháng Mười một.

Bản thân điều này vốn dĩ đã rất bất thường, và nó khiến tôi có những suy nghĩ đen tối (sa thải) đối trọng bởi những suy nghĩ phù phiếm hơn (thăng chức bất ngờ chẳng hạn). Chuyến thăm ấy hết sức lạ lùng. Waterhouse tựa vào cửa, chiếc chìa khóa Phi Beta Kappa lấp lánh trên áo vest, hòa nhã nói những câu chuyện chung chung – điều ông nhắc tới chẳng có vẻ gì nghiêm túc hay quan trọng. Thường thì tôi đợi ông nói những lời xã giao xong và đi thẳng vào vấn đề: “Giờ, về bản tóm tắt hồ sơ của Casey” hoặc “Chúng ta nhận được yêu cầu tìm hiểu về việc Thị trưởng bổ nhiệm Salkowitz vào...” Nhưng lần này có vẻ không có vụ án nào. Ông liếc nhìn đồng hồ, bảo ông rất vui khi được trò chuyện với tôi rồi cáo từ.

Tôi vẫn đang chớp mắt chưa hiểu đầu cua tai nheo gì thì ông quay người lại và thản nhiên cất tiếng: “Có một nơi thứ Năm nào tôi cũng ghé qua – một dạng câu lạc bộ. Toàn mấy ông già thôi, nhưng có nhiều người bầu bạn cũng vui. Họ có một hầm rượu hết sức tuyệt vời, trong trường hợp ông là người thích thưởng rượu. Thỉnh thoảng lại có người kể câu chuyện rất hay. Hay tối nào đó, ông đến thử không, David? Với tư cách là khách mời của tôi.”

Tôi lắp bắp đáp gì đó – đến giờ tôi cũng không chắc mình trả lời điều gì. Tôi quá đỗi ngạc nhiên trước lời đề nghị. Nghe qua câu nói, cứ tưởng ông nổi hứng bất chợt, song ánh mắt ông không có một chút nào gọi là nổi hứng bất chợt, đôi mắt Anglo-Saxon băng giá màu xanh dưới hàng lông mày rậm rì bạc trắng. Và nếu tôi không nhớ chính xác mình trả lời ra sao, thì đó là do bỗng dưng tôi cảm thấy chắc chắn lời đề nghị của ông – dù khó hiểu, rối như tơ và – chính là chủ đề chính mà tôi chực chờ ông nói tới.

Phản ứng của Ellen tối hôm đó vừa ngán ngẩm vừa hào hứng. Tôi đã làm việc cho Waterhouse, Carden, Lawton, Frasier và Effingham gần mười lăm năm, và một điều rõ như ban ngày là tôi không thể kỳ vọng vượt được vị trí tầm trung mà mình đang giữ hiện tại; vợ tôi chính là người diễn giải theo hướng đây là phương thức tiết kiệm chi phí mà công ty dùng để thay cho đồng hồ vàng.

“Mấy ông già ngồi kể chuyện thời chiến và chơi bài,” bà ấy bảo. “Một đêm như vậy và ông sẽ vui vẻ ngồi trong Thư viện Đọc cho đến khi họ cho ông về vườn nhận lương hưu, tôi đồ là thế... à tôi ướp đá sẵn hai chai Beck’s cho ông rồi đấy.” Đoạn bà trao tôi nụ hôn đằm thắm. Tôi đoán bà đã thấy nét gì đó trên gương mặt tôi – sau ngần ấy năm đầu gối tay ấp, vợ tôi như đi guốc trong bụng tôi.

Không có động tĩnh gì suốt mấy tuần sau đó. Khi tâm trí vẩn vơ nhớ lại lời đề nghị kỳ dị của Waterhouse – vô cùng kỳ dị khi người mở lời là người cả năm tôi gặp chưa tới chục lần, đồng thời là người một năm tôi chỉ gặp xã giao ở khoảng ba bữa tiệc, trong đó có một bữa tiệc công ty vào tháng Mười – tôi đoán tôi đã nhìn nhầm biểu cảm trong mắt ông, rằng thật ra ông chỉ mời lợi và đã quên bằng chuyện đó rồi. Hoặc hối tiếc về lời mời chẳng hạn — ái dà! Và rồi một xế chiều nọ, ông đến chỗ tôi, một ông cụ gần tuổi thất thập cổ lai hi mà vai vẫn rộng và vóc dáng còn rắn rỏi lắm. Tôi đang khoác áo ngoài, cặp táp kẹp giữa hai chân. Ông lên tiếng: “Nếu ông vẫn muốn làm một ly ở câu lạc bộ, mời ông đến vào tối nay nhé?”

“Chà... tôi...”

“Tốt lắm.” Ông nhét một mảnh giấy vào tay tôi. “Địa chỉ ở đây.”

Tối đó, ông đợi tôi ở chân bậc tam cấp, còn Stevens giữ cửa cho chúng tôi. Rượu ngon tuyệt vời, đúng như lời Waterhouse hứa hẹn. Ông chẳng tỏ vẻ sốt sắng “giới thiệu tôi với mọi người” – ban đầu tôi cứ tưởng hành động ấy là hợm hĩnh nhưng sau đó tôi rút lại suy nghĩ ấy – nhưng có hai ba thành viên đến giới thiệu bản thân với tôi. Một người trong số đó là Emlyn McCarron, lúc ấy ông cũng đã xế tuổi lục tuần. Ông chìa tay ra, tôi bắt tay ông chóng vánh. Da ông khô, sần sùi, thô ráp, tựa như da rùa. Ông hỏi tôi chơi bài bridge không nhưng tôi bảo mình không chơi.

“Hay lắm đấy ông ạ,” ông ta bảo. “Suốt thế kỷ này, trò chết toi ấy đã góp công bóp chết những cuộc trò chuyện đầy tri thức sau bữa tối hơn bất cứ thứ gì tôi có thể nghĩ ra.” Tuyên bố xong, ông bỏ vào không gian u tối của thư viện, nơi kệ sách tưởng chừng cứ cao đến vô hạn.

Tôi nhìn quanh tìm Waterhouse nhưng ông đã biến mất. Cảm thấy có chút khó chịu và vô cùng lạc lõng, tôi lang thang thong dong đến chỗ lò sưởi. Có lẽ tôi đã nói ban nãy, lò sưởi này có kích thước khổng lồ – rất khổng lồ ở một nơi như New York, nơi những người sống trong chung cư như tôi khó lòng hình dung nổi thứ bác ái to lớn nhường này chứ không chỉ khiêm tốn đủ để làm bắp nổ hay nướng bánh mì. Lò sưởi ở số 249B đường Số Ba mươi lăm Phía Đông đủ lớn để nướng nguyên một con bò đực. Không có mặt lò sưởi và có mái vòm bằng đá rắn chắc bo quanh lò. Ở chính giữa mái vòm là viên đá đỉnh vòm hơi lòi ra ngoài một chút. Nó nằm ngay tầm mắt của tôi, và dù tranh tối tranh sáng, tôi có thể đọc dòng chữ khắc trên đá một cách dễ dàng: Mấu chốt ở câu chuyện, không phải người kể chuyện.

“Của ông đây, David” Waterhouse cất tiếng từ đằng sau khuỷu tay làm tôi nhảy dựng. Hóa ra ông không để mặc tôi; ông chỉ đi đến một nơi chưa được khai phá để lấy thức uống. “Ông uống scotch và soda, đúng không?”

“Vâng. Xin cảm ơn, thưa ông Waterhouse...”

“George,” ông nói. “Ở đây cứ gọi tôi là George.”

“Vậy thì ông George,” tôi nói, dù có chút điên rồ khi trực tiếp gọi ông bằng tên. “Chuyện này là thế...”

“Nâng ly nào,” ông nói.

Chúng tôi uống rượu.

“Stevens là người đứng quầy rượu. Những thức uống ông ấy làm tuyệt hảo lắm. Ông ấy hay bảo kỹ năng ấy nhỏ nhưng thiết yếu.”

Ly scotch làm vợi bớt cảm giác mất phương hướng và lạc lõng của tôi (vợi bớt nhưng cảm giác thì vẫn còn đó – tôi đã tốn gần nửa tiếng đồng hồ nhìn chằm chằm vào tủ quần áo, nghĩ xem nên mặc gì; cuối cùng tôi mặc quần tây nâu sậm và áo khoác vải tuýt thô gần trùng màu quần, hy vọng tôi sẽ không bước vào một nhóm những vị hoặc là mặc toàn tuxedo, hoặc là mặc quần jeans xanh, áo sơ mi ca rô của L. L. Bean... có vẻ về phần áo xống, tôi đã không có bước đi nào dại dột). Một nơi mới, một tình huống mới khiến con người ta ý thức rất rõ từng hành động, dù nhỏ bé đến mức nào, và ở giây phút ấy, nâng ly rượu trên tay để làm cử chỉ uống chúc mừng nho nhỏ, tôi muốn chắc chắn mình không bỏ lỡ bất cứ thủ tục nào.

“Tôi có phải ký vào cuốn sổ khách quan nào không?” tôi hỏi. “Hoặc thứ gì đó tương tự?”

Trông ông có vẻ thoáng ngạc nhiên. “Chúng tôi không có thứ gì như vậy cả,” ông đáp. “Chí ít, tôi là không.” Ông đưa mắt liếc quanh căn phòng yên tĩnh, tối mờ. Johanssen loạt soạt lật tờ báo Wall Street Journal. Tôi thấy Stevens bước qua cánh cửa ở bên kia căn phòng, thoắt ẩn thoắt hiện trong áo lễ phục màu trắng. George để ly rượu lên chiếc bàn nhỏ rồi ném thêm khúc gỗ vào lửa. Những tia lửa tanh tách bay lên lỗ ống khói đen nhánh.

“Câu kia có nghĩa là gì nhỉ?” tôi chỉ về phía dòng chữ in trên viên đá đỉnh vòm. “Ông có ý tưởng gì không?”

Waterhouse đọc thật kỹ, như thể đây là lần đầu tiên ông đọc nó: MẤU CHỐT Ở CÂU CHUYỆN, KHÔNG PHẢI NGƯỜI KỂ CHUYỆN.

“Tôi đoán tôi có ý tưởng đấy,” ông nói. “Có lẽ ông cũng thế, nếu mai này ông quay lại đây. Phải, tôi nên nói ông sẽ có một hay hai ý tưởng mới đúng. Sớm muộn thôi. Cứ thong thả tận hưởng nhé, David.”

Ông bỏ đi. Và nghe ra thì thấy thật lạ lùng, nhưng dù bị bỏ lại để tự thân vận động trong một tình huống xa lạ, tôi lại rất tận hưởng khoảng thời gian ấy. Vốn dĩ tôi đã luôn thích sách vở, và ở đây thì có cả một kho tàng sách hay để nghiên cứu. Tôi chậm rãi bước đi giữa hai hàng kệ sách, nghiên cứu gáy sách kỹ lưỡng nhất có thể trong điều kiện thiếu ánh sáng, thỉnh thoảng rút ra một cuốn, có đoạn, tôi dừng lại để ngắm nhìn ngã tư Đại lộ Số hai qua khung cửa sổ hẹp. Tôi đứng đó, đưa mắt nhìn qua lớp kính phủ sương giá quanh rìa cảnh đèn tín hiệu ở ngã tư chuyển từ đỏ sang xanh, qua vàng rồi đỏ trở lại, và bất ngờ thay, tôi chợt cảm thấy lòng mình bình yên đến lạ lùng, hết sức dễ chịu. Cảm giác ấy không vồ vập vào; thay vào đó, nó gần như lén lút xâm chiếm. Ồ vâng, tôi có thể nghe thấy bạn lầm bầm, có lý quá cơ; nhìn đèn giao thông chuyển từ dừng sang đi thì ai cũng thấy bình yên.

Được rồi; tôi biết nó vô lý mà. Tôi công nhận với bạn điều đó. Dẫu vậy, cảm giác ấy vẫn hiện diện ở đó. Lần đầu tiên sau bao năm ròng, nó gợi cho tôi nhớ lại những đêm đông ở trang trại Wisconsin nơi tôi lớn lên: nằm trên giường trong căn phòng thông thống gió tầng trên, ghi dấu sự tương phản giữa tiếng gió tháng Một hun hút ngoài kia, tuyết khô như cát vù vù thổi dọc theo hàng rào tuyết kéo dài nhiều cây số, và hơi ấm của cơ thể tôi tỏa ra dưới hai lớp chăn bông.

Có nhiều cuốn sách luật nhưng chúng tương đối quái gở: Tôi nhớ có tựa sách là Hai mươi vụ chặt tứ chi và Bản án dưới luật pháp nước Anh. Ngoài ra có Các vụ án Thú cưng. Tôi có mở cuốn này ra, và không ngoài dự đoán, cuốn sách này viết về nội dung pháp lý học thuật về cách đưa luật vào giải quyết (lần này là luật pháp Hoa Kỳ) các vụ án có những khía cạnh quan trọng liên quan tới thú nuôi – tất tần tật, từ việc những con mèo nhà được thừa kế khoản tiền khổng lồ tới mèo gấm phá xích và làm một nhân viên bưu tá bị thương nặng.

Thư viện có bộ sách của Dickens, bộ sách của Defoe, vô vàn sách của Trollope; ngoài ra còn có một bộ tiểu thuyết – tổng cộng mười một cuốn – của một tác giả mang tên Edward Gray Seville. Tất cả được đóng gáy da màu xanh tuyệt mỹ, tên của nhà xuất bản được dập bằng vàng trên gáy sách là Stedham & Son. Tôi chưa bao giờ nghe tên của Seville hay của nhà xuất bản này. Ngày quyền tác giả của cuốn Seville đầu tiên - Anh em của Chúng tôi – là năm 1911. Ngày của cuốn cuối cùng, Kẻ phạm luật, là năm 1935.

Cách ngăn kệ đựng bộ sách của Seville hai dãy là số khổ lớn trưng bày hướng dẫn từng bước cho những tín đồ đam mê sản phẩm lắp ghép Erector Set. Cạnh đó là một cuốn sổ khổ lớn khác, trưng bày những cảnh quay huyền thoại từ các bộ phim nổi tiếng. Mỗi bức hình choán hết cả trang, và đối diện, ở trang bên cạnh là những bài thơ tự do về khung cảnh tương ứng hoặc lấy cảm hứng từ khung cảnh này. Ý tưởng thật ra không quá đặc sắc, nhưng những thi nhân được trình bày thì vô cùng đặc sắc – Robert Frost, Marianne Moore, William Carlos Williams, Wallace Stevens, Louis Zukofsky và Erica Jong, đó mới chỉ là một vài cái tên. Xem được nửa cuốn, tôi thấy một bài thơ của Algernon Williams trình bày bên cạnh bức ảnh nổi tiếng của Marilyn Monroe đứng trên nắp cống tàu điện ngầm và cố giữ không cho váy tốc lên. Bài thơ mang tựa đề “Chuông ngân” với những dòng thơ đầu như sau:

Hình dạng tấm váy

- ta có thể nói -
tựa hình quả chuông

Hai chân nàng, quả lắc

Sau đó còn vài câu nữa. Bài thơ không dở, nhưng chắc chắn không phải một trong những tác phẩm hay nhất hoặc nằm trong tốp của Williams. Tôi có thể đánh giá như thế vì những năm vừa qua, tôi đã đọc rất nhiều thơ của Algernon Williams. Tuy nhiên, tôi không tài nào nhớ ra ông có bài thơ nào viết về Marilyn Monroe (thật sự là thế; ngay cả khi tách rời với bức hình, bài thơ cũng khảng khái tuyên bố điều đó – kết bài, Williams viết: Chuông ngân tên bóng hồng:/ Marilyn, ma belle). Kể từ đó tôi cố tìm kiếm bài thơ nhưng vẫn chưa tìm thấy... tất nhiên điều này chẳng có nghĩa gì. Thơ không giống như tiểu thuyết hay ý kiến pháp lý; chúng giống với lá vàng hơn, và bất cứ tuyển tập nào mang tên Tuyển tập Đầy đủ Gì gì đó chắc chắn đều là nói dối. Những bài thơ thường vô tình thất lạc dưới ghế xô pha – đó là một trong những nét thu hút của chúng, cũng là một trong những lý do giúp chúng trường tồn theo tháng năm. Nhưng...

Một lúc sau, Stevens mang ly scotch thứ hai đến (lúc này, tôi đã an vị trên ghế của mình với một tập thơ của Ezra Pound trong tay). Ly rượu ngon y như ly đầu. Vừa nhấm nháp rượu, tôi vừa trông thấy hai trong số những thành viên có mặt, George Gregson và Harry Stein (Harry đã mất được sáu năm vào đêm Emlyn McCarron kể cho chúng tôi nghe câu chuyện Phương pháp Hít thở), rời khỏi phòng qua cánh cửa kỳ lạ cao chưa tới một mét. Nếu trên đời có cánh cửa Alice Xuống Hố Thỏ thì đây chính là nó. Họ để ngỏ cánh cửa, và liền sau khi họ rời khỏi thư viện, tôi nghe thấy tiếng banh bi da lanh canh khe khẽ.

Stevens đi ngang, hỏi tôi có muốn uống thêm một ly scotch nữa không. Tôi đành từ chối dù thật tâm rất tiếc. Ông gật đầu. “Rất tốt, thưa ngài.” Nét biểu cảm trên mặt ông không thay đổi, nhưng tôi lại có một cảm giác lạ thường là bằng cách nào đó, tôi khiến ông hài lòng.

Một lát sau, tiếng cười rộ lên khiến tôi giật mình khỏi trang sách. Ai đó vừa ném túi bột hóa chất vào trong lửa, làm ánh lửa rực rỡ màu sắc trong thoáng chốc. Tôi lại nghĩ về thời thơ ấu... nhưng không phải theo cái cách hoài niệm mùi mẫn, bâng khuâng. Tôi thấy mình nhất thiết phải nhấn mạnh điều đó, chẳng rõ tại sao. Tôi nghĩ về những lần mình từng làm điều tương tự thuở bé, nhưng ký ức ấy mạnh mẽ, dễ chịu và không nhuốm màu hối tiếc.

Tôi thấy đa số mọi người đã kéo ghế quây quần thành vòng bán nguyệt trước lò sưởi. Stevens chuẩn bị đĩa đầy ụ xúc xích ngon lành, nóng hôi hổi từ khi nào. Harry Stein quay lại từ cánh cửa dẫn-xuống hố-thỏ, giới thiệu bản thân với tôi hối hả nhưng dễ chịu. Gregson vẫn ở trong phòng bi da, dựa trên âm thanh thì ông đang tập đánh.

Sau thoáng lưỡng lự, tôi cũng nhập hội. Một câu chuyện được kể ra – nội dung không mấy thú vị. Người kể chuyện là Norman Stett, và dù mục đích của tôi không phải là kể lại nó ở đây, có lẽ bạn sẽ hiểu tôi nhận xét ra sao về chất lượng câu chuyện nếu tôi bảo với bạn nội dung là về một người đàn ông chết đuối trong bốt điện thoại.

Khi Stett – hiện cũng không còn trên đời – kể xong, có người bảo, “Đáng lý ông phải để dành câu chuyện này cho Giáng sinh, Norman ạ.” Tiếng cười khúc khích vang lên, dù tất nhiên tôi chẳng hiểu. Chí ít lúc đó thì chưa.

Đến lượt Waterhouse cất tiếng, và dẫu nằm mơ cả nghìn năm, tôi cũng không tài nào tưởng tượng nổi một Waterhouse như thế. Một cựu sinh viên trường Yale, thành viên của Phi Beta Kappa, tóc bạc, mặc bộ vest ba mảnh, người đứng đầu của công ty luật lớn đến độ nó thiên về doanh nghiệp hơn là một công ty – ông Waterhouse ấy đã kể câu chuyện về người giáo viên bị mắc kẹt trong nhà xí. Nhà xí nằm đằng sau trường học chỉ có một phòng nơi cô đứng lớp, và cái ngày bàn tọa của cô bị kẹt vào một trong hai bồn cầu của nhà xí tình cờ lại là ngày nhà xí được hạt Anniston lên lịch di dời để đóng góp vào cuộc triển lãm Cuộc Sống Xưa ở New England được tổ chức tại Trung tâm Center ở Boston. Người giáo viên im như thóc suốt quãng thời gian người ta đưa nhà xí lên xe tải thùng lửng rồi dời nó xuống; cô này quá bẽ bàng vì ngượng và kinh hãi, Waterhouse cho hay. Và khi cánh cửa nhà xí văng xuống làn đường vượt xe trên Tuyến số 128 dẫn ở Somerville vào giờ cao điểm...

Nhưng tôi xin giữ bí mật câu chuyện này và những câu chuyện khác theo sau nó; tối nay, chúng không phải câu chuyện của tôi. Stevens canh thời điểm mang ra một chai brandy không chỉ ngon mà đạt đến độ cực phẩm. Chai rượu được chuyền tay nhau, đoạn Johanssen nâng ly – hoặc ly được nâng lên, hoàn toàn có thể nói vậy: Mấu chốt là câu chuyện chứ không phải người kể.

Chúng tôi uống vì câu chuyện.

Không lâu sau, mọi người lần lượt ra về. Chưa khuya lắm; còn chưa đến nửa đêm; nhưng tôi để ý khi ta bước từ tuổi ngũ tuần sang lục tuần, định nghĩa “trễ” càng lúc càng trở nên sớm hơn. Trông thấy Waterhouse đưa tay vào chiếc áo bành tô mà Stevens đang giơ lên cho ông, tôi tự nhủ đây hẳn là ám hiệu dành cho mình. Tôi thấy thật lạ lùng khi Waterhouse ra về mà không nói lời nào với tôi (dù đây rõ ràng là điều ông đang làm; nếu tôi đi cất cuốn sách của Pound lên kệ và quay lại trễ bốn mươi giây, ông đã đi mất rồi), nhưng bản thân việc đó cũng chẳng lạ hơn những sự kiện xảy ra vào buổi tối hôm ấy là bao.

Tôi bước ra ngay sau ông, và Waterhouse liếc quanh, tựa hồ ngạc nhiên khi thấy tôi – tưởng chừng ông vừa giật mình tỉnh giấc sau khi thiếp ngủ. “Đi chung taxi chứ?” ông hỏi, như thể chúng tôi chỉ tình cờ gặp nhau trên con đường lộng gió vắng tanh này.

“Cảm ơn ông” tôi đáp. Lời cảm ơn tôi gửi đến ông không chỉ dừng ở lời đề nghị đi chung taxi, và tôi tin rằng giọng nói của tôi thể hiện rất rõ điều này, nhưng ông chỉ gật đầu như thể ý tôi chỉ có thể. Một chiếc taxi bật đèn còn trống chậm rãi chạy trên đường – những người như George Waterhouse dường như luôn may mắn bắt được taxi cả những đêm New York lạnh căm hoặc tuyết rơi khốn khổ, khi bạn dám thể trên khắp đảo Manhattan chẳng có chiếc taxi nào – ông bèn vẫy nó.

Yên vị trong chiếc xe ấm áp, công tơ mét tích tắc đo lường hành trình của chúng tôi, tôi bảo với ông tôi thích câu chuyện ông kể nhường nào. Tôi nói từ mười tám tuổi đến giờ, tôi mới được trận cười sảng khoái và vô tư đến thế, đấy không phải lời tâng bốc mà là sự thật.

“Ồ? Được ông nói thế thì tốt quá.” Giọng ông lịch thiệp mà lạnh băng. Tôi xìu xuống, cảm thấy má mình nóng bừng. Người ta không cần nghe tiếng rầm mới biết cửa đã đóng.

Khi taxi dừng lại ở góc quanh ngay trước chung cư của tôi, tôi cảm ơn ông lần nữa, và lần này, ông thể hiện thêm chút nồng ấm. “Báo gấp gáp như vậy mà ông vẫn đến, tốt lắm,” ông nói. “Nếu thích thì mời ông lại ghé chơi. Đừng đợi lời mời; ở hai-bốn-chín-B, chúng tôi chẳng bày vẽ khách sáo đâu. Nghe kể chuyện thì thứ Năm là hợp nhất, nhưng câu lạc bộ tối nào cũng mở cửa.”

Vậy tôi xem mình đã có tư cách hội viên được không nhỉ?

Câu hỏi đã ở đầu môi. Tôi toan cất tiếng; bởi có vẻ cần phải hỏi cho rõ. Tôi đang nghiền ngẫm câu hỏi, nghe nó vang lên trong đầu (theo cái cách tẻ nhạt của dân luật) để xem câu từ mình sử dụng phù hợp chưa – biết đâu tôi thẳng thừng quá – thì Waterhouse cho xe chạy tiếp. Giây sau, chiếc taxi đã bon bon trên đường hướng đến công viên. Tôi tần ngần đứng trên vỉa hè một lát, viền áo bành tô lật phật vào ống khuyển, miên man nghĩ: Ông ấy biết mình sắp sửa hỏi câu ấy – ông ấy biết nên mới cố tình nói tài xế chạy xe đi trước khi mình kịp lên tiếng. Đoạn tôi tự nhủ điều đó rõ là quái gở – thậm chí là hoang tưởng. Đúng là quái gở. Nhưng nó cũng là sự thật. Tôi cứ việc nhạo báng bao nhiêu tùy thích; có nhạo báng chăng nữa cũng chẳng thay đổi được điều cơ bản đó.

Tôi chậm rãi bước đến cửa tòa nhà rồi vào trong.

Giấc ngủ có mười phần thì Ellen đã say ngủ sáu phần khi tôi ngồi xuống giường để cởi giày. Bà xoay người lại rồi ậm ừ hỏi câu gì đó tít sâu trong họng. Tôi bảo vợ mình ngủ tiếp.

Bà ấy lại cất tiếng gì đó. Lần này, nghe có vẻ rõ ràng hơn: “Thế nào ông?”

Trong khoảnh khắc, tôi lưỡng lự, tay đang tháo dở khuy áo. Và trong chóng vánh, tôi đã mường tượng viễn cảnh rõ như ban ngày: Nếu kể với bà ấy, tôi sẽ không bao giờ trông thấy bên kia cánh cửa nữa.

“Cũng ổn,” tôi đáp. “Mấy ông già kể chuyện chiến tranh ấy mà.”

“Tôi biết ngay.”

“Nhưng không tệ lắm. Chắc tôi sẽ quay lại. Nó có thể giúp cho tôi trong công ty.”

“Công ty kia đấy,” bà khẽ trêu tôi. “Ông đúng là mượn gió bẻ măng”

“Nồi nào vung nấy đấy bà ạ,” tôi đáp lại nhưng vợ tôi đã thiếp đi. Tôi cởi đồ, tắm rửa, lau người, mặc đồ bộ... rồi thay vì đi ngủ như lý ra tôi nên làm (lúc đó đã qua 1 giờ đêm), tôi choàng áo rồi làm thêm một chai Beck’s. Tôi ngồi ở bàn bếp, thong thả uống, mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, về phía đại lộ Madison lạnh lẽo hun hút, chìm trong suy nghĩ. Đầu tôi vẫn hơi ong ong do lượng rượu nạp vào buổi tối hôm nay – đối với tôi, uống như thế là rất nhiều. Nhưng cảm giác ấy không hề khó chịu, và tôi không có cảm giác hôm sau, mình sẽ bị say nguội.

Suy nghĩ hiện lên trong đầu khi Ellen hỏi thăm về buổi tối cũng nực cười như cái suy nghĩ chớm nở trong tôi về George Waterhouse khi taxi thả tôi xuống rồi lăn bánh – có gì sai trái khi kể với vợ mình về buổi tối hoàn toàn vô hại ở câu lạc bộ ngột ngạt dành cho phái mạnh của cấp trên... và ngay cả khi kể cho vợ tôi là điều không hay chăng nữa, ai sẽ biết tôi đã kể kia chứ? Không, suy nghĩ ấy nực cười và hoang tưởng chẳng kém gì những suy tư trước đó... và trái tim tôi bảo với tôi, nó cũng đúng đến từng chi tiết.

Ngày hôm sau, tôi gặp George Waterhouse trong hành lang nối giữa phòng Kế toán và Thư viện. Gặp ư? Nói đúng hơn là đi ngang qua. Ông gật đầu chào tôi rồi đi tiếp mà chẳng nói gì... như bao năm qua ông vẫn làm thế.

Cả ngày hôm ấy, bụng tôi quặn đau liên tục. Đó là điều duy nhất có thể thuyết phục tôi rằng buổi tối hôm ấy thật sự đã xảy ra.

Ba tuần trôi qua. Bốn tuần... rồi năm tuần. Không có lời mời thứ hai từ Waterhouse. Đơn giản là tôi không phù hợp; không đủ tư cách. Hoặc chí ít đó là những gì tôi tự nhủ với bản thân. Suy nghĩ ấy làm tôi nao núng và xuống tinh thần. Rồi chuyện sẽ dần nguôi ngoai, không cửa vào lòng tôi nữa, mọi điều thất vọng đều thế mà. Nhưng khi nhớ lại đêm ấy, tôi lại nghĩ đến những khoảnh khắc dị thường nhất – vũng ánh sáng lẻ loi của đèn thư viện, tĩnh tại, lặng lẽ và có gì đó thật văn minh; mùi bìa da nồng trên những ngăn kệ hẹp. Trên tất cả, tôi nghĩ đến việc mình đứng cạnh khung cửa sổ hẹp ngắm nhìn tinh thể băng tuyết chuyển từ màu xanh sang vàng, sang đỏ. Tôi nghĩ về sự bình an mà mình đã cảm thấy.

Cũng trong năm tuần ấy, tôi đến thư viện mượn bốn tập thơ Algernon Williams (tôi có ba tập còn lại và đã kiểm tra nội dung); một trong số chúng đề nội dung là Tuyển tập thơ Đầy đủ. Tôi có dịp đọc lại một số bài thơ mình ưa thích năm xưa, nhưng tôi không tìm ra bài thơ mang tên “Chuông ngân” trong tập thơ nào.

Một công đôi chuyện, nhân chuyến đến Thư viện Công cộng New York, tôi tiện thể kiểm tra danh mục tác giả để tìm các tác phẩm hư cấu của nhà văn mang tên Edward Gray Seville. Một tiểu thuyết kỳ bí của nữ nhà văn mang tên Ruth Seville là điều gần nhất tôi tìm ra.

Nếu thích thì mời ông lại ghé qua. Đừng đợi lời mời...

Tất nhiên tôi vẫn chờ đợi lời mời; ngày xửa ngày xưa, cụ thân sinh dạy tôi không răm rắp tin lời những người mở miệng mời lấy lệ “anh cứ ghé qua bất cứ lúc nào” hoặc “cửa lúc nào cũng mở chào đón anh.” Ở đây, tôi không thấy mình cần một tấm thẻ chạm khắc được anh người hầu mặc chế phục, tay cầm đĩa mạ vàng, mang đến tận cửa nhà, tôi không có ý đó, nhưng tôi vẫn muốn cái gì đó, ngay cả khi nó chỉ là một lời mời bất chợt: “Tối nào ông ghé qua nhé, David? Hy vọng chúng tôi không làm ông phát chán. Kiểu vậy.

Nhưng đến cả lời mời ấy cũng chẳng có, tôi bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc hơn về việc quay lại bất chấp – suy cho cùng, thỉnh thoảng, người ta muốn bạn ghé qua bất cứ lúc nào; tôi đoán ở đâu đó, có cánh cửa lúc nào cũng mở; và các bà tôi không phải khi nào cũng đúng.

Đừng đợi lời mời...

Tóm lại, đó là lý do đưa đẩy vào ngày 10 tháng Mười hai năm ấy, tôi lại mặc áo khoác vải tuýt thô ráp, quần nâu sậm và tìm thêm cà vạt đỏ bầm. Tôi nhớ tối hôm ấy, tim tôi đập mạnh hơn bình thường.

“George Waterhouse cuối cùng đã mở lời mời ông quay lại à?” Ellen hỏi. “Quay lại cái chuồng lợn hợm hĩnh nghĩ mình thượng đẳng sao?”

“Đúng vậy,” tôi nói, nghĩ đây là lần đầu tiên trong ít nhất chục năm tôi nói dối bà ấy... và rồi tôi nhớ ra, sau buổi gặp đầu tiên, tôi đã trả lời khi bà hỏi han về buổi tối bằng một lời nói dối. Tôi đã bảo Mấy ông già kể chuyện chiến tranh.

“Chà, khéo lại đề cập chuyện thăng chức ấy chứ,” bà nói... dù không hy vọng nhiều. Cũng nên chỉ ra rằng bà nói mà không tỏ ý chì chiết gì cả.

“Ở đó còn nhiều chuyện kỳ lạ hơn kìa,” tôi nói rồi hôn tạm biệt.

“Ụt ịt,” bà nói khi tôi đi ra cửa.

Cuốc taxi đêm ấy sao dài lê thê. Trời lạnh, đứng gió và đầy sao. Chiếc xe dòng Checker khiến tôi cảm thấy mình thật nhỏ bé khi ngồi bên trong, tựa đứa trẻ lần đầu tiên nhìn ngắm thành phố. Lồng ngực tôi phập phồng hào hứng khi chiếc taxi dừng trước tòa nhà đá cát kết nâu – cảm giác đơn giản mà trọn vẹn. Nhưng sự hào hứng đơn thuần là nét quý giá của cuộc đời vụt mất mà ta không để ý, để rồi khi lớn tuổi thêm, tìm lại được cảm giác ấy luôn là điều bất ngờ, tựa hồ tìm thấy một hai sợi tóc đen mắc trên lược sau nhiều năm tóc bạc trắng.

Tôi trả tiền taxi, xuống xe và đi về phía bốn bậc tam cấp dẫn đến cửa. Vừa bước lên, hào hứng vón cục thành e sợ (người già quen cảm giác này hơn). Chính xác thì tôi đang làm gì ở đây?

Cánh cửa đóng bằng gỗ sồi dày cui, và trong mắt tôi, nó kiên cố chẳng kém gì cửa của pháo đài trong lâu đài ngày xưa. Tôi không thấy chuông cửa nào, cũng không thấy vòng sắt để gõ cửa, cũng chẳng có màn hình quan sát nào kín đảo lắp dưới mái hiên, và tất nhiên là chẳng có ông Waterhouse nào đứng đợi để dẫn tôi vào. Dừng chân ở cuối bậc tam cấp, tôi nhìn quanh. Đường Số Ba mươi lăm phía Đông bỗng chốc tối tăm, lạnh lẽo và đe dọa hơn. Những phiến đá cát kết nâu chợt đầy vẻ bí hiểm, tựa hồ đang giấu giếm những bí ẩn tốt nhất không nên điều tra. Cửa sổ trông như những con mắt.

Đằng sau một trong những khung cửa sổ kia, một người đàn ông hoặc đàn bà nào đó đang ủ mưu giết người, tôi bâng quơ nghĩ mà lạnh cả sống lưng. Ủ mưu giết người... hoặc đã xuống tay rồi.

Bỗng bất thình lình, cửa mở ra và Stevens đứng đó.

Tôi như trút được đá tảng trong lòng. Tôi cho rằng mình không phải típ người tưởng tượng thái quá – chí ít là trong hoàn cảnh bình thường – nhưng suy nghĩ ban nãy rõ nét tựa lời tiên tri. Nếu không liếc nhìn mắt của Stevens, có lẽ tôi đã lảm nhảm thành tiếng. Đôi mắt ông không biết tôi. Trong mắt ông, tôi hoàn toàn xa lạ.

Lại có thêm một khoảnh khắc rõ nét như tiên tri; tôi mường tượng cụ thể đến từng chi tiết buổi tối của mình. Ba tiếng ngồi ở quầy rượu yên tĩnh. Ba ly scotch (có lẽ là bốn) để xoa dịu cảm giác ngượng ngùng khi dại dột đến nơi mình không được mời. Sự bẽ bàng mà lời khuyên của mẹ tôi cố tránh – cùng với việc biết rằng tôi đã đi quá giới hạn.

Tôi hình dung mình sẽ chếnh choáng đi về nhà, nhưng không tốt lành gì. Tôi sẽ ngồi thu lu suốt cuốc taxi chứ chẳng tận hưởng nó qua lăng kính hào hứng và mong chờ tựa trẻ thơ kia. Tôi tưởng tượng mình sẽ nói với Ellen, Bổn cũ soạn lại... Waterhouse lại kể câu chuyện ông ấy thắng ván bài nên giành được bít tết sườn chữ T cho Tiểu đoàn Số Ba... rồi họ chơi bài một đô la một điểm, bà có tin được không?... Đi lần nữa à?... Cũng còn tùy, nhưng có lẽ tôi không đi nữa đâu. Và câu chuyện sẽ chấm dứt tại đó. Với ngoại lệ là cảm giác bẽ bàng của tôi.

Tôi thấy toàn bộ viễn cảnh này trong đôi mắt trống rỗng của Stevens. Rồi đôi mắt ấm lên. Ông thoáng mỉm cười rồi cất tiếng: “Ông Adley! Mời ông vào. Để tôi cất áo khoác cho ông.”

Tôi bước lên bậc tam cấp, Stevens đóng cánh cửa đằng sau tôi. Đứng trong không gian ấm áp này, cánh cửa đem lại cảm giác khác biệt biết bao! Ông cầm lấy áo khoác tôi đi mất. Tôi thoáng đứng trong hành lang nhìn bóng mình phản chiếu qua tấm gương lớn, một người đàn ông sáu mươi ba tuổi với gương mặt quá hốc hác so với tuổi trung niên. Thế nhưng bóng hình ấy vẫn khiến tôi hài lòng.

Tôi tiến vào thư viện.

Johanssen đang ngồi đọc tờ báo Wall Street Journal. Trong một hòn đảo ánh sáng khác, Emlyn McCarron ngồi đánh cờ với Peter Andrews. Từ ngày ấy đến giờ, McCarron lúc nào trông cũng như xác chết, mũi của ông hẹp, tựa lưỡi dao. Andrews thì to lớn, vai xuôi, tính nóng như lửa. Bộ râu quai nón màu gừng nâu chấm xuống áo vest ông mặc. Mặt đối mặt qua bàn cờ khảm với những quân cờ chạm khắc bằng ngà và gỗ mun, trông họ như hai bức tượng của người da đỏ: chim ưng và gấu.

Waterhouse cũng có mặt ở đó, chau mày đọc tờ Times của ngày hôm ấy. Ông liếc lên, gật đầu chào tôi mà chẳng có vẻ ngạc nhiên, rồi lại dán mắt vào tờ báo.

Stevens chủ động mang cho tôi một ly scotch.

Tôi đem ly rượu vào dãy kệ sách và lại thấy bộ sách màu xanh hấp dẫn, lạ lùng kia. Đêm đó, tôi bắt đầu đọc tác phẩm của Edward Gray Seville. Tôi đọc từ cuốn đầu mang tên Anh em của Chúng tôi. Tính từ ngày đó, tôi đã đọc toàn bộ, và tôi cho rằng đây là mười một cuốn tiểu thuyết hay nhất thế kỷ.

Gần cuối buổi tối, một – và chỉ một – câu chuyện được kể, Stevens mang brandy đến cho mọi người. Sau khi câu chuyện kết thúc, mọi người đứng dậy, chuẩn bị ra về. Stevens cất tiếng từ cánh cửa đôi nối ra hành lang. Giọng ông trầm và dễ chịu nhưng vang vọng:

“Vậy vị nào sẽ kể cho chúng ta nghe câu chuyện vào Giáng sinh nhỉ?”

Mọi người dừng việc mình đang làm rồi đưa mắt nhìn quanh. Họ rì rầm bàn tán và cười vui.

Vẫn giữ nụ cười trên môi nhưng hết sức nghiêm túc, Stevens vỗ tay hai cái như giáo viên tiểu học đang ổn định trật tự lớp học. “Nào, thưa các vị – ai sẽ chuẩn bị câu chuyện đây?”

Peter Andrews, người đàn ông vai xuôi và bộ râu màu gừng, hắng giọng. “Tôi có vài chuyện gần đây khá bận tâm. Hiềm nỗi tôi không rõ nó có đúng không; liệu nó...”

“Như vậy là được rồi,” Stevens ngắt lời và tiếng cười rộ lên thêm. Mọi người thân thiện vỗ lưng Andrews. Cơn gió lạnh hun hút thốc vào hành lang khi các vị khách bước ra ngoài.

Và rồi Stevens xuất hiện, tựa như ma thuật, cầm áo khoác cho tôi. “Buổi tối tốt lành, thưa ông Adley. Hết sức hân hạnh.”

“Các vị thật sự hẹn gặp vào đêm Giáng sinh à?” vừa hỏi, tôi vừa cài áo. Tôi hơi tiếc mình sẽ phải bỏ lỡ câu chuyện của Andrew, nhưng chúng tôi đã chốt kế hoạch lái xe đi Schenectady để nghỉ lễ với chị gái của Ellen.

Stevens tỏ vẻ vừa kinh ngạc vừa lấy làm thú vị cùng lúc. “Không hề,” ông đáp. “Giáng sinh là dịp người đàn ông nên ở bên gia đình mình. Đêm đó là dịp đặc biệt. Ông có đồng ý không?”

“Hẳn là có.”

“Chúng tôi luôn tổ chức gặp vào thứ Năm trước lễ Giáng sinh. Thật ra, năm nào cũng vậy, đó là đêm mọi người gần như luôn đến rất đông”

Tôi để ý ông không sử dụng từ hội viên – là ngẫu nhiên? Hay đang tránh né có dụng ý?

“Rất nhiều câu chuyện đã được kể trong gian phòng chính, thưa ông Adley, nội dung trên trời dưới biển, từ hài hước đến bi kịch, từ mỉa mai đến mùi mẫn. Nhưng vào thứ Năm trước lễ Giáng sinh, câu chuyện được kể luôn có nội dung huyền bí. Theo như trí nhớ của tôi, trước giờ đã luôn như thế.”

Chí ít điều này lý giải cho lời nhận xét tôi nghe thấy vào lần đầu tiên ghé qua nơi này, đại ý là đáng lý Norman Stett nên để dành câu chuyện ông kể cho dịp Giáng sinh. Tôi chực hỏi thêm vài câu, nhưng tôi thấy sự cẩn trọng ánh lên trong mắt Stevens. Nó không phải lời cảnh báo rằng ông sẽ không trả lời câu hỏi của tôi; mà đúng hơn, nó là lời cảnh báo rằng tốt nhất tôi không nên hỏi nhiều.

“Còn gì nữa không, thưa ông Adley?”

Trong sảnh chỉ còn hai người chúng tôi. Tất cả mọi người đều đã ra về. Bất chợt hành lang tối hẳn, khuôn mặt dài của Stevens nhợt nhạt hơn, môi bầm hơn. Mẩu gỗ nổ lốp đốp trong lò sưởi và ánh lửa đỏ trong thoáng chốc quét qua sàn gỗ bóng láng. Tôi nghĩ tôi nghe thấy một cú va chạm trơn tru từ căn phòng nào đó chưa được khám phá. Tôi không thích âm thanh ấy. Không thích chút nào.

“Không” tôi nói, giọng không vững lắm. “Tôi đồ là không”

“Vậy xin chúc ông ngủ ngon,” Stevens nói, và tôi băng qua thềm. Tôi nghe thấy cánh cửa nặng nề đóng lại sau lưng. Tôi nghe thấy ổ khóa xoay. Và rồi tôi bước về phía ánh đèn của đại lộ Số ba, không ngoảnh lại nhìn do phần nào thấy sợ, như thể tôi sẽ trông thấy một thứ ma quỷ đáng sợ nào đó đang sánh bước bên cạnh, hoặc liếc thấy bí mật nào đó nên chôn vùi. Đến góc đường, trông thấy taxi còn trống, tôi bèn vẫy xe.

“Lại thêm chuyện thời chiến à?” tối đó, Ellen hỏi. Bà đang nằm trong giường với cuốn tiểu thuyết Philip Marlowe, người tình duy nhất bà ưa thích.

“Cũng có một, hai câu chuyện thời chiến” tôi đáp và treo áo khoác. “Nhưng phần lớn thời gian, tôi ngồi đọc sách thôi.”

“Khi ông không ụt ịt cùng họ.”

“Ừ, đúng rồi. Khi tôi không ụt ịt.”

“Ông nghe thử này: ‘Lần đầu tiên tôi trông thấy Terry Lennox, anh ta say bí tỉ trong chiếc Rolls-Royce Silver Wraith ngoài hiên quán Vũ công,’” Ellen đọc. “Khuôn mặt anh trẻ măng, nhưng tóc thì bạc trắng. Nhìn đôi mắt là đủ biểu anh đã say quắc cần câu, nhưng ngoài điểm đó ra, trông anh cũng như bao thanh niên tuấn tú trong bộ tuxedo vung tiền như nước vào tụ điểm vốn chỉ phục vụ cho mục đích bòn rút ấy. Nghe hay nhỉ? Là...”

“Tạm biệt Đằng đẵng, ” tôi vừa nói vừa cởi giày. “Cứ ba năm, bà lại đọc cho tôi nghe đoạn này mà. Nó là một phần vòng đời của bà rồi.”

Bà nhăn mũi với tôi. “Ụt ịt.”

“Cảm ơn bà,” tôi đáp.

Vợ tôi trở lại với cuốn sách. Tôi đi vào bếp lấy một chai Becks. Khi tôi quay lại, bà đã để cuốn sách Tạm biệt Đằng đẵng lên khăn trải giường rồi chăm chú nhìn tôi. “David, ông tính tham gia câu lạc bộ này à?”

“Tôi nghĩ là có thể... nếu tôi được mời.” Tôi thấy không thoải mái. Có lẽ tôi vừa nói dối vợ mình lần nữa. Nếu ở số 249B đường Số Ba mươi lăm phía Đông có thứ gọi là tư cách hội viên thì tôi đã là hội viên rồi.

“Được vậy thì mừng quá,” bà nói. “Bao lâu nay ông vẫn luôn cần thứ như thế. Tôi nghĩ có khi ông còn chẳng ý thức được điều này, nhưng quả thật là ông cần nó lắm. Tôi có Ủy ban Cứu trợ, Ủy ban Quyền Phụ nữ và Hiệp hội Sân khấu. Nhưng ông luôn cần một thứ gì đó. Có lẽ là bạn bè để cùng trải qua tuổi xế chiều.”

Tôi bước đến giường, ngồi cạnh vợ mình và cầm cuốn tiểu thuyết Tạm biệt Đằng đẵng lên. Ấn bản này có bìa mềm, mới toanh. Tôi còn nhớ mình đã mua bản bìa cứng nguyên gốc làm quà sinh nhật cho Ellen. Vào năm 1953. “Mình già chưa nhỉ?” tôi hỏi bà.

“Tôi nghi là rồi,” bà nói cười rạng rỡ với tôi.

Đặt sách xuống, tôi chạm vào ngực vợ mình. “Quá già cho điều này sao?”

Bà đoan trang kéo khăn trải giường lên... rồi vừa khúc khích cười, bà vừa dùng chân đá chúng xuống sàn. “Lên nhạc đi nào,” Ellen nói, “tám phách một nhịp.”[57E]

“Ụt à ụt ịt,” tôi bảo, đoạn cả hai chúng tôi cùng phá lên cười.

Thứ Năm trước lễ Giáng sinh đã đến. Buổi tối hôm ấy cũng như bao buổi tối khác, nhưng có hai ngoại lệ đáng chú ý. Số người tham dự đông hơn, có lẽ phải đến mười tám người. Và trong không gian có một cảm giác hào hứng sắc bén, khó tả. Johanssen chỉ liếc sơ qua tờ báo Wall Street Journal rồi nhập hội McCarron, Hugh Beagleman và tôi. Chúng tôi ngồi gần cửa sổ, tán gẫu linh tinh, cuối cùng hăng say – đồng thời hài hước – bàn về chủ đề xe ô tô tiền chiến.

Giờ ngẫm lại, có lẽ còn một khác biệt thứ ba – Stevens đã pha chế cocktail trứng sữa. Món cocktail rất dễ uống, nhưng cũng nóng bừng với rượu rum và gia vị. Thức uống được phục vụ trong tô pha lê Waterford trông như tác phẩm điêu khắc bằng băng, và rượu với bao nhiêu thì tiếng rì rầm trò chuyện càng sống động bấy nhiêu.

Đưa mắt nhìn về phía góc phòng canh cánh cửa nhỏ dẫn vào phòng bi da, tôi không khỏi ngạc nhiên khi thấy Waterhouse và Norman Stett đang ném thẻ bài bóng chày vào một thứ trông như mũ chóp cao bằng da hải ly thật. Cả hai đang cười rộ.

Mọi người đi tới đi lui, tụm năm tụm ba. Càng lúc càng khuya... và rồi vào cái giờ thông thường, mọi người sẽ túc tắc bước ra cửa chính đi về, tôi thấy Peter Andrews ngồi trước đống lửa, tay cầm một cái túi không nhãn mác, to cỡ phong bì đựng hạt giống. Ông ném nó vào lửa mà không buồn mở ra xem, và giây sau, ngọn lửa bắt đầu bập bùng rực rỡ mọi màu sắc trên quang phổ – và tôi thề còn có cả những màu ngoài quang phổ nữa – trước khi biến thành màu vàng trở lại. Người ta kéo lê ghế xôn xao. Đằng sau vai của Andrews, tôi có thể thấy viên đá đỉnh vòm khắc câu: MẤU CHỐT Ở CÂU CHUYỆN, KHÔNG PHẢI NGƯỜI KỂ CHUYỆN.

Stevens ý tứ đi qua giữa chúng tôi, dọn ly uống cocktail và thay bằng ly uống brandy. Có tiếng lầm rầm “Giáng sinh an lành” và “Kỳ nghỉ viên mãn, Stevens,” và lần đầu tiên, tôi thấy người ta đưa tiền cho ông – chỗ này ý nhị đưa nhau tờ mười đô, chỗ kia là tờ trông như năm mươi đô, ghế bên kia, tôi lại trông thấy tờ một trăm đô.

“Cảm ơn, ông McCarron... ông Johanssen... ông Beagleman...” Tiếng thì thầm khe khẽ, lịch thiệp vang lên.

Tôi đã sống ở New York đủ lâu để biết lễ Giáng sinh là lễ hội tiền bo; chút gửi gắm cho anh bán thịt, cô thợ bánh, ông thợ làm nến – chưa kể người trông cửa, người quản lý tòa nhà, lao công đến vào thứ Ba và thứ Sáu. Cũng biết là cần thiết, nhưng tôi chưa gặp ai thuộc tầng lớp của mình không thấy điều này là phiền hà... nhưng nay, tôi không hề cảm thấy thái độ miễn cưỡng ấy. Mọi người đều sẵn lòng gửi tiền, thậm chí còn rất thiết tha... và bỗng dưng, chẳng vì lý do gì (ở tòa nhà 249B này, suy nghĩ thường bất chợt ùa đến như vậy đấy), tôi nghĩ về cậu bé hỏi Scrooge vào buổi sáng Giáng sinh London lạnh lẽo, tĩnh lặng: “Sao kia? Con ngỗng to bằng cháu được không?” Còn Scrooge khúc khích cười giòn tan: “Một chú bé đến là thông minh! Thật là chú bé ấn tượng”[58E]

Tôi tìm thấy ví của mình. Nhét đằng sau mấy bức hình của Ellen mà tôi giữ trong ví luôn có tờ năm mươi đô la phòng trường hợp khẩn cấp. Khi Stevens đưa tôi ly rượu Brandy, tôi tuồn tờ tiền vào tay ông một cách dứt khoát... dù tôi không phải người giàu có gì.

“Giáng sinh vui vẻ nhé, Stevens,” tôi nói.

“Cảm ơn ông. Chúc ông điều tương tự.”

Ông phục vụ rượu brandy cho quan khách, nhận tiền tri ân và lui về sau. Giữa câu chuyện của Peter Andrews, tôi có liếc quanh một lần và trông thấy ông đứng cạnh cánh cửa đôi, bóng người cao to mập mờ, cứng rắn và lặng im.

“Hiện tại tôi là luật sư, như hầu hết các vị đều biết,” Andrews cất tiếng sau khi nhấm nháp ngụm rượu trong ly, hắng giọng rồi lại uống ngụm nữa. “Tôi mở văn phòng ở đại lộ Công viên trong suốt hai mươi hai năm vừa qua. Nhưng trước đó, tôi là trợ lý luật sư cho một công ty luật hoạt động ở Washington, D.C. Một đêm tháng Bảy, tôi được yêu cầu ở lại tới tối để lập cho xong danh sách dẫn nguồn vụ án trong bản tóm tắt hồ sơ không dính dáng gì đến câu chuyện này. Nhưng rồi một người đàn ông bước vào – khi đó, ông là một trong những thượng nghị sĩ Quốc hội Hoa Kỳ nổi danh nhất, về sau ông suýt nữa trở thành tổng thống. Áo của ông dính đầy máu, hai mắt lồi ra trong hốc mắt.

“Tôi muốn nói chuyện với Joe, ông yêu cầu. Các vị biết đấy, Joe ở đây là Joseph Woods, người đứng đầu của công ty tôi, một trong những luật sư riêng có tầm ảnh hưởng nhất Washington, và là bạn thân của vị thượng nghị sĩ này.

“Ông ấy đi về nhiều tiếng trước rồi, tôi đáp. Xin nói với quý vị, tôi sợ đến thất kinh hồn vía – trống ông ta cứ như người vừa gặp tai nạn xe ô tô khủng khiếp hoặc có thể là vừa đâm chém ở đâu về. Và nhìn thấy gương mặt ông – gương mặt tôi đã nhìn thấy trên báo hoặc trên chương trình Đàm thoại với Báo giới – bê bết máu me, một bên má co giật dưới đôi mắt hoang dại... tất cả càng khiến tôi hãi hùng hơn. “Tôi có thể gọi cho ông ấy nếu ông...” tôi lóng ngóng cầm lấy điện thoại, cuống cuồng muốn chuyển cái trách nhiệm từ trên trời rớt xuống này cho người khác. Nhìn ra sau ông ta, tôi có thể thấy vết chân dính máu dây ra thảm.

“Tôi phải nói chuyện với Joe ngay lập tức, ông lặp lại như thể chưa nghe thấy lời tôi nói. “Trong cốp xe của tôi có một thứ... tôi phát hiện ở Virginia. Tôi đã bắn nó, đâm nó nhưng không tài nào giết được nó. Nó không phải con người, tôi không giết được.

“Ông ta khúc khích cười... rồi cười ha hả... cuối cùng là gào thét. Và ông ta vẫn gào thét cho đến khi tôi nối máy được với ông Woods và yêu cầu ông tới đây, vì Chúa, tới đây nhanh nhất có thể...”

Mục đích của tôi ở đây không phải để thuật lại câu chuyện của Peter Andrews. Hay thẳng thắn mà nói, tôi không chắc tôi dám kể nó ra. Vắn tắt thì câu chuyện này gớm ghiếc tới mức mấy tuần sau đó, tôi nằm mơ thấy nó, và có lần hai vợ chồng đang ăn sáng thì Ellen nhìn tôi từ bên kia bàn, hỏi sao bỗng dưng giữa đêm, tôi lại hết toáng “Đầu hắn! Đầu hắn bị chôn dưới đất mà vẫn nói chuyện kia!”.

“Chắc tôi nằm mơ gì đó,” tôi bảo. “Giấc mơ mà sau đó mình không nhớ nổi nội dung.

Nhưng tôi đưa mắt nhìn xuống tách cà phê ngay lập tức, và tôi nghĩ Ellen biết lúc ấy, tôi nói dối.

Một ngày tháng Tám năm sau đó, đang làm việc trong Thư viện Đọc thì tôi được gọi. Là George Waterhouse. Ông hỏi tôi có lên văn phòng ông được không. Lên đến nơi, tôi trông thấy Robert Carden và Henry Effingham đều có mặt ở đó. Trong khoảnh khắc, tôi còn tưởng tôi sắp bị buộc tội vì hành động ngu xuẩn hay thiếu sót tệ hại nào đó.

Đoạn Carden vòng qua chỗ tôi và nói: “George cho rằng đã đến lúc đưa ông lên vị trí luật sư thành viên cấp dưới, David ạ. Chúng tôi tán thành.”

“Sẽ giống như thể ông là thành viên Thanh Thương Hội già nhất thế giới,” Effingham nhoẻn cười, “nhưng đó là lộ trình ông phải đi qua, David ạ. Nếu may mắn, chúng tôi sẽ đưa ông lên vị trí luật sư thành viên toàn quyền trước Giáng sinh.”

Tối đó, tôi không nằm mơ thấy ác mộng. Ellen và tôi ra ngoài ăn tối, uống hơi quá, ghé vào một phòng trà nhạc jazz mà gần sáu năm nay, chúng tôi không lui tới, lắng nghe người nghệ sĩ da đen mắt xanh tuyệt vời mang tên Dexter Gordon thổi kèn đến gần hai giờ sáng. Sáng hôm sau, chúng tôi thức giấc, bụng sôi ùng ục, đầu ong ong, chưa hoàn toàn tin nổi những sự kiện vừa xảy ra. Một trong số các sự kiện là lương của tôi đã leo lên mốc tám nghìn đô la một năm, trong khi vợ chồng tôi đã thôi kỳ vọng thu nhập của tôi tăng vọt từ trước đó rất lâu.

Mùa thu năm ấy, công ty cử tôi đi công tác ở Copenhagen trong sáu tuần, và khi quay về, tôi được biết John Hanrahan, một vị khách quen ở số 249B đã qua đời vì ung thư. Mọi người quyên góp tiền cho vợ ông, bởi bà bị bỏ lại trong hoàn cảnh khá bi đát. Tôi được giao nhiệm vụ tính tổng số tiền – được quyên góp hoàn toàn bằng tiền mặt – và chuyển nó thành séc thủ quỹ. Số tiền vượt hơn mười nghìn đô la. Tôi trao tờ séc cho Stevens và đoán ông đã gửi thư đi.

Trái đất tròn, Arlene Hanrahan tình cờ là thành viên Hiệp hội Sân khấu cả Ellen, và một thời gian sau, Ellen kể với tôi Arlene nhận được tờ séc vô danh trị giá mười nghìn bốn trăm đô la. Viết trên cuống séc là lời nhắn nhủ ngắn gọn, không rõ nghĩa: Bằng hữu của chồng bà – ông John quá cố.

“Đó chẳng phải điều tuyệt vời nhất trên đời mình từng nghe sao?” Ellen hỏi tôi.

“Không phải,” tôi nói. “nhưng nằm trong tốp mười. Có còn dâu không, bà Ellen?”

Năm tháng trôi qua. Tôi phát hiện một dãy phòng tầng trên ở số 249 – một phòng sáng tác, một phòng ngủ thỉnh thoảng khách ngủ lại (mặc dù sau tiếng va chạm đánh thịch mà tôi nghe thấy – hoặc tưởng tượng mình nghe thấy – cá nhân tôi cho rằng đi thuê khách sạn xịn còn tốt hơn), một phòng tập thể dục nhỏ nhưng trang bị đầy đủ, cùng một bồn tắm hơi. Ngoài ra còn một căn phòng dài và hẹp chạy dọc theo chiều dài của tòa nhà và có hai dãy bowling.

Cũng trong những năm ấy, tôi đọc lại các tác phẩm của Edward Gray Seville và phát hiện một nhà thơ hết sức tuyệt vời – có lẽ là ngang ngửa Ezra Pound và Wallace Stevens – mang tên Norbert Rosen. Theo như thông tin trên bìa gập một trong ba tuyển tập thơ của ông trên giá sách, ông sinh ra vào năm 1924 và mất mạng ở Anzio. Cả ba tuyển tập thơ của ông đều được xuất bản bởi Stedham & Son, New York và Boston.

Tôi nhớ mình đã đến Thư viện Công cộng New York vào một chiều xuân rực rỡ trong khoảng thời gian này (năm bao nhiêu thì tôi không nhớ rõ) và yêu cầu tham khảo ấn phẩm Literary Market Place trong hai mươi năm qua. Ấn phẩm này được xuất bản hằng năm, với kích thước bằng cuốn danh bạ điện thoại của thành phố lớn, vì lẽ này mà tôi cho rằng nhân viên phòng tham khảo khá khó chịu với tôi. Nhưng tôi vẫn kiên trì và nghiên cứu từng cuốn thật cẩn thận. Dù ấn phẩm LMP này nổi tiếng liệt kê mọi nhà xuất bản, bất kể lớn nhỏ ở Hoa Kỳ (ngoài ra còn có đại diện, biên tập và nhân viên câu lạc bộ sách), tôi tìm mà không thấy tên của Stedham & Son. Một năm sau đó – hoặc có lẽ là hai năm sau – tôi tình cờ trò chuyện với một nhà buôn sách cổ, tôi bèn hỏi ông về nhà xuất bản này, song ông cũng bảo chưa nghe thấy bao giờ.

Tôi nghĩ đến chuyện hỏi Stevens, song nhìn thấy lời cảnh báo ánh lên trong mắt ông, tôi gạt thắc mắc ấy đi.

Và năm tháng trôi qua cùng những câu chuyện.

Giai thoại, như từ mà Stevens hay dùng. Giai thoại hài hước, giai thoại tìm thấy và lạc mất tình yêu, giai thoại về điều trăn trở. Phải, có cả vài câu chuyện thời chiến, dù nội dung không phải những gì Ellen tưởng tượng khi bà gợi ý.

Tôi nhớ như in câu chuyện của Gerard Tozeman – kể về một căn cứ hoạt động của Mỹ trúng phải pháo quân Đức bốn tháng trước khi thế chiến thứ hai kết thúc, khiến toàn bộ mọi người có mặt đều mất mạng, ngoại trừ Tozeman.

Lathrop Carruthers, vị tướng Mỹ mà mọi người cho rằng hẳn là điên hết chỗ nói (lão ta chịu trách nhiệm cho mười tám nghìn người thiệt mạng – mạng người rẻ rúng còn hơn bạn hay tôi thả đồng hai mươi lăm xu vào máy hát tự động), đang đứng trên tấm bản đồ ở tuyến đầu khi quả pháo rơi xuống. Lão ta đang trình bày chiến dịch tấn công từ bên sườn rõ điên rồ – giống như các chiến dịch mà Carruthers đã đề ra, chiến dịch chỉ thành công ở duy nhất một khía cạnh: nó sẽ thành công vang dội trong việc tạo ra các góa phụ mới.

Và khi màn bụi tan đi, Gerard Tozeman, choáng váng và điếc đặc, máu chảy ra từ mũi, hai tai, khóe mắt, hai tinh hoàn của ông sưng lên do lực của cơn rung chấn, bước đến chỗ thi thể của Carruthers trong lúc tìm đường ra khỏi lò mổ mới cách đây vào phút còn là tổng cục đầy đủ nhân sự. Ông nhìn thi thể của vị tướng... đoạn bắt đầu hét toáng lên và cười ha hả. Đôi tai bị sang chấn của ông không nghe thấy tiếng hét, nhưng nó giúp cho đội ngũ y sĩ biết có người còn sống trong cảnh hoang tàn ấy.

Carruthers vẫn còn lành lặn sau vụ nổ... chí ít, Tozeman nói, nó không như những gì người lính từ trận chiến xa xưa hình dung về khái niệm không lành lặn – những người đứt lìa cánh tay, cụt chân, chột mắt; những người phổi co quắt lại vì khí độc. Không, ông nói, cái xác không hề bị như thế. Mẹ của lão ta sẽ nhận ra con mình ngay. Nhưng tấm bản đồ… tấm bản đồ ban nãy Carruthers đứng bên trên, cầm que kim loại chỉ trỏ khi pháo ném xuống.

Chẳng biết bằng cách nào mà nó dính sát vào mặt lão ta. Tozeman bất giác nhận ra mình đang chằm chằm nhìn một khuôn nắn theo mặt người chết vằn vện gớm ghiếc. Nào là bờ biển lởm chởm đá của Bretagne trên hàng lông mày xương xẩu của Lathrop Carruthers. Nào là con sông Rhine chảy như vết sẹo màu xanh trên má trái. Nào là những tỉnh trồng nho ủ rượu ngon nhất thế giới nhăn nhúm, rúm ró trên cằm của lão. Nào là vùng Saar bao quanh cổ họng của lão như thòng lọng treo cổ... và in hằn trên nhãn cầu trợn trừng là chữ VERSAILLES.

Đó là câu chuyện Giáng sinh năm 197-.

Tôi còn nhớ rất nhiều câu chuyện, nhưng chúng không có phận sự gì ở đây. Nói cho đúng thì câu chuyện của Tozeman cũng vậy... nhưng đó là “giai thoại Giáng sinh” đầu tiên mà tôi nghe ở số 249B, và tôi không cưỡng được mong muốn kể lại nó. Và rồi vào thứ Năm sau lễ Tạ ơn năm ấy, khi Stevens vỗ tay để kêu gọi sự chú ý của mọi người và hỏi ai có thiện ý kể câu chuyện Giáng sinh cho mọi người, Emlyn McCarron làu bàu: “Tôi nghĩ tôi có một câu chuyện rất đáng để kể. Kể ngay hoặc không bao giờ; chẳng chóng thì chày, Chúa sẽ bắt tôi im mồm mãi mãi.”

Bao năm đến 249B, tôi chưa một lần nghe thấy McCarron kể chuyện. Và có lẽ đó là lý do tại sao tôi gọi taxi sớm đến thế, và tại sao khi Stevens mời sáu người bọn tôi, những kẻ can đảm ra ngoài đường trong buổi đêm lạnh cắt da cắt thịt hun hút gió món cocktail trứng sữa, tôi cảm thấy lòng rộn ràng hào hứng. Mà không chỉ có tôi; tôi thấy sự hào hứng ấy xuất hiện trên mặt của những người còn lại.

McCarron, già nua, khô héo và chai sạn, ngồi trong chiếc ghế to lớn cạnh bếp lửa, đôi tay sần sùi cầm túi bột. Ông ném nó vào lửa, và chúng tôi nhìn ánh lửa bập bùng sặc sỡ trước khi trở lại màu vàng. Stevens phục vụ rượu brandy cho chúng tôi, còn chúng tôi trao cho ông chút tấm lòng dịp Giáng sinh. Trong nghi lễ hằng năm ấy, có lần, tôi từng nghe thấy tiếng xu lẻ leng keng từ tay người gửi qua tay người nhận; dịp khác, tôi đã nhác thấy tờ tiền một nghìn đô la trong ánh lửa bập bùng. Trong cả hai trường hợp, tiếng thì thầm của Stevens đều y như nhau: trầm thấp, lịch thiệp và hoàn toàn đúng mực. Có lẽ trên dưới mười năm đã trôi qua kể từ lần đầu tôi đến 249B với George Waterhouse; mặc dù thế gian bên ngoài đã đổi thay rất nhiều, nơi đây vẫn không hề đổi khác, và tưởng chừng Stevens không già đi dù chỉ một tháng, hoặc thậm chí một ngày.

Ông lùi vào bóng tối, và trong khoảnh khắc, tĩnh lặng vẹn toàn đến mức chúng tôi có thể nghe thấy tiếng nhựa sôi lên, xèo xèo khẽ chảy ra từ những khúc gỗ đang cháy trên lò sưởi. Emlyn McCarron nhìn vào đống lửa, tất cả chúng tôi đưa mắt nhìn theo. Đêm ấy, ngọn lửa mạnh đến lạ thường. Tôi như bị thôi miên trước khung cảnh ngọn lửa – giống như những người thượng cổ tổ tiên chúng ta từng bị thôi miên bởi ngọn lửa, mặc gió lồng lộng rít gào ngoài hang động lạnh lẽo phương Bắc.

Cuối cùng, vẫn nhìn vào lửa, khẽ rướn người tới trước sao cho cẳng tay của ông đặt lên đùi và hai tay đan vào nhau, hững hờ giữa hai đầu gối, McCarron cất tiếng.

2

Phương pháp Hít thở

Tôi đã gần tám mươi tuổi, có nghĩa là tôi sinh ra khi vừa bước sang thế kỷ mới. Cả đời mình, tôi đã gắn liền với một tòa nhà đứng gần như đối diện với Madison Square Garden; tòa nhà ấy trông như một nhà tù đồ sộ xám xịt – tựa hồ bước ra từ tác phẩm Hai kinh thành — song thực chất nó là bệnh viện, như hầu hết các vị đều biết. Đây chính là Bệnh viện Tưởng niệm Harriet White. Nơi này được đặt theo tên người vợ đầu của bố tôi – Harriet White, bà bắt đầu làm công việc điều dưỡng từ lúc Cánh đồng Cừu trong Công viên Trung tâm vẫn còn cừu thật thong dong gặm cỏ. Bức tượng tạc theo bà vững chãi trên bệ trong khoảng sân trước tòa nhà, và nếu bất cứ ai trong số các vị từng trông thấy nó, các vị có thể tự hỏi làm thế nào mà một người phụ nữ với gương mặt nghiêm nghị và không khoan nhượng như thế lại làm công việc mềm mỏng ấy. Câu khẩu hiệu chạm khắc dưới chân tượng sau khi đã loại bỏ những thứ màu mè hoa mỹ bằng tiếng Latin, lại càng ngột ngạt hơn: Không có dễ chịu nếu không có đớn đau, do đó ta định nghĩa sự cứu rỗi qua lầm than. Nếu các vị quan tâm... hoặc dù không quan tâm chăng nữa, thì đó là câu của Cato!

Tôi được sinh ra trong tòa nhà bằng đá xám xịt ấy vào ngày 20 tháng Ba năm 1900. Năm 1926, tôi trở về đấy làm thực tập. Hai mươi sáu tuổi mới chỉ là tuổi vừa đủ để bắt đầu dấn thân vào thế giới y khoa, nhưng tôi đã trải qua khoảng thời gian thực tập hết sức thực tiễn ở Pháp, vào cuối thế chiến thứ hai, khi cố băng bó bộ ruột bể nát vào trong ổ bụng bị bắn toang hoác, mặc cả mua morphine ở chợ đen, nhiều khi đã bị pha trộn và lắm lúc nguy hiểm.

Thế hệ các bác sĩ sau thế chiến thứ hai như chúng tôi là những kẻ dạn dày sương gió, đã từng trực tiếp phẫu thuật, và hồ sơ các trường y lớn cho thấy rất ít sinh viên bị đào thải trong khoảng thời gian năm 1919 đến năm 1928. Chúng tôi già hơn, kinh nghiệm hơn, vững vàng hơn. Chúng tôi có khôn ngoan hơn không? Tôi không rõ… nhưng hẳn là chúng tôi đa nghi hơn. Chẳng có những điều mùi mẫn mà quý vị đọc trong mấy tiểu thuyết y khoa nổi tiếng như lăn đùng ra ngất hay nôn mửa khi khám nghiệm tử thi lần đầu đâu. Sau trận Belleau Wood thì không, trận chiến nơi những con chuột mẹ nuôi cả ổ chuột con trong bộ lòng mề đã nổ tung của những chiến sĩ bị bỏ mặc cho thối rữa nơi đất khách quê người. Chúng tôi đã bỏ lại tất cả màn nôn mửa và ngất xỉu đằng sau lưng rồi.

Bệnh viện Tưởng niệm Harriet White cũng là thành tố lớn trong một biến cố xảy ra với tôi chín năm sau khi tôi thực tập ở đó – và đây chính là câu chuyện tôi muốn kể cho các vị quan khách vào buổi tối hôm nay. Nghe xong, có lẽ các vị sẽ nghĩ đây không phải giai thoại nên được kể vào dịp Giáng sinh (dù cảnh cuối cùng xảy ra vào đêm trước Giáng sinh), nhưng dù nó hết sức khủng khiếp, nó cũng thể hiện cho tôi thấy sức mạnh kỳ diệu của giống loài với số phận nghiệt ngã, bi đát chúng ta. Từ câu chuyện ấy, tôi thấy sự tuyệt vời của ý chí chúng ta... đồng thời sức mạnh ghê gớm, đen tối.

Thưa các vị, bản thân việc sinh nở là điều khủng khiếp với rất nhiều người; thời nay đang thịnh phong trào các ông bố có mặt lúc con cái mình sinh ra, và mặc dù phong trào này khiến nhiều phái mạnh mang theo cảm giác tội lỗi mà theo tôi họ không đáng phải chịu đựng (nhiều người phụ nữ biết mà xoáy sâu vào cảm giác tội lỗi ấy một cách gần như cay nghiệt), nhìn chung, sinh nở là một việc lành mạnh, tốt cho sức khỏe. Vậy mà tôi đã thấy nhiều người đàn ông rời khỏi phòng sinh mà mặt cắt không còn giọt máu, lảo đảo thiếu điều té ngã, tôi đã thấy nhiều người ngất như bé gái, choáng ngợp trước tiếng thét và máu me. Tôi nhớ có một ông bố đã bình tĩnh phụ giúp ca sinh... nhưng lại hoảng loạn gào thét khi đứa con trai hoàn toàn khỏe mạnh của anh ta chui vào thế giới này. Đôi mắt của đứa trẻ sơ sinh đang mở, tạo cảm giác như thể nó đang nhìn ngắm xung quanh... và rồi đôi mắt ấy dừng lại nơi người bố.

Sinh nở là điều tuyệt vời, thưa các vị, nhưng tôi chưa bao giờ cho rằng nó là điều đẹp đẽ – dù có phóng trí tưởng tượng hết cỡ. Tôi nghĩ nó bạo tàn quá đỗi, không thể xem là đẹp được nữa. Tử cung người phụ nữ cũng giống một cỗ máy. Khi thụ thai, cỗ máy ấy được bật lên. Ban đầu, nó gần như im lìm... nhưng khi chu trình sáng tạo chạm gần cực điểm của việc sinh nở, cỗ máy cứ thế rổ lên thật nhanh, thật mạnh. Tiếng thì thầm khe khẽ của nó biến thành tiếng rầm rì đều đặn, rồi tiếng động chuyển sang ầm ì, cuối cùng là tiếng gào rú đáng sợ. Một khi động cơ ấy được bật lên, mọi người mẹ sắp hạ sinh đều hiểu sinh mạng cô ta đang chịu sự kiểm soát. Hoặc là cô ta để đứa trẻ chào đời, làm cỗ máy tắt đi, hoặc cỗ máy ấy cứ thế nện to hơn, mạnh hơn, nhanh hơn, cho đến khi nó vỡ tung, giết chết cô ta trong máu thịt và đau đớn.

Đây là một câu chuyện về sinh nở, thưa quý vị, vào cái đêm mà hai nghìn năm nay, chúng ta đã kỷ niệm ngày sinh của Chúa Giê-su.

Tôi bắt đầu hành nghề y vào năm 1929 – một năm tệ hại để khởi sự bất cứ điều gì[59E]. Nhờ ông nội cho mượn một khoản tiền nhỏ, tôi may mắn hơn rất nhiều bạn bè đồng liêu, nhưng tôi vẫn phải giật gấu vá vai suốt bốn năm sau đó.

Đến năm 1935, tình hình mới sáng sủa chút đỉnh. Tôi xây dựng được lượng bệnh nhân ổn định và được Bệnh viện Tưởng niệm White giới thiệu cho một số bệnh nhân ngoại trú. Vào tháng Tư năm ấy, tôi tiếp một bệnh nhân mới, một phụ nữ trẻ mà tôi sẽ gọi là Sandra Stansfield — đây là cái tên gần với tên thật của cô này nhất. Cô là một phụ nữ da trắng trẻ măng, khai tuổi của mình là hai mươi tám. Sau khi khám cho cô, tôi đoán tuổi thật của cô phải trẻ hơn ba đến năm tuổi so với lời cô nói. Cô có mái tóc vàng, mảnh khảnh và cao so với thời ấy – khoảng 1 mét 7. Dung mạo của cô khá xinh xắn, nhưng theo một cách khắc khổ gần như lãnh đạm. Đường nét gương mặt cô rõ ràng và cân đối, đôi mắt tinh anh... miệng cô thể hiện sự kiên quyết như khuôn miệng bằng đá của Harriet White trên bức tượng đối diện Madison Square Garden. Tên cô điền trên phiếu khai không phải Sandra Stansfield mà là Jane Smith. Khám xong, tôi đưa ra kết luận cô đã có thai được hai tháng. Cô không đeo nhẫn cưới.

Sau khi kiểm tra sơ bộ – nhưng trước khi có kết quả khám thai – y tá của tôi, Ella Davidson, nói: “Cô gái hôm qua ấy à? Jane Smith phải không? Cái tên đấy mà không phải giả thì tôi đi đầu xuống đất.”

Tôi đồng tình. Thế nhưng tôi vẫn rất phục cô gái ấy. Cô không thể hiện những hành vi thường thấy như lưỡng lự, băn khoăn, đỏ mặt, bù lu bù loa. Cô ấy thẳng thắn và dứt khoát. Ngay cả cái tên giả của cô cũng phục vụ mục đích tiện lợi chứ không phải vì nhục nhã. Cô chẳng buồn cố gắng bịa cái tên nghe có vẻ thật một chút như “Betty Rucklehouse” hoặc chơi trội bằng cái tên “Ternina DeVille.” Ông yêu cầu tên để điền vào phiếu khai chứ gì, dường như cô nói, vì đó là luật. Vậy thì tên đây; nhưng thay vì tin đạo đức nghề nghiệp của một người tôi không biết thì tôi thà tin bản thân còn hơn. Nếu ông không phiền.

Ella khụt khịt và nói vài lời nhận xét – “mấy cô thời nay” và “xem trời bằng vung” – nhưng bà ấy là người tốt, và tôi không nghĩ bà ấy có ác ý mà chỉ nói chiếu lệ vậy thôi. Bà ấy và tôi đều biết bất kể hoàn cảnh nữ sản phụ kia ra sao, cô không phải dạng gái làng chơi lăng loàn, lang chạ với đủ thành phần. Không; “Jane Smith” chỉ đơn giản là một cô gái trẻ cực kỳ nghiêm túc, quyết tâm cao độ – có lẽ một từ yếu đuối như “chỉ đơn giản” không phù hợp để miêu tả cô ấy. Tình hình của cô không mấy hay ho (không biết các vị còn nhớ không, ngày xưa người ta hay nói “rơi vào chuyện phá quấy” để chỉ khó khăn, giờ có vẻ rất nhiều phụ nữ trẻ dùng công cụ nạo phá để ra khỏi chuyện phá quấy), và cô gái ấy muốn vượt qua chuyện này với tất cả nhân phẩm và tự tôn cô gom góp được.

Một tuần sau buổi hẹn đầu tiên, cô đến tái khám. Đó là một ngày như đào mọng lúc xuân vừa chớm nở. Tiết trời mát mẻ, thiên không mang sắc xanh dịu, làn gió mơn man thoảng thứ mùi ấm áp, khó tả bằng lời, dường như đó là lời nhắn nhủ của mẹ thiên nhiên rằng bà cũng đang bước vào chu kỳ đơm hoa kết trái. Đó là ngày chúng ta ước mình không vướng bận bởi trách nhiệm, ta có thể ngồi đối diện bóng hồng – ở đảo Coney chẳng hạn, hoặc trên Vách Đá Palisades đối diện sông Hudson với giỏ mây cắm trại trên tấm vải ca rô cùng bóng hồng đội mũ rộng vành màu trắng và váy dài không tay xinh xắn như tiết trời hôm ấy.

Bộ váy của “Jane Smith” có tay nhưng vẫn xinh xắn chẳng kém gì tiết trời; một chiếc váy vải lanh trắng phong cách viền nâu. Cô mang giày cao gót nâu, găng tay trắng cùng mũ quả chuông hơi lỗi mốt – đó là dấu hiệu đầu tiên tôi thấy cô không phải người giàu có.

“Cô đang có thai,” tôi nói. “Tôi nghĩ cô cũng không nghi ngờ gì điều này, đúng không?”

Tôi thầm nghĩ nếu nước mắt có rơi thì sẽ rơi bây giờ.

“Không” cô nói, hoàn toàn điềm tĩnh. Lệ hoen trên mi cô cũng hiếm hoi như mây đen nơi chân trời hôm ấy. “Nhìn chung, tôi rất ổn.”

Có một khoảng lặng giữa hai chúng tôi.

“Khi nào tôi dự sinh?” sau đó, cô hỏi với tiếng thở dài gần như vô thanh. Đó là tiếng người đàn ông hoặc đàn bà phát ra trước khi cúi người nâng món đồ nặng.

“Đứa bé sẽ sinh ra vào Giáng sinh,” tôi nói. “Tôi áng ngày 10 tháng Mười hai, nhưng có thể dao động hai tuần trước sau.”

“Được rồi.” Cô thoáng lưỡng lự rồi dứt khoát. “Ông có thể săn sóc cho tôi lúc đó không? Dù tôi không kết hôn?”

“Có,” tôi đáp. “Với một điều kiện.”

Cô chau mày, và trong khoảnh khắc ấy, khuôn mặt cô trông giống y hệt Harriet White. Có lẽ mọi người sẽ nghĩ cái chau mày của một cô gái áng chừng hai mươi ba tuổi chẳng có gì ghê gớm, nhưng đây là ngoại lệ. Cô đã sẵn sàng rời khỏi đây, và dù phải trải qua toàn bộ quá trình nhục nhã này với một bác sĩ khác, cô cũng không nao núng.

“Điều kiện đó là gì” cô lịch sự hỏi, đúng mực, không quá lố.

Bỗng dưng tôi chỉ muốn cụp mắt xuống để tránh đôi mắt màu nâu lục nhạt cương nghị của cô, nhưng tôi vẫn cố không rời mắt. “Tôi nhấn mạnh việc biết tên thật của cô. Chúng ta có thể tiếp tục lo liệu công việc bằng tiền mặt nếu cô muốn, và tôi có thể yêu cầu bà Davidson xuất hóa đơn cho cô bằng cái tên Jane Smith. Nhưng nếu chúng ta sắp sửa đi qua bảy tháng tới cùng nhau, tôi mong muốn có thể gọi cô bằng cái tên được cô sử dụng để trả lời trong các mặt khác của cuộc sống.

Tôi kết thúc bài diễn thuyết ngắn và có phần cứng nhắc, nhìn cô suy tính. Tôi cứ tưởng cô sẽ đứng dậy, cảm ơn tôi đã dành thời gian rồi quay gót bỏ đi. Nếu điều đó xảy ra, tôi sẽ cảm thấy thất vọng lắm. Tôi quý cô gái này. Thậm chí, tôi còn thích cái cách cô thẳng thắn đối diện với vấn đề thông thường sẽ khiến chín mươi trên một trăm phụ nữ trở thành những kẻ nói dối vụng về, không đứng đắn, sợ hãi bởi đồng hồ đang sống trong người mình, nhục nhã vì tình trạng của mình, đến độ đưa ra một kế hoạch lý trí là điều không thể.

Tôi đoán rất nhiều thanh niên ngày nay sẽ thấy tình trạng tinh thần ấy lố bịch, dị hợm, thậm chí khó tin. Người ta mong ngóng thể hiện đầu óc mình cởi mở, họ cho rằng một người phụ nữ không đeo nhẫn cưới nên được quan tâm săn sóc gấp đôi người có đeo nhẫn. Các vị có lẽ còn nhớ một thời lịch sử khác hẳn – các vị có lẽ còn nhớ ngày trước, điều đúng đắn và thói đạo đức giả gộp lại với nhau khiến tình hình khó khăn muôn trùng với một người phụ nữ đang “rơi vào chuyện phá quấy.” Ngày ấy, một người phụ nữ có chồng và đang mang thai là một người phụ nữ rực rỡ, đoan chắc vào vị thế của mình và tự hào hoàn thành những gì cô cho là thiên chức mà Chúa đưa cô hạ phàm để thực hiện. Một người phụ nữ không chồng mà lại mang thai là hạng đàn bà điểm đàng trong mắt người đời và đáng là hạng đàn bà điểm đàng trong mắt của cô ta. Như lời Ella Davidson nói, họ là loại phụ nữ “dễ dãi”, và thế giới ngày ấy, “dễ dãi” không phải điều được người đời tha thứ. Những người phụ nữ ấy phải lén lút sinh con ở thị trấn khác, thành phố khác. Nhiều người uống thuốc hay nhảy lầu. Có người lại đến chỗ những bác sĩ chui với đôi tay dơ bẩn để nạo phá thai hoặc tự tay mình làm điều đó; trong những năm tháng làm bác sĩ, tôi đã chứng kiến bốn người phụ nữ chết vì mất máu trước mắt mình do thủng tử cung – trong một trường hợp, lỗ thủng được gây ra bởi miệng chai Dr Pepper lởm chởm được cột vào cán cây chổi nhỏ. Hiện giờ, chúng ta thấy thật khó tin những chuyện như thế đã xảy ra, nhưng thực tế là vậy đấy, thưa các vị. Thực tế, chúng là vậy đấy. Nói trắng ra, một cô gái trẻ khỏe mà rơi vào trường hợp này thì chẳng khác nào địa ngục trần gian.

“Thôi được,” cuối cùng, cô lên tiếng. “Ông nói có lý. Tên tôi là Sandra Stansfield.” Dứt lời, cô chìa tay ra. Có phần ngạc nhiên, tôi bắt tay cô. Tôi khá mừng là Ella Davidson không thấy cảnh này. Dù có thấy, bà ấy cũng sẽ không nói gì, nhưng cà phê cả tuần sau sẽ đắng ngắt mất.

Cô gái mỉm cười – tôi tưởng tượng mình đã sửng sốt ra mặt – và nhìn tôi cương trực. “Tôi hy vọng chúng ta có thể là bạn, thưa bác sĩ McCarron. Lúc này đây, tôi rất cần một người bạn. Tôi thấy khả sợ hãi.

“Tôi có thể hiểu điều đó, và tôi sẽ cố làm bạn cô trong tầm khả năng, thưa cô Stansfield. Hiện tại, tôi có thể làm gì cho cô không?”

Cô mở túi xách rồi lấy ra tập giấy và cây bút mua ở tiệm đồ giá rẻ. Lật tập giấy ra, cầm sẵn bút, cô ngước nhìn tôi. Trong một khoảnh khắc kinh hoàng, tôi cứ tưởng cô sẽ hỏi tên và địa chỉ của bác sĩ phá thai. Đoạn cô cất tiếng: “Tôi muốn biết tôi ăn gì là tốt nhất. Ý tôi là tốt cho đứa bé”

Tôi phá lên cười giòn. Cô nhìn tôi ngạc nhiên.

“Thứ lỗi cho tôi — chỉ là trông cô cử như đang xử lý công việc vậy.”

“Có lẽ thế,” cô nói. “Chẳng phải đứa trẻ này là một phần công việc của tôi rồi sao, bác sĩ McCarron?”

“Vâng. Tất nhiên là phải. Tôi có một tập tài liệu trao tặng tất cả các sản phụ mình phụ trách. Nội dung bàn về chế độ ăn uống, cân nặng, uống rượu bia, hút thuốc và rất nhiều điều khác. Xin đừng cười khi đọc nó. Cô mà cười là tôi tổn thương lắm đấy, vì tôi đã tự tay soạn nó.”

Thế là tôi đưa cho cô – dù thành thật mà nói, nó giống tập sách mỏng hơn là tập tài liệu, về sau, nó là tư liệu để tôi phát triển thành cuốn sách Hướng dẫn Thực hành về Mang thai và Sinh nở. Từ ngày ấy, tôi đã rất hứng thú với sản khoa và phụ khoa rồi – đến giờ vẫn thế – mặc dù thời xưa, đây không phải ngành để đi chuyên khoa trừ khi anh quen biết rất nhiều tai to mặt lớn trong phố chính. Mà dẫu có biết chăng nữa, cũng mất khoảng mười đến mười lăm năm để xây dựng tên tuổi vững vàng. Phải đến lúc đứng tuổi, tôi mới trưng bảng hiệu hành nghề nên lúc nào tôi cũng tự nhủ mình không được phung phí thời gian. Tôi bằng lòng với việc sẽ được gặp rất nhiều sản phụ mang thai trong niềm hạnh phúc vô bờ bến và giúp họ mẹ tròn con vuông suốt quá trình hành nghề. Và tôi cứ thể chăm chỉ làm việc; lần gần đây nhất, tôi đếm mình đã đỡ đẻ cho hơn hai nghìn đứa trẻ – số lượng đủ ngồi kín năm chục lớp học.

Tôi cập nhật các tài liệu về sản khoa nhiều hơn ở bất cứ mảng đa khoa nào khác. Các đánh giá của tôi rất cứng rắn và nhiệt huyết với ngành nên tôi tự viết sổ tay chứ không phát cho họ những thông tin cũ rích thường được dúi vào tay các bà mẹ trẻ ngày ấy. Tôi sẽ không trình bày toàn bộ những ý kiến lạc hậu ấy — chúng ta sẽ ở đây cả đêm mất — mà chỉ xin nhắc một vài điều.

Ngày trước, các bà mẹ sắp hạ sinh được khuyên phải ngồi yên một chỗ càng nhiều càng tốt, và họ tuyệt đối không nên đi bộ quãng đường dài để phòng ngừa nguy cơ sảy thai hoặc “ảnh hưởng bẩm sinh”. Hiện giờ, chúng ta đều biết sinh con là một công việc hết sức vất vả, và lời khuyên như vậy cũng giống như nói một cầu thủ bóng đá chuẩn bị cho trận đấu quan trọng bằng cách ngồi yên nhiều nhất có thể để không mất sức! Một lời khuyên vàng ngọc khác mà rất nhiều bác sĩ sử dụng là bảo các bà mẹ thừa cân mức trung bình hút thuốc lá... hút thuốc lá! Lý do của việc này được câu khẩu hiệu quảng cáo thời trước trình bày trọn vẹn. “Làm điếu Lucky thay vì ăn đồ ngọt.” Nhiều người tưởng rằng bước qua thế kỷ 20, chúng ta cũng nước vào một kỷ nguyên lý lẽ và ánh sáng y tế, nhưng họ không hề hay biết ngành y lắm lúc mất trí ra sao. Có lẽ như thế cũng đúng; tóc họ sẽ bạc trắng mất.

Tôi đưa cho Stansfield tập tài liệu, cô bèn dồn hết tập trung đọc nó trong năm phút. Tôi xin phép hút tẩu thuốc thì cô lặng thinh gật đầu, chẳng buồn ngẩng lên. Cuối cùng, khi cô ngẩng lên, một nụ cười mỉm xuất hiện trên bờ môi cô. “Ông có phải là người theo chủ nghĩa quá khích không, thưa bác sĩ McCarron?” cô hỏi.

“Tại sao cô lại hỏi thế? Vì tôi khuyên sản phụ nên chịu khó đi lại khi có công chuyện thay vì dùng tàu điện ngầm vừa nồng nặc mùi khỏi vừa xóc sao?”

“Vitamin trước sinh, dù tôi còn chẳng biết chúng là gì... khuyến khích bơi lội... và bài tập hít thở! Bài tập hít thở là gì thế?”

“Bài này về sau mới làm, và không – tôi không phải người theo chủ nghĩa quá khích. Không hề. Tôi là người đang bị lố năm phút giờ khám cho bệnh nhân kế tiếp.”

“Ối! Tôi xin lỗi.” Cô vội vàng đứng dậy, nhét tập tài liệu vào túi.

“Không có gì.”

Cô khoác áo choàng mỏng, nhìn tôi với đôi mắt nâu lục nhạt thẳng thắn. “Không,” cô nói. “Ông không phải người theo chủ nghĩa quá khích. Tôi nghĩ ông khá là... dễ chịu? Đó có phải từ tôi muốn dùng không nhỉ?”

“Tôi hy vọng nó làm cô vừa lòng” tôi nói. “Tôi thích từ ấy. Cô cứ nói chuyện với bà Davidson, bà sẽ cho cô lịch hẹn. Tôi mong sẽ gặp lại cô vào đầu tháng sau.”

“Bà Davidson của ông khá khó chịu với tôi.”

“Ồ, tôi dám chắc không có điều đó đâu.” Nhưng trước giờ, tôi nói dối không giỏi lắm, và không khí nồng ấm giữa hai chúng tôi chợt vụt mất. Tôi không tiễn cô ra đến cửa phòng khám. “Cô Stansfield?”

Cô quay lại nhìn tôi với ánh mắt thắc mắc đầy lãnh đạm.

“Cô có định giữ đứa bé không?”

Cô thoáng cân nhắc rồi mỉm cười – một nụ cười bí hiểm mà tôi chắc chắn chỉ có các sản phụ mới biết. “Ô có chứ,” cô đáp rồi bước ra ngoài.

Tính đến cuối ngày hôm ấy, tôi đã chữa cho cặp song sinh bị ngộ độc thường xuân giống nhau, chích một mụn nhọt, gắp móc kim loại ra khỏi mắt thợ hàn, giới thiệu một trong những bệnh nhân lớn tuổi nhất sang bệnh viện Tưởng niệm White khám vì khả năng cao bị ung thư. Đến lúc ấy, tôi đã quên bằng chuyện của Sandra Stansfield. Ella Davidson nhắc tôi nhớ đến cô khi lên tiếng:

“Có lẽ cô ấy trông vậy mà không phải gái làng chơi.”

Tôi ngẩng đầu từ hồ sơ bệnh nhân vừa khám. Nãy giờ tôi mải nhìn hồ sơ, bụng dấy lên cảm giác chán ghét vô dụng mà đa số các bác sĩ đều có khi họ biết họ đã vắt hết sức lực nhưng vô dụng, thầm nghĩ chắc tôi phải kiếm một con dấu riêng cho các hồ sơ này – có điều thay vì ghi KHOẢN PHẢI THU hoặc ĐÃ THANH TOÁN ĐẦY ĐỦ hoặc ĐÃ CHUYỂN BỆNH NHÂN thì nó chỉ đơn giản ghi là ÁN TỬ. Khéo phải bổ sung thêm hình đầu lâu xương chéo ở trên, giống như nhãn các lọ thuốc độc.

“Sao kia?”

“Cô Jane Smith của ông đấy. Sau buổi khám sáng nay, cô ấy làm một điều vô cùng kỳ quặc.” Đầu và miệng của bà Davidson kết hợp lại cho biết bà có cái nhìn thiện cảm với điều kỳ quặc ấy.

“Điều gì thế?”

“Khi tôi đưa phiếu hẹn, cô ấy bảo tôi cộng tất cả chi phí lại. Tất cả chi phí. Bao gồm cả phí đỡ đẻ và nằm bệnh viện.”

Đúng là kỳ quặc thật. Các vị hãy nhớ bối cảnh là năm 1953, vậy mà cô Stansfield thể hiện mình là một phụ nữ hết sức độc lập. Hay cô ấy là người giàu có, thậm chí rất dư dả là đằng khác? Tôi không nghĩ vậy. Bộ váy, đôi giày và găng tay của cô đều rất thanh lịch, nhưng cô không mang trang sức – ngay cả phụ kiện thời trang cũng không. Chưa kể, chiếc mũ cô đội hết sức lỗi thời.

“Bà có làm vậy không?” tôi hỏi.

Bà Davidson nhìn tôi như thể đầu óc tôi có vấn đề. “Tôi có làm không ấy à? Có chứ sao không! Và cô ấy thanh toán toàn bộ. Bằng tiền mặt.”

Chi tiết cuối cùng rõ ràng khiến bà Davidson ngạc nhiên nhất (tất nhiên là ngạc nhiên một cách cực kỳ dễ chịu) nhưng tôi lại không bất ngờ chút nào. Một điều các cô Jane Smith trên đời này không thể làm là viết séc.

“Cô ấy lôi cuốn sổ ngân hàng từ trong ví, mở ra, đếm đúng số tiền rồi bỏ lên bàn tôi,” bà kể tiếp. “Đoạn cô cất biên lai vào chỗ để tiền mặt ban nãy, bỏ sổ ngân hàng vào ví rồi chào tạm biệt. Tốt quá chứ lị, khi xét tới việc chúng ta đã phải trầy vị tróc vảy mới đòi được những kẻ mang danh đàng hoàng thanh toán hóa đơn!”

Tôi có phần hơi thất vọng. Tôi không vui khi cô Stansfield hành động như thế, khi bà Davidson hài lòng và tự mãn với màn sắp xếp kia, cũng không vui với chính mình, vì lý do nào đó mà cả ngày ấy và bây giờ, tôi vẫn chưa xác định nổi. Nó khiến tôi thấy mình nhỏ mọn.

“Nhưng hiện tại có lẽ cô này chưa thanh toán chi phí nằm viện phải không?” Tôi hỏi – điều này nhỏ nhặt đến nực cười, chẳng đáng để xoáy vào, nhưng ở phút giây ấy, tôi chỉ tìm được mỗi điều đó để thể hiện cơn hờn oán và nỗi bực dọc nhuốm màu lý thủ của tôi. “Suy cho cùng, chúng ta chưa biết cô ấy sẽ ở lại đây bao lâu. Hay bà lại đang xem quả cầu pha lê đấy, Ella?”

“Tôi cũng nói với cô ấy như vậy, cô ấy bèn hỏi trong một ca sinh phức tạp, trung bình người ta nằm viện đây bao lâu. Tôi bảo sáu ngày. Không phải như vậy sao, bác sĩ McCarron?”

Tôi buộc phải công nhận điều bà nói là đúng.

“Cô ấy nói mình sẽ thanh toán cho sáu ngày, rồi nếu sau này nằm viện lâu hơn, cô ấy sẽ trả phần phát sinh, và nếu...”

“... nếu thời gian nằm viện ngắn hơn, chúng ta hoàn lại tiến cho cô ấy,” tôi mệt mỏi nói. Tôi nhủ thầm trong đầu: Cô gái chết tiệt này! — đoạn tôi phá lên cười. Cô ấy có gan lắm. Không ai phủ nhận được điều đó. Gan đủ kiểu.

Bà Davidson cũng nhẹ nhõm nhoẻn cười... và giờ đây, khi tuổi già lẩm cẩm, cứ khi nào tôi liều lĩnh tin rằng mình biết từng đường đi nước bước một người nào đó, tôi lại cố nhớ đến nụ cười ấy. Trước ngày hôm ấy, tôi dám đem cả mạng sống mình ra cá tôi sẽ không bao giờ trông thấy bà Davidson, một trong những người phụ nữ “công dung ngôn hạnh” nhất mà tôi biết, sẽ nở nụ cười trìu mến khi nghĩ đến cô gái đang mang thai ngoài giá thú như thế.

“Gan ấy à? Tôi chịu đấy bác sĩ. Nhưng cô ấy làm chủ chính mình. Đó là điều chắc như đinh đóng cột.”

Một tháng trôi qua, cô Stansfield xuất hiện đúng giờ hẹn, cứ thế bước ra từ dòng người ồ ạt, đông như mắc cửi là New York ngày ấy và cũng chính là New York bây giờ. Cô mặc chiếc váy xanh trông thật mới mẻ, gợi lên cảm giác hết sức đặc biệt, có một không hai, mặc dù rõ ràng là nó được lấy ra từ dãy chục cái mẫu mã y như nhau. Đôi giày cao gót của cô không hợp với chiếc váy; chúng là đôi màu nâu mà tôi thấy cô mang lần trước.

Tôi kiểm tra cho cô hết sức cẩn thận và kết luận tình trạng của cô hoàn toàn bình thường. Nghe tôi nói vậy, cô có vẻ hài lòng lắm. “Tôi đã tìm được vitamin trước sinh rồi, thưa bác sĩ McCarron.”

“Vậy à? Thế thì tốt quá.”

Đôi mắt cô ánh lên tinh ranh. “Dược sĩ lại bảo tôi không nên uống.”

“Chúa cứu tôi khỏi đám lấy chày giã thuốc” tôi nói, cô đưa lòng bàn tay lên miệng, khúc khích cười – cử chỉ ấy tựa trẻ con, vô tư không chút vẩn đục. “Tôi chưa gặp dược sĩ nào không phải một tay bác sĩ vỡ mộng. Và ủng hộ chủ nghĩa cộng hoà. Vitamin trước sinh còn mới nên chúng bị nghi ngờ thôi. Thể cô có làm theo lời khuyên của ông ấy không?”

“Không, tôi làm theo lời ông. Ông mới là bác sĩ của tôi.”

“Cảm ơn cô.”

“Có gì đâu mà.” Cô nhìn thẳng vào tôi, nụ cười đã tắt. “Bác sĩ McCarron này, khi nào bụng tôi mới lộ ra nhỉ?”

“Tôi áng chắc phải đến tháng Tám. Hoặc tháng Chín, nếu cô lựa chọn trang phục... ừm, rộng rãi.”

“Cảm ơn bác sĩ.” Cô cầm lấy túi xách nhưng không đứng lên ngay. Tôi thầm nhủ cô muốn nói chuyện... nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu hay mở lời thế nào.

“Tôi đoán cô là người đi làm phải không?”

Cô gật đầu. “Vâng. Tôi đi làm.”

“Tôi có thể hỏi cô làm ở đâu không? Nếu cô không muốn tôi...”

Cô cất tiếng cười – nụ cười khô khốc, chẳng có gì hài hước, khác một trời một vực với nụ cười chân thật. “Tôi làm trong trung tâm thương mại. Chứ một người phụ nữ chưa chồng còn làm việc ở đâu trong thành phố nữa? Tôi bán nước hoa cho những quý bà mập phì dùng dầu xả cho tóc rồi ra tiệm uốn tóc thành sóng ngón tay.”

“Cô sẽ làm việc bao lâu nữa?”

“Cho đến khi tình thế nhạy cảm của tôi bị phát hiện. Tôi đoán họ sẽ yêu cầu tôi nghỉ việc để tôi không khiến những bà khách mập phệ ấy phật lòng. Bị một phụ nữ có thai mà lại không đeo nhẫn cưới phục vụ, khéo có khi mấy bà ấy sốc đến thẳng tóc ấy chứ.”

Bất thình lình, mắt cô rớm lệ. Môi cô bắt đầu run lên, tôi vội lấy khăn mùi xoa. Nhưng nước mắt không lã chã rơi, dù chỉ một giọt. Nước mắt cô lưng tròng trong một khắc, rồi cô chớp lia lịa. Môi cô mím chặt... đoạn giãn ra. Cô quyết không để mất kiểm soát cảm xúc của mình... và cô đã thành công. Diễn biến tâm trạng ấy quả là đáng nể.

“Tôi xin lỗi,” cô nói. “Bác sĩ đối xử với tôi tốt quá. Tôi sẽ không đáp lại tấm lòng của ông bằng một câu chuyện hết sức bình thường đâu.”

Cô đứng dậy, tôi đứng dậy theo.

“Tôi không phải người lắng nghe kém,” tôi nói, “và tôi có thời gian. Bệnh nhân tiếp theo của tôi hủy hẹn rồi.”

“Thôi ạ,” cô nói. “Cảm ơn ông, nhưng thôi.”

“Được rồi,” tôi đáp. “Nhưng có một điều nữa.”

“Vâng?”

“Tôi không làm việc theo chính sách để bệnh nhân của mình – bất kể là ai – chi trả cho dịch vụ trước khi hưởng trọn dịch vụ ấy. Tôi hy vọng nếu cô.... nói sao nhỉ, nếu cô cảm thấy muốn... hoặc phải...” tôi lúng búng nói được nửa câu thì im lặng.

“Tôi đã ở New York được bốn năm, thưa bác sĩ McCarron, và tính tôi vốn tiết kiệm. Sau tháng Tám – hoặc tháng Chín – tôi sẽ phải xoay xở trên khoản tiền tiết kiệm của mình cho đến khi có thể đi làm trở lại. Số tiền ấy không nhiều, và thỉnh thoảng, khi đêm về, tôi thấy sợ hãi.”

Cô nhìn tôi cương nghị với đôi mắt nâu lục nhạt tuyệt mỹ.

“Tôi thấy tốt hơn — an toàn hơn – khi trả cho đứa bé trước. Trước tất cả mọi thứ. Vì đó là vị trí của trong suy nghĩ của tôi, và vì, về sau, ham muốn sử dụng số tiền ấy có thể trở nên quá lớn.”

“Được rồi,” tôi nói. “Nhưng xin hãy nhớ rằng tôi xem khoản tiền này là trả trước chứ chưa tính toán sổ sách. Nếu cô cần thì cứ nói.”

“Và để con rồng trong người bà Davidson thét ra lửa ấy à?” Anh tinh nghịch đã xuất hiện trở lại trong mắt cô. “Tôi không nghĩ vậy đâu. Và giờ, bác sĩ...”

“Cô định làm việc lâu nhất có thể luôn à? Cổ đến mức tối đa sao?”

“Vâng, tôi buộc phải làm vậy. Sao thế?”

“Tôi nghĩ tôi sẽ phải hù cô chút đỉnh trước khi cô đi,” tôi nói.

Mắt cô mở to ra một chút. “Đừng làm vậy,” cô nói. “Tôi đã đủ sợ rồi.”

“Đó chính xác là lý do tại sao tôi phải trình bày. Cô ngồi xuống đi, cô Stansfield.” Thấy cô cử tần ngần đứng đó, tôi bèn nói thêm: “Xin cô.”

Cô lưỡng lự ngồi xuống.

“Cô đang ở trong một tình thể tiến thoái lưỡng nan và hết sức khó xử,” tôi nói từ góc bàn làm việc của mình. “Cô hành xử với tình thế ấy khéo léo đến đáng kinh ngạc.”

Cô toan cất tiếng nhưng tôi khoát tay ra hiệu cho cô im lặng.

“Như thế rất tốt. Tôi rất tôn trọng cô vì điều đó. Nhưng tôi không muốn chứng kiến cô làm tổn thương đến đứa bé trong bụng vì bất cứ nỗi lo nào về tình trạng tài chính. Tôi có một nữ bệnh nhân dù tôi đã khuyên bảo hết lời nhưng cứng đầu quấn đai quanh bụng hết tháng này sang tháng khác, cái thai càng lớn thì lại quấn càng chặt. Cô ta là một phụ nữ khó chịu, ngu xuẩn hết thuốc chữa, và tôi đồ rằng suy cho cùng, thật lòng cô ta chẳng muốn đứa trẻ cho lắm. Tôi không tán thành những lý thuyết về tiềm thức mà ngày nay, người ta hay đem ra bàn luận lúc chơi mạt chược, nhưng trong trường hợp tán thành, tôi sẽ nói cô bệnh nhân ấy – hoặc phần nào đó trong cô ta – đang tìm cách giết chết đứa trẻ”

“Vậy cô ta có giết chết con mình không?”

“Không, không hề. Nhưng đứa trẻ sinh ra bị thiểu năng. Rất có thể ngay từ đầu đứa trẻ đã bị thiểu năng rồi, tôi không nói khác đi được – chúng ta biết rất ít ỏi về nguyên nhân gây ra tình trạng ấy. Song rất có thể cô ta là người đã gây ra nó.”

“Tôi hiểu ý ông rồi,” cô trầm giọng đáp. “Ông không muốn tôi... quấn để giấu bụng cố làm việc thêm một tháng hay sáu tuần. Tôi thừa nhận suy nghĩ ấy đã vụt qua trong đầu tôi. Nên... cảm ơn ông đã hù dọa tôi.”

Lần này tôi đưa cô ra cửa. Tôi những muốn hỏi cô liệu cô còn nhiều – hay còn ít – tiền tiết kiệm, và cô còn cách bờ vực bao xa. Đó là câu hỏi cô sẽ không trả lời; bản thân tôi thừa biết điều đó. Nên tôi chỉ chào tạm biệt và bông đùa một chút về vitamin. Cô ra về. Và suốt cả tháng sau đó, vào những khoảnh khắc quái lạ, tôi lại bất giác nghĩ về cô ấy, rồi...

Đến đây, Johanssen cắt ngang câu chuyện của McCarron. Họ là bạn cũ, thành thử tôi đoán điều đó cho ông cái quyền thắc mắc câu hỏi đã xuất hiện trong đầu tất cả chúng tôi.

“Ông yêu cô này à, Emlyn. Nội dung câu chuyện có phải là thể không, nào là đôi mắt, nụ cười của cô ấy, nào là ông nghĩ về ấy vào những khoảnh khắc quái lạ?”

Tôi cứ tưởng McCarron sẽ lấy làm khó chịu khi bị chen ngang, nhưng không. “Ông có quyền hỏi câu đấy,” ông nói, đoạn ngừng lại, nhìn vào ngọn lửa. Tưởng chừng ông suýt nữa đã ngủ thiếp đi. Đoạn một mắt gỗ khô lách tách cháy bùng lên, khiến tia lửa bập bùng cuộn xoáy bay lên ống khói, McCarron nhìn quanh, đầu tiên ông nhìn Johanssen, đoạn nhìn chúng tôi.

“Không, tôi không yêu cô ấy. Những điều tôi vừa nói về cô nghe giống những điều một người đàn ông đang rơi vào lưới tình sẽ để ý – nào mắt, nào váy, nào nụ cười.” Ông châm tẩu thuốc bằng hộp quẹt đặc biệt dành cho tẩu mà ông mang thủ bên mình, để lửa bén cho đến khi có lớp than ở đầu tẩu. Đoạn ông gạt đóng bật lửa, thả nó vào túi áo khoác, phà ra làn khói thuốc chầm chậm bảng lảng trên đầu tựa lớp màng thoảng hương thơm.

“Tôi ngưỡng mộ cô ấy. Chỉ có thể mà thôi. Và lòng ngưỡng mộ ấy lớn dần theo mỗi lần cô đến khám. Tôi đoán có lẽ một số vị sẽ cảm thấy đây là câu chuyện tình yêu do hoàn cảnh đưa đẩy. Điều này hoàn toàn sai lầm. Cô ấy kể cho tôi nghe hoàn cảnh của mình chừng nửa năm sau đó, và khi nghe xong, tôi cho rằng các vị sẽ đồng ý câu chuyện ấy hết sức bình thường như lời cô ấy đã nói. Cô khăn gói lên chốn phồn hoa đô hội như hàng nghìn cô gái khác; xuất thân của cô là một thị trấn nhỏ...

... ở Iowa hay Nebraska. Hoặc có thể là Minnesota cũng nên – giờ tôi chẳng nhớ rõ nữa rồi. Thời trung học, cô tham gia đóng kịch ở trường và hoạt động sân khấu trong thị trấn nhỏ của mình – cô nhận được lời khen ngợi trong tuần san địa phương, tác giả là một nhà phê bình kịch nghệ có bằng tiếng Anh từ trường cao đẳng Bò và Thức ăn Gia súc – thế rồi cô lên New York để thử theo đuổi nghiệp diễn xuất.

Cô đối diện với việc này một cách thực tế – thực tế trong chừng mực một tham vọng phi thực tế cho phép. Cô kể với tôi cô đến New York vì cô không tin vào ý kiến bất thành văn của tạp chí điện ảnh – rằng bất cứ cô gái nào đến Hollywood cũng có thể trở thành ngôi sao, rằng hôm nay, cô có thể nhấm nháp soda ở Tiệm thuốc Schwab’s, sang ngày mai, cô có thể diễn trước mặt tài tử Gable hay MacMurray. Cô nói cô đến New York vì cô nghĩ rằng ở đó, cô dễ lách một chân vào cánh cửa hơn... và tôi nghĩ, vì lĩnh vực sân khấu chính thống thu hút cô hơn phim nói.

Cô kiếm được việc bán nước hoa trong một trung tâm thương mại lớn và theo học các lớp diễn xuất. Cô thông minh và nung nấu quyết tâm cao độ – ý chí của cô tựa sắt thép, không gì xoay chuyển nổi – nhưng suy cho cùng, cô cũng là con người với hỉ nộ ái lạc. Cô cũng biết cô đơn. Cô đơn theo cách có lẽ chỉ những cô gái trẻ lẻ bóng mới chân ướt chân ráo từ thị trấn nhỏ vùng Trung Tây mới hiểu. Nhớ nhà không phải cảm xúc lúc nào cũng đẹp đẽ, hoài niệm và mơ hồ, dù bằng cách nào đó, chúng ta hay hình dung về nó như vậy. Nỗi nhớ nhà có thể tựa lưỡi dao bén ngót, không chỉ quay quắt nơi lồng ngực mà khiến ta quặn thắt trong lòng. Nó thực sự có thể thay đổi cách ta nhìn nhận thế giới; những khuôn mặt ta thấy trên đường không chỉ dửng dưng mà còn xấu xí... thậm chí hiểm ác. Nhớ nhà là một nỗi đau, nỗi đau của cái cây bị nhổ bật rễ.

Cô Stansfield, dù đáng ngưỡng mộ là thế, dù quyết tâm là thế, cũng không miễn nhiễm với cảm giác ấy. Và chuyện gì đến cũng phải đến, chẳng cần tôi kể ra. Có một chàng trai trẻ trong lớp diễn xuất. Hai người bọn họ hẹn hò vài lần. Cô không yêu anh ta, nhưng cô cần một người bạn. Đến lúc cô nhận ra anh vĩnh viễn không phải người như thế, đã xảy ra hai rắc rối xảy ra. Rắc rối về tình dục. Cô phát hiện mình có thai. Cô nói với chàng trai, anh ta bảo sẽ ở bên cô và “hành xử đáng mặt đàn ông” Một tuần sau, anh ta đã biến mất khỏi phòng trọ, không để lại địa chỉ gì. Đó là lúc cô đến chỗ tôi.

Vào tháng thứ tư, tôi giới thiệu cô Stansfield Phương pháp Hát thở – ngày nay nó được gọi là Phương pháp Lamaze. Các vị có lẽ hiểu, vào thời đấy, chưa ai biết đến tiếng tăm bác sĩ Lamaze.

“Vào thời đấy” – tôi để ý cụm từ này xuất hiện hết lần này đến lần khác. Tôi rất xin lỗi vì điều này nhưng tôi không dùng không được – một phần rất lớn những điều tôi vừa kể và sắp sửa kể cho các vị thành ra như vậy là vì nó xảy ra “vào thời đấy.”

Vậy nên... “vào thời đấy,” tức bốn mươi lăm năm trước, đến phòng đỡ đẻ trong bất cứ bệnh viện lớn nào ở Mỹ chẳng khác nào đến nhà thương điên. Sản phụ khóc lóc như điên như dại, sản phụ gào thét ước gì họ chết đi cho rồi, sản phụ la hét mình không thể chịu nổi đau đớn này, sản phụ gào xin Chúa tha thứ cho lỗi lầm của họ, sản phụ tuôn ra một tràng chửi bậy và những từ tục tĩu mà các đức ông chồng và bố ruột không hề nghĩ họ biết. Tất cả những điều này được mọi người chấp nhận, mặc dù đa phần các phụ nữ khác trên thế giới sinh nở trong im lặng, chỉ có vài tiếng rên gồng làm ta liên tưởng đến những công việc nặng nhọc.

Rất tiếc nhưng phải nói rằng bác sĩ chính là người phải chịu trách nhiệm một phần cho sự hoảng loạn ấy. Những câu chuyện mà sản phụ nghe từ bạn bè và họ hàng từng vượt cạn cũng góp phần. Tin tôi đi: khi các vị nghe người khác bảo trải nghiệm ấy sẽ đau đớn thì nó sẽ đau đớn thật. Đa phần đau đớn nằm ở tâm trí, và khi một sản phụ đã ăn sâu vào đầu tư tưởng sinh nở là hành động đau đớn đến cùng cực – khi cô ấy nghe thông tin này từ mẹ, chị gái, những người bạn đã kết hôn, rồi cả bác sĩ – sản phụ ấy đã chuẩn bị tinh thần để chịu đau đớn cùng cực.

Dù chỉ mới sáu năm hành nghề, tôi đã quen với việc thấy các sản phụ tìm cách xử trí với tình thế lưỡng nan: thứ nhất, họ có thai và phải lên kế hoạch lâm bồn, nhưng còn một điều nữa – điều mà đa phần bọn họ cứ đinh ninh là sự thật – rằng họ đã bước chân vào trũng bóng chết. Nhiều người còn cố sắp xếp chuyện cá nhân để nếu họ có qua đời, chồng của họ sẽ đủ sức gà trống nuôi con.

Giờ không phải thời điểm và nơi chốn thích hợp để làm một bài giảng về sản khoa, nhưng các vị nên biết suốt quãng thời gian dài trước “thời đấy,” việc sinh nở từng là việc vô cùng nguy hiểm ở các nước phương Tây. Cuộc cách mạng trong quy trình y khoa bắt đầu vào khoảng năm 1900 đã giúp hành trình vượt cạn an toàn hơn rất nhiều, nhưng chỉ có rất ít bác sĩ trình bày điều này cho các sản phụ. Có Chúa mới biết lý do tại sao. Xét tới yếu tố này, có gì ngạc nhiên khi hầu hết các phòng sinh nở đều giống như Khu Số Chín của bệnh viện tâm thần Bellevue? Khi thời khắc đó đến, những người phụ nữ khốn khổ ấy phải trải qua quá trình mà họ chỉ được giải thích hết sức sơ sài vì xã hội ngày ấy câu nệ đầy cổ hủ; những người phụ nữ phải chịu đựng động cơ sinh đẻ của mình chạy hết công suất. Họ choáng ngợp bởi sự ngạc nhiên và kỳ thú, song họ lại ngay lập tức lý giải nó là nỗi đau không vượt qua nổi, và đa phần họ còn tưởng mình sắp sửa chết trong thống khổ.

Trong quá trình nghiên cứu tài liệu về chủ đề mang thai, tôi phát hiện nguyên lý sinh nở im lặng và Phương pháp Hít thở. La hét chỉ tổ tiêu tốn phần năng lượng đáng lý nên được dùng để đẩy đứa trẻ ra, nó khiến sản phụ thở quá nhanh, mà thở quá nhanh khiến cơ thể rơi vào trạng thái khẩn cấp – tuyến thượng thận chạy hết cỡ, nhịp hô hấp và mạch tăng cao – trong khi hoàn toàn không cần thiết. Phương pháp Hít thở vốn có mục đích giúp người mẹ tập trung chú ý vào nhiệm vụ hiện tại và đương đầu với cơn đau bằng cách sử dụng các nguồn lực vốn có của cơ thể.

Thời điểm đó, phương pháp này được sử dụng rộng rãi ở Ấn Độ và Châu Phi; ở Mỹ, người da đỏ Shoshone, Kiowa và Micmac đều sử dụng nó; người Eskimo xưa nay luôn sử dụng; nhưng, như các vị có thể đoán ra, đa phần bác sĩ phương Tây không quan tâm đến phương pháp ấy. Một đồng nghiệp của tôi — một bác sĩ hết sức thông minh – đã trả bản tài liệu thai sản đánh máy cho tôi vào mùa xuân năm 1931 với dòng gạch đỏ chạy hết phần Phương pháp Hít thở. Ngoài lễ, ông nguệch ngoạc ghi nếu muốn biết thêm về “mê tín dị đoan của bọn mọi đen” thì ông sẽ ghét vào quầy báo và mua ấn phẩm Chuyện kỳ dị!

Chà, tôi không bỏ phần này ra khỏi tập tài liệu như ông đề nghị, nhưng tôi thu được kết quả khá lẫn lộn từ phương pháp này – nói cho công minh là thế. Có những sản phụ đã dùng nó hết sức thành công. Có những sản phụ tưởng chừng nắm bắt rất tốt nguyên lý của phương pháp nhưng lại hoàn toàn mất kỷ luật ngay khi tình trạng co bóp dạ con mạnh mẽ và nặng nề hơn. Đa phần các trường hợp, tôi thấy toàn bộ ý tưởng bị xuyên tạc và bóp méo bởi những người bạn và họ hàng tuy có ý tốt nhưng chưa bao giờ nghe qua phương pháp nên không thể nào tin rằng nó thật sự có hiệu quả.

Phương pháp này dựa trên ý tưởng tất cả các quá trình sinh nở nhìn chung tương đối giống nhau, dù nếu xét từng chi tiết thì mỗi ca sinh lại mỗi khác. Có bốn giai đoạn: chuyển dạ co thắt, giữa chuyển dạ, sinh con và sổ nhau thai. Các cơn co thắt xảy ra khi cơ vùng bụng và vùng chậu co cứng hẳn lại, sản phụ thường trải qua giai đoạn này bắt đầu từ tháng thứ sáu. Rất nhiều phụ nữ mang thai lần đầu gặp tình trạng khá khủng khiếp, ví dụ như quặn thắt ruột, nhưng tôi nghe nói nó sạch sẽ hơn nhiều – một cảm giác vật lý rất mạnh, có thể chuyển thành cơn đau giống chuột rút. Nếu sử dụng Phương pháp Hít thở, sản phụ sẽ hít vào thành chuỗi ngắn, có tính toán rồi thở ra khi cô ta cảm thấy cơn co thắt sắp xuất hiện. Mỗi lần thở sẽ phà ra đánh phù, như thể ta đang thổi kèn theo phong cách của Dizzy Gillespie.

Trong giai đoạn giữa chuyển dạ, các cơn co thắt đau đớn hơn cứ mười lăm phút lại xuất hiện một lần, sản phụ chuyển sang hít vào những hơi dài sau đó thở ra những hơi dài – giống cách vận động viên chạy marathon thở khi vào chặng cuối. Cơn co thắt càng mạnh thì nhịp hít vào – thở ra càng dài. Trong tập tài liệu của mình, tôi gọi quá trình này là “lướt sóng”

Giai đoạn cuối cùng mà chúng ta cần quan tâm ở đây được tôi gọi với cái tên “đầu máy xe lửa” và ngày nay, các bác sĩ hướng dẫn phương pháp Lamaze thỉnh thoảng lại gọi nó là giai đoạn hít thở “tu tu xình xịch”. Giai đoạn chuyển dạ cuối cùng thường đi kèm những cơn đau thường được mô tả là sâu và đờ đẫn. Xuất hiện cùng chúng là thôi thúc không tài nào cưỡng nổi về phía người mẹ để đẩy đứa trẻ ra ngoài. Thưa các vị, đây chính là điểm mà cỗ máy vừa tuyệt vời vừa đáng sợ kia đạt đến đỉnh cao. Cổ tử cung giãn nở hết mức. Đứa trẻ bắt đầu hành trình di chuyển xuống đường sinh, và nếu các vị có dịp nhìn trực diện vào giữa hai chân người mẹ, các vị sẽ thấy thóp trên đầu đứa trẻ chỉ cách bên ngoài vài xen ti mét. Sản phụ sử dụng Phương pháp Hít thở lúc này sẽ bắt đầu hít vào và thở ra thành những nhịp ngắn và nhanh giữa hai môi, không thở đầy phổi, không thở nhanh, nhưng có thể nói đây là thở hổn hển một cách có kiểm soát. Nó giống tiếng trẻ con tạo ra khi bắt chước đầu máy xe lửa hơi nước.

Tất cả các hành động này tác động tốt lên cơ thể – lượng ô xi của người mẹ được giữ ở mức cao mà không đẩy cơ thể vào trạng thái khẩn cấp, bản thân người mẹ vẫn ý thức và nhanh nhạy, có thể hỏi và trả lời câu hỏi, có thể làm theo hướng dẫn. Nhưng tất nhiên, chính kết quả về mặt tinh thần của Phương pháp Hít thở còn quan trọng hơn. Người mẹ cảm thấy mình đang chủ động tham gia vào việc sinh ra đứa trẻ – rằng phần nào, cô đang dẫn dắt quá trình ấy. Cô thấy mình nắm quyền kiểm soát trải nghiệm... và kiểm soát đau đớn.

Các vị có thể hiểu toàn bộ quy trình này hoàn toàn phụ thuộc vào trạng thái tâm lý của sản phụ. Phương pháp Hít thở hết sức yếu thế, hết sức mỏng manh, và nếu tôi chứng kiến nhiều thất bại khi sử dụng phương pháp này thì tôi sẽ giải thích chúng như sau – sản phụ có thể được bác sĩ thuyết phục, nhưng rồi cô ta sẽ xuôi theo họ hàng mình, những người giơ tay lên kinh hoàng khi nghe đến phương pháp ngoại đạo như thế.

Nhìn từ góc độ này, chí ít cô Stansfield là sản phụ lý tưởng. Cô không có bạn bè hay người thân bàn ra tán vào để cô nghi ngờ Phương pháp Hít thở (dù thẳng thắn mà nói, tôi xin bổ sung tôi đồ rằng chẳng ai có thể lung lạc bất cứ điều gì một khi cô đã ra quyết định) sau khi cô đã đặt niềm tin vào nó. Và quả thật, cô tin tưởng phương pháp này.

“Nó hơi giống tự kỷ ám thị phải không?” cô hỏi tôi vào lần đầu tiên chúng tôi thảo luận về phương pháp.

Tôi đồng tình đầy hứng thú. “Chính xác! Nhưng cô không được để điều đó khiến cô nghĩ rằng đây chỉ là mẹo vặt hoặc nghĩ nó sẽ làm cô thất vọng khi mọi chuyện khó khăn.”

“Tôi không hề nghĩ như thế. Tôi rất biết ơn ông. Tôi sẽ luyện tập chăm chỉ, thưa bác sĩ McCarron.” Phương pháp Hít thở được sáng tạo vì típ sản phụ như cô ấy, và khi bảo với tôi cô sẽ luyện tập, cô đã làm đúng như thế. Tôi chưa từng thấy ai đón nhận một ý tưởng với lòng nhiệt thành đến vậy... nhưng tất nhiên, Phương pháp Hít thở lại đặc biệt thích hợp với tính cách của cô. Trên đời này có hàng triệu đàn ông và phụ nữ dễ bị sai khiến, dù rằng rất nhiều người như vậy là người tốt. Tuy nhiên, lại có những người quyết tâm làm chủ tay lái đời mình, và cô Stansfield là một trong số đó.

Tôi không hề nói quá khi bảo cô hoàn toàn tiếp nhận Phương pháp Hít thở... và tôi nghĩ câu chuyện vào ngày cuối cùng cô làm việc ở trung tâm thương mại nơi cô bán nước hoa và mỹ phẩm là minh chứng cho luận điểm ấy.

Cái ngày cô ngừng công việc cuối cùng cũng đến vào tháng cuối tháng Tám. Cô Stansfield là một phụ nữ trẻ thanh mảnh trong tình trạng sức khỏe bình thường, và tất nhiên, đây là đứa con đầu lòng của cô. Các bác sĩ sẽ bảo với quý vị một phụ nữ như thế sẽ không “lộ” sau năm hay sáu tháng mang thai... và rồi, một ngày nọ, bỗng dưng mọi thứ lộ ra hết.

Cô đến để kiểm tra định kỳ tháng vào ngày đầu tháng Chín, cất tiếng cười u hoài rồi kể với tôi cô phát hiện Phương pháp Hít thở còn công dụng khác nữa.

“Là gì thế?” tôi hỏi.

“Nó ăn đứt việc đếm đến mười khi ta đang nổi điên với người khác,” cô nói. Đôi mắt nâu lục nhạt rưng rưng. “Dù người khác nhìn ta như thể ta là kẻ tâm thần khi ta bắt đầu thổi phù phù phà phà.

Cô kể với tôi đầu đuôi câu chuyện. Thứ Hai tuần trước, cô đi làm như bình thường, và tất cả những gì tôi có thể nghĩ là sự chuyển tiếp đột ngột, đầy kỳ thủ từ một phụ nữ trẻ mảnh mai sang một phụ nữ trẻ rõ ràng đang có bầu – và sự chuyển tiếp ấy thật sự có thể bất thình lình như ngày sang đêm ở vùng nhiệt đới – đã xảy ra vào cuối tuần. Hoặc có thể quản lý của cô ấy đã chốt hạ rằng nghi ngờ của bà ta không phải chỉ là nghi ngờ nữa.

“Tôi muốn gặp cô trong văn phòng vào giờ nghỉ,” người phụ nữ này, một bà mang tên Kelly nào đấy, đã lạnh lùng nói. Trước đó, bà ta khá thân thiện với cô Stansfield. Bà đã khoe cho cô xem bức hình chụp hai đứa con học trung học, rồi có lần, cả hai còn trao đổi công thức nấu ăn với nhau. Bà Kelly lúc nào cũng hỏi cô có gặp “anh chàng nào tốt” hay chưa. Nhưng lòng tốt và sự thân thiện ấy đã biến mất. Và cô Stansfield kể với tôi, khi bước vào văn phòng của bà Kelly vào giờ nghỉ, cô biết điều gì sẽ xảy ra.

“Cô gặp rắc rối rồi,” người phụ nữ trước đó rất tốt bụng cộc lốc nói.

“Vâng” cô Stansfield đáp. “Nhiều người gọi chuyện đó như vậy.”

Má của bà Kelly chuyển sang màu gạch cũ. “Đừng có tỏ ra khôn lỏi với tôi, cô gái trẻ,” bà nói. “Nhìn bụng của cô, tôi thấy cô đã khôn lỏi gấp nhiều lần thiên hạ rồi đấy.”

Vừa nghe cô kể chuyện, tôi vừa có thể hình dung cảnh hai người bọn họ – cô Stansfield, đôi mắt nâu lục nhạt trực diện nhìn chăm chăm vào bà Kelly, hoàn toàn bình thản, nhất quyết không quay đi, hay khóc lóc, hay thể hiện sự nhục nhã theo bất cứ cách nào. Tôi cho rằng cô có quan điểm về vấn đề cô đang mắc phải thực tế hơn nhiều so với bà quản lý có hai đứa con đã lớn tướng và đức ông chồng đáng kính chủ tiệm cắt tóc bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa.

“Tôi phải nói cô chẳng có vẻ gì là xấu hổ về cách cô lừa dối tôi!” Bà Kelly tức tối thốt lên.

“Tôi chưa bao giờ lừa dối bà. Tôi chưa từng nhắc gì đến chuyện tôi có thai cho đến ngày hôm nay.” Cô nhìn bà Kelly đầy tò mò. “Sao bà có thể nói tôi lừa dối bà?”

“Tôi đã đưa cô về nhà!” Bà Kelly rít lên. “Tôi mời cô ăn tối... với các con trai của tôi.” Bà nhìn cô Stansfield đầy căm ghét.

Đến lúc này, máu nóng trong người cô Stansfield bắt đầu bốc lên. Cô kể với tôi cả đời mình, cô chưa bao giờ cảm thấy tức giận đến thế. Cô không hề hay biết mình sẽ phải đối mặt với phản ứng ra sao khi bí mật bại lộ, nhưng giống như bất cứ quý vị nào ở đây đều có thể chứng thực, khác biệt giữa lý thuyết hàn lâm và ứng dụng thực tế đôi lúc lớn đến choáng váng.

Nắm chặt tay trong lòng, cô Stansfield nói: “Nếu đang bóng gió tôi đã từng hoặc sẽ thử tìm cách quyến rũ con trai bà, thì đó là điều bẩn thỉu và nhơ nhớp nhất tôi từng nghe trên đời.”

Đầu bà Kelly ngửa ra sau như thể vừa lãnh trọn một cú tát. Màu gạch cũ rút khỏi hai má của bà ta, chỉ để lại hai chấm nhỏ hây hây. Hai người phụ nữ nhìn nhau đằng đằng nộ khí qua bàn làm việc vương vãi mẫu thử nước hoa trong một căn phòng thoảng mùi hoa. Cô Stansfield kể phút giây ấy có cảm giác dài đến vô tận.

Đoạn bà Kelly giật mở ngăn kéo và lấy ra tờ séc màu da bò. Gắn kèm với nó là tờ giấy thông báo bị sa thải màu hồng chói lóa. Nhe răng như gắn từng chữ, bà nói: “Với hàng trăm cô gái nhà lành đang tìm việc trong thành phố này, tôi không nghĩ rằng chúng tôi cần hạng gái hư thân trắc nết như cô làm nhân viên đâu, thưa cô.”

Cô kể với tôi chính cái từ “thưa cô” khinh khỉnh cuối câu đã khiến cơn tức giận chợt bốc lên đầu cô. Giây sau, bà Kelly há hốc mồm, trợn mắt khi cô Stansfield bắt đầu thở theo điệu “đầu máy xe lửa” qua hàm răng nghiến chặt, với hai tay vẫn khóa chặt vào nhau như mắt nối của dây xích bằng thép, chặt đến độ cô bị bầm tím (vết bầm đã mờ đi nhưng vẫn có thể thấy rõ khi tôi gặp cô vào ngày 1 tháng Chín).

Có lẽ đây không phải chuyện cười, nhưng tôi đã phá lên cười khi hình dung cảnh ấy, và cô Stansfield cũng cười theo. Bà Davidson ló đầu nhìn - chắc là để bảo chúng tôi không hít khí cười — rồi đi ra.

“Tôi chẳng nghĩ được gì ngoài làm như thế,” cô Stansfield kể, vẫn cười nắc nẻ, tay đưa khăn mùi xoa lên lau mắt. “Vì lúc ấy, tôi đã thấy cảnh mình vươn tay tới gạt những lọ nước hoa mẫu – tất tần tật – khỏi bàn của bà ta cho chúng rơi xuống mặt sàn xi măng không trải thảm. Tôi không chỉ nghĩ trong đầu đâu, mà tôi thực sự thấy cảnh này đấy! Tôi thấy chúng bể tan tành trên sàn và khiến căn phòng nồng nặc mùi nước hoa hổ lốn đến độ người thanh lọc không khí phải tới xử lý.

“Tôi sắp sửa làm như thế; không gì có thể ngăn tôi lại. Đoạn tôi bắt đầu điệu thở ‘đầu máy xe lửa, và mọi chuyện ổn thỏa hẳn. Tôi đã có thể nhận tờ séc, giấy thông báo bị sa thải, sau đó đứng dậy rời khỏi đó. Tôi không thể cảm ơn bà ta – đành chịu thôi, tôi đang bận làm đầu máy xe lửa mà!”

Chúng tôi lại cười nắc nẻ, đoạn cô nghiêm nghị.

“Chuyện đã qua rồi, giờ thậm chí tôi còn cảm thấy có chút thương hại bà ta nữa kìa – nói thế nghe có vẻ tự cao tự đại quá không nhỉ?”

“Không hề. Tôi nghĩ cảm thấy vậy là điều rất đáng ngưỡng mộ là đằng khác.”

“Tôi có thể cho ông xem một thứ tôi dùng tiền bồi thường mất việc để mua không, thưa bác sĩ McCarron?”

“Vâng, nếu cô muốn.”

Cô mở túi rồi lấy ra cái hộp nhỏ. “Tôi mua nó ở tiệm cầm đồ,” cô kể. “Với giá hai đô la. Và đó là lần duy nhất trong suốt cơn ác mộng này, tôi cảm thấy nhục nhã và dơ bẩn. Như vậy có lạ không kia chứ?”

Cô mở hộp rồi đặt lên bàn để tôi có thể nhìn thấy bên trong. Tôi không ngạc nhiên trước thứ hiện ra trước mắt. Đó là một cái nhẫn cưới bằng vàng giản dị.

“Tôi sẽ làm điều cần làm,” cô nói. “Tôi đang ở nơi mà bà Kelly hẳn sẽ gọi là một nhà trọ đàng hoàng. Chủ nhà trọ của tôi rất tốt bụng và thân thiện... nhưng bà Kelly cũng từng rất tốt bụng và thân thiện. Tôi đoán bà sẽ yêu cầu tôi đi khỏi đó bất cứ lúc nào, và tôi đồ rằng nếu tôi nhắc tới tiền thuê trọ còn dư của tôi hoặc khoản tiền cọc tôi trả lúc chuyển vào, bà ấy sẽ cười vào mặt tôi.”

“Cô gái trẻ đáng mến của tôi ơi, như thể là phạm pháp. Tòa án và luật sư sẽ giúp cô trả lời những…”

“Tòa án là câu lạc bộ của đàn ông” cô nói, “còn lâu họ mới bỏ công bỏ sức giao du với một người phụ nữ trong tình thế của tôi. Có thể tôi sẽ lấy lại được tiền của mình, có thể không. Dù trường hợp nào đi nữa, chi phí, rắc rối và sự... sự khó chịu... chẳng đáng bốn mươi bảy đô la đâu. Mà ngay từ ban đầu, tôi chẳng nên nhắc chuyện này với ông. Nó chưa xảy ra, có khi chẳng xảy ra cũng nên. Nhưng từ giờ, trong mọi trường hợp, tôi sẽ thực tế nhất có thể.”

Cô ngẩng đầu lên, ánh mắt lóe sáng nhìn thẳng vào tôi.

“Tôi đã nhắm tới một phòng trọ ở Ngôi Làng để phòng hờ. Nó nằm ở tầng ba, nhưng sạch sẽ, rẻ hơn chỗ tôi đang ở đến năm đô la một tháng” Cô lấy chiếc nhẫn ra khỏi hộp. “Tôi đã đeo thứ này khi chủ nhà trọ cho tôi xem phòng.”

Cô đeo nó vào ngón thứ ba tay trái, khẽ bĩu môi kinh tởm, một cử chỉ mà tôi cho rằng cô không hề ý thức. “Đấy. Giờ thì tôi là phu nhân Stansfield. Chồng tôi là một tài xế xe tải thiệt mạng trên tuyến Pittsburgh-New York. Thật buồn. Nhưng tôi không còn là ả lăng loàn hư thân nữa, con tôi cũng không phải đứa cặn bã nữa.”

Cô ngẩng đầu lên nhìn tôi, một lần nữa rưng rưng nước mắt. Tôi trông thấy một giọt nước lưng tròng, rơi xuống má cô.

“Xin cô,” tôi buồn rầu lên tiếng và vươn tay qua bàn để nắm lấy tay cô. Nó rất, rất lạnh. “Đừng như vậy.”

Cô lật ngửa bàn tay – là tay trái – trong tay tôi rồi nhìn chiếc nhẫn. Cô mỉm cười, nụ cười ấy chua chát như mật và giấm, thưa quý vị. Thêm một giọt nước mắt rơi xuống – nhưng chỉ vậy mà thôi.

“Khi tôi nghe những kẻ hoài nghi nói rằng thời của ma thuật và kỳ diệu đã nằm lại sau lưng chúng ta, có lẽ tôi sẽ biết họ nhầm to, bác sĩ McCarron nhỉ? Chỉ cần mua một cái nhẫn trong tiệm cầm đồ với giá hai đô la và chiếc nhẫn ấy ngay lập tức xóa tan cái mác cặn bã và lang chạ, như thế không là ma thuật chứ là gì? Thứ ma thuật rẻ tiền.”

“Cô Stansfield... Sandra, nếu tôi có thể... nếu cô cần giúp đỡ, nếu tôi làm được bất cứ điều gì...”

Cô rút tay khỏi tôi — nếu tôi nắm tay phải của cô chứ không phải tay trái, có lẽ cô sẽ không làm như vậy. Tôi đã nói với các vị tôi không yêu cô ấy, nhưng trong khoảnh khắc đó, tôi có thể đã yêu cô; tôi đã suýt phải lòng cô ấy. Có lẽ nếu tôi nắm lấy tay phải của cô thay vì bàn tay đeo nhẫn, và nếu cô cho phép tôi nắm tay cô lâu hơn dù chỉ một chút, cho đến khi hơi ấm của tôi truyền sang cô, có lẽ tôi đã yêu cô rồi.

“Ông là một người tốt bụng, bác ái, ông đã làm rất nhiều điều cho tôi và đứa bé... Phương pháp Hít thở của ông là thứ ma thuật tốt hơn chiếc nhẫn đáng ghét này bội phần. Suy cho cùng, nó đã giúp tôi không bị tống vào tù vì tội cố ý phá hoại đấy thôi?”

Sau đó một lát, cô rời khỏi phòng khám, tôi đi đến cửa sổ nhìn cô rảo bước xuống đường đến đại lộ Số năm. Chúa ơi, phút giây ấy, tôi ngưỡng mộ cô ấy quá! Trông cô thật mỏng manh, thật trẻ trung, với bụng bầu lộ rõ – nhưng chẳng có gì rụt rè hay ngần ngừ nơi cô. Cô không vội vội vàng vàng; cô đĩnh đạc bước đi như thể cô có mọi quyền hành với vị trí của mình trên vỉa hè.

Sau khi cô khuất khỏi tầm mắt, tôi quay lại bàn làm việc. Đúng lúc ấy, bức ảnh đóng khung treo trên tường cạnh tấm bằng của tôi đập vào mắt, và một cơn run lẩy bẩy quét qua người tôi. Làn da tôi – từ đầu xuống chân, kể cả da trên trán và trên mu bàn tay – chợt nổi da gà lạnh ngắt. Cảm giác sợ hãi đến nghẹt thở nhất đời đã ập xuống người tôi như tấm vải liệm gớm ghiếc, tôi bất giác hớp lấy hớp để không khí. Linh tính đã đến trước nhận thức, thưa các vị. Tôi sẽ không tham gia tranh luận về việc liệu những điều như thế có thể xảy ra hay không; tôi biết là có thể, vì nó đã xảy ra với tôi. Chỉ duy nhất một lần, vào buổi chiều đầu tháng Chín nóng nực ấy. Tôi cầu Chúa mình sẽ không bao giờ phải trải qua điều tương tự.

Bức hình được mẹ tôi chụp vào ngày tôi hoàn thành khóa học ở trường y. Trong ảnh, tôi đang đứng trước bệnh viện Tưởng niệm White, tay chắp ra sau lưng, cười toe toét như đứa trẻ vừa có tấm vé chơi tàu lượn cả ngày ở công viên Palisades. Có thể trông thấy bức tượng Harriet White bên trái tôi, và mặc dù bức hình cắt ngang ống quyển của bà, ta vẫn thấy rõ bệ và câu khắc nghiệt ngã kia – Không có dễ chịu nếu không có đớn đau; do đó ta định nghĩa sự cứu rỗi qua lầm than. Và chính vị trí dưới chân bức tượng người vợ đầu của bố tôi, ngay bên dưới dòng khắc ấy, chưa tới bốn tháng sau, Sandra Stansfield qua đời trong một tai nạn dị thường xảy ra ngay khi cô đến bệnh viện để hạ sinh đứa trẻ.

Mùa xuân năm đó, cô bày to nỗi lo rằng tôi sẽ không có mặt túc trực trong lúc cô lâm bồn – rằng tôi sẽ đi nghỉ Giáng sinh hoặc không trực. Cô phần nào e sợ cô sẽ sinh con với sự trợ giúp của một bác sĩ không chịu đáp ứng mong muốn sử dụng Phương pháp Hít thở mà lại cho cô hít hơi tế hoặc gây tê tủy sống.

Tôi nỗ lực trấn an cô hết mức có thể. Tôi không có lý do gì để rời khỏi thành phố, không có gia đình để đi thăm vào kỳ nghỉ. Mẹ tôi qua đời trước đó hai năm, và chẳng có họ hàng nào ngoài một bà dì ở vậy tại California... mà tàu hỏa lại không hợp với tôi cho lắm, tôi nói với cô Stansfield.

“Có bao giờ ông thấy cô đơn không?” cô hỏi.

“Thỉnh thoảng. Thường thì tôi giữ cho mình bận rộn. Nào, cô cầm đi.” Tôi ghi số điện thoại nhà vào tấm thẻ rồi đưa cho cô. “Nếu sắp sinh mà gọi cho bệnh viện lại được kết nối với tổng đài, hãy gọi tôi vào số này.”

“Ôi, không, tôi không thể...”

“Cô muốn dùng Phương pháp Hít thở hay cô muốn một ông thầy lang nào đấy nghĩ cô bị điên và cho cô nắp khí ê te ngay khi cô bắt đầu thở theo điệu ‘đầu máy xe lửa?”

Cô khẽ mỉm cười. “Cũng đúng. Tôi bị thuyết phục rồi.”

Nhưng cùng với mùa thu thấm đẫm đất trời, những tiệm bán thịt ở Đại lộ Ba bắt đầu quảng cáo về giá tính theo ký của “những chú gà tây trẻ trung và chắc nịch”, rõ ràng tâm trí cô vẫn chưa yên. Đúng là cô đã được yêu cầu rời khỏi chỗ cô đang ở từ lần đầu gặp tôi, sau đó chuyển đến Ngôi Làng sống. Nhưng chí ít chuyện đó cũng suôn sẻ với cô. Thậm chí cô còn tìm được một công việc tạm bợ. Một phụ nữ mù lòa với thu nhập tương đối dư dả đã thuê cô đến phụ các việc vặt trong nhà rồi đọc cho bà nghe các tác phẩm của Gene Stratton Porter và Pearl Buck. Bà sống dưới tầng một tòa nhà mà cô Stansfield đang ở. Cô đã bắt đầu có dáng vẻ rạng rỡ, xuân thì mà đa số các sản phụ khỏe mạnh đều có vào giai đoạn cuối cùng của thai kỳ. Nhưng gương mặt cô lại phủ bóng tối tăm. Khi tôi bắt chuyện, cô trả lời rất chậm chạp... và có lần cô còn chẳng trả lời, tôi bèn ngước mắt lên từ đống ghi chú tôi dở tay ghi chép thì thấy cô đang nhìn bức ảnh đóng khung cạnh bằng cấp của tôi với ánh mắt lạ kỳ, mơ màng. Tôi cảm thấy cơn lạnh ấy trở lại... và lời đáp của cô, vốn chẳng ăn nhập gì với câu hỏi của tôi, chẳng hề khiến tôi thoải mái hơn.

“Tôi có một cảm giác, thưa bác sĩ McCarron, thỉnh thoảng cảm giác ấy rất mạnh, rằng tôi sắp tận số.”

Cái từ ngu xuẩn và cường điệu làm sao! Nhưng thưa quý vị, suýt chút nữa tôi đã thốt lên lời đáp: Phải, tôi cũng cảm thấy thế. Tất nhiên, tôi ghìm câu nói ấy xuống; một bác sĩ dám nói những lời như vậy thì tốt hơn hết nên đem dụng cụ và sách y khoa của mình ra bán rồi nghiên cứu chuyển sang làm thợ ống nước hoặc làm mộc.

Tôi nói cô không phải sản phụ đầu tiên, cũng chẳng phải sản phụ cuối cùng có những cảm giác như thế. Tôi nói cảm giác ấy thật ra rất phổ biến, đến độ bác sĩ còn gọi đùa nó với tên Hội chứng Vùng Trũng Bóng. Tôi nhớ không lầm, tối nay tôi đã nhắc đến nó rồi thì phải.

Cô Stansfield nghiêm túc gật đầu, và đến giờ tôi vẫn nhớ ngày hôm ấy, nhìn cô thật trẻ trung, bụng thật to. “Tôi biết điều đó,” cô đáp. “Tôi từng cảm nhận nó rồi. Nhưng nó hơi khác so với cảm giác này. Cảm giác này tựa như... tựa như một thứ đang rình rập. Tôi không biết mô tả thế nào cho phải. Nghe thật ngu ngốc nhưng tôi không gạt được nó đi.”

“Cô phải thử,” tôi nói. “Nó không tốt cho...”

Nhưng cô đã xao nhãng khỏi tôi. Cô lại quay sang nhìn bức hình.

“Đây là ai thế?”

“Emlyn McCarron,” tôi nói, cố pha trò. Lời tôi nói nghe sượng khủng khiếp. “Trước cuộc Nội chiến, khi anh ta còn đương xuân.”

“Không, tất nhiên là tôi nhận ra ông rồi, cô nói. “Người phụ nữ kìa. Phải nhìn gấu váy và giày mới biết đây là tượng một người phụ nữ. Bà ấy là ai thế?”

“Tên bà ấy là Harriet White,” tôi nói, thầm nghĩ trong đầu: Và bà ấy sẽ là khuôn mặt đầu tiên cô trông thấy khi đến sinh đứa bé. Cơn ớn lạnh lại xuất hiện — cảm giác ớn lạnh không hình thù, khủng khiếp, lững lờ. Khuôn mặt bằng đá của bà ta.

“Dưới chân tượng ghi câu gì vậy?” cô hỏi, đôi mắt vẫn mơ màng, gần như bị thôi miên.

“Tôi không biết,” tôi nói dối. “Khả năng giao tiếp bằng tiếng Latin của tôi không tốt đến thế.”

Đêm hôm ấy, tôi mơ thấy cơn ác mộng kinh khủng nhất đời – tôi tỉnh dậy mà sợ đến hãi hùng, và nếu tôi có vợ, tôi đoán tôi sẽ khiến vợ mình thất kinh hồn vía.

Trong mơ, tôi mở cửa phòng khám thì thấy Sandra Stansfield bên trong. Cô đang mang đôi cao gót màu nâu, váy trắng bằng vải lanh phong cách viền nâu, mũ quả chuông hơi lỗi mốt. Nhưng chiếc mũ nằm ngay giữa ngực cô, vì cô đang ôm thủ cấp của mình trong tay. Vải lanh trắng dính bê bết máu. Máu phun ra từ cổ của cô và bắn tung tóe lên trấn.

Và rồi đôi mắt cô mấp máy mở ra – đôi mắt nâu lục nhạt tuyệt vời ấy – chúng dán chặt vào tôi.

“Tận số,” cái đầu biết nói bảo với tôi. “Tận số. Tôi tận số rồi. Không có cứu rỗi mà không có lầm than. Đó là thứ ma thuật rẻ tiền, nhưng chúng ta chỉ có chừng ấy.”

Đến đây, tôi tỉnh giấc trong tiếng thét gào.

Ngày dự sinh của cô – ngày 10 tháng Chín – đến rồi trôi qua. Tôi khám cho cô vào ngày 17 tháng Mười hai và đề xuất dù gần như chắc chắn đứa trẻ sẽ được sinh trong năm 1935, tôi nghĩ phải đến sau Giáng sinh, em bé mới chào đời. Cô Stansfield đón nhận điều này một cách thanh nhã. Cô có vẻ đã gạt bỏ được bóng đêm bao trùm lấy cô vào mùa thu năm ấy. Bà Gibbs, người phụ nữ mù lòa thuê cô đọc sách và làm các công việc lặt vặt trong nhà, rất ấn tượng với cô – ấn tượng đến độ kể cho bạn bè của bà về người góa phụ trẻ kiên cường này, dù chịu cảnh mất đi người thân trong tình thế ngặt nghèo, vẫn quyết tâm đối diện với tương lai với tinh thần lạc quan. Một số người bạn của bà đã bày tỏ mong muốn thuê cô làm việc sau khi cô sinh nở xong.

“Tôi cũng sẽ nhận lời đề nghị của họ,” cô nói với tôi. “Vì đứa bé. Nhưng chỉ cho đến khi tôi đứng vững trên đôi chân của mình và có thể tìm được công việc ổn định thôi. Thỉnh thoảng tôi nghĩ phần tệ hại nhất của chuyện này – của tất cả những gì đã xảy ra – là nó thay đổi cách tôi nhìn nhận mọi người. Lắm lúc tôi tự nhủ, ‘Sao mày có thể yên giấc vào ban đêm dù biết rằng mày đã lừa bà cụ đáng thương ấy?’ và rồi tôi lại nghĩ, Nếu bà ấy mà biết chuyện, bà ấy sẽ đuổi mày ra khỏi cửa ngay lập tức, giống như những kẻ khác mà thôi. Dù sao đi nữa, nó vẫn là nói dối, thành thử đôi lúc tôi lại cảm thấy nó đề nặng lên tâm khảm.”

Ngày hôm ấy, trước khi ra về, cô lấy một túi quà nhỏ gói sặc sỡ từ trong giỏ rồi ngại ngần đẩy qua bàn về phía tôi. “Giáng sinh an lành, bác sĩ McCarron”

“Cô bày vẽ quá,” vừa nói, tôi vừa mở ngăn kéo rồi lấy ra bọc quà của mình. “Nhưng tôi cũng bày vẽ.”

Cô ngẩn ra nhìn tôi, ngạc nhiên... rồi chúng tôi phá lên cười vui vẻ. Cô tặng tôi kẹp cà vạt bằng bạc, bên trên có biểu tượng y hiệu. Tôi tặng cô cuốn album để sau này lưu giữ ảnh của đứa bé. Đến giờ, tôi vẫn giữ chiếc kẹp cà vạt; như quý vị có thể thấy, tối nay, tôi đang đeo nó. Còn cuốn album giờ lưu lạc phương nào thì tôi đành chịu.

Tôi tiễn cô ra cửa, và khi chúng tôi đến nơi, cô quay về phía tôi, đặt hai tay lên vai tôi, kiễng chân và trao cho tôi một nụ hôn lên môi. Mỗi cô mát lạnh và chắc chắn. Các vị biết không, nụ hôn ấy không quá nồng nhiệt, nhưng nó cũng không giống nụ hôn mà em gái hay cô dì trao cho chúng ta.

“Cảm ơn ông lần nữa, bác sĩ McCarron,” cô nói, có chút hụt hơi. Má cô ửng đỏ và đôi mắt nâu lục nhạt của cô ánh lên sáng ngời. “Cảm ơn ông rất nhiều.”

Tôi cười – có phần không thoải mái. “Cô nói như thể chúng ta sẽ không bao giờ gặp nhau nữa vậy, Sandra.” Tôi tin rằng đó là lần thứ hai và cũng là lần cuối cùng tôi gọi cô bằng tên chứ không bằng họ.

“Ồ, chúng ta sẽ gặp lại nhau chứ,” cô nói. “Tôi không nghi ngờ gì về việc đó.”

Và cô đã đúng – dù cả hai chúng tôi đều không thể lường trước hoàn cảnh trớ trêu của cuộc gặp cuối cùng ấy.

Sandra Stansfield bắt đầu chuyển dạ vào đêm Giáng sinh, sau khi đồng hồ vừa điểm 6 giờ tối một chút. Tuyết rơi cả ngày hôm ấy và đến lúc đó, tuyết đã biến thành mưa tuyết. Thời điểm cô Stansfield bước vào giai đoạn giữa chuyển dạ, tức là chưa đầy hai tiếng sau, đường phố đã phủ một lớp băng hết sức nguy hiểm.

Bà Gibbs, bà cụ mù lòa, ở trong căn chung cư rộng rãi dưới tầng một, và đến 6 giờ 30 phút, cô Stansfield cẩn thận dò từng bước xuống tầng, gõ cửa nhà bà, được bà cho vào và xin dùng nhờ điện thoại để gọi taxi.

“Là đứa trẻ phải không cháu?” Bà Gibbs bối rối hỏi.

“Vâng. Cháu chỉ vừa mới chuyển dạ thôi, nhưng cháu không dám đánh liều trong thời tiết này. Có lẽ mất kha khá thời gian taxi mới đến.”

Cô gọi điện thoại vào số của tôi. Lúc đó, 6 giờ 40 phút, các cơn đau đều đặn ập đến, cách nhau chừng hai mươi phút. Cô nhắc lại với tôi rằng cô bắt đầu mọi thứ từ sớm vì thời tiết xấu. “Tôi không muốn hạ sinh con mình trên băng ghế sau của xe taxi đâu,” cô nói. Cô giữ vẻ bình tĩnh phi thường.

Taxi đến trễ, quá trình chuyển dạ của cô Stansfield xảy ra nhanh hơn so với những gì tôi dự đoán – nhưng như tôi đã nói, xét từng chi tiết thì mỗi ca sinh lại mỗi khác. Trông thấy khách gọi xe sắp sửa lâm bồn, tài xế taxi dìu cô xuống bậc tam cấp trơn trượt, liên tục nhắc cô “cẩn thận, thưa cô.” Cô Stansfield chỉ gật đầu, lo tập trung vào việc hít vào thở ra thật sâu khi một cơn co thắt mới quặn lên. Mưa tuyết bám trên đèn đường và nóc xe ô tô; chúng chảy thành những giọt rất to trên đèn vàng dưới mui xe taxi. Về sau, bà Gibbs kể với tôi cậu tài xế taxi trẻ còn lo lắng hơn cả “cháu Sandra tội nghiệp,” và có lẽ đây là một phần nguyên nhân dẫn tới tai nạn.

Một phần khác chắc chắn là do Phương pháp Hít thở.

Cậu tài xế lèo lái chiếc xe taxi qua những con đường trơn trượt, chạy thật chậm khi đi qua những tai nạn giao thông nhỏ và nhích từng chút qua ngã tư đông đúc, dần dà đến gần bệnh viện. Anh ta không bị thương nặng trong tai nạn, và tôi có nói chuyện với anh trong bệnh viện. Anh cho hay tiếng thở sâu đều đặn vang lên từ băng ghế sau khiến anh căng thẳng; anh cứ nhìn vào gương chiếu hậu để kiểm tra xem cô “có chết hay sao đó không.” Anh nói anh ta sẽ thấy ít căng thẳng hơn nếu thỉnh thoảng cô gào rống như một phụ nữ sắp sinh hay làm. Một hai lần anh hỏi cô có ổn không, chỉ gật đầu, tiếp tục “lướt sóng” bằng những nhịp hít vào thở ra sâu.

Cách bệnh viện hai, ba dãy nhà, có lẽ cô đã cảm thấy giai đoạn cuối cùng của kì chuyển dạ đã bắt đầu. Cô ngồi trong taxi hơn một tiếng đồng hồ – giao thông khủng khiếp đến vậy đấy – nhưng quá trình chuyển dạ như thế vẫn quá nhanh đối với một sản phụ sinh con đầu. Tài xế để ý cách thở của cô có sự thay đổi. “Cô ấy bắt đầu thở hổn hển như chú chó vào ngày nóng nực, bác sĩ ạ,” anh ta nói với tôi. Cô ấy đã thực hiện điệu thở “đầu máy xe lửa.”

Cùng lúc đó, người tài xế taxi trông thấy một khoảng hở giữa dòng xe rùa bò, bèn phỏng vào đó. Đường dẫn vào bệnh viện Tưởng niệm White giờ đã mở ra. Nó ở ngay phía trước, cách chưa tới ba dãy nhà. “Tôi đã nhìn thấy bức tượng của bà ta,” anh nói. Những muốn thoát khỏi hành khách đang mang bầu thở hổn hển này, anh nhấn ga, chiếc taxi lao tới trước, bánh xe xoay trên băng mà rất ít hoặc gần như không bám đất.

Lúc đó, tôi đi bộ tới bệnh viện, tình cờ trùng khớp với khoảnh khắc chiếc xe chạy đến đơn giản là vì tôi không lường được điều kiện lái xe đã trở nên tồi tệ đến mức độ nào. Tôi cứ tưởng tôi sẽ gặp cô ở tầng trên, một bệnh nhân được chấp nhận hợp pháp, giấy tờ đã ký tá đủ, công cuộc chuẩn bị xong xuôi, đang đều đặn bước sang giai đoạn giữa chuyển dạ. Đang đi lên bậc tam cấp, bỗng dưng tôi trông thấy ánh đèn pha của hai chiếc xe ô tô chói mắt, phản chiếu từ mảng băng mà nhóm lao công chưa kịp phủ than xỉ lên. Tôi quay đầu vừa đúng lúc để chứng kiến toàn bộ sự kiện diễn ra.

Một chiếc xe cấp cứu đang chầm chậm chạy xuống đoạn đường dốc Khu Cấp cứu thì đồng thời, xe taxi chở cô Stansfield chạy về phía bệnh viện. Chiếc taxi chạy quá nhanh nên không dừng được. Anh tài xế hoảng loạn đạp thật mạnh bàn đạp phanh chứ không nhả ra. Chiếc taxi trượt trên đường rồi bắt đầu xoay sang bên. Đèn mui xe nhấp nháy của chiếc xe cấp cứu quét những vệt và những mảng màu đỏ như máu lên cảnh tượng này, và kỳ dị làm sao, một vệt sáng chiếu thẳng vào khuôn mặt của Sandra Stansfield. Trong khoảnh khắc ấy, đó chính là khuôn mặt mà tôi thấy trong mơ, khuôn mặt máu me, mắt trợn trừng mà tôi thấy trên cái đầu đã lìa khỏi cổ.

Tôi thét lên tên cô, bước xuống hai bậc tam cấp, trượt chân và ngã lăn quay. Tôi đập khuỷu tay đau đến mụ mị nhưng vẫn chật vật giữ được cái túi đen của mình. Từ chỗ đang nằm, đầu ong lên, khuỷu tay nhức nhối, tôi nhìn thấy những chuyện xảy ra tiếp theo.

Xe cấp cứu phanh lại nhưng nó cũng bắt đầu bị trượt. Phần đuôi xe đập vào bục của bức tượng. Cửa trượt mở tung. Một cái cáng, may sao trống trơn, lao ra như cái lưỡi rồi cắm ngược xuống đường, bánh xe vẫn quay tít mù. Một phụ nữ trẻ trên vỉa hè hét thất thanh, cố gắng chạy đi khi hai chiếc xe lao về phía nhau. Chạy được hai bước, cô trượt chân, ngã đập bụng xuống đất. Giỏ của cô rơi ra khỏi tay, rơi thẳng xuống vỉa hè phủ lớp băng như viên bị sắt trong trò pinball bowling.

Chiếc taxi xoay vòng vòng, giờ đang chạy ngược lại, và tôi có thể thấy rõ người tài xế taxi. Anh đang điên cuồng quay tay lái như đứa trẻ chơi trò xe điện húc nhau. Chiếc xe cấp cứu dội ngược từ bức tượng của Harriet White theo góc chéo... rồi đâm thẳng vào hông chiếc taxi. Taxi xoay tròn một vòng rồi tông mạnh vào bệ của bức tượng. Ngọn đèn vàng của chiếc xe, những chữ trên máy kết nối radio vẫn nhấp nháy, nổ tung như quả bom. Phía bên trái của chiếc taxi nát vụt như giấy mềm. Giây sau, tôi nhận ra không phải chỉ có phía bên trái chiếc xe; chiếc taxi đã đâm thẳng vào một góc bệ tượng, mạnh đến độ chiếc xe xẻ làm đôi. Kính rơi lả tả xuống mặt mưa tuyết như kim cương. Và người sản phụ của tôi bị hất văng ra khỏi cửa sổ đằng sau bên phải của chiếc xe taxi đứt rời như một con búp bê.

Chẳng kịp nghĩ gì, tôi loạng choạng đứng dậy. Tôi chạy xuống mấy bậc tam cấp phủ băng, trượt chân, may sao chụp được lan can để đi tiếp. Tôi chỉ lờ mờ ý thức được cô Stansfield đang nằm khuất dưới bóng của bức tượng Harriet White gớm ghiếc, cách khoảng 6 mét vị trí chiếc xe cấp cứu bị lật, đèn vẫn nhấp nháy đỏ rực trong màn đêm. Dáng hình của cô quá đỗi dị thường, nhưng thú thật tôi nghĩ tôi chẳng hề hay biết điểm dị thường ở đâu cho đến khi chân húc trúng một thứ gì đó mạnh đến độ tôi thiếu điều ngã chỏng vỏ thêm lần nữa. Thứ tôi đá trúng trượt đi – giống giỏ của người phụ nữ, nó trượt chứ không lăn. Nó cứ thế trượt đi, và phải nhờ đến những lọn tóc – tuy nhoe nhoét máu nhưng vẫn có thể nhận ra màu vàng, lấm tấm kính bể – tôi mới nhận ra nó là gì. Đầu cô đã lìa khỏi cổ trong tai nạn. Thứ tôi vừa đá xuống cống đã đóng băng chính là đầu của cô.

Choáng váng đến tê tái đầu óc, tôi lại gần cái xác, lật nó lại. Nếu tôi nhớ không lầm, khi vừa lật người, lúc nhìn thấy cảnh tượng ấy, tôi đã cố hét lên. Nhưng dẫu tôi có hét cũng chẳng có âm thanh nào vang lên; tôi không cất nổi lời nào. Các vị biết không, người phụ nữ ấy vẫn đang thở. Ngực cô phập phồng theo những nhịp thở nhanh, nhẹ và nông. Tôi có thể nghe thấy tiếng khò khè cao và mỏng. Tiếng động lúc to lúc nhỏ như ấm trà không thể đạt đến độ sôi. Là tiếng không khí bị hút vào bên trong khí quản đã đứt của cô, sau đó trút ra; không khí khẽ rít qua dây thanh âm thô chẳng còn miệng để tạo thành âm thanh.

Những muốn chạy nhưng tôi chẳng còn sức; tôi khuỵu xuống gối trên mặt băng bên cạnh cô, một tay bưng miệng. Giây sau, tôi nhận ra máu tươi đang rỉ ra từ phần dưới của váy cô... và rằng có cử động ở đó. Bỗng tôi chắc như đinh đóng cột rằng vẫn còn cơ hội để cứu đứa bé.

Nếu tôi nhớ không lầm thì khi kéo váy cô lên ngang hông, tôi bắt đầu phá lên cười. Chắc lúc đó tôi đã phát điên. Người cô vẫn còn ấm. Tôi vẫn nhớ điều đó. Tôi còn nhớ cái cách nó phập phồng theo nhịp thở của cô. Một người điều dưỡng cấp cứu bước đến, lảo đảo như say rượu, một tay bưng chiếc đầu. Máu rỉ qua kẽ ngón tay anh ta.

Tôi vẫn vừa cười vừa mò mẫm. Tay tôi nhận thấy cổ tử cung đã giãn ra hoàn toàn.

Điều dưỡng cấp cứu trợn mắt nhìn chằm chằm vào cái xác không đầu của Sandra Stansfield. Tôi không biết anh ta có nhận ra thi thể vẫn còn thở hay không. Có lẽ anh ta nghĩ đây chỉ là phản xạ thần kinh – một dạng hành động phản xạ cuối cùng. Nếu anh ta nghĩ vậy thì anh ta chẳng lái xe cấp cứu được lâu đâu. Gà có thể đi lại một lúc sau khi bị cắt đầu, còn con người chỉ co giật một hai lần rồi thôi.

“Thôi nhìn cô ấy đi và đưa tôi cái chăn mau,” tôi quát lên với anh.

Anh ta bỏ đi, nhưng không quay lại xe cấp cứu. Anh ta hướng về Quảng trường Thời đại. Anh ta cứ thể cất bước đi vào màn mưa tuyết trong đêm. Tôi chẳng hiểu nổi anh ta lên cơn gì. Tôi bèn quay lại với người sản phụ đã chết nhưng bằng cách nào đó chưa chết hẳn, thoáng lưỡng lự, rồi cởi áo khoác ngoài của tôi. Đoạn tôi nhấc hông cô lên để kê áo xuống dưới người cô. Tôi vẫn nghe thấy tiếng hơi thở rít lên khi cơ thể không đầu của cô tiếp tục điệu thở “đầu máy xe lửa.” Các vị biết không, đến giờ, thỉnh thoảng, tôi vẫn nghe thấy âm thanh ấy. Trong giấc mơ.

Xin hãy hiểu rằng tất cả những điều này xảy ra trong khoảng thời gian cực kỳ ngắn – đối với tôi, nó dài hơn, nhưng chỉ là vì nhận thức của tôi đã tăng lên cường độ điên cuồng. Mọi người mới chỉ bắt đầu túa ra từ bệnh viện để xem có chuyện gì xảy ra, và đằng sau tôi, một phụ nữ ré lên thất thanh khi trông thấy cái đầu bị đứt lìa nằm ở mép đường.

Tôi giật mở túi đen của mình, tạ ơn Chúa tôi không đánh mất nó lúc ngã, rồi rút ra con dao mổ ngắn. Tôi mở dao, cắt quần lót của cô rồi lỗi nó ra. Lúc ấy, tài xế xe cấp cứu tiến lại – ông ta đến cách chúng tôi gần 5 mét thì khựng lại. Tôi liếc nhìn ông ta, trong bụng vẫn đang muốn có cái chăn. Nhưng xem ra tôi không nhờ ông ta lấy được; ông đang nhìn chằm chằm thân thể phập phồng hít thở kia; mắt trợn tròn đến độ tưởng chừng chúng sẽ rơi ra khỏi ổ mắt và lủng lẳng từ dây thần kinh thị giác như hai quả yo-yo gớm ghiếc. Đoạn ông ta quỳ xuống gối rồi giơ hai bàn tay đang chắp lại lên cao. Tôi khá chắc rằng ông ta định cầu nguyện. Người điều dưỡng có lẽ không biết anh ta đang trông thấy một điều bất khả thi, nhưng người tài xế này thì biết. Giây sau, ông ta lăn đùng ra bất tỉnh nhân sự.

Tối đó, tôi đã cất sẵn kẹp forceps trong túi; chẳng rõ tại sao. Ba năm qua, tôi không dùng đến nó, kể từ khi tôi nhìn thấy một bác sĩ mà tôi sẽ không nói tên chọc xuyên qua thái dương và đâm thẳng vào não của em bé bằng dụng cụ trời đánh thánh vật ấy. Đứa trẻ chết ngay lập tức. Thi thể bị “mất” và thông tin ghi trên giấy chứng tử là chết non.

Nhưng vì lý do gì đó, đêm ấy, tôi lại mang kẹp theo.

Người cô Stansfield cứng lại, bụng cô gồng lên, biến từ thịt sang đá. Đỉnh đầu đứa bé đã lộ ra. Tôi trông thấy phần đỉnh đầu trong phút chốc, còn dính máu, màng nhầy, vẫn đập. Vẫn đập. Vậy là đứa bé còn sống. Sống hoàn toàn.

Đá lại biến thành thịt. Đỉnh đầu đứa bé lại khuất tầm mắt. Một giọng nói vang lên đằng sau tôi: “Tôi có thể làm gì, thưa bác sĩ?”

Đó là một y tá trung niên, típ phụ nữ thường là trụ cột cho công việc của chúng tôi. Mặt bà xanh như tàu lá, và mặc dù lúc bà nhìn xuống cơ thể vẫn còn hô hấp ấy, gương mặt bà lộ rõ kinh hoàng và mê tín, nhưng không có vẻ sốc đến mụ mị vốn sẽ gây khó khăn và nguy hiểm khi làm việc với bà.

“Bà có thể lấy cho tôi tấm chăn ngay lập tức,” tôi ngắn gọn. “Tôi nghĩ chúng ta còn cơ hội.” Đằng sau bà, tôi trông thấy chừng hai chục người đi từ bệnh viện lố nhố trên bậc tam cấp, không dám bước đến gần hơn. Họ thấy được gì, nhiều hay ít? Tôi chẳng rõ. Tôi chỉ biết sau biến cố, người ta né tôi như né tà nhiều ngày liền (một số người từ mặt tôi hẳn), và không ai nhắc lại chuyện này với tôi, kể cả người y tá ấy.

Bà quay lưng quay lại bệnh viện.

“Y tá!” tôi gọi. “Không kịp đâu. Lấy từ xe cấp cứu đi. Đứa trẻ đang ra rồi.”

Bà đổi hướng, trượt chân trên phần tuyết tan trong đôi giày để kếp trắng. Tôi trở lại với cô Stansfield.

Thay vì chậm lại, nhịp thở đầu máy xe lửa lại bắt đầu tăng tốc... rồi cơ thể của cô cứng lại, gồng lên. Đỉnh đầu đứa trẻ lại ló ra. Tôi đợi nó trượt vào trong nhưng nó không biến mất mà tiếp tục đẩy ra. Thế này thì không cần dùng kẹp. Đứa bé tựa hồ bay thẳng xuống tay tôi. Tôi trông thấy mưa tuyết chảy trên thân thể dính máu của cậu bé – phải, ấy là một cậu bé, không có gì nhầm lẫn về giới tính. Tôi thấy hơi nước bốc lên từ người đứa trẻ khi màn đêm tối tăm, băng giá cướp mất chút hơi ấm của cùng của mẹ cậu bé. Nắm tay dính máu khẽ quơ quàng; đứa trẻ cất tiếng khóc mỏng manh.

“Y tá!” tôi gào lên, “nhanh chân lên, đồ khốn kiếp!” Có lẽ không có gì để biện hộ cho ngôn từ này, nhưng trong khoảnh khắc, tôi cảm thấy mình như sống lại những tháng ngày ở Pháp, rằng chỉ trong phút chốc nữa thôi, đạn sẽ xé gió bay vèo vèo qua đầu chúng tôi như mưa tuyết tanh tách không thương tiếc; súng máy sẽ bắt đầu cất tiếng tạch tạch địa ngục; quân Đức sẽ bước ra từ trong bóng tối, chạy, trượt chân, chửi rủa, chết trong đống bùn, rít thuốc. Thứ ma thuật rẻ tiền, tôi thầm nghĩ, trông thấy những xác người quằn quại, ngã vật xuống. Nhưng cô nói đúng, Sandra à, chúng ta chỉ có nó mà thôi. Khoảnh khắc ấy là lúc tôi tiến sát nhất đến rìa mất trí, thưa quý vị.

“Y TÁ, VÌ CHÚA!

Đứa bé lại khóc rên – âm thanh mới nhỏ bé, mới lạc loài làm sao! – rồi không khóc nữa. Hơi nước bốc lên từ da cậu thưa dần, chỉ còn dải mỏng. Tôi đưa miệng áp vào mặt đứa trẻ, ngửi thấy cái mùi máu và mùi ẩm ướt, nhạt nhẽo của nhau thai. Tôi thở thật sâu vào miệng cậu và nghe thấy tiếng thở đột ngột khò khè trở lại. Đoạn người y tá xuất hiện, cầm theo chặn trong tay. Tôi chìa tay ra đón lấy.

Bà toan đưa cho tôi rồi rụt lại. “Bác sĩ, nhỡ... nhỡ đâu nó là quái vật thì sao? Một dạng quái thai nào đó?”

“Đưa tôi tấm chăn,” tôi nạt. “Đưa cho tôi ngay, Sarge, trước khi tôi cho bà một cú nằm đo đất.”

“Vâng, thưa bác sĩ,” bà nói với vẻ hoàn toàn bình tĩnh (thưa các vị, chúng ta phải biết ơn những người phụ nữ, rất nhiều lần, họ hiểu bằng cách không cố gắng hiểu), rồi đưa tôi chăn cho tôi. Tôi bọc quanh đứa trẻ và trao nó cho bà.

“Nếu bà đánh rơi đứa bé, Sarge, bà sẽ toi đời.”

“Vâng, thưa bác sĩ.”

“Nó là thứ ma thuật rẻ tiền, Sarge ạ, nhưng Chúa chỉ để lại cho chúng ta chừng đó mà thôi.”

“Vâng, thưa bác sĩ.”

Tôi nhìn bà vội vã rảo bước quay lại bệnh viện với đứa trẻ trong tay và nhìn đám đông trên bậc tam cấp nhường đường cho bà. Đoạn tôi đứng dậy rồi lùi khỏi cái xác. Giống đứa trẻ, nhịp thở của cơ thể ấy nấc lên, mắc nghẹt... dừng... rồi lại nấc... lại dừng...

Tôi dần lùi khỏi cái xác. Chân tôi đụng trúng thứ gì đó. Tôi quay lại. Là đầu của cô. Tuân theo một mệnh lệnh nào đó từ bên ngoài, tôi khuỵu gối rồi lật ngược chiếc đầu lại. Hai con mắt vẫn đang mở – đôi mắt nâu lục nhạt cương trực ấy từng tràn ngập sức sống và ý chí biết bao. Đến lúc ấy, chúng vẫn tràn đầy ý chí. Thưa các vị, cô ấy vẫn đang nhìn tôi.

Răng cô nghiến lại, còn môi thì khẽ mở. Tôi nghe thấy hơi thở gấp gáp vào ra giữa đôi môi ấy và qua hai hàm răng trong quá trình cô thở theo kiểu “đầu máy xe lửa.” Mắt cô cử động; chúng khẽ di chuyển sang trái hốc mắt để nhìn tôi rõ hơn. Mỗi cô hé ra. Chúng mấp máy năm từ: Cảm ơn, bác sĩ McCarron. Các vị biết không, tôi đã nghe thấy câu nói ấy, nhưng không phải từ miệng cô. Chúng vang lên cách đó 6 mét. Từ dây thanh đới của cô. Vì lưỡi, môi và răng của cô đang ở đây, trong khi chúng ta cần ba thành tố này để tạo hình tiếng nói của mình, tiếng động phát ra chỉ là âm thanh lên xuống ú ở. Nhưng có bảy tiếng động, bảy tiếng động rõ ràng, giống như có bảy âm tiết trong cụm Cảm ơn, bác sĩ McCarron.

“Không có chi, cô Stansfield,” tôi nói. “Là bé trai.”

Môi cô lại mấp máy, và từ phía sau vang lên tiếng nói mỏng tang, ma mị con traiiiii...

Đôi mắt của cô mất đi tập trung và ý chí sắt đá. Tựa như chúng đang nhìn thứ gì đó đằng sau tôi, có lẽ là bầu trời đen đúa lất phất mưa tuyết. Đoạn chúng nhắm lại. Cô lại bắt đầu điệu thở “đầu máy xe lửa”... và rồi bất thình lình, cô ngừng lại. Những gì vừa xảy ra đã kết thúc. Người y tá đã trông thấy một phần, tài xế xe cấp cứu có lẽ cũng trông thấy một chút trước khi ngất, vài người túm tụm xem có lẽ đã nghi ngờ gì đó. Nhưng tất cả đã kết thúc rồi, chắc chắn là thế. Chỉ còn hiện trường khủng khiếp của tai nạn nghiệt ngã ngoài này... và một đứa trẻ mới sinh trong kia.

Tôi ngước nhìn bức tượng Harriet White, bà vẫn đứng đó, lạnh lùng nhìn về phía Garden ở đối diện như thể tất cả biến cố ban nãy không hề xảy ra, như thể ý chí ấy chẳng có nghĩa lý gì trong một thế giới hà khắc và vô cảm như thế giới này... hoặc tệ hơn, có lẽ nó là thử duy nhất mang ý nghĩa; thứ duy nhất tạo nên khác biệt.

Theo như tôi nhớ, tôi đã quỳ trước cái đầu bị đứt lìa của cô, nước mắt cứ thế tuôn rơi. Theo như tôi nhớ, đến lúc một thực tập sinh và hai y tá dìu tôi đứng dậy và đi vào trong, tôi vẫn không thể ngừng khóc.

Tẩu thuốc của McCarro đã tắt.

Ông dùng bật lửa châm lại trong lúc chúng tôi nín thở ngồi trong bầu không khí im lặng ngột ngạt. Ngoài kia, gió vẫn không thôi gào rống. Ông đóng nắp bật lửa đánh tách rồi ngước nhìn chúng tôi. Trông ông thoáng ngạc nhiên khi thấy chúng tôi vẫn còn có mặt tại đó.

“Thế thôi,” ông nói. “Câu chuyện đến đây là hết! Các vị đang chờ đợi gì thế? Chúa ra tay gì à?” ông hừ mũi rồi có vẻ suy ngẫm một lát. “Tôi đã bỏ tiền túi ra lo chi phí hậu sự cho cô. Các vị thấy đấy, cô ấy chẳng có họ hàng thân thích nào.” Ông khẽ mỉm cười. “Chà... có cả Ella Davidson, y tá của tôi nữa. bà ấy nhất quyết đòi góp hai mươi lăm đô la, dù cũng chẳng dư dả gì. Nhưng khi Davidson đã quyết thì...” Ông nhún vai, đoạn cất tiếng cười.

“Ông có chắc đấy không phải hành động phản xạ chứ?” tôi bất giác chất vấn. “Ông chắc chắn được bao nhiêu...”

“Rất chắc là đằng khác,” McCarron không nao núng. “Cơn co bóp đầu tiên có thể là phản xạ. Nhưng quá trình hạ sinh đứa bé của cô ấy không tính bằng giây mà bằng phút. Và thỉnh thoảng tôi nghĩ cô ấy còn đủ sức gắng gượng lâu hơn nếu cần thiết. Tạ ơn Chúa là không cần.”

“Còn đứa trẻ thì sao?” Johanssen hỏi.

McCarron hút tẩu thuốc bập bập. “Được nhận nuôi,” ông nói. “Và các vị phải biết rằng từ thời đấy, hồ sơ nhận nuôi được bảo mật hết mức có thể.”

“Ừ, nhưng còn đứa trẻ thì sao?” Johanssen hỏi lại, thấy thế, McCarron bèn phá lên cười gay gắt.

“Ông đã muốn là làm cho tới cùng ấy nhỉ?” ông hỏi Johanssen.

Johanssen lắc đầu. “Một số người kinh qua buồn đau mới học được điều đó. Rốt cuộc đứa trẻ thì sao?”

“Chà, nếu các vị đã đồng hành cùng tôi đến lúc này, có lẽ các vị cũng thừa hiểu bản thân tôi cũng phần nào quan tâm đến vận mạng sau này của đứa trẻ. Hoặc tự tôi cảm thấy thế, suy cho cùng như nhau cả thôi. Ngày đó, tôi đã theo dấu cậu bé, đến giờ vẫn vậy. Có một cặp vợ chồng trẻ — tên thật của họ không phải Harrison, nhưng cái tên này gần giống. Họ sống ở Maine. Họ không thể có con nên nhận nuôi đứa bé ấy và đặt tên cho nó là... chà, John nghe được đẩy chứ nhỉ? Các vị bằng lòng với cái tên John không?”

Ông bập bập rít tẩu thuốc nhưng nó lại tắt ngóm. Tôi mơ hồ biết Stevens đang quanh quẩn phía sau và tôi biết áo khoác của chúng tôi sẽ được chuẩn bị sẵn sàng. Chẳng mấy chốc, chúng tôi sẽ khoác áo vào... và trở lại cuộc sống thường nhật. Như McCarron đã nói, năm nay, các câu chuyện đến đây là hết.

“Đứa trẻ tôi đỡ đẻ đêm hôm ấy hiện tại là trưởng Khoa Tiếng Anh ở một trường đại học tư danh giá thuộc tốp hai, tốp ba của cả nước,” McCarron nói. “Anh ta còn chưa đến bốn mươi lăm tuổi. Còn trẻ trung chán. Tuy hằng sớm, nhưng một ngày nào đó, anh ta sẽ trở thành hiệu trưởng ngôi trường ấy. Tôi không nghi ngờ gì về điều đó. Anh khôi ngô, thông minh và thu hút.

“Có lần, tôi kiếm cớ tổ chức được buổi ăn tối với anh trong một câu lạc bộ riêng của khoa. Tối đó, chúng tôi có bốn người. Tôi kiệm lời nên quan sát được anh rất nhiều. Anh có sự kiên định y như mẹ mình, thưa các vị...

“... và đôi mắt nâu lục nhạt của đấng sinh thành.”

3

Câu lạc bộ

Stevens tiễn chúng tôi ra như mọi lần, cầm áo khoác, chúc quan khách Giáng sinh an lành hạnh phúc, cảm ơn họ vì tấm lòng rộng lớn. Tôi xoay xở ở lại sau cùng, và Stevens nhìn tôi không chút ngạc nhiên khi tôi nói:

“Tôi có thắc mắc muốn hỏi, hy vọng ông không phiền.”

Ông khẽ mỉm cười. “Ông cứ hỏi,” ông đáp. “Giáng sinh là dịp thích hợp để hỏi hạn mà.”

Đâu đó dọc theo hành lang bên trái chúng tôi – hành lang này tôi chưa đi qua bao giờ – một đồng hồ quả lắc lớn tích tắc vang vọng, âm thanh của tháng ngày dần trôi. Tôi có thể ngửi thấy mùi da cũ cùng mùi gỗ đã tra dầu và, thoang thoảng hơn so với những mùi kia, mùi nước dưỡng sau khi cạo râu của Stevens.

“Nhưng tôi xin phép cảnh báo ông,” Stevens nói lúc cơn gió ngoài kia ào ào thổi rít lên, “tốt nhất không nên hỏi quá nhiều. Nếu ông vẫn muốn tiếp tục đến đây.”

“Có người từng bị cấm cửa đây do hỏi quá nhiều sao?” Cấm của không hẳn là từ tôi muốn dùng, nhưng nó là từ sát nghĩa nhất mà tôi nghĩ ra.

“Không” Stevens nói, giọng trầm thấp và lịch sự như thường. “Đơn giản là họ chọn cách tránh xa”

Tôi đáp lại ánh nhìn của ông, cảm thấy cơn lạnh chạy dọc sống lưng – tựa hồ một bàn tay vô hình khổng lồ, lạnh ngắt vừa áp vào cột sống của tôi. Tôi bất giác nhớ lại tiếng thịch nghèn nghẹt mà đêm nọ, tôi nghe thấy ở tầng trên và tự hỏi (tôi đã tự hỏi rất nhiều lần) thật ra thì ở đây có bao nhiêu căn phòng.

“Nếu ông vẫn còn thắc mắc, ông Adley, có lẽ tốt hơn hết ông nên hỏi luôn. Vì đêm đã khuya lắm rồi...”

“Và ông còn sắp sửa phải ngồi xe lửa một quãng đường dài ư?” Tôi hỏi, nhưng Stevens chỉ dửng dưng nhìn tôi. “Được rồi, tôi nói. “Trong thư viện ở đây có những cuốn sách mà tôi không thể tìm được ở bất cứ nơi nào khác – kể cả ở Thư viện Công cộng New York hay bộ sưu tập của bất cứ nhà buôn sách cổ nào mà tôi từng hỏi, và chắc chắn là không có trong danh mục dữ liệu Sách Sẵn Có. Bàn bi da trong Phòng Nhỏ là sản phẩm của hãng Nord. Tôi chưa nghe tên hãng này bao giờ nên đã gọi cho Ủy ban Nhãn hiệu Quốc tế. Họ có hai nhãn hiệu mang tên Nord – một hãng làm ván trượt tuyết băng đồng và hãng còn lại sản xuất đồ gia dụng nhà bếp bằng gỗ. Có một hộp nhạc Seafront trong Phòng Dài. Ủy ban Nhãn hiệu Quốc tế cho biết trong danh sách có hãng mang tên Seeburg chứ không có Seafront.

“Câu hỏi của ông là gì, ông Adley?”

Giọng của ông vẫn nhẹ nhàng như thường lệ, nhưng bất chợt có gì đó thật khủng khiếp lóe lên trong mắt ông... không; nói cho đúng thì không chỉ trong mắt ông; cảm giác kinh hãi mà tôi cảm thấy đã lan tỏa khắp không gian xung quanh tôi. Tiếng boong boong vang vọng từ hành lang phía bên tay trái không còn là tiếng quả lắc của đồng hồ kê tường; nó là tiếng nhịp chân của người đao phủ đang nhìn kẻ bị kết án được dẫn lên đoạn đầu đài. Mùi dầu và mùi da trở nên hắc nồng, hăm dọa, và khi gió nổi lên ào ào hung hãn, tôi chợt dám chắc cửa chính sẽ mở tung, nhưng bên kia cánh cửa không phải đường Số Ba mươi lăm mà là một khung cảnh viễn tưởng điên rồ như trong tác phẩm của Clark Ashton Smith nơi bóng những cành cây cong vẹo, khắc khổ mờ mờ ảo ảo nơi chân trời khô cằn, bên trên là hai mặt trời đang lặn xuống, tỏa ra ánh đỏ gớm ghiếc.

Ồ, ông ấy biết tôi muốn hỏi gì; tôi thấy điều đó trong đôi mắt xám của ông.

Tất cả những thứ này đến từ đâu? Tôi đã định hỏi câu ấy. Ồ, thật ra tôi biết rõ ông đến từ đâu, Stevens a; giọng ấy không phải giọng Chiều kích X, mà giọng vùng Brooklyn. Nhưng ông đi đâu? Thứ gì đã khiến đôi mắt ông có ảnh nhìn trường tồn với thời gian như thế, thứ gì đã in hằn nó lên khuôn mặt ông? Và, Stevens...

…chúng ta đang ở đâu NGAY PHÚT GIÂY NÀY?

Nhưng ông ta vẫn đợi tôi đặt câu hỏi.

Tôi mở miệng. Và câu hỏi tôi thốt lên là: “Ở trên tầng có nhiều phòng lắm à?”

“Ồ, phải, thưa ông,” ông nói, mắt vẫn chăm chăm nhìn vào tôi. “Rất nhiều là đằng khác. Bất cẩn là đi lạc như chơi. Thật ra, có người từng bị lạc rồi. Thỉnh thoảng, tôi có cảm giác những căn phòng và hành lang ấy kéo dài cả mấy cây số.”

“Cả lối vào và lối ra?”

Lông mày ông khẽ nhướn lên. “Đúng thế. Cả lối vào và lối ra.

Ô©We-love-ebookng đợi nhưng tôi nghĩ mình đã hỏi đủ – tôi đã tiến sát đến rìa của một thứ có thể sẽ khiến tôi phát điên.

“Cảm ơn ông, Stevens.”

“Tất nhiên rồi, thưa ông.” Ông giơ áo lên để tôi choàng vào.

“Sẽ có thêm những câu chuyện mới chứ?”

“Thưa ông, ở đây luôn có những câu chuyện mới.”

Đêm hôm ấy đã xảy ra cách đây một thời gian, và ký ức của tôi từ lúc đó đến bây giờ không cải thiện chút nào (tới cái tuổi của tôi, thường thì hay xảy ra điều ngược lại), nhưng tôi nhớ như in nỗi sợ hãi như nhát dao đâm xuyên qua tôi khi Stevens mở toang cánh cửa bằng gỗ sồi – cái cảm giác chắc chắn lạnh người rằng tôi sẽ trông thấy một khung cảnh dị thường, nứt nẻ, hoang tàn trong sắc đỏ như màu máu của hai mặt trời, khi đã lặn sẽ bao trùm không gian trong màn đêm mịt mù không gì tả nổi suốt một giờ, hoặc mười tiếng, hoặc mười nghìn năm. Tôi không sao giải thích được, nhưng tôi có thể nói với bạn thế giới ấy có tồn tại – tôi chắc chắn về điều đó như Emlyn McCarron chắc chắn cái đầu đã lìa khỏi cổ của Sandra Stansfield vẫn tiếp tục thở. Trong khoảnh khắc tưởng chừng dài tận thiên thu, tôi đã nghĩ cánh cửa sẽ mở ra, và Stevens sẽ đẩy tôi vào thế giới ấy, để rồi tôi nghe tiếng cửa đóng sầm lại đằng sau... mãi mãi.

Thay vào đó, tôi thấy đường Số Ba mươi lăm và một chiếc taxi đang đậu ở góc quanh, phà ra những chùm khí thải. Tôi thấy nhẹ nhõm đến cùng cực, bủn rủn tay chân.

“Vâng, lúc nào cũng có những câu chuyện mới,” Stevens lặp lại. “Xin chúc ông ngủ ngon.”

Lúc nào cũng có những câu chuyện mới.

Quả thật là thế. Và, một ngày nào đó trong tương lai không xa, có lẽ tôi sẽ kể cho bạn nghe thêm câu chuyện khác.

LỜI BẠT

“Ông lấy ý tưởng từ đâu?” luôn là câu hỏi tôi nhận được thường xuyên nhất (các bạn có thể nói câu hỏi ấy chiếm cứ ngôi vị thứ nhất), nhưng câu hỏi đứng vị trí thứ hai chắc chắn là câu sau: “Ông chỉ viết truyện kinh dị thôi à?” Khi tôi đáp không phải, chẳng rõ người hỏi cảm thấy nhẹ nhõm hay thất vọng nữa.

Trước khi Carrie, cuốn tiểu thuyết đầu tiên của tôi được xuất bản, tôi nhận được một lá thư từ anh Bill Thompson, biên tập viên của tôi, đề nghị đã đến lúc cân nhắc về kế hoạch cho dự án tiếp theo (các bạn có thể lấy làm lạ với việc tính đến cuốn sách kế tiếp khi cuốn sách thứ nhất còn chưa xuất bản, nhưng vì lịch trình tiền xuất bản của một cuốn tiểu thuyết cũng lê thê chẳng kém gì lịch trình hậu sản xuất của một bộ phim, tính đến lúc đó chúng tôi đã ăn dầm nằm dề với trong Carrie khoảng thời gian dài – gần cả năm trời). Tôi liền gửi Bill bản thảo hai tiểu thuyết, một cuốn mang tên Blaze và một cuốn mang tên Second Coming. Cuốn Blaze đã được viết ngay sau Carrie, trong khoảng thời gian sáu tháng khi bản nháp đầu tiên của Carrie nằm ngâm trong ngăn kéo bàn làm việc; cuốn còn lại được viết trong tầm một năm khi Carrie nhích từng bước rùa bò đến việc xuất bản thành sách.

Blaze là câu chuyện giật gân về tên tội phạm to lớn, đầu óc bã đậu bắt cóc một đứa bé, lên kế hoạch tống tiền gia đình giàu có của nó... nào ngờ lại đem lòng thương yêu đứa trẻ. Second Coming lại là câu chuyện giật gân về ma cà rồng xâm chiếm một thị trấn nhỏ ở Maine. Có thể nói cả hai là phiên bản văn học bắt chước: Second Coming bắt chước Dracula, Blaze bắt chước Của chuột và người của Steinbeck.

Tôi nghĩ hẳn Bill được dịp bất ngờ há hốc khi hai tập bản thảo được đóng thành một kiện hàng lớn (vài trang bản thảo Blaze còn được đánh máy trên mặt sau các tờ biên lai sữa, còn bản thảo Second Coming thì đầy mùi bia vì ai đó đã đổ một bình Black Label lên trên vào bữa tiệc giao thừa ba tháng trước đó) – tựa người phụ nữ ước được tặng bó hoa và thấy chồng mình đi ra ngoài mua cho cô một căn nhà kính. Hai bản thảo cộng lại khoảng 550 trang cách dòng đơn.

Mấy tuần sau đó, khi anh đọc trọn cả hai cuốn – quả thật bên trong biên tập viên là tấm lòng tựa thánh nhân – còn tôi từ Maine đi New York để ăn mừng cuốn Carrie được xuất bản (tháng Tư năm 1974, thưa quý vị và các bạn – lúc ấy Lennon còn sống, Nixon vẫn giữ chức tổng thống, và cậu nhóc này vẫn chưa thấy bộ râu của mình có cọng nào bạc) và để bàn bạc xem cuốn nào trong hai cuốn sẽ là tác phẩm tiếp theo... hoặc cả hai đều không có cửa.

Tôi ở thành phố vài ngày, chúng tôi thảo luận về câu hỏi này ba bốn lần. Quyết định cuối cùng được chốt hạ ở góc đường – cụ thể là góc Đại lộ Công viên và đường Số Bốn mươi sáu. Bill và tôi đang đứng chờ đèn đỏ, nhìn taxi chạy vào đường hầm hay gì đó – lối đi như xuyên thẳng qua Tòa nhà Pan Am. Đoạn Bill lên tiếng, “Tôi nghĩ mình nên chọn Second Coming”

Chà, bản thân tôi cũng ưng ý tác phẩm này hơn – nhưng giọng nói của anh lại lưỡng lự đến lạ, tôi bèn nghiêm nghị nhìn anh và hỏi thẳng có vấn đề gì. “Chỉ là nếu anh viết một cuốn sách về ma cà rồng ngay sau một cuốn về cô gái có thể dịch chuyển đồ vật bằng năng lực siêu nhiên, anh sẽ bị cộp mác,” anh nói.

“Cộp mác?” tôi hỏi, thật sự rất bối rối. Tôi chẳng thấy giữa ma cà rồng và dịch chuyển đồ bằng siêu năng có gì giống nhau. “Cộp mác gì”

“Cộp mác là nhà văn kinh dị,” anh trả lời, đã lưỡng lự lại càng lưỡng lự hơn.

“Ô,” tôi thở phào nhẹ nhõm. “Thế thôi à!”

“Anh cứ để vài năm,” anh nói, “rồi xem anh còn nghĩ thế thôi a không nhé.”

“Bill,” tôi phì cười, “ở đất Mỹ này, làm gì có ai kiếm sống được nếu chỉ viết truyện kinh dị chứ. Lovecraft chết đói ở Providence. Bloch chuyển sang viết tiểu thuyết hồi hộp và truyện hài không rõ thể loại. Thầy trừ tà là truyện ngắn. Rồi anh sẽ thấy.”

Đèn chuyển màu. Bill vỗ vai tôi. “Tôi nghĩ anh sẽ rất thành công” anh nói, “nhưng tôi nghĩ anh chưa biết đời có lắm chữ ngờ thế nào đâu.”

Anh nói gần đúng sự thật hơn tôi. Hóa ra đúng là có thể kiếm sống bằng cách viết truyện kinh dị ở đất Mỹ. Second Coming, về sau được đặt tên là Salem's Lot, bản rất chạy. Thời điểm sách được xuất bản, tôi đang sống ở Colorado với gia đình và viết một tiểu thuyết về khách sạn bị ma ám. Trong một chuyến đi tới New York, tôi ngồi với Bill tới gần sáng trong quán bar mang tên Jasper’s (nơi chú mèo to bự màu xám chễm chệ chiếm cứ máy hát nhét xu Rock-Ola; bạn phải bế nó ra thì mới xem được danh sách bài hát) để kể với anh nội dung. Đến đoạn cuối, khuỷu tay của anh chống hai bên ly bourbon và đầu tựa lên hai tay, như một người đang bị cơn đau nửa đầu hành hạ.

“Anh không thích nó,” tôi nói.

“Tôi rất thích là đằng khác,” anh cứng nhắc đáp.

“Thế có vấn đề gì?”

“Cuốn đầu tiên là cô gái siêu năng dịch chuyển đồ vật, cuốn thứ hai là ma cà rồng, giờ lại là khách sạn ma ám và đứa trẻ ngoại cảm. Anh bị cộp mác là cái chắc.”

Lần này tôi nghĩ về điều đó nghiêm túc hơn một chút — và rồi tôi nghĩ về tất cả những nhà văn từng bị cộp mác là nhà văn kinh dị, cùng những tác giả từng truyền cảm hứng to lớn cho tôi qua những năm qua - Lovecraft, Clark Ashton Smith, Frank Belknap Long, Fritz Leiber, Robert Bloch, Richard Matheson và Shirley Jackson (phải; dù bà được gắn mác là tác giả truyện ma). Ở đó, trong quán bar Jasper’s với chú mèo say ngủ trên máy hát cùng người biên tập viên ngồi bên cạnh tôi, tựa đầu lên tay, tôi thầm nhủ được xếp vào hàng ngũ của họ thì tốt chán, còn hơn là bị xếp vào nhóm dị nhân. Vi dụ, tôi có thể được đánh giá là một nhà văn “quan trọng” như Joseph Heller và bảy năm xuất bản một cuốn sách, hoặc một nhà văn “xuất sắc” như John Gardner và viết những cuốn sách tối nghĩa cho những nhà giáo sư tiến sĩ sáng láng ăn theo kiểu thực dưỡng, lái chiếc Saab cũ với mấy dòng chữ GENE MCCARTHY CHO CHỨC TỔNG THỐNG tuy đã mờ nhưng vẫn còn đọc được trên cản sau.

“Không sao đâu, Bill ạ,” tôi nói, “nếu mọi người muốn thì tôi sẽ là nhà văn kinh dị. Như vậy cũng được.”

Chúng tôi không bao giờ bàn đến chuyện ấy nữa. Bill vẫn biên tập, còn tôi vẫn viết truyện kinh dị, và cả hai chúng tôi dừng phân tích tới lui nữa. Thế lại hay.

Và tôi được cộp mác nhà văn kinh dị thật, nhưng tôi chẳng mấy để tâm – suy cho cùng, tôi viết đúng theo cái mác người ta gán cho... chí ít phần lớn thời gian là thế. Nhưng tôi chỉ viết mỗi thể loại kinh dị thôi ư? Nếu bạn đọc những câu chuyện ở trước, bạn sẽ biết là không phải... nhưng có thể tìm thấy yếu tố kinh dị trong mọi câu chuyện, không chỉ trong Phương pháp Hít thở – phần mấy con đỉa trong Cái xác cũng gớm ra phết, tương tự như hình ảnh mơ tưởng trong Học sinh ngoan. Đầu óc tôi luôn quay về phương hướng ấy, chỉ là sớm muộn mà thôi. Có Chúa mới biết tại sao.

Những câu chuyện có độ dài tương đối này được tôi chấp bút ngay sau khi hoàn thành một cuốn tiểu thuyết – tựa hồ mỗi lần kết thúc một công việc lớn là tôi lại dư được chút xăng trong bình để cho ra lò một tiểu thuyết ngắn vừa vặn. Cái xác, câu chuyện cách đây lâu nhất, được viết ngay sau tác phẩm Salem's Lot; Học sinh ngoan được viết trong hai tuần sau khi tôi hoàn thành tác phẩm Thị kiến (và sau Học sinh ngoan, tôi chẳng viết được gì trong vòng ba tháng – tôi kiệt quệ rồi); Rita Hayworth và Cứu Chuộc Tại Shawshank được viết sau khi viết xong The Dead Zone; và Phương pháp Hít thở, tác phẩm gần đây nhất trong bốn câu chuyện, được viết ngay sau tiểu thuyết Firestarter.

Bốn câu chuyện này chưa từng được xuất bản trước khi được tổng hợp trong cuốn sách này; tôi cũng chưa từng nộp chúng cho đơn vị xuất bản. Tại sao vậy? Vì mỗi câu chuyện rơi vào khoảng 25,000 đến 35,000 chữ – có thể không chính xác nhưng con số gần đúng là thế. Tôi phải nói với bạn điều này: 25,000 tới 35,000 chữ là số lượng khiến một nhà văn viết truyện hư cấu gan vàng dạ sắt nhất cũng phải e ngại. Không có định nghĩa cụ thể để phân loại một tác phẩm là tiểu thuyết hay truyện ngắn – chí ít nếu xét tới số lượng chữ — mà thật ra cũng không nên có. Nhưng khi một nhà văn tiến đến mốc 20,000 chữ, anh ta biết mình đang bước ra khỏi địa phận nước “truyện ngắn”. Tương tự, khi anh ta vượt qua mốc 40,000 chữ, anh ta đang tiến vào đất nước “tiểu thuyết”. Biên giới của đất nước nằm giữa hai đất nước được phân định tương đối rạch ròi này lại rất mông lung, nhưng đến một lúc nào đó, tay nhà văn sẽ tỉnh giấc vì tiếng chuông bảo thức và nhận ra mình vừa tiến vào hoặc đang tiến vào một vùng đất hết sức tệ hại, một đất nước nhiễu nhương vô chính phủ mang tên “tiểu thuyết ngắn” (tức “novella”, hoặc “novelette,” dù từ này lại hơi diễm tình so với gu của tôi.)[60E]

Xét trên phương diện nghệ thuật, tiểu thuyết ngắn chẳng có gì sai trái. Tất nhiên, những nhân vật dị hợm trong rạp xiếc cũng chẳng có gì sai trái, trừ việc bạn chẳng mấy khi thấy họ ngoài rạp xiếc. Mấu chốt ở đây là có những tiểu thuyết ngắn rất hay, song thông thường chúng chỉ bán cho “thị trường ngách” (đấy là cụm từ lịch sự đấy; cụm từ bất lịch sự nhưng chính xác hơn là “thị trường lập dị”). Bạn có thể bán một tiểu thuyết ngắn rất hay thể loại bí ẩn cho Ellery Queen's Mystery Magazine hoặc Mike Shayne's Mystery Magazine, một tiểu thuyết ngắn rất hay thể loại khoa học viễn tưởng cho Amazing hoặc Analog, thậm chí có thể cho Omni hoặc The Magazine of Fantasy and Science Fiction. Mỉa mai ở chỗ cũng có thị trường tiêu thụ cho tiểu thuyết ngắn rất hay thể loại kinh dị: The Magazine of Fantasy and Science Fiction mà tôi nhắc ban nãy; hoặc Twilight Zone, ngoài ra còn rất nhiều hợp tuyển truyện hư cấu rùng rợn, như bộ Shadows do Doubleday xuất bản và Charles L. Grant biên tập.

Nhưng đối với những tiểu thuyết ngắn chỉ có thể mô tả bằng từ “đại chúng” (một từ sầu thảm chẳng kém gì từ “ngách”), thì than ôi, nếu xét tới độ dễ quảng cáo thì bạn tự mua dây buộc mình rồi. Bạn chỉ còn nước rầu rĩ nhìn bản thảo từ 25,000 đến 35,000 từ của mình, khui một lon bia, và trong tâm trí, bạn như nghe thấy một giọng rất nặng và nhừa nhựa eo éo: “ Buenos días, señor![61E] Chuyến bay của ông trên Hãng hàng không Cách mệnh như nào? Tui nghĩ ông cũng khoái nó ra phết chứ, sí?[62E] Chào mừng ông đến với đất nước Tiểu thuyết ngắn, señor! Tui nghĩ ông sẽ khoái ở đây đấy! Làm điếu xì gà rẻ tiền đi này! Chụp dăm bức hình bậy nào! Ông cứ thong thả nghỉ ngơi đi, señor, tui nghĩ câu chuyện của ông sẽ ở đây lâu thiệt là lâu đấy... qué pasa?[63E] A ha ha ha ha!”

Quá là rầu.

Ngày xửa ngày xưa (ông ấy rền rĩ) từng có một thị trường cho những câu chuyện như thế – có những tạp chí kỳ diệu như The Saturday Evening Post, Collier’s và The American Mercury. Truyện hư cấu – cả dài cả ngắn – là thể loại chủ chốt của các tạp chí này. Và nếu câu chuyện quá dài, không đăng được trên một số tạp chí thì nó được chia ra đăng thành ba, năm hoặc chín phần. Thời ấy, người ta chưa biết đến ý tưởng độc hại mang tên “cô đọng” hay “trích dẫn” tiểu thuyết (cả tạp chí Playboy và Cosmopolitan đã rèn giũa hành vi gớm ghiếc này thành thứ khoa học chết người: giờ bạn có thể đọc hết một tiểu thuyết trong hai mươi phút!), câu chuyện được cấp cho không gian cần thiết, và tôi nghĩ tôi không phải người duy nhất còn nhớ một thời mình đã mong ngóng bác bưu tá vì tờ tạp chí Post số mới đã ra, hứa hẹn truyện ngắn mới của Ray Bradbury, hoặc có lẽ là háo hức được đọc phần cuối của bộ truyện Clarence Buddington Kelland.

(Tôi cứ nhấp nhổm như đỉa phải vôi nên hay bị trêu. Sau khi đợi mòn mỏi, bác bưu tá cuối cùng cũng xuất hiện, nhanh nhảu bước với túi da trên vai, diện quần lửng mùa hè, đầu đội mũ cối rộng vành chống nắng, tôi sẽ gặp bác ở cuối lối đi, nhún nhảy hết chân này sang chân kia như thể mót tiểu; tim thiếu điều lao ra khỏi họng. Thế mà bác ta lại nở nụ cười ác nghiệt, đưa cho tôi hóa đơn tiền điện. Chỉ có thể. Tim tôi thòng xuống tận giày. Mãi lúc sau, bác mới mủi lòng đưa tôi tờ Post: bức hình Eisenhower cười rạng rỡ trên trang bìa do Norman Rockwell vẽ; bài báo về Sophia Loren do Pete Martin viết; “Tôi xin nói ông ấy là đức ông chồng tuyệt vời” của Pat Nixon bàn về − ở, bạn đoán đúng rồi đấy – chồng bà, Richard; và tất nhiên, những câu chuyện. Ngắn có, dài có, cùng chương cuối bộ Kelland. Tạ ơn Chúa!)

Và điều này không phải thỉnh thoảng mới xảy ra; nó xảy ra hằng tuần! Tôi đoán vào cái ngày tạp chí Post được giao tới, tôi là đứa trẻ hạnh phúc nhất cả bờ đông.

Vẫn có những tạp chí xuất bản truyện dài hư cấu – Atlantic Monthly và The New Yorker là hai tạp chí vẫn tỏ lòng thông cảm sâu sắc đến vấn đề xuất bản của một nhà văn đã sáng tác (chúng ta sẽ không nói “gotten”; nó quá gần “misbegotten”) một tiểu thuyết ngắn 30,000 chữ. Nhưng cả hai tạp chí này đều không hứng khởi lắm với tác phẩm của tôi, bởi truyện tôi viết tương đối dễ hiểu, không mang tính nhiều văn học, và thỉnh thoảng (dù phải thừa nhận điều này, lòng tôi đau như cắt) vụng thối vụng nát.

Xét trên nhiều góc độ, tôi đoán chính những đặc điểm ấy – tuy chúng có vẻ không đáng ngưỡng mộ cho lắm – là nguyên nhân tiểu thuyết của tôi thành công. Đa số các tác phẩm tôi chấp bút là truyện hư cấu đơn thuần cho những con người đơn thuần, nếu so ra, nó tương tự một bánh Big Mac và phần khoai tây chiên cỡ lớn của McDonald’s. Tôi có thể trân trọng và rung động trước áng thơ đẹp, nhưng tự mình viết chúng đối với tôi là việc khó khăn và bất khả thi (đa số thần tượng của tôi dưới tư cách một nhà văn đã đủ độ chín là các tiểu thuyết gia vạm vỡ với phong cách văn xuôi trải rộng từ tệ hại đến không tồn tại: những người như Theodore Dreiser và Frank Norris). Trừ cái tao nhã ra khỏi tác phẩm của một tiểu thuyết gia, anh ta chỉ còn một chân để trụ vững, và cái chân ấy chính là sức nặng. Kết cuộc là, lúc nào tôi cũng cố gắng hết sức có thể để tạo ra sức nặng. Nói cách khác, nếu bạn nhận ra mình không chạy được như con ngựa nòi, bạn vẫn có thể vắt óc ra (một giọng nói vẳng từ ban công: “Não gì kia, ông King?” Ha ha, vui quá cơ, thưa bạn hiền, bạn đi được rồi đấy).

Kết quả của mở này là tôi vô tình rơi vào thế bí, không biết xử trí những tiểu thuyết ngắn bạn vừa đọc ra sao. Nhờ những tiểu thuyết từng viết, tôi vươn đến một vị trí mà người ta đùa là nếu muốn, King có thể xuất bản danh sách quần áo đem giặt của mình (và có những nhà phê bình tuyên bố đây chính xác là những gì tôi làm trong tám năm qua), nhưng tôi không thể xuất bản những câu chuyện này vì chúng quá dài nên không đủ ngắn, mà quá ngắn thành ra không đủ dài. Bạn hiểu ý tôi chứ?

“Sí, señor, tôi hiểu rồi! Ông cởi giày ra đi! Uống chút rượu rum rẻ tiền này! Chút nữa sẽ có Ban nhạc Trống thép Cách mệnh Cùi bắp biểu diễn mấy bài hát dở tệ! Tôi nghĩ ông sẽ khoái đấy! Và ông có đầy thời gian mà, señor! Ông có đầy thời gian vì tôi nghĩ mấy cuốn truyện của ông sẽ...”

… ở đây suốt một thời gian dài, phải, phải, tuyệt quá, sao ông không biến đi chỗ khác và lật đổ một nền dân chủ đế quốc bù nhìn nhỉ?

Nên cuối cùng, tôi quyết định gặp gỡ Viking, đơn vị xuất bản sách bìa cứng của tôi, và New American Library, đơn vị xuất bản sách bìa mềm của tôi, xem họ có muốn xuất bản một cuốn sách gồm những câu chuyện về vượt ngục hơi u tối, về ông già và cậu nhóc mắc kẹt trong mối quan hệ gớm ghiếc, ký sinh lẫn nhau, về bốn cậu bé vùng quê lên đường thám hiểm và câu chuyện kinh dị kỳ quái về một phụ nữ trẻ quyết tâm sinh con bằng được (hoặc có thể câu chuyện ấy thực ra là về câu lạc bộ kỳ lạ nhưng không phải câu lạc bộ) không. Hai đơn vị đồng ý. Và đó là cách tôi đem được bốn câu chuyện dài trên ra khỏi nước cộng hòa củ chuối của tiểu thuyết ngắn.

Tôi hy vọng bạn khoái chúng, muchachos và muchachas[64E].

À, thêm một điều về cộp mác trước khi tôi dừng bút.

Chừng một năm trước, tôi đang nói chuyện với biên tập viên – không phải Bill Thompson mà là biên tập viên mới, một anh chàng rất tốt tên Alan Williams, thông minh, sáng dạ, giỏi cáng đáng nhưng thỉnh thoảng lại tham gia bồi thẩm đoàn ở đâu đó trên New Jersey.

“Tôi thích Cujo lắm,” Alan nói (quá trình biên tập cuốn tiểu thuyết về con chó lông lá đã xong xuôi). “Ông có nghĩ kế tiếp sẽ viết gì không?”

Câu này nghe quen quen. Tôi từng trao đổi chủ đề này rồi.

“À, có,” tôi nói. “Tôi đã suy nghĩ một chút...”

“Ông cứ nói với tôi đi.”

“Anh nghĩ sao về một cuốn sách bao gồm bốn tiểu thuyết ngắn? Đa số hoặc toàn bộ chỉ là những câu chuyện bình thường? Anh thấy thế nào?”

“Tiểu thuyết ngắn à,” Alan trả lời. Anh cố tỏ vẻ lịch sự, nhưng hào hứng đã vơi đi một chút trong giọng nói của anh; giọng nói ấy bảo anh cảm thấy mình vừa giành được hai tấm vé đến một cộng hòa chuối trên Hãng hàng không Cách mệnh. “Ý ông là truyện dài.”

“Ừ, đúng rồi,” tôi đáp. “Và chúng ta sẽ đặt cho cuốn sách cái tên đại loại như Bốn mùa nhân gian, để mọi người hiểu nội dung không phải về ma cà rồng, khách sạn ma ám hay gì tương tự.”

“Tác phẩm kế tiếp là về ma cà rồng sao?” Alan hỏi đầy hy vọng.

“Không, tôi không nghĩ vậy. Anh nghĩ sao, Alan?”

“Hay khách sạn có ma?”

“Không, tôi viết chủ đề đó rồi. Bốn mùa nhân gian, Alan. Nghe bắt tai chứ, anh không thấy vậy à?”

“Nghe bắt tai thật, Steve a,” Alan nói rồi thở dài. Đó là tiếng thở dài của một người lịch thiệp vừa ngồi vào hàng ghế chất lượng kém trên chiếc máy bay mới nhất của Hãng hàng không Cách mệnh – máy bay Lockheed Tristar – và đã thấy con gián đầu tiên bận rộn chạy tới chạy lui trên ghế phía trước.

“Tôi hy vọng anh sẽ thích nó,” tôi nói.

“Tôi đoán cuốn sách sẽ không có truyện kinh dị nào ư? Một truyện thôi cũng được? Cho nó... quen thuộc?”

Tôi khẽ cười — chỉ khẽ thôi – trong đầu nghĩ tới Sandra Stansfield và Phương pháp Hít thở của bác sĩ McCarron. “Tôi có thể thêm thắt.”

“Tuyệt quá! Còn về tiểu thuyết mới...”

“Chiếc xe bị ma ám thì sao?” tôi nói.

“Đúng là ông có khác!” Alan ré lên. Tôi có giảm giác tôi đang đưa anh về lại cuộc họp biên tập – hoặc có thể là trách nhiệm tham gia bồi thẩm đoàn ở Đông Rahway – đưa anh về một người vui vẻ. Tôi cũng vui – tôi cũng thích ý tưởng chiếc xe bị ma ám, tôi nghĩ thể nào nó cũng sẽ khiến nhiều người sợ đi qua những con đường đông đúc vào buổi tối cho xem.

Nhưng tôi cũng rất yêu thích bốn câu chuyện này, và tôi đoán một phần trong sẽ luôn yêu thích chúng. Tôi hy vọng các bạn độc giả thích chúng; hy vọng chúng để lại nơi bạn dư vị của một câu chuyện hay – khiến bạn tạm thời quên đi những gánh nặng trong tâm trí và đưa bạn đến một nơi bạn chưa từng đặt chân. Đó là thứ ma thuật đáng yêu nhất mà tôi biết.

Được rồi. Tôi dừng bút ở đây thôi. Cho đến lúc chúng ta tái ngộ, chúc bạn luôn giữ đầu óc sáng suốt, đọc những cuốn sách hay, giúp ích cho đời và sống thật hạnh phúc.

Yêu thương và trân trọng,

STEPHEN KING

Ngày 4 tháng Một năm 1982

Bangor, Maine

[1E]Robert Franklin Stroud (1890-1963), một tù nhân nhà tù liên bang Mỹ và được cho là phạm một trong số tội phạm khét tiếng nhất lịch sử. Trong khoảng thời gian trong tù, sau khi tình cờ phát hiện ba con chim sẻ bị thương và nuôi chúng, ông bắt đầu nuôi, bản và nghiên cứu về chim. Qua nhiều năm, lượng chim bạch yến ông nuôi trong buồng giam lên tới 300 con. Câu chuyện về ông được viết thành sách và làm thành phim.

[2E]Cầu thủ bóng chày nổi tiếng.

[3E]Tờ 10 đô la.

[4E]Tên một loại thuốc nhuận tràng.

[5E]Các tù nhân viết sai chính tả.

[6E]Ý nói các tù nhân thích đọc sách của hai tác giả mà Red vừa nhắc tới. Erie Stanley Gardner hay viết về nội dung phá án, còn Louis LAmour nổi tiếng với các tác phẩm về cao bồi, thám hiểm miền viễn Tây, v.v.

[7E]Viên kim cương Hy vọng (Hope Diamond) là một trong những món đồ trang sức nổi tiếng nhất thế giới, với lý lịch quyền sở hữu có niên đại gần bốn thế kỷ.

[8E]Lời bài hát đi biển trong tác phẩm Treasure Island (1883) của Robert Louis Stevenson.

[9E]Cái bình hữu dụng (useful vessel). Ở đây, Norton đang dùng lời trong II Timothy 2 từ Kinh Tân Ước. “Trong một nhà lớn, không những có bình vàng bình bạc mà thôi, cũng có cái bằng gỗ bằng đất nữa, thứ thì dùng việc sang, thứ thì dùng việc hèn. Vậy, ai giữ mình cho khỏi những điều ô uế đó, thì sẽ như cái bình quý trọng, làm của thánh, có ích cho chủ mình và sẵn sàng cho mọi việc lành.”

[10E]Đây là một thành ngữ trong tiếng Anh xuất phát từ Kinh Thánh, mang nghĩa để tang hoặc sám hối. Ở đây tác giả cố tình châm biếm bằng cách sử dụng hình ảnh này, do vậy dịch giả dịch theo nghĩa đen.

[11E]Đây là vụ không tặc có thật ở Mỹ, xảy ra vào tháng 11/1971 trong đó danh tính của thủ phạm (được truyền thông đặt cho cái tên D. B. Cooper) vẫn là bí ẩn.

[12E] Cá là từ lóng chỉ phạm nhân mới vào tù.

[13E]Tên một số nhãn mì, nui đóng gói.

[14E]Ilse Koch (1906-1967) là vợ của Karl-Otto Koch, chỉ huy các trại tập trung Buchenwald và Majdanek của Đức Quốc Xã. Ilse là người phụ nữ tàn ác với thủ đoạn tra tấn và cưỡng hiếp tù nhân.

[15E]Heinrich Himmler là tên của một trong những nhân vật quyền lực nhất của Đức Quốc xã.

[16E]Đảng ca của Đảng Quốc xã.

[17E]Người quyền lực nhất trong chính quyền phát xít Đức sau Hitler.

[18E]Câu chuyện về một người đàn ông kết hôn rồi giết hết cô vợ này đến cô vợ khác.

[19E]Dussander đang nhắc tới Andy Dufresne trong câu chuyện Rita Hayworth và Cứu Chuộc Tại Shawshank.

[20E]Rượu mạnh trong tiếng Đức.

[21E]Tiếng Đức, mang nghĩa “Chẳng phải sao?”

[22E]Một loại khí độc mà Đức quốc xã dùng để tàn sát tù nhân trong một số trại tập trung.

[23E]Hát yodel là lối hát lặp đi lặp lại và thay đổi nhanh chóng độ cao thấp của âm giọng, có thể hiểu là cách hát chuyển từ giọng trầm sang giọng cao.

[24E]“Chú ý!”

[25E]Ngôi sao David là một biểu tượng cổ của người Do Thái, có hình ngôi sao sáu cánh do hai hình tam giác lồng vào nhau.

[26E]Ý nói Đức Quốc xã.

[27E]Tiếng Đức, mang nghĩa người Do Thái.

[28E]La Cosa Nostra là một tên gọi khác chỉ chung các băng đảng Mafia gốc Ý trên đất Mỹ.

[29E]Cục tình báo của Israel.

[30E]Tiếng Đức, câu cảm thán mang nghĩa Ôi Chúa ơi, trời đất ơi.

[31E]Tiếng Đức, mang nghĩa kẻ ngu ngốc.

[32E]Peter Wimsey là nhân vật chính trong loạt tiểu thuyết trinh thám và truyện ngắn của Dorothy Sayers.

[33E]Tiếng Pháp mang nghĩa: Anh không hiểu, em yêu.

[34E]Chứ còn gì nữa?

[35E]Chết tiệt.

[36E]Uống mừng sức khỏe.

[37E]Cảm ơn rất nhiều.

[38E]Người da đen.

[39E]Ý chỉ năm 1976. Năm đó, rất nhiều nghi thức, sự kiện lễ hội, ăn mừng đã được tổ chức ở các nơi trên đất Mỹ.

[40E]Một.

[41E]Hai, ba, bốn.

[42E]Howard Johnson’s là chuỗi nhà hàng, nhà nghỉ của Mỹ có đặc trưng là mái màu cam.

[43E]Tên một bài đồng dao.

[44E]Trong tiếng Anh, “my foot goes to sleep” có nghĩa là tê chân.

[45E]Bà nội trợ.

[46E](1927-2001), nhà văn thể loại kịch tính người Mỹ.

[47E](1883-1959), nhà văn thể loại kỳ bí người Anh.

[48E]Một trò chơi bài mục tiêu là cố gắng đạt được tổng số điểm từ các lá bài trên tay gần hoặc bằng 31 điểm.

[49E]Lời bài hát Sorry (I Ran All The Way Home).

[50E]Một chương trình trong đó các đội sinh viên từ nhiều trường đại học thi tài giải đố với nhau.

[51E]Nam diễn viên người Mỹ, đột ngột qua đời do tắc mạch phổi năm 1972.

[52E]Một câu lóng trong Thế chiến thứ hai.

[53E]Vern nghe sai từ Suy Giáp.

[54E]Một trận chiến xảy ra năm 1836.

[55E]Bức hình mang tên “Raising the Flag on Iwo Jima” vốn là biểu tượng cho trận chiến Iwo Jima trong Thế chiến thứ Hai giữa Hoa Kỳ và Đế quốc Nhật Bản tại đảo Iwo Jima.

[56E]Gordon đang nhắc tới bài thơ The Rime of the Ancient Mariner của Samuel Taylor Coleridge. Nội dung bài thơ viết về người thủy thủ đã giết con hải âu và khiến vận xui rủi đến với con tàu, làm cả thủy thủ đoàn thiệt mạng. Hối hận về hành động của mình, ông đem chuyện này kể với vị khách đi đám cưới. Vị khách này đang vội, nhưng đôi mắt của người thủy thủ như có ma lực khiến vị khách đứng im lắng nghe.

[57E]Ellen đang nhắc đến một bài hát nổi tiếng thập niên 1940 mang tên "Beat Me Daddy, Eight to the Bar.” Nguồn gốc câu này là lời yêu cầu nhạc công chơi nhạc với tốc độ nhanh hơn, tám phách một nhịp.

[58E]Một cảnh trong tác phẩm A Christmas Carol (Hồn ma đêm Giáng sinh) của Charles Dickens.

[59E]Năm 1929 là năm bắt đầu Đại Khủng hoảng trên toàn thế giới.

[60E]Novelette có độ dài ngắn hơn tiểu thuyết ngắn (novella) nhưng dài hơn truyện ngắn (short story).

[61E]Xin chào ông! (tiếng Tây Ban Nha)

[62E]Đúng không?

[63E]Có chuyện gì thế?

[64E]Nam thanh và nữ tú.